III UK 162/10

Wyrok z dnia 8 czerwca 2011 r.

III UK 162/10

Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie

mianowania przez dyrektora szkoły wskutek wystąpienia przesłanek, o których

mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

(jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), nie jest rozwiązaniem

stosunku pracy na wniosek nauczyciela w rozumieniu art. 88 ust. 1 tej ustawy.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski

(sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r.

sprawy z odwołania Józefa P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od-

działowi w J. o emeryturę, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 23 kwietnia 2010 r. […]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. […] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Krośnie oddalił odwołanie ubezpieczonego Józefa P. od decyzji Za-

kładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w J. z dnia 10 listopada 2009 r.

odmawiającej mu przyznania prawa do emerytury.

Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury

„nauczycielskiej” od dnia 1 marca 1999 r., której wysokość organ rentowy obliczył na

podstawie wynagrodzeń uzyskiwanych przez ubezpieczonego w latach 1989-1998.

Obliczony na podstawie tych zarobków wskaźnik wysokości podstawy wymiaru

emerytury wyniósł 142,41%. Do obliczenia emerytury organ rentowy przyjął kwotę

bazową w wysokości 1.220,89 zł. Przy wymiarze emerytury uwzględniono 36 lat i 2

miesiące okresów składkowych oraz 5 miesięcy okresów nieskładkowych. Kolejną

decyzją z dnia 5 kwietnia 2000 r. organ rentowy przeliczył ubezpieczonemu wyso-

2

kość emerytury przy uwzględnieniu 37 lat i 3 miesięcy okresów składkowych oraz 5

miesięcy okresów nieskładkowych. Decyzją z dnia 26 marca 2001 r. organ rentowy

wstrzymał ubezpieczonemu wypłatę emerytury od dnia 1 kwietnia 2001 r. w związku

z pozostawaniem w zatrudnieniu, zaś decyzją z dnia 28 marca 2001 r. zobowiązał

ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Po ustaniu zatrudnie-

nia (31 sierpnia 2002 r.) ubezpieczony w dniu 9 września 2002 r. wystąpił z wnio-

skiem o przyznanie mu emerytury od dnia 1 września 2002 r. obliczonej przy

uwzględnieniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru 142,41%, z 475 miesięcy

okresów składkowych i 60 miesięcy okresów nieskładkowych, zwiększonej z uwagi

na opłacanie przez 138 miesięcy składek na ubezpieczenie rolnicze. Decyzją z dnia

11 września 2002 r. organ rentowy przeliczył wnioskodawcy dotychczasową emery-

turę, przyjmując do ustalenia jej wysokości poprzednią podstawę wymiaru (wskaźnik

wysokości podstawy wymiaru równy 142,41%, kwotę bazową w wysokości 1.220,89

zł, 39 lat i 6 miesięcy okresów składkowych oraz 5 lat i 2 miesiące okresów nieskład-

kowych). Organ rentowy zwiększył jednocześnie ubezpieczonemu wysokość świad-

czenia, uwzględniając opłacanie przez niego składek na ubezpieczenie rolnicze. Pi-

smami z 7 sierpnia 2003 r. i 4 sierpnia 2004 r. ubezpieczony domagał się przyznania

mu emerytury „nauczycielskiej” od dnia 1 września 2002 r. Ten wniosek organ ren-

towy załatwił decyzją odmowną a odwołanie od tej decyzji zostało prawomocnie od-

dalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2005 r. W

uwzględnieniu kolejnego wniosku z dnia 24 stycznia 2006 r. organ rentowy decyzją z

dnia 6 marca 2006 r. przyznał ubezpieczonemu emeryturę od dnia 1 stycznia 2006 r.

i jednocześnie wstrzymał wypłatę dotychczasowej emerytury jako świadczenia mniej

korzystnego. Do ustalenia podstawy wymiaru „nowej” emerytury organ rentowy przy-

jął podstawę wymiaru uprzednio przyznanej emerytury (to jest wskaźnik wysokości

podstawy wymiaru równy 142,41%, dotychczasową kwotę bazową w części stażowej

w wysokości 1.220,89 zł oraz staż emerytalny wynoszący 39 lat i 6 miesięcy okresów

składkowych oraz 5 lat i 2 miesiące okresów nieskładkowych), natomiast do części

socjalnej emerytury organ rentowy przyjął nową, wyższą kwotę bazową 1.903,03 zł

(obowiązującą od 1 stycznia 2006 r.). Odwołanie ubezpieczonego od tej decyzji zo-

stało prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 7

grudnia 2006 r. W dniu 16 stycznia 2007 r. ubezpieczony złożył kolejny wniosek o

przeliczenie emerytury, który został załatwiony odmownie, a decyzja organu rento-

3

wego w tym względzie została utrzymana w mocy prawomocnym wyrokiem Sądu

drugiej instancji z dnia 12 grudnia 2007 r.

Rozpoznawana sprawa toczy się z odwołania od kolejnej decyzji organu rento-

wego z dnia 10 listopada 2009 r. a ubezpieczony domaga się ustalenia prawa do „no-

wej” emerytury „nauczycielskiej” od dnia 1 września 2002 r. Sąd Okręgowy uznał, że

prawo do tego świadczenia zostało już ustalone w 1999 r. Ze względu na kontynuo-

wanie zatrudnienia przez wnioskodawcę prawo do świadczenia zostało zawieszone,

a nie ustało. Złożony po raz kolejny wniosek o przyznanie tego świadczenia ma ten

skutek, że możliwe jest jedynie przeliczenie świadczenia w sytuacji, gdy zachodzą do

tego określone przesłanki. Zdaniem Sądu Okręgowego, ubezpieczony po nabyciu

prawa do emerytury kontynuował zatrudnienie do dnia 31 sierpnia 2002 r. (przez co

najmniej 30 miesięcy), ale w dniu złożenia wniosku (9 września 2002 r.) nie mógł sko-

rzystać z uprawnienia do obliczenia części socjalnej emerytury od nowej kwoty bazo-

wej, bowiem taką możliwość wprowadził dopiero z dniem 1 lipca 2004 r. art. 53 ust. 4

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.; dalej

ustawa o emeryturach i rentach z FUS). Według Sądu, bezzasadne jest również żą-

danie wnioskodawcy obliczenia jego emerytury od wyższej kwoty bazowej przed

dniem 1 stycznia 2006 r. Taką możliwość (tylko w odniesieniu do części socjalnej

emerytury) ubezpieczony uzyskał dopiero od dnia 1 listopada 2005 r. (wskutek kolej-

nej nowelizacji art. 21 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Stosowny wniosek w

tym względzie ubezpieczony złożył w styczniu 2006 r. i został on pozytywnie zała-

twiony.

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2010 r. […], Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił

apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu pierwszej instancji, bowiem uznał, że wy-

rok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, mimo częściowo błędnego uzasad-

nienia. Sąd Apelacyjny podzielił co do zasady ocenę prawną Sądu pierwszej instancji

w zakresie możliwości ustalenia wysokości emerytury wnioskodawcy, ale nie zgodził

się z oceną, że decyzją z dnia 12 kwietnia 1999 r. organ rentowy przyznał ubezpie-

czonemu emeryturę „nauczycielską”. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie

było rozstrzygnięcie, czy w dniu 9 września 2002 r. ubezpieczony spełniał warunki do

przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia

1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.).

Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji oraz twierdzeniom organu rentowego, decy-

4

zją z dnia 12 kwietnia 1999 r. ubezpieczonemu nie przyznano prawa do takiej emery-

tury (nauczycielskiej), lecz prawo do emerytury przysługującej na podstawie ustawy o

emeryturach i rentach z FUS. Sąd Apelacyjny wywiódł, że w dniem 1 stycznia 1999 r.

„zarysowały się dwa odrębne systemy emerytalne nauczycieli, wywodzące się z po-

traktowania pracy nauczycielskiej jako zatrudnienia w szczególnym charakterze”.

Pierwszy z nich obejmuje wykonywanie pracy na warunkach określonych w rozporzą-

dzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pra-

cowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), zaś drugi obejmuje warunki uregulowane przepisami

Karty Nauczyciela. Przepis art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, zawierający katalog

przesłanek nabycia prawa do emerytury przez nauczycieli, wyraźnie wymaga, aby

nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy. Oznacza to, że prawo do emerytury nauczyciel

nabywa po rozwiązaniu stosunku pracy. W przypadku ubezpieczonego w dacie zło-

żenia pierwszego wniosku o emeryturę (w 1999 r.) rozwiązanie stosunku pracy nie

nastąpiło. Pozostawał on nieprzerwanie w zatrudnieniu u tego samego pracodawcy

aż do dnia 31 sierpnia 2002 r. Skoro więc ubezpieczony urodził się w dniu 31 grudnia

1938 r., to mógł nabyć prawo do emerytury na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o eme-

ryturach i rentach z FUS w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7

lutego 1983 r. (po osiągnięciu wieku 60 lat i wykazaniu 25 lat okresów składkowych i

nieskładkowych, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych). Intencją

wnioskodawcy było uzyskanie prawa do emerytury na podstawie art. 88 Karty Nau-

czyciela, o czym świadczy treść kolejnych pism składanych do organu rentowego

oraz do sądu ubezpieczeń społecznych, jak też przedłożenie świadectwa pracy wy-

danego przez dyrektora Zespołu Szkół Chemicznych w J. Obowiązkiem Sądu była

więc ocena, czy ubezpieczony w dniu 9 września 2002 r. (w dacie złożenia wniosku o

taką emeryturę) spełniał warunki do nabycia prawa do tego świadczenia. W ocenie

ubezpieczonego uwzględnienie jego żądania powodowałoby ustalenie wysokości

emerytury przy zastosowaniu kwoty bazowej obowiązującej w dacie złożenia ponow-

nego wniosku. Jednak zdaniem Sądu Apelacyjnego nie ma podstaw do uwzględnie-

nia tego żądania wnioskodawcy, bowiem art. 88 Karty Nauczyciela jako przepis

szczególny podlega wykładni ścisłej i uzależnia przejście na emeryturę od rozwiąza-

nia stosunku pracy na wniosek nauczyciela (poza sytuacjami przewidzianymi w art.

20 ust. 1, 5c i 7 Karty Nauczyciela). Z przedłożonego przez wnioskodawcę świadec-

twa pracy wynika zaś, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w trybie przewidzia-

5

nym w art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, czyli w związku z wydaniem przez leka-

rza przeprowadzającego badania okresowe orzeczenia o niezdolności do pracy w

charakterze nauczyciela. Jest to inna forma rozwiązania stosunku pracy niż przewi-

dziana w art. 88 Karty Nauczyciela (rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczy-

ciela). Wobec niespełnienia przesłanek z art. 88 Karty Nauczyciela ubezpieczony nie

mógł zatem nabyć prawa do wnioskowanego świadczenia i dlatego też jego dalsze

żądania były nieuzasadnione. Sąd Apelacyjny podzielił pogląd Sądu pierwszej instan-

cji, że kontynuowanie przez ubezpieczonego zatrudnienia powodowało zawieszenie

wypłaty jego emerytury przyznanej mu decyzją z dnia 12 kwietnia 1999 r. na podsta-

wie obowiązującego wówczas art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS,

a nie - jak twierdzi odwołujący się - ustanie prawa do tego świadczenia. Skoro przy-

czyna zawieszenia odpadła (doszło do rozwiązania stosunku pracy), to organ ren-

towy podjął wypłatę emerytury w prawidłowej wysokości w oparciu o art. 135 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego ubezpieczony wniósł skargę kasacyjną, w któ-

rej zarzucił „naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię przez przy-

jęcie, że wnioskodawca nie mógł - wobec niespełnienia przesłanek z art. 88 Karty

Nauczyciela (Y) uzyskać prawa do żądanego świadczenia emerytalnego, a co za tym

idzie dalsze żądania odwołującego się były nieuzasadnione”. W uzasadnieniu pod-

stawy kasacyjnej ubezpieczony podniósł, że gramatyczna wykładnia art. 88 Karty

Nauczyciela (a zwłaszcza jego końcowej części) „przesądza o powstaniu uprawnień

emerytalnych po stronie ubezpieczonego z mocy samego prawa, jeśli spełnia prze-

słanki określone we wcześniejszej części przepisu”. Taki wniosek - zdaniem skarżą-

cego - należy wyciągnąć również w oparciu o wykładnię systemową, bowiem wska-

zany przepis został zamieszczony w części Karty Nauczyciela, która określa upraw-

nienia emerytalne nauczycieli. Regulacje Karty Nauczyciela - w przeciwieństwie do

ustawy o emeryturach i rentach z FUS - nie przewidują „powstania i ustania prawa do

świadczeń”, lecz odwołują się „bezpośrednio do uprawnień emerytalnych”. Ustawo-

dawca umocował ubezpieczonego do samodzielnego decydowania o przysługują-

cych mu prawach. Dlatego to sam ubezpieczony ma decydować o tym, czy chce

przejść na emeryturę, czy też woli nadal pracować. Emerytura nauczycielska jest

zupełnie innym świadczeniem niż emerytura przyznawana na ogólnych zasadach.

Skoro skarżący po przepracowaniu 41 lat w szkole wystąpił w dniu 13 sierpnia 2002

r. z wnioskiem do swego pracodawcy o rozwiązanie stosunku pracy z dniem 31 sierp-

6

nia 2002 r., to „taka była jego autonomiczna decyzja i nie zmienia tej okoliczności

fakt, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w trybie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nau-

czyciela”. Zdaniem skarżącego, treść art. 88 Karty Nauczyciela nie uzależnia przej-

ścia na emeryturę od sposobu (trybu) rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem, a

jedynie od okresu zatrudnienia, od wykonywania pracy w szczególnym charakterze i

od rozwiązania na swój wniosek stosunku pracy. To, w jaki sposób ubezpieczony

rozwiązał swój stosunek pracy nie ma żadnego znaczenia w przedmiotowej kwestii.

W konsekwencji skarżący zaprezentował stanowisko, że w dniu 9 września 2002 r.

spełnił wszystkie warunki pozwalające mu przyznać emeryturę nauczycielską (na

podstawie art. 88 Karty Nauczyciela).

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i „zasądzenie na

rzecz powoda przyznania emerytury nauczycielskiej z dniem 1 września 2002 r. oraz

ustalenie wysokości jej podstawy z zastosowaniem kwoty bazowej obowiązującej w

dacie przedłożenia wniosku o to świadczenie”.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie problem prawny sprowadza się do oceny, czy ubez-

pieczony, z którym w dniu 9 września 2002 r. rozwiązano stosunek pracy na podsta-

wie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, spełnił przesłanki nabycia prawa do emery-

tury określone w art. 88 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, nauczyciele ma-

jący trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczegól-

nym charakterze (nauczyciele szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów

poprawczych i schronisk dla nieletnich - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w

tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjal-

nym) mogą - po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy - przejść na emeryturę.

Skarżący nie ma zatem racji, że przepis ten nie uzależnia przejścia na emeryturę od

trybu rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem, a jedynie od stażu zatrudnienia.

Warunkiem niezbędnym skorzystania z prawa do emerytury na podstawie

prawnej przewidzianej w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela - obok spełnienia przesłanki

odpowiedniego stażu pracy - jest rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczycie-

la. A contrario nauczyciele, którzy nie rozwiążą na swój wniosek stosunku pracy -

mimo spełnienia warunku wymaganego stażu pracy (ogólnego i w szczególnym cha-

rakterze) nie mogą „przejść” na tę emeryturę (nie nabywają do niej prawa). W drodze

7

wyjątku od tej zasady, przepis art. 88 ust. 1a Karty Nauczyciela (dodany z dniem 7

sierpnia 1996 r. na mocy art. 1 pkt 52 lit. b ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmia-

nie ustawy - Karta Nauczyciela, Dz.U. Nr 87, poz. 396, a następnie zmodyfikowany

na podstawie art. 1 pkt 32 lit. b ustawy z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy -

Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 179, poz. 1845,

która weszła w życie z dniem 31 sierpnia 2004 r.) umożliwia „przejście na emeryturę”

nauczycielom spełniającym warunki stażowe określone w ust. 1 również w przypadku

rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy w okolicznościach wskazanych w art. 20

ust. 1, 5c i 7 Karty Nauczyciela. Możliwe jest więc przejście na emeryturę nauczyciel-

ską - mimo że stosunek pracy nie został rozwiązany na wniosek nauczyciela - w

przypadku rozwiązania stosunku pracy przez dyrektora szkoły w razie całkowitej li-

kwidacji szkoły (art. 20 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela) oraz w przypadku częściowej

likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie

liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze za-

trudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć (art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczy-

ciela), a także w przypadku wygaśnięcia stosunku pracy wskutek upływu sześciomie-

sięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym (art. 20 ust. 5c Karty Nauczy-

ciela) oraz wskutek odmowy podjęcia pracy przez nauczyciela pozostającego w sta-

nie nieczynnym (art. 20 ust. 7 Karty Nauczyciela). Wykładnia językowa i systemowa

przedstawionych przepisów prowadzi do jednoznacznego rezultatu, że za rozwiąza-

nie stosunku pracy „na swój wniosek” przez nauczyciela, o którym mowa w art. 88

ust. 1 Karty Nauczyciela, nie może być uznane jego rozwiązanie przez dyrektora

szkoły (jednostronnie przez pracodawcę).

Przepis art. 23 Karty Nauczyciela określa przypadki rozwiązania stosunku

pracy nauczyciela nawiązanego na podstawie mianowania. Zgodnie z art. 23 ust. 1

tej ustawy, stosunek pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania

ulega rozwiązaniu: 1) na wniosek nauczyciela; 2) w razie czasowej niezdolności nau-

czyciela do pracy spowodowanej chorobą, jeżeli okres tej niezdolności przekracza

182 dni - chyba, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres tej nieobecności

zostanie przedłużony o kolejne 12 miesięcy, o ile nauczyciel uzyska prawo do świad-

czenia rehabilitacyjnego lub zostanie mu udzielony urlop dla poratowania zdrowia; 3)

w razie orzeczenia przez lekarza przeprowadzającego badanie okresowe lub kon-

trolne o niezdolności nauczyciela do wykonywania dotychczasowej pracy; 4) w razie

ukończenia przez nauczyciela 65 lat życia - chyba, że z ukończeniem 65 lat życia

8

nauczyciel nie nabył prawa do emerytury i dyrektor szkoły przedłuży mu okres za-

trudnienia, nie dłużej jednak niż o 2 lata od ukończenia przez nauczyciela 65 lat ży-

cia; 5) w razie uzyskania negatywnej oceny pracy zawodowej; 6) w razie cofnięcia

skierowania do nauczania religii w szkole. Ponadto - w myśl art. 23 ust. 4 Karty Nau-

czyciela - rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie

mianowania może nastąpić na mocy porozumienia stron oraz w razie nieusprawiedli-

wionego niezgłoszenia się nauczyciela na badanie okresowe lub kontrolne, z końcem

miesiąca, w którym dyrektor otrzymał o tym informację. Analiza treści tych przepisów

prowadzi do konkluzji, że rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczyciela na

podstawie art. 23 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela (co wyraźnie koresponduje z prze-

słanką, o której mowa w art. 88 ust. 1 tej ustawy), jest trybem odrębnym od porozu-

mienia stron (art. 23 ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela) oraz od rozwiązania stosunku

pracy przez dyrektora szkoły (pracodawcę) z przyczyn określonych w art. 23 ust. 1

pkt 2-6 i art. 23 ust. 4 pkt 2 tej ustawy. W szczególności należy podkreślić, że stosow-

nie do art. 23 ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela, rozwiązanie stosunku pracy na wniosek

nauczyciela następuje z końcem roku szkolnego, po uprzednim złożeniu przez niego

trzymiesięcznego wypowiedzenia. Natomiast, w razie orzeczenia przez lekarza prze-

prowadzającego badanie okresowe lub kontrolne o niezdolności nauczyciela do wy-

konywania dotychczasowej pracy, rozwiązanie stosunku pracy następuje z końcem

miesiąca, w którym dyrektor szkoły otrzymał ostateczne orzeczenie lekarskie (art. 23

ust. 2 pkt 3 Karty Nauczyciela). W tej sytuacji do rozwiązania stosunku pracy nie do-

chodzi z inicjatywy pracownika (nauczyciela), lecz w drodze jednostronnego oświad-

czenia woli pracodawcy, przy czym dyrektor szkoły ma obowiązek rozwiązania sto-

sunku pracy i to w konkretnie oznaczonym terminie. W tym przypadku wola nauczy-

ciela - nawet gdyby została uzewnętrzniona w postaci wyraźnego wniosku - nie ma

żadnego znaczenia prawnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia

16 czerwca 2005 r., III AUa 123/04, LEX nr 164637, dotyczący zbliżonej sytuacji, gdy

rozwiązanie umowy pracę następuje wskutek upływu terminu, na jaki została zawar-

ta).

Prowadzi to do stwierdzenia, że rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem

zatrudnionym na podstawie mianowania przez dyrektora szkoły wskutek wystąpienia

przesłanek, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, nie jest rozwią-

zaniem stosunku pracy na wniosek nauczyciela w rozumieniu art. 88 ust. 1 tej

ustawy. W ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy ubezpieczony nie rozwią-

9

zał stosunku pracy na swój wniosek na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczy-

ciela ani nie doszło do rozwiązania lub wygaśnięcia jego stosunku pracy w przypad-

kach określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 tej ustawy. Nie rozwiązano też stosunku

pracy na mocy porozumienia stron (art. 23 ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela), co może

być kwalifikowane jako rozwiązanie na wniosek nauczyciela (por. A. Barański, M.

Szymańska, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska: Ustawa Karta Nauczyciela. Komentarz,

Warszawa 2009 - tezy 1 i 6 do art. 23 oraz teza 6 do art. 88). Z tych względów trafne

jest rozstrzygnięcie przyjęte przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku, że ubez-

pieczony nie spełnił warunku przejścia na emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 Karty

Nauczyciela, polegającego na rozwiązaniu stosunku pracy na swój wniosek.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ubezpieczony podniósł, że 13 sierpnia 2002

r. wystąpił do pracodawcy z wnioskiem o rozwiązanie stosunku pracy z dniem 31

sierpnia 2002 r. Ustalenie tego faktu nie jest jednak objęte podstawą faktyczną za-

skarżonego wyroku, którą Sąd Najwyższy jest związany (art. 39813

§ 2 k.p.c.). Nadto,

okoliczność ta nie ma znaczenia (jest prawnie obojętna, co wywiedziono wyżej), gdyż

stosunek pracy ubezpieczonego i tak zostałby rozwiązany przez dyrektora szkoły z

dniem 31 sierpnia 2002 r.

Z powołanych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną na podsta-

wie art. 39814

k.p.c.

========================================