I CSK 513/10

Sygn. akt I CSK 513/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

w sprawie z powództwa Janusza C.

przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w W.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 2 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 stycznia 2010 r.,

1) oddala skargę kasacyjną;

2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1800 (tysiąc

osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 29 maja 2009 r. Sąd Okręgowy zobowiązał pozwaną

Wojskową Agencję Mieszkaniową w W. do złożenia oświadczenia woli następującej

treści: „Wojskowa Agencja Mieszkaniowa reprezentowana przez Dyrektora

Oddziału Regionalnego w W. zobowiązuje się zapłacić powodowi Januszowi C.

kwotę 86.793 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 grudnia 1999 r. do dnia zapłaty,

tytułem ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery w trybie art. 28

ust. 4 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 47 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 22

czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej” oraz

oddalił powództwo w pozostałej części.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód jest żołnierzem w służbie czynnej.

Zajmował kwaterę stałą w B. na podstawie przydziału z dnia 6 grudnia 1982 r. o

powierzchni mieszkalnej 35,30 m2

. Po rozwiązaniu związku małżeńskiego przez

rozwód w listopadzie 1998 r. zrzekł się kwatery w B. na rzecz żony i dzieci i zgłosił

wniosek o wypłatę ekwiwalentu pismem z dnia 28 stycznia 1999 r., które zostało

przyjęte przez pozwanego w dniu 3 lutego 1999 r. Wymeldował się z pobytu stałego

w B. w dniu 6 września 1999 r. Mieszkanie w B., które było jego kwaterą, zostało

przydzielone jego byłej żonie. Powód od 1995 r. pełnił służbę wojskową w W.,

gdzie był również zakwaterowany w internacie. W piśmie z dnia 16 grudnia 2005 r.

pozwana wyraziła gotowość zawarcia z powodem umowy zobowiązującej do

wypłaty mu ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery

odpowiadającego niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej w przydzielonej mu

kwaterze stałej, według cen obowiązujących w garnizonie, w którym powód

posiadał przydzieloną kwaterę, tj. w B. Pozwany odmówił zawarcia umowy na

zaproponowanych mu warunkach. Decyzja Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM

w W. nr 9/99 z dnia 23 marca 1999 r. w sprawie ustalenia średniej ceny rynkowej

1 m2

powierzchni lokalu mieszkalnego dla celów wypłaty ekwiwalentu pieniężnego

za rezygnację z kwatery przewidywała w okresie od 1 stycznia 1999 r. do dnia

31 grudnia 1999 r. dla B. średnią cenę rynkową 1 m2

powierzchni lokalu

mieszkalnego w wysokości 1.150 zł. Zarządzenie nr 10/99 Dyrektora Oddziału

Rejonowego Garnizonu W. WAM w W. z dnia 11 lutego 1999 r. w sprawie ustalenia

3

średniej ceny rynkowej zakupu 1 m2

powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego w

Garnizonie W. przewidywało średnią cenę 1 m2

lokalu mieszkalnego w grudniu

1999 r. w wysokości 2.646 zł.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, powodowi przysługuje roszczenie

o zawarcie umowy zobowiązującej do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian

za rezygnację z kwatery w trybie art. 28 ust. 4 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 47

ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej, w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. (Dz.U. z 1995 r.

Nr 86, poz. 433 ze zm., zwanej dalej: „ustawą”). Powód powinien otrzymać

ekwiwalent z tytułu niedoboru powierzchni mieszkalnej w przydzielonej mu

kwaterze stałej w stosunku do normy mu przysługującej, obowiązującej w dacie

składania wniosku, odpowiadającej w przeliczeniu 41 m2

. Artykuł 47 ust. 5 ustawy,

nakazuje wypłatę ekwiwalentu przy uwzględnieniu średnich cen rynkowych

w miejscowości pełnienia służby lub zamieszkania. Ustawodawca pozostawił więc

stronom umowy dotyczącej wypłaty ekwiwalentu swobodę wyboru ceny rynkowej,

stosowanej w jednej z tych dwóch miejscowości, jeżeli w różnych miejscowościach

była pełniona służba i było miejsce zamieszkania uprawnionego. Powód, w dacie

złożenia wniosku o wypłatę ekwiwalentu, pełnił służbę i miał miejsce zamieszkania

w W. Dlatego zasługiwało na uwzględnienie żądanie zobowiązania pozwanej do

zawarcia umowy o wypłatę ekwiwalentu przy przyjęciu stawki obowiązującej w

dacie złożenia wniosku na terenie W. Zgodnie z art. 47 ust. 2 i 4 ustawy, wysokość

ekwiwalentu określa się według przesłanek istniejących w chwili zawierania umowy,

o której mowa w art. 47 ust. 1 ustawy. Ponieważ umowa ta powinna być zawarta

niezwłocznie po złożeniu wniosku, to także na tę chwilę należało ustalić cenę 1 m2

powierzchni do obliczenia należnego ekwiwalentu. Umowa powinna być zawarta

najpóźniej 1 grudnia 1999 r. i dlatego dla obliczenia wysokości ekwiwalentu Sąd

przyjął stawkę obowiązującą w grudniu 1999 r., tj. kwotę 2.646 zł. Wysokość

ekwiwalentu wynosiła kwotę 86.793 zł (80% kwoty 2.646 zł pomnożonej przez 41).

Ponieważ umowa powinna być zawarta niezwłocznie po złożeniu wniosku o

wypłatę ekwiwalentu, najpóźniej w dniu 1 grudnia 1999 r., to od tej daty pozwana

pozostaje w zwłoce z realizacją wypłaty ekwiwalentu.

4

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

pozwanej, uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną przez Sąd

pierwszej instancji. Odnosząc się do podniesionego w apelacji zarzutu

przedawnienia roszczenia, uznał, że pomiędzy stronami przez kilka lat trwała

wymiana korespondencji w sprawie wypłaty ekwiwalentu. W pismach z dnia

3 sierpnia oraz 16 grudnia 2005 r. pozwana uznała żądanie powoda, co do zasady,

wobec czego doszło w ten sposób do przerwania biegu terminu przedawnienia

roszczenia wynikającego z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r.

o uposażeniu żołnierzy (Dz.U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła pozwana, która

zaskarżyła go w całości. W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego

zarzuciła naruszenie: art. 28 ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 13 ust. 4

ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej

Polskiej, art. 481 § 1 k.c. oraz art. 117 § 2 w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 i 2 k.c.

Pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę wyroku

Sądu Okręgowego i oddalenie powództwa w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej pozwana kwestionuje przyjętą przez Sąd Apelacyjny

średnią cenę rynkową 1 m2

powierzchni lokalu mieszkalnego dla wyliczenia

wysokości ekwiwalentu pieniężnego należnego powodowi. Zdaniem pozwanej,

powinna mieć zastosowanie średnia cena rynkowa obowiązująca w miejscowości,

w której znajdował się lokal (będący kwaterą), który otrzymał rozwiedziony

małżonek powoda w miejsce zastosowanej przez sądy obu instancji średniej ceny

obowiązującej w miejscowości, w której powód mieszkał i pełnił służbę. Podstawę

stanowiska Sądu odwoławczego, w tym zakresie, stanowiły przepisy zawarte

w art. 28 ust. 4 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 47 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy. Powołany

w podstawie skargi kasacyjnej art. 28 ust. 5 ustawy w ogóle nie dotyczy

zagadnienia ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego, lecz możliwości

zamiany zajmowanej kwatery we własnym zakresie przez małżonków w razie

5

orzeczenia rozwodu. W takim przypadku, dyrektor oddziału terenowego Agencji

przydziela kwaterę lub oddaje w najem lokal mieszkalny wskazanej osobie.

Zasadności skargi kasacyjnej, w zakresie kwestionującym przyjętą średnią cenę

rynkową powierzchni mieszkalnej dla obliczenia wysokości ekwiwalentu

pieniężnego, nie uzasadniają także pozostałe przepisy: art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz

art. 13 ust. 4 ustawy, których naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej.

W art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy wskazano jedynie dwie formy realizacji prawa do

kwatery: tj. poprzez przydział kwatery albo wypłatę ekwiwalentu pieniężnego

w zamian za rezygnację z kwatery, natomiast art. 13 ust. 4 ustawy przewidywał, że

w ramach wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej Prezes Agencji

oraz dyrektorzy oddziałów rejonowych i terenowych wydają decyzje administracyjne

w sprawach określonych w dalszych przepisach ustawy. Z przepisów tych nie

wynika, jaką cenę powierzchni mieszkalnej należy uwzględnić przy ustalaniu

wysokości ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niedoboru powierzchni mieszkalnej

w razie orzeczenia rozwodu wobec osoby, której przydzielono kwaterę.

Należy zauważyć niespójność pomiędzy podniesionym w skardze kasacyjnej

zarzutem naruszenia prawa materialnego - art. 28 ust. 5 ustawy, a uzasadnieniem

skargi, w którym pozwana wywodziła, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 28 ust. 4

ustawy. Zgodnie z art. 3984

§ 1 pkt 2 k.p.c., skarga kasacyjna powinna zawierać

przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw

kasacyjnych, w tym naruszenia przepisów prawa materialnego, powinno przybrać

postać wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego naruszonego przez

Sąd drugiej instancji. Tak określoną podstawą kasacyjną jest związany Sąd

Najwyższy, który, zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c., rozpoznaje skargę kasacyjną

w granicach podstaw. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy nie jest uprawniony

do poszukiwania normy prawa materialnego, którą narusza zaskarżony

wyrok Sądu drugiej instancji, a której nie wskazano w podstawach skargi

kasacyjnej. W szczególności Sąd Najwyższy nie jest zobowiązany do

poszukiwania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentów uzasadniających

uwzględnienie skargi kasacyjnej w przypadku, gdy wskazane w ramach podstaw

kasacyjnych zarzuty naruszeń określonych przepisów prawa okazały się

nieuzasadnione.

6

Mimo tego Sąd Najwyższy rozważył także zarzut naruszenia art. 28 ust. 4

ustawy, przyjmując, że wskazanie przez pozwaną art. 28 ust. 5, zamiast art. 28

ust. 4 ustawy, mogło nastąpić wskutek pomyłki pisarskiej, na co może wskazywać

nie tylko treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, ale również sformułowane w skardze

kasacyjnej zagadnienie prawne, które dotyczyło właśnie tego ostatniego przepisu.

Artykuł 28 ust. 4 ustawy stanowi, że jeżeli powierzchnia mieszkalna zajmowanej

kwatery jest mniejsza od minimalnej powierzchni przysługującej osobie uprawnionej

w dniu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód dyrektor oddziału

terenowego Agencji przydziela jedną kwaterę, jako lokal zamienny, odpowiadającą

ich łącznym uprawnieniom – do dyspozycji rozwiedzionych małżonków albo

wypłaca osobie uprawionej ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 24 ust. 1

pkt 2, w wysokości odpowiadającej niedoborowi norm powierzchni mieszkalnej.

W art. 28 ust. 4 ustawy, przewidziano alternatywne uprawnienia osób zajmujących

kwaterę w razie orzeczenia rozwodu: prawo do otrzymania lokalu zamiennego albo

– przy pozostawieniu dotychczasowej kwatery - prawo do otrzymania ekwiwalentu

pieniężnego. W przypadku wyboru przez uprawnionego ekwiwalentu pieniężnego,

przepis ten określa jego wysokość, wskazując jeden z czynników, który uwzględnia

się przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego, a mianowicie wysokość

niedoboru norm powierzchni mieszkalnej, co stanowi różnicę między maksymalną

powierzchnią mieszkalną przysługującą w dniu uprawomocnienia się wyroku

orzekającego rozwód a powierzchnią mieszkalną zajmowanej kwatery (por. § 31

rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie

wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej – Dz.U. Nr 65, poz. 320 ze zm.). Analiza art. 28 ust. 4

ustawy prowadzi do wniosku, że zawiera on szczególne unormowanie w stosunku

do regulacji zawartej w art. 47 ust. 2 ustawy, w którym określono czynniki

uwzględniane przy obliczaniu wartości przysługującej kwatery i tym samym

wysokości ekwiwalentu pieniężnego, przewidując, w miejsce maksymalnej

powierzchni mieszkalnej należnej osobie uprawnionej do kwatery w dniu przyznania

ekwiwalentu, niedobór normy powierzchni mieszkalnej. Przepis ten nie określa

natomiast samodzielnie, według jakich cen - rynkowych, czy innych,

obowiązujących w miejscowości bądź garnizonie przydziału kwatery, czy też

7

miejscu zamieszkania albo pełnienia służby uprawnionego, oraz z jakiej daty –

należy ustalić wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla uprawnionego. Kwestie te są

przedmiotem regulacji zawartej w art. 47 ust. 4 i 5 ustawy, których naruszenia

jednak nie zarzucono w skardze kasacyjnej, mimo że były one także podstawą

ustalenia przez Sąd Apelacyjny wysokości ekwiwalentu pieniężnego. Z tego

względu nie jest zasadna skarga kasacyjna ograniczona wyłącznie do zarzutu

naruszenia art. 28 ust. 4 (lub 5) w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 13 ust. 4 ustawy.

Błędne było stanowisko Sądu Apelacyjnego, że do roszczenia

dochodzonego przez powoda ma zastosowanie art. 9 ust. 1 w zw. z art. 46 ustawy

z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (w wersji obowiązującej w chwili

powstania stanu wymagalności roszczenia, jedn. tekst: Dz.U. z 1992 r. Nr 5,

poz. 18 ze zm.), przewidujący trzyletni termin przedawnienia roszczeń z tytułu

należności przysługujących żołnierzom na podstawie odrębnych przepisów z tytułu

umundurowania, zakwaterowania lub innych świadczeń. Przepis ten nie miał

bowiem zastosowania do przedawnienia roszczenia o zawarcie umowy

dochodzonego przez powoda na podstawie przepisów prawa cywilnego (art. 64

k.c.), do którego miał zastosowanie dziesięcioletni termin przedawnienia

przewidziany w art. 118 k.c. (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia

15 stycznia 2010 r., I CSK 228/09, Lex nr 564752). Dopiero z chwilą

uprawomocnienia się wyroku zobowiązującego pozwaną do złożenia oświadczenia

woli, osobie uprawnionej służy roszczenie o zapłatę świadczeń pieniężnych,

przewidzianych w tej umowie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2003 r.,

IV CKN 320/01, Lex nr 146442, z dnia 8 marca 2005 r., IV CK 477/04,

Lex nr 177271), które podlega odrębnemu przedawnieniu w stosunku do

roszczenia o zawarcie umowy. Z tego względu, że w chwili wytoczenia powództwa

nie minął jeszcze termin przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powoda

nie był skuteczny zarzut przedawnienia podniesieny przez pozwaną

w postępowaniu apelacyjnym. Zarzut naruszenia art. 117 § 2 k.c. przez Sąd

Apelacyjny jest więc niezasadny. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy

pozostaje ocena Sądu odwoławczego, że w trakcie biegu terminu przedawnienia

roszczenia o zawarcie umowy doszło do jego przerwania z uwagi na treść

korespondencji prowadzonej między stronami w okresie poprzedzającym wniesienie

powództwa. Nawet uwzględnienie zarzutu naruszenia przez Sąd odwoławczy art. 123

8

§ 1 pkt 1 i 2 k.c. nie powodowałoby, iż pozwana skutecznie podniosła w sprawie zarzut

przedawnienia.

W skardze kasacyjnej zasadnie podniesiono naruszenie art. 481 § 1 k.c.

wskutek przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że przepis ten uzasadniał uwzględnienie

powództwa w zakresie odsetek, gdyż pozwana pozostaje w zwłoce z zapłatą kwoty

ekwiwalentu pieniężnego począwszy od 1 grudnia 1999 r. Stan opóźnienia (tym

bardziej zwłoki) w zapłacie świadczenia pieniężnego, do którego spełnienia

zobowiązano pozwaną wyrokiem wydanym na podstawie art. 64 k.c. może nastąpić

dopiero z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia, gdyż wyrok ten ma skutki

konstytutywne. Uprawomocnienie się wyroku zobowiązującego stronę pozwaną do

złożenia oznaczonego oświadczenia woli powoduje bowiem powstanie fikcji prawnej

polegającej na tym, jakby oświadczenie woli, określone w wyroku, zostało złożone (art.

64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c.). W konsekwencji, dopiero z chwilą uprawomocnienia

się wyroku z umowy – którą zastąpiło orzeczenie – wynikało roszczenie o wypłatę

określonej kwoty ekwiwalentu pieniężnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia

9 lipca 2003 r., IV CKN 320/01, oraz z dnia 8 marca 2005 r., IV CK 477/05). Stan

opóźnienia w rozumieniu art. 481 § 1 k.c. w spełnieniu tego świadczenia mógł więc

nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się wyroku Sądu drugiej instancji (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1974 r., II CR 309/74, OSNCP 1975, nr 6, poz.

96, z dnia 15 stycznia 2010 r., I CSK 228/2009).

Nie przesądza to jednak o tym, że w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego

odsetek zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu. Należy uwzględnić, że prawo do

żądania odsetek może wynikać nie tylko z przepisu prawa, np. art. 481 § 1 k.c.

w razie opóźnienia ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, ale również

z czynności prawnej. Zgodnie bowiem z art. 359 § 1 k.c., odsetki od sumy

pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy,

z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Uwzględniając treść

orzeczenia wydanego przez Sąd pierwszej instancji (zaakceptowanego przez Sąd

Apelacyjny), którym nie zasądzono odsetek od kwoty pieniężnej, lecz zobowiązano

pozwaną do złożenia oświadczenia woli zobowiązującego ją do zapłaty kwoty

ekwiwalentu pieniężnego wraz z odsetkami uzasadniony jest wniosek, że prawo do

odsetek dla powoda wynika z czynności prawnej, tj. umowy o wypłatę ekwiwalentu

pieniężnego. Podstawą uwzględnienia powództwa dochodzonego przez powoda

9

o zobowiązanie do złożenia przez pozwaną oznaczonego oświadczenia woli

stanowił art. 64 k.c. Uwzględnienie powództwa na tej podstawie prawnej może

nastąpić, jeżeli obowiązek złożenia oznaczonego oświadczenia woli wynika

z przepisów prawa materialnego bądź czynności prawnej (co nie odnosi się do

dochodzonego przez powoda roszczenia). Zakres i treść oświadczenia, do złożenia

którego złożenia, na podstawie art. 64 k.c., jest zobowiązywana strona pozwana

powinna odpowiadać zakresowi i treści oświadczenia woli, do którego złożenia

zobowiązują ją właściwe przepisy prawa materialnego. Konstytutywny charakter

orzeczenia wydanego na podstawie art. 64 k.c. nie sprzeciwia się temu, aby

obejmowało ono także zobowiązanie strony pozwanej do złożenia oświadczenia

przewidującego obowiązek zapłaty przez nią odsetek od świadczenia pieniężnego

za okres poprzedzający uprawomocnienie się orzeczenia, jeżeli z przepisów prawa

materialnego wynikał obowiązek zawarcia umowy o takiej treści oraz termin

spełnienia świadczenia.

Z uregulowań dotyczących ekwiwalentu pieniężnego wynika, że umowa

o wypłatę tego świadczenia pieniężnego powinna określać nie tylko jego

wysokość, ale również precyzować termin jego zapłaty oraz zawierać zobowiązanie

pozwanej Agencji do zapłaty odsetek w razie niespełnienia świadczenia w tym

terminie. Elementy te, składające się na treść oświadczenia woli pozwanej, mogły

być więc objęte treścią wyroku wydanego na podstawie art. 64 k.c. Zasadnie

przyjął Sąd Apelacyjny, że zawarcie umowy o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego

powinno nastąpić niezwłocznie po złożeniu przez powoda jako uprawnionego

wniosku o jego wypłatę. W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2000 r. U 2/00

(OTK 2000, nr 8, poz. 96) Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że fakt, iż

ustawodawca nie określił terminu zawarcia umowy w sprawie wypłaty

ekwiwalentu nie oznacza, że organy władzy publicznej posiadają swobodę

w tym zakresie. Umowa o wypłatę ekwiwalentu powinna zostać zawarta bez

zbędnej zwłoki, po złożeniu przez uprawnionego stosownego wniosku.

W wyroku z dnia 8 marca 2005 r., IV CK 477/05, Sąd Najwyższy, podzielając

stanowisko Trybunału Konstytucyjnego dotyczące terminu, w którym powinna

zostać zawarta umowa w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, zwrócił uwagę

na to, że jest to uzasadnione tym, iż z chwilą złożenia wniosku o wypłatę

10

ekwiwalentu pieniężnego powstaje prawo do tego ekwiwalentu. Skoro prawo do

ekwiwalentu powstaje z chwilą zawarcia umowy, a umowa powinna być zawarta

niezwłocznie po złożeniu wniosku, to dniem przyznania ekwiwalentu, w rozumieniu

art. 47 ust. 2 i 4 ustawy, jest dzień w którym umowa powinna być zawarta.

W konsekwencji Sąd Najwyższy w powołanym wyżej wyroku przyjął, że wysokość

ekwiwalentu pieniężnego jest określana według przesłanek istniejących w chwili,

kiedy umowa powinna być zawarta. Taka wykładnia jest uzasadniona także celem

regulacji dotyczącej prawa do ekwiwalentu, a mianowicie zapewnienia środków

pieniężnych osobie uprawnionej na nabycie prawa do mieszkania odpowiadającego

przysługującemu uprawnionemu prawa do kwatery. Istotne są więc okoliczności,

mające wpływ na ustalenie wysokości ekwiwalentu pieniężnego, istniejące w chwili,

kiedy umowa powinna zostać zawarta.

Z przepisów dotyczących prawa do ekwiwalentu pieniężnego nie wynika

wprost termin, kiedy powinno zostać wypłacone to świadczenie. Termin ten

powinna precyzować umowa o wypłatę ekwiwalentu (por. § 7 ust. 2 rozporządzenia

Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 września 1998 r. w sprawie szczególnych

warunków i trybu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację

z kwatery – Dz.U. Nr 124, poz. 818 ze zm., zwanego dalej: „rozporządzenie”).

Uwzględniając wskazany wcześniej cel regulacji dotyczącej prawa do ekwiwalentu

pieniężnego, jak również okoliczność, że data, kiedy powinna zostać zawarta

umowa, jest zarazem datą przyznania ekwiwalentu w rozumieniu art. 47 ust. 2 i 4

ustawy, uzasadniony jest wniosek, że data ta wyznacza także pośrednio termin

wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, co powinno nastąpić niezwłocznie po zawarciu

umowy. Umowa o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego, zawarta zgodnie

z przepisami regulującymi powstanie prawa do tego świadczenia, jego wysokość

oraz sposób realizacji, powinna więc określać datę wypłaty ekwiwalentu

z uwzględnieniem powyższych zasad. W umowie powinno być również zawarte

zobowiązanie pozwanej Agencji do zapłaty odsetek ustawowych za niedotrzymanie

terminu wypłaty ekwiwalentu, co wynika z § 7 ust. 2 rozporządzenia, według

którego w razie niedotrzymania określonego w umowie terminu płatności należnego

ekwiwalentu Agencja jest obowiązana do uiszczenia odsetek ustawowych.

Z postanowienia § 4 zawartego we wzorze umowy, stanowiącym załącznik do

11

rozporządzenia, wynika, że zobowiązanie do przestrzegania przez pozwaną

obowiązku przewidzianego w § 7 ust. 2 rozporządzenia, powinno znaleźć

odzwierciedlenie w umowie. W konsekwencji należy uznać, że treść oświadczenia

woli, do którego złożenia została zobowiązana pozwana, miała oparcie

w przepisach prawa materialnego nakładających na pozwaną obowiązek zawarcia

umowy o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego.

Z tych względów, mimo częściowo błędnego uzasadnienia Sądu drugiej

instancji, wyrok odpowiada prawu, co uzasadniało oddalenie skargi kasacyjnej na

podstawie art. 39814

k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na

podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c.