III PK 69/10

Sygn. akt III PK 69/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa K. M. i in. ,

przeciwko Szpitalowi Specjalistycznemu […]

o zapłatę wynagrodzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 28 maja 2010 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej /.../, i oddala

apelację w tej części,

2. odstępuje od obciążania powódek kosztami postępowania

w sprawie.

Uzasadnienie

2

Powódki wystąpiły z powództwem o zapłatę 20% dodatku na podstawie art.

32ł ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007

r., Nr 14, poz. 89 ze zm.). Sąd Rejonowy wyrokiem z 28 stycznia 2010 r. oddalił

powództwa. W uzasadnieniu stwierdzono, że treść art. 32ł ust. 2 ustawy o

zakładach opieki zdrowotnej nie pozostawia wątpliwości, że prawo do 20% dodatku

uzależnione jest oprócz osobistych kwalifikacji, jakimi dany pracownik powinien się

legitymować (pracownik medyczny), także od rodzaju zakładu opieki zdrowotnej, w

którym pracownik jest zatrudniony. Powódki nie są zatrudnione w pogotowiu

ratunkowym, dlatego wskazany dodatek im nie przysługuje. Wyrok w całości

zaskarżyły powódki, zarzucając naruszenie art. 32ł ust. 2 ustawy o zakładach opieki

zdrowotnej.

Sąd Okręgowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 28

maja 2010 r. zmienił wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że zasądził od

pozwanego na rzecz powódek: /.../. Wszystkim zasądzono kwoty z ustawowymi

odsetkami od 10 lipca 2009 r.

W uzasadnieniu stwierdzono, że art. 32ł ustawy o zakładach opieki

zdrowotnej nie ogranicza się tylko do pracowników pogotowia ratunkowego. Użycie

sformułowania: „zatrudnionym w pogotowiu ratunkowym (pomocy doraźnej) poza

zespołem wyjazdowym" wskazuje, że regulacją objęci są także pracownicy

wykonujący zawód medyczny zatrudnieni poza zespołem wyjazdowym świadczący

pomoc doraźną w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Dotyczy to także w szpitali, jeżeli jednostki te takich świadczeń zdrowotnych

udzielają.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną na powyższy wyrok Sądu Okręgowego.

Zaskarżono go w całości. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do

rozpoznania wskazano na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienie prawnego

oraz potrzebę wykładni art. 32ł ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. W

opinii skarżącego należy rozstrzygnąć, czy w art. 32ł ust. 2 ustawy o zakładach

opieki zdrowotnej, pod pojęciem pracowników wykonujących zawód medyczny

zatrudnionych w pogotowiu ratunkowym (pomocy doraźnej) należy rozumieć tylko

pracowników wykonujących zawód medyczny zatrudnionych w pogotowiu

ratunkowym (pomocy doraźnej), czy też przepis obejmuje pracowników

3

wykonujących czynności pomocy doraźnej, w tym pracowników szpitalnych

oddziałów ratunkowych. Potrzebę wykładni uzasadniono istnieniem rozbieżnych

orzeczeń sądów powszechnych w tym przedmiocie. Wskazano na zaskarżony

wyrok Sądu Okręgowego oraz wyrok Sądu Okręgowego Wydział Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z 25 lipca 2006 r., i poprzedzający go wyrok Sądu

Rejonowego Wydział Pracy z 13 grudnia 2005 r.

Jako podstawę skargi podano naruszenie prawa materialnego: 1) art. 32ł ust.

2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej przez niewłaściwe zastosowanie tego

przepisu do pracowników zatrudnionych w szpitalnym oddziale ratunkowym i

przyznanie im dodatku w wysokości 20% stawki godzinowej wynagrodzenia

zasadniczego za każdą godzinę pracy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono przede wszystkim, że przepisy

odnoszące się do wynagrodzenia za pracę muszą być wykładane ściśle i

niedopuszczalna jest ich rozszerzająca interpretacja (uchwała SN z 4 lipca 2007 r.,

I PZP 5/07, OSNP 2007, nr 23-24, poz. 341, wyrok SN z 13 października 1999 r. I

PKN 159/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 109). Art. 32ł ust. 2 ustawy o zakładach opieki

zdrowotnej przyznaje 20% dodatek pracownikom, którzy spełniają dwie przesłanki;

wykonują zawód medyczny w rozumieniu ustawy o zakładach opieki zdrowotnej

poza zespołem wyjazdowym i są zatrudnieni w pogotowiu ratunkowym (pomocy

doraźnej). Wnioskowanie na podstawie tego przepisu, że pracownikom szpitalnych

oddziałów ratunkowych działających w ramach struktur szpitala wskazany dodatek

przysługuje, jest nieuprawnione. Zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 8 września

2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2006 r., Nr 191, poz.

1410 ze zm.) szpitalny oddział ratunkowy jest komórką organizacyjną szpitala w

rozumieniu przepisów o zakładach opieki zdrowotnej, stanowiącą jednostkę

systemu, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej,

udzielającą świadczeń opieki zdrowotnej osobom w stanie nagłego zagrożenia

zdrowotnego, spełniającą wymagania określone w ustawie. Zadania oraz struktura

oddziału ratunkowego są określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 15

marca 2007 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (Dz. U. z 2007 r., Nr 55,

poz. 365). Pogotowie ratunkowe jest natomiast „innym rodzajem zakładu opieki

zdrowotnej" w rozumieniu Rozdziału 3 Działu I ustawy o zakładach opieki

4

zdrowotnej, którego zadania określone są w art. 28 tej ustawy. Zadania obu tych

jednostek są podobne, jednak ustawodawca wyraźnie je rozróżnia.

Wniesiono również o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego

i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie powództw, ewentualnie 2)

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu, 3) zasądzenie na rzecz pozwanego od powódek kosztów

postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa

procesowego w wysokości taryfowej oraz 17 zł opłaty skarbowej od złożenia

dokumentu pełnomocnictwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanego okazała się mieć uzasadnione podstawy.

W skardze słusznie zarzucono bowiem naruszenie art. 32 ł ust. 2 ustawy z

dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (jednolity tekst Dz. U. z 2007

r., Nr 14, poz. 89, ze zm. – dalej ustawa).

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała interpretacja art. 32 ł

ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że pracownikom wykonującym zawód medyczny

zatrudnionym w pogotowiu ratunkowym (pomocy doraźnej) poza zespołem

wyjazdowym przysługuje dodatek w wysokości 20% stawki godzinowej

wynagrodzenia zasadniczego za każdą godzinę pracy. Powódki były zatrudnione w

Szpitalu Specjalistycznym w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym. W sprawie

powstało więc zagadnienie prawne, czy przepis ten obejmuje swoim zakresem

także pracowników zatrudnionych w szpitalnym oddziale ratunkowym.

Należy wstępnie zauważyć, że przepis art. 32 ł ust. 2 ustawy jest przepisem

regulującym prawo do wynagrodzenia. Tak więc w tym przypadku niedopuszczalna

jest wykładnia rozszerzająca lub per analogiam (por. uchwałę Sądu Najwyższego z

dnia 4 lipca 2007 r., I PZP 5/07, OSNP 2007, nr 23-24, poz. 341). Podkreślenia

wymaga także to, że przepis ten jest jednoznaczny. Stanowi bowiem wprost o

zatrudnieniu w „pogotowiu ratunkowym”. Sformułowanie zawarte w nawiasie -

„pomocy doraźnej” należy rozumieć jedynie jako doprecyzowanie kategorii

5

pracowników pogotowia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 stycznia 2011 r., II

PK 183/10, niepublikowany).

Wniosek powyższy potwierdza również wyliczenie rodzajów zakładów opieki

zdrowotnej w art. 2 ustawy. W pkt 1 wymieniony jest bowiem szpital, a w pkt 3

pogotowie ratunkowe. Jest zatem oczywiste, że pogotowie ratunkowe jest obok

szpitala odrębnym zakładem opieki zdrowotnej i nie może stanowić jego jednostki

organizacyjnej. Natomiast szpitalny oddział ratunkowy stanowi oddział szpitala.

Oznacza to więc, że pracownicy zatrudnieni w szpitalnym oddziale ratunkowym nie

mogą być traktowani jako pracownicy pogotowia ratunkowego.

Z powyższych względów należało przyjąć, że dodatek przewidziany w art.

32ł ust. 2 ustawy przysługuje wyłącznie pracownikom wykonującym zawód

medyczny, którzy są zatrudnieni w pogotowiu ratunkowym.

Można jedynie zauważyć, że pomimo pewnych podobieństw praca oraz cele

i zadania pogotowia ratunkowego nie są identyczne z pracą i zadaniami szpitalnych

oddziałów ratunkowych. Z uwagi na jednoznaczną treść zaskarżonego przepisu

należy jednak stwierdzić, że przyznanie spornego dodatku byłoby możliwe jedynie

poprzez zmianę przepisów. Ustawodawca miał ku temu wielokrotne możliwości. Po

uchwaleniu w 2006 r. ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym ustawa o

zakładach opieki zdrowotnej była nowelizowana kilkanaście razy. Pomimo tych

zmian pogotowie ratunkowe i szpitalny oddział ratunkowy stanowią odrębne rodzaje

zakładów opieki zdrowotnej. W tej sytuacji świadczenia przysługujące pracownikom

pogotowia ratunkowego nie mogą być przyznane w drodze analogii pracownikom

szpitalnych oddziałów ratunkowych. Ustawodawca różnicuje bowiem

wynagrodzenie według kryterium podmiotu zatrudniającego, pomimo pewnych

podobieństw wykonywanej pracy i zadań tych jednostek. Bez znaczenia dla

rozstrzygnięcia pozostaje uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 1987 r., III

PZP 26/87, gdyż została podjęta w całkowicie odmiennym stanie prawnym.

Należy także zauważyć, że pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w

całości. Jednak w istocie z uwagi na wskazanie w skardze jedynie 23 powódek,

gdzie wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła powyżej 10 tys. złotych, zakres

zaskarżenia dotyczył jedynie tej części wyroku, która odnosiła się do tych powódek.

Z tych względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.

6