III KRS 6/11

Sygn. akt III KRS 6/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Józef Iwulski (sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z odwołania M. K.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 5 listopada 2010 roku

w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 8 czerwca 2011 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa (dalej KRS lub Rada) uchwałą Nr 1…/10 z dnia

5 listopada 2010 r. postanowiła, że asesor M. K. nie zostanie przedstawiona

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w […].

2

W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że M. K. zgłosiła swoją

kandydaturę na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym w […],

określone w obwieszczeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 lipca 2010 r. (M.P. Nr

51, poz. 682). Na jedno wolne stanowisko sędziowskie w tym Sądzie zgłosiło się 7

kandydatów. M. K., urodzona […] 1978 r., po ukończeniu wyższych studiów

prawniczych w 2002 r., odbyła aplikację sądową zakończoną złożeniem we

wrześniu 2006 r. egzaminu sędziowskiego na ocenę dobrą plus. Z dniem 13 marca

2007 r. została mianowana asesorem sądowym w Sądzie Rejonowym w […] i

powierzono jej pełnienie czynności sędziowskich na okres czterech lat. Z dniem 5

maja 2009 r., z mocy prawa ustało powierzenie kandydatce pełnienia czynności

sędziowskich i od tej daty skierowano ją do wykonywania obowiązków referendarza

sądowego w Sądzie Rejonowym w […]. W rzeczywistości kandydatka nie

świadczyła pracy w tym charakterze, bowiem była nieobecna w pracy z powodu

choroby, bądź korzystania z urlopu wypoczynkowego. Decyzją Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 lipca 2010 r. z kandydatką rozwiązano stosunek pracy za

wypowiedzeniem, którego okres upłynął w dniu 30 listopada 2010 r. Opiniujący

kandydatkę wizytator ds. wieczystoksięgowych SSO S. Ł. w piśmie z dnia 24

września 2010 r. stwierdził, że kandydatka powinna wykonywać obowiązki

referendarza sądowego od maja 2009 r., ale z uwagi na ciągłe przebywanie na

zwolnieniach lekarskich i urlopach, wobec braku stosownego materiału, dokonanie

oceny orzecznictwa kandydatki jako referendarza sądowego jest niemożliwe.

Opiniujący zaznaczył ponadto, że w aktach osobowych kandydatki znajdują się trzy

sprawozdania dotyczące oceny jej pracy za okres od 13 marca 2007 r. do 28 lutego

2009 r., sporządzone przez sędziów wizytatorów ds. karnych, cywilnych i

rodzinnych Sądu Okręgowego w […], które nie zawierają pozytywnej oceny M. K.

jako kandydata ubiegającego się o stanowisko sędziego sądu rejonowego.

Kolegium Sądu Okręgowego w […] na posiedzeniu w dniu 29 września 2010 r.

jednogłośnie udzieliło negatywnej opinii o kandydatce. Zgromadzenie Ogólne

Sędziów Sądu Okręgowego w […] na posiedzeniu w dniu 1 października 2010 r., w

którym brało udział 34 członków, przy 2 głosach nieważnych, wydało następującą

opinię o kandydatce: 7 głosów "za", 18 głosów "przeciw" i 7 głosów

"wstrzymujących się". Minister Sprawiedliwości w stanowisku z dnia 27

3

października 2010 r. negatywnie ocenił kandydaturę. Podkreślił, że od dnia 5 maja

2009 r. kandydatka praktycznie nie wykonuje obowiązków referendarza sądowego.

Dlatego - przy uwzględnieniu poprzedniej negatywnej oceny tej kandydatury

(dokonanej w związku z wcześniejszym jej zgłoszeniem na wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Rejonowym w […]) - należy przyjąć, że nie opanowała ona w

stopniu wystarczającym metodyki pracy sędziego. Ta okoliczność w powiązaniu

naganną postawą kandydatki w stosunkach służbowych, nie pozwala na

rekomendację jej kandydatury. Rada postanowiła nie przedstawiać kandydatury M.

K. Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie jej do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego sądu rejonowego, gdyż kandydatka nie uzyskała poparcia ani

Kolegium, ani Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Okręgowego, a w dodatku

uzyskała negatywne opinie sędziów wizytatorów i Ministra Sprawiedliwości. W

trakcie posiedzenia KRS w dniu 5 listopada 2010 r. - przy braku głosów

"wstrzymujących się" - na kandydatkę nie oddano ani jednego głosu "za", natomiast

oddano 14 głosów "przeciw". Tym samym kandydatura nie uzyskała wymaganej

bezwzględnej większości głosów.

Od powyższej uchwały kandydatka wniosła obszerne odwołanie, w którym

zarzuciła naruszenie: 1) art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej

Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082 ze zm.; obecnie jednolity tekst:

Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.; dalej ustawa o KRS) i § 14 pkt 1

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 2007 r. w

sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623) przez niedokonanie przez

KRS własnej, "zewnętrznej" oceny kandydatki; 2) § 21 ust. 1 i 2 w związku z § 14

pkt 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 listopada 2007 r. i art. 2 ust. 1 pkt 2

w związku z art. 12 ust. 1-4 i ust. 6 ustawy o KRS wskutek niepodjęcia przez KRS

na posiedzeniu plenarnym "uchwały w sprawie indywidualnej dotyczącej

rozpatrzenia i oceny kandydatury asesora sądowego M. K. do pełnienia urzędu

sędziowskiego na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w […]" oraz

nieprzeprowadzenie głosowania, a tym samym nieuzyskanie bezwzględnej

większości głosów w tym zakresie; 3) art. 13 ust. 1 ustawy o KRS i § 21 ust. 2

rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 listopada 2007 r. polegające na

4

niewskazaniu przez KRS podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej uchwały, przez

co jej uzasadnienie nie odpowiada standardom proceduralnym; 4) § 20 ust. 1

rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 listopada 2007 r. wskutek odstąpienia

przez KRS od wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy oraz

nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a także wskutek powołania się

w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały na okoliczności niezgodne z rzeczywistością

dotyczące pracy i postawy kandydatki w stosunkach służbowych; 5) § 20 ust. 1

rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 listopada 2007 r. wskutek braku

wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, co uniemożliwiło kandydatce

ustosunkowanie się do opinii sędziego wizytatora ds. wieczystoksięgowych i opinii

Ministra Sprawiedliwości; 6) art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 60 Konstytucji RP przez

nierówne potraktowanie kandydatki w stosunku do innych zgłaszających się na

wakujące stanowisko i dyskryminację kandydatki z powodu pracy orzeczniczej jako

asesora sądowego, dokonaną w zaskarżonej uchwale wskutek "zastosowania

nieprzejrzystych, niezgodnych z zasadami logiki i pracy sądowej kryteriów oceny";

7) art. 7 i 83 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie, że "stosunek pracy kandydatki

jako asesora sądowego Minister Sprawiedliwości wypowiedział niezgodnie z

prawem, a w przedmiotowym postępowaniu, wbrew faktom to kandydatce

przypisuje naganny stosunek do przełożonych"; 8) art. 186 ust. 1 Konstytucji RP w

związku z art. 1 ust. 1 ustawy o KRS i art. 135 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. -

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) wskutek

pominięcia w zaskarżonej uchwale "okoliczności związanych z niezawisłością w

zakresie orzekania asesora sądowego M. K. oraz negatywnym stosunkiem

służbowym innych podmiotów do opiniowanej"; 9) art. 65 ust. 2 ustawy z dnia 23

stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. Nr 26, poz.

157 ze zm.) wskutek uznania, iż praca kandydatki w charakterze asesora

sądowego Sądu Rejonowego w […] w okresie ponaddwuletnim nie wystarcza do

oceny jej kandydatury na stanowisko sędziego sadu rejonowego.

Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i

przekazanie sprawy KRS do ponownego rozpatrzenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o KRS, Rada rozpatruje i ocenia

kandydatury do pełnienia urzędu sędziowskiego w poszczególnych sądach oraz

przedstawia Prezydentowi RP wnioski o powołanie sędziów w Sądzie Najwyższym,

sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych. Uchwały

KRS podjęte w sprawach indywidualnych dotyczące kandydatury do pełnienia

urzędu sędziowskiego, która nie uzyskała oceny uzasadniającej objęcie wnioskiem

o powołanie do Prezydenta RP wymagają uzasadnienia i doręczenia

zainteresowanemu (art. 13 ust. 1 zdanie drugie ustawy o KRS). Osoba, której

dotyczyła taka uchwała, może odwołać się od niej do Sądu Najwyższego (art. 13

ust. 2 ustawy o KRS). Szczegółowe zasady postępowania w sprawach

indywidualnych przed KRS regulują przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia

13 listopada 2007 r. Wprawdzie rozporządzenie to - zgodnie z wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 19 listopada 2009 r., K 62/07 (Dz.U. Nr 202, poz. 1567;

OTK-A 2009 nr 10, poz. 149) - utraciło moc z dniem 2 grudnia 2010 r. w części

wydanej na podstawie art. 12 ust. 6 ustawy o KRS, w zakresie, w jakim jest on

sprzeczny z art. 187 ust. 4 w związku z art. 2 Konstytucji RP, niemniej jednak w

dacie podjęcia zaskarżonej uchwały obowiązywały przepisy tego rozporządzenia,

dotyczące między innymi trybu podejmowania przez KRS uchwał w przedmiocie

kandydatur do objęcia wolnych stanowisk sędziowskich. W myśl § 20 ust. 1

rozporządzenia, w sprawach indywidualnych KRS podejmuje uchwały po

wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy na podstawie

udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania. Uchwały

dotyczące kandydatury, która nie uzyskała oceny uzasadniającej objęcie wnioskiem

do Prezydenta RP o powołanie do urzędu sędziego podlegają pisemnemu

uzasadnieniu (§ 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Rozpatrzenie kandydatury do

pełnienia urzędu sędziowskiego powinno nastąpić na podstawie przedstawionej

KRS dokumentacji zawierającej kartę zgłoszenia, ocenę kwalifikacji kandydata

sporządzoną przez prezesa lub innego sędziego właściwego sądu albo sędziego

wizytatora, opinię kolegium właściwego sądu i wyciąg z protokołu właściwego

zgromadzenia ogólnego sędziów. Do dokumentacji mogą być dołączone inne opinie

służbowe lub zawodowe, listy rekomendujące i inne dokumenty uzasadniające

zgłoszenie kandydata (§ 23 rozporządzenia). W odniesieniu do kandydatury, która

6

nie uzyskała oceny uzasadniającej objęciem wnioskiem do Prezydenta RP, Rada

podejmuje odrębną uchwałę (§ 24 ust. 2 rozporządzenia).

Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy o KRS, kompetencja Sądu Najwyższego

w sprawie odwołania od uchwały KRS ogranicza się do zbadania zgodności

zaskarżonej uchwały z prawem, przy odpowiednim stosowaniu przepisów

postępowania cywilnego dotyczących skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy nie

zastępuje Rady w jej konstytucyjnie i ustawowo wyznaczonym zadaniu

polegającym na rozpatrzeniu oraz ocenie kandydatów do pełnienia urzędu

sędziego i dlatego nie przeprowadza powtórnego badania kwalifikacji kandydata do

pełnienia urzędu sędziego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009

r., III KRS 13/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 196 oraz z dnia 17 sierpnia 2010 r., III

KRS 6/10, LEX nr 737275). Poddanie kontroli sądowej wyników postępowania

przed KRS w takiej indywidualnej sprawie nie może znaczyć, że Sąd Najwyższy

uczestniczy w decydowaniu o obsadzie określonego stanowiska sędziowskiego

(uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06

(OTK-A 2008 nr 4, poz. 63; Przegląd Sejmowy 2009 nr 1, s. 191, z glosą M.

Wiącka). Kandydat na stanowisko sędziego nie ma roszczenia o nabór do służby

(wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2010 r., III KRS 4/10, LEX nr 611831

oraz z dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09, OSNP 2011 nr 9-10, poz. 141). W

sprawie z odwołania od uchwały KRS, Sąd Najwyższy - nie przejmując kompetencji

tego organu - rozstrzyga więc o zgodności zaskarżonej uchwały z prawem, będąc

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi jej podstawę (art. 39813

§ 2 k.p.c.

związku z art. 13 ust. 6 ustawy o KRS).

Z ustaleń stanowiących podstawę faktyczną uchwały zaskarżonej w

rozpoznawanej sprawie wynika, że kandydatura odwołującej się została poddana

wszechstronnej analizie wymaganej przepisami rozporządzenia z dnia 13 listopada

2007 r. Rada rozstrzygała bowiem na podstawie całości zebranego materiału, a w

szczególności dysponowała opiniami Kolegium Sądu Okręgowego w […],

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Okręgowego w […], sędziego wizytatora

ds. wieczystoksięgowych oraz Ministra Sprawiedliwości, a ponadto aktami

osobowymi kandydatki, w których znajdowały się dokumenty związane z

wcześniejszym ubieganiem się o stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w […], w

7

tym opiniami oceniającymi pracę kandydatki na stanowisku asesora,

sporządzonymi przez sędziów wizytatorów ds. karnych, cywilnych i rodzinnych

Sądu Okręgowego w [...]. Żadna z tych opinii nie zawierała pozytywnej oceny.

M. K. poprzednio złożyła wniosek o powołanie jej do pełnienia urzędu

sędziego Sądu Rejonowego w […]. Uchwałą Nr …/09 z dnia 8 października 2009 r.

KRS nie przedstawiła jej kandydatury Prezydentowi RP, co zostało

zakwestionowane w odwołaniu zawierającym praktycznie takie same zarzuty, jak w

rozpoznawanej sprawie, przy czym - w związku z faktycznym niepełnieniem

obowiązków referendarza - identyczne były istotne elementy ustaleń faktycznych.

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r., III KRS 1/10 (LEX nr 611829),

oddalił odwołanie od poprzedniej uchwały, ustosunkowując się do podniesionych

zarzutów. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni

podziela argumentację wyrażoną w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r.

W szczególności podtrzymuje ocenę bezzasadności zarzutu dotyczącego

niedokonania przez KRS własnej, "zewnętrznej" oceny kandydatury. Skoro KRS

przy rozpatrywaniu kandydatur - zgodnie z przepisami regulującymi tryb

postępowania - bierze pod uwagę pisemne oceny kwalifikacji kandydata,

sporządzone przez podmioty wymienione w § 23 rozporządzenia z dnia 13

listopada 2007 r., to jest oczywiste, że głównie na tej podstawie faktycznej

podejmowana jest decyzja w przedmiocie zgłoszonej kandydatury. Zgodnie z

regulacjami proceduralnymi KRS nie może pominąć opinii udzielonych przez

podmioty "wewnętrzne", bowiem w przeciwnym razie naraża się na zarzut braku

wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy (§ 20 ust. 1

rozporządzenia). Z tego względu odpowiadało prawu oparcie się w zaskarżonej

uchwale na opiniach kompetentnych podmiotów (sędziego wizytatora, kolegium

oraz zgromadzenia ogólnego sędziów właściwego sądu), niezawierających

pozytywnej oceny kandydatki. Rozstrzygnięcie przyjęte w uchwale KRS nie jest

zatem ani niekompletne, ani sprzeczne z udostępnioną Radzie dokumentacją. Z

uzasadnienia uchwały jasno zaś wynika, na jakiej podstawie faktycznej została

podjęta.

Nietrafny jest też zarzut odwołania dotyczący trybu procedowania Rady, w

tym przede wszystkim twierdzenie, że skoro w przepisach jest mowa o

8

rozpoznawaniu i ocenie kandydatur na urząd sędziego a także o uchwale w

sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, to tą

ostatnią uchwałę poprzedzać powinna osobna uchwała Rady w sprawie

rozpatrzenia i oceny kandydatury do pełnienia urzędu sędziowskiego. W art. 2 ust.

1 pkt 2 i 3 ustawy o KRS wskazane są kompetencje Rady, a nie sposób

procedowania, a zwłaszcza nie wynika z tych przepisów twierdzona konieczność

podjęcia przez Radę dwóch uchwał (pierwszej w przedmiocie rozpatrzenia i oceny

kandydatury oraz drugiej w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku

o powołanie). Uchwała w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie zostaje

bowiem zawsze podjęta po rozpoznaniu i ocenie kandydatury. Rozpoznanie i ocena

kandydatury następują w przewidzianym postępowaniu i stanowią przesłankę

(podstawę) uchwały rozstrzygającej o "sprawie indywidualnej" w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie,

W konsekwencji należy stwierdzić, że wszystkie przedstawione w odwołaniu

zarzuty dotyczące sposobu procedowania przez Radę są chybione. Z kolei, wobec

ustalenia, że KRS prawidłowo rozpatrzyła i oceniła sprawę kandydatki, zgodnie z

przysługującą Radzie właściwością, w odpowiedniej procedurze i na podstawie

udostępnionej dokumentacji, Sąd Najwyższy uznał za bezzasadne również zarzuty

odwołania, które dotyczą obrazy przepisów prawa materialnego. Opierają się one

bowiem w dużej mierze na okolicznościach, które nie były podstawą zaskarżonej

uchwały.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił odwołanie na

podstawie art. 39814

k.p.c. w związku z art. 13 ust. 6 ustawy o KRS.