III KRS 7/11

Sygn. akt III KRS 7/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Iwulski

SSN Jerzy Kwaśniewski

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z odwołania M. R.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15 grudnia 2010 r.,

sygn. akt Nr …/2010,

w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 8 czerwca 2011 r.

oddala odwołanie.

Uzasadnienie

M. R. wniosła odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15

grudnia 2010 r., nr …/2010 odmawiającej przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej jej kandydatury z wnioskiem o powołanie do pełnienia

2

urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […]. Na

6 wolnych stanowisk zgłosiło się 35 kandydatów.

W uzasadnieniu tej uchwały Rada stwierdziła, że M.R. urodziła się […] 1968

r. W 1995 r. ukończyła wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa Administracji

Uniwersytetu […], uzyskując tytuł magistra prawa z ogólną oceną dobrą. Od 1

listopada 1995 r. podjęła pracę w Głównym Urzędzie Ceł, zajmując kolejno

stanowiska: referenta w Departamencie […], radcy, podreferendarza i starszego

specjalisty-dyspozytora celnego. Z dniem 1 czerwca 2002 r., w związku z likwidacją

Głównego Urzędu Ceł, kandydatka stała się pracownikiem Ministerstwa Finansów,

zajmując stanowisko starszego specjalisty, a od maja 2006 r. – głównego

specjalisty w Departamencie […], gdzie pracuje do chwili obecnej.

Ocenę kwalifikacji kandydatki na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego sporządziła sędzia tego Sądu J. K. Wyraziła ona pogląd, że

kandydatka dysponuje wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie postępowania

podatkowego i ustawy o podatku od towarów i usług, a także posiada bardzo dobre

rozeznanie o orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Sporządzone przez nią

pisma świadczą również o posiadaniu umiejętności dokonywania analizy prawa i

procedury podatkowej. Kandydatka występuje przed sądami administracyjnymi,

przygotowuje odpowiedzi na skargi i na skargi kasacyjne oraz inne pisma

procesowe. Powyższe daje podstawę do uznania, że M. R. jest dobrym

kandydatem na urząd sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].

Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystawił kandydatce ocenę

dobrą. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wystawił jej ocenę dobrą. Na

posiedzeniu Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] w dniu 21

października 2010 r. kandydatka otrzymała ocenę dobrą, przyznaną jednogłośnie

przez członków Kolegium. Na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] w dniu 26 października 2010 r.

kandydatka otrzymała 4 głosy poparcia na 107 ważnie oddanych głosów.

Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła nie przedstawiać powyższej

kandydatury Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Kandydatka pomimo zasadniczo bardzo dobrej opinii kwalifikacyjnej napotkała

3

znaczną konkurencję ze strony wielu kontrkandydatów o równie dobrej bądź

zasadniczo – niektórych przypadkach – znacznie lepszej opinii, o większym

przygotowaniu zawodowym, wiedzy i doświadczeniu zawodowym w zakresie prawa

administracyjnego oraz dysponujących głębszym doświadczeniem życiowym.

Wśród nich najwyższe kwalifikacje i najlepsze przygotowanie merytoryczne

prezentują ocenieni najwyżej […]. Należy dodać, że niezależnie od powyższego

uzyskali oni w granicach najwyższych liczb poparcie środowiska sędziowskiego

wyrażone na Zgromadzeniu Ogólnym i Kolegium, a także bardzo dobre opinie

uzyskane od Prezesa NSA.

Te okoliczności spowodowały, iż w trakcie posiedzenia Krajowej Rady

Sądownictwa w dniu 15 grudnia 2010 r. na kandydatkę do pełnienia urzędu

sędziego nie oddano głosów „za”, oddano 16 głosów „przeciw” oraz 1

„wstrzymujący się”. Tym samym przedmiotowa kandydatura nie uzyskała

wymaganej, bezwzględnej większości głosów.

W odwołaniu tej uchwały uzupełnionym pismem procesowym z 3 czerwca

2011 r., skarżąca wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpatrzenia przez Krajową Radę Sądownictwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie art.

2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

(jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.) w związku z art. 6 § 1 pkt 7

ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr

153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 7, art. 32 ust. 1 i 2 i art. 60 Konstytucji

polegające na:

- niezgodnym z prawem rozpatrzeniu jej kandydatury, dokonanym z

naruszeniem konstytucyjnej zasady równości podmiotów, poprzez priorytetowe

traktowanie kandydatur osób pochodzących ze środowisk sądowego i

sędziowskiego, z jednoczesną dyskryminacją osób związanych z administracją

publiczną,

- kierowaniu się przy ocenie kandydatów – wbrew wymogom zawartym w art.

6 § 1 pkt 7 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – głównie stanowiskiem

przedstawionym przez sąd administracyjny (oceną Kolegium WSA i Prezesa NSA,

oraz liczbą głosów oddanych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów),

4

- wprowadzeniem jako istotnego kryterium oceny przydatności, kryterium

niejasno określonego doświadczenia życiowego, z jednoczesnym pominięciem

określonych prawem jasnych kryteriów ocen, co w efekcie prowadzi do faktycznego

ograniczenia skarżącej dostępu do urzędu na stanowisku sędziego WSA w […].

Zarzucono także naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o KRS w związku z

art. 179 Konstytucji z powodu nieprzedstawinia wniosku o powołanie skarżącej do

pełnienia urzędu sędziego, pomimo spełnienia przesłanek określonych w art. 6 § 1

pkt 1-7 Prawa o ustroju sądów administracyjnych.

Zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą:

- § 20 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 listopada 2007 r. w

sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623), z powodu podjęcia uchwały

bez dokonania wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w

tym zapewnienia osobistej prezentacji kandydatury i możliwości złożenia wyjaśnień,

co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 13 ust. 1 ustawy o KRS, z powodu sporządzenia uzasadnienia bez

uwzględnienia istotnych okoliczności sprawy, pełnego materiału dotyczącego pracy

zawodowej i umiejętności skarżącej oraz bez odniesienia się do podstaw prawnych

i zasad, którymi kierowano się dokonując rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołanie jest nieuzasadnione.

Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.) sędzia albo

osoba, której praw lub obowiązków dotyczy uchwała, wydana w indywidualnej

sprawie, może odwołać się od takiej uchwały do Sądu Najwyższego, z powodu

sprzeczności uchwały z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Jak

wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w pkt 5 uzasadnienia wyroku z dnia 27 maja 2008

r., SK 57/06 (OTK – A 2008 Nr 4, poz. 63) przy ocenie zgodności uchwały Rady z

prawem, merytoryczna ingerencja Sądu w rozstrzygnięcie Rady jest

5

niedopuszczalna; kontrola Sądu ograniczona jest do oceny zgodności z prawem

zastosowanej procedury oceny kandydata.

W odwołaniu zarzucono naruszenie art. 2 pkt 2 i 3 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa. Przepisy te stanowią, że Rada wykonuje zadania określone w

ustawach, a w szczególności rozpatruje i ocenia kandydatury do pełnienia urzędu

sędziowskiego (pkt 2) oraz przedstawia Prezydentowi RP wnioski o powołaniu

sędziów (pkt 3) w szczegółowo wymienionych sądach, w tym w wojewódzkich

sądach administracyjnych. Są to przepisy o charakterze kompetencyjnym, zarzut

ich naruszenia jest bezzasadny w sposób oczywisty, gdyż skarżąca wniosła o

powołanie jej na sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w […] i tego

wniosku dotyczy zaskarżona uchwała. Z tych samych przyczyn bezzasadny jest

zarzut naruszenia art. 179 Konstytucji.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie § 20 rozporządzenia Prezydenta RP z

dnia 13 listopada 2007 r. przez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich

okoliczności sprawy. Odnosząc się do tego zarzutu należy przede wszystkim

zauważyć, że przepis ten już nie obowiązywał w dniu podjęcia przez Radę

zaskarżonej uchwały (15 grudnia 2010 r.). Rozporządzenie to, w części dotyczącej

trybu postępowania, utraciło bowiem moc obowiązująca z dniem 2 grudnia 2010 r.

na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada 2009 r. K

62/07 (Dz.U. Nr 202, poz. 1567). Wyrok ten – z odroczeniem o 12 miesięcy – w

części pozbawił to rozporządzenie podstawy ustawowej, którą był art. 12 ust. 6

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w części uprawniającej Prezydenta RP do

określenia, w drodze rozporządzenia, trybu postępowania przed Radą. Zdaniem

Trybunału Konstytucyjnego tryb postępowania przed Radą nie mógł być

uregulowany w rozporządzeniu, gdyż sprawa ta należy do materii ustawowej.

Ustawa nie została jednak uchwalona w okresie 12 miesięcy od ogłoszenia wyroku

Trybunału w Dzienniku Ustaw, wskutek czego powstała luka prawna. Brak

przepisów regulujących szczegółowo tryb postępowania przed Radą nie zwalniał

tego organu z obowiązku wykonywania konstytucyjnych i ustawowych zadań. Rada

jest obowiązana do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji).

Zdaniem Sądu Najwyższego, w razie braku przepisów szczegółowych Rada

powinna kierować się zasadami ogólnie przyjętymi w działaniu organów państwa w

6

demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji). Obligowało ją to do

wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia

sprawy.

Wbrew zarzutom odwołania zostało to wykonane w sposób zadowalający.

Rada dokonała oceny wniosku skarżącej przy pomocy prawidłowych kryteriów i

uznała, że sześcioro innych kandydatów (spośród 35 osób) zasługuje na

przedstawienie Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na stanowiska sędziów.

Zastosowane przez Radę kryteria nie naruszają art. 32 i art. 60 Konstytucji.

Wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy przez Radę nie

obejmuje motywów zajęcia określonego stanowiska wobec wniosku kandydata

przez organy opiniujące. Kryteria oceny przydatności kandydata oraz stosunek

między poszczególnymi kryteriami nie są określone ustawowo. Stosuje się do nich

konstytucyjne wymogi niedyskryminacji (art. 33) i równego dostępu do służby

publicznej (art. 60). Zastosowane przez Radę kryteria oceny kandydatów znajdują

uzasadnienie w potrzebie oceny ich przydatności do wykonywania zawodu

sędziego. Uzasadnieni zaskarżonej uchwały nie narusza art. 13 ust. 1 ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa. Rada nie była obowiązana do wysłuchania

wyjaśnień skarżącej.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.