III KK 117/11

WYROK Z DNIA 17 MAJA 2011 R.

III KK 117/11

Przepis art. 500 § 1 k.p.k. stanowi, między innymi, że sąd może wy-

dać wyrok nakazowy w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary

ograniczenia wolności lub grzywny. Nie znaczy to, że wydanie wyroku na-

kazowego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy któraś z tych kar jest wymie-

niona w sankcji przepisu określającego czyn zabroniony. „Wypadek pozwa-

lający na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny” jest pojęciem

szerszym i zachodzi również wtedy, gdy mimo sankcji przewidującej wymie-

rzenie sprawcy tylko kary pozbawienia wolności, zastosowanie określonego

unormowania ustawy karnej stwarza możliwość orzeczenia kary o charakte-

rze wolnościowym.

Przewodniczący: sędzia SN Z. Puszkarski (sprawozdawca).

Sędziowie SN: J. Szewczyk, D. Świecki.

Sąd Najwyższy w sprawie Leszka J., skazanego z art. 290 § 1 k.k. w

zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 maja 2011 r., kasacji,

wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyro-

ku nakazowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 27 marca 2009 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i p r z e k a z a ł sprawę do ponownego rozpo-

znania Sądowi Rejonowemu w K.

2

U Z A S A D N I E N I E

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem nakazowym z dnia 27 marca 2009 r.,

uznał Leszka J. za winnego popełnienia czynu z art. 290 § 1 k.k. w zw. z

art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i wymierzył mu karę 5 miesięcy pozba-

wienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat.

Na podstawie art. 290 § 2 k.k. orzekł na rzecz pokrzywdzonej instytucji na-

wiązkę w kwocie 585,96 zł, nadto rozstrzygnął o dowodach rzeczowych i

kosztach postępowania.

Wobec niewniesienia sprzeciwu wyrok ten stał się prawomocny.

Kasację od powyższego wyroku wniósł na podstawie art. 521 k.p.k.

Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości na korzyść skazanego. Za-

rzucił:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów

prawa karnego procesowego – art. 500 § 1 k.p.k. i art. 502 § 1 k.p.k., pole-

gające na rozpoznaniu sprawy o czyn z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1

k.k. w postępowaniu nakazowym i orzeczeniu wobec Leszka J. kary 5 mie-

sięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres próby 3 lat, a więc kary nieprzewidzianej w tych przepisach, albo-

wiem wyrokiem nakazowym możliwe jest wymierzenie wyłącznie kary ogra-

niczenia wolności lub grzywny w wysokości do 100 stawek dziennych albo

do 200 000 zł”.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, gdy wskazuje na wadliwość wyda-

nego wobec Leszka J. wyroku nakazowego i podlega uwzględnieniu w ca-

3

łości, a wobec jej kierunku możliwe było rozpoznanie jej w trybie art. 535 §

5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron.

Autor kasacji słusznie podniósł, iż wymierzając oskarżonemu wyro-

kiem nakazowym karę pozbawienia wolności, Sąd Rejonowy w K. rażąco

naruszył przepis art. 502 § 1 k.p.k., który dopuszcza orzeczenie wyrokiem

nakazowym tylko kar o charakterze wolnościowym – ograniczenia wolności

lub grzywny, przy czym wysokość tej ostatniej nie może przekroczyć 100

stawek dziennych ani 200 000 zł.

Nie zasługuje natomiast na aprobatę pogląd, że w sprawie doszło też

do naruszenia, i to rażącego, przepisu art. 500 § 1 k.p.k. Przepis ten sta-

nowi m. in., że sąd może wydać wyrok nakazowy w wypadkach pozwalają-

cych na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny. Nie znaczy to,

że wydanie wyroku nakazowego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy któraś

z tych kar jest wymieniona w sankcji przepisu określającego czyn zabronio-

ny. „Wypadek pozwalający na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub

grzywny” jest pojęciem szerszym i zachodzi również wtedy, gdy mimo

sankcji przewidującej wymierzenie sprawcy tylko kary pozbawienia wolno-

ści, zastosowanie określonego unormowania ustawy karnej stwarza możli-

wość orzeczenia kary o charakterze wolnościowym. Ma to miejsce np. w

razie zastosowania art. 58 § 3 k.k., który to przepis daje możliwość orze-

czenia kary ograniczenia wolności albo grzywny wobec sprawcy przestęp-

stwa zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat [zob.

np. J. Grajewski (w:) J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn: Kodeks po-

stępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2010, t. II, s. 207]. Przypisany

oskarżonemu czyn został zakwalifikowany z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art.

278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., zatem zagrożony był karą pozbawienia

wolności nieprzekraczającą 5 lat. Zachodził więc, przy zastosowaniu art. 58

§ 3 k.k., wypadek pozwalający na orzeczenie kary ograniczenia wolności

lub grzywny. Autor kasacji nie neguje, że orzeczenie wobec oskarżonego

4

kary nieizolacyjnej przy zastosowaniu przez sąd orzekający art. 58 § 3 k.k.

dałoby możliwość wydania wyroku nakazowego, wszakże wskazuje, iż „z

treści wyroku nie wynika, aby sąd rozważał możliwość przyjęcia kwalifikacji

prawnej czynu oskarżonego z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 3 k.k., a

więc wypadku mniejszej wagi, bądź możliwość orzeczenia kary nieizolacyj-

nej przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k.” Należy w związku z tym zauważyć,

że dla prawidłowości procedowania w niniejszej sprawie nie jest istotne, co

sąd rozważał, ale jakiej treści wyrok wydał. Jak wcześniej stwierdzono, Sąd

Rejonowy w K. wydał wobec Leszka J. wadliwy pod względem orzeczonej

kary wyrok nakazowy. Zaistniałe naruszenie prawa – art. 502 § 1 k.p.k. –

należy uznać za rażące i mające wpływ na treść wyroku.

W tym stanie rzeczy zaskarżony kasacją wyrok zgodnie z art. 537 § 1

i 2 k.p.k. należało uchylić i przekazać sprawę właściwemu sądowi do po-

nownego rozpoznania.