I PK 272/10

Sygn. akt I PK 272/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z odwołania K. P.

przeciwko Lasom Państwowym - Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych o

zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 26 sierpnia 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Powód K. P. domagał się zasądzenia od strony pozwanej Lasów

Państwowych Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych 13.061 zł tytułem odprawy

emerytalnej z ustawowymi odsetkami liczonymi od 1 stycznia 2007 r. do dnia

zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powód podał, że był zatrudniony przez pozwaną od

1 lutego 1974 r. do 31 grudnia 2006 r. na podstawie umowy o pracę na czas

nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 13 kwietnia 1998 r. strona

pozwana rozwiązała z nim umowę o pracę w trybie art. 53 § 1 k.p. Powodowi

wypłacono odprawę rentową w związku z przejściem na okresową rentę inwalidzką

w wysokości 7.138 zł. Powód zaskarżył rozwiązanie umowy o pracę do sądu i

prawomocnym wyrokiem z dnia 23 marca 2000 r. został przywrócony do pracy i ją

podjął. W dniu 31 grudnia 2006 r. umowa o pracę powoda została rozwiązania w

związku z jego przejściem na emeryturę. Z tego tytułu nabył on prawo do odprawy

emerytalnej w wysokości 20.199 zł Zasady przyznawania tego świadczenia określał

ponadzakładowy układ zbiorowy pracy. Powód zaznaczył, że domaga się różnicy

pomiędzy wypłaconą odprawą rentową a wyższą odprawą emerytalną.

Strona pozwana Lasy Państwowe - Regionalna Dyrekcja Lasów

Państwowych wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów

postępowania według norm przepisanych. Strona potwierdziła okoliczności

faktyczne wskazane przez powoda. Jednocześnie wskazała, że zgodnie z art. 92

k.p. oraz układem zbiorowym, pracownikom przysługuje prawo do jednorazowej

odprawy emerytalno-rentowej. Jeżeli emeryt lub rencista, który otrzymał odprawę,

podejmuje ponownie pracę, nie może uzyskać prawa do odprawy po raz drugi.

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2010 r. Sąd Rejonowy zasądził od strony

pozwanej na rzecz powoda 13.061 zł tytułem odprawy emerytalnej z ustawowymi

odsetkami liczonymi od 1 stycznia 2007 r. do dnia zapłaty i wyrokowi nadał rygor

natychmiastowej wykonalności do 3.366,50 zł.

Odnośnie do podstawy faktycznej wyroku Sąd stwierdził, że „stan faktyczny

sprawy był, co do okoliczności istotnych dla sprawy w całości bezsporny.” W

uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie miały zastosowanie przede wszystkim

postanowienia ponadzakładowego układu zbiorowego pracy dla pracowników

Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (art. 9 § 1 k.p. w związku z

3

art. 24113

§ 1 k.p.). Zgodnie z § 34 ust. 1 tego układu pracownikowi spełniającemu

warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego

stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę przysługuje

odprawa pieniężna. Stosunek pracy powoda ustał dopiero 31 grudnia 2006 r.,

bowiem powód skutecznie odwołał się od wcześniejszego rozwiązania umowy (z

13.04.1998 r.), został prawomocnie przywrócony do pracy i pracę podjął.

Przywrócenie do pracy nie oznacza nawiązania kolejnego, nowego stosunku pracy,

lecz stanowi restytucję (odtworzenie) dotychczasowego stosunku pracy. Skoro

zatem stosunek pracy ustał dopiero 31 grudnia 2006 r., a powód nabył uprawnienia

emerytalne, to przysługiwało mu prawo do odprawy przewidziane w układzie

zbiorowym. Sąd Rejonowy zaznaczył, że wobec braku przesłanki ustania stosunku

pracy, powód wcześniej nie nabył prawa do odprawy i dlatego słusznie podnosił, że

wypłacona mu odprawa była świadczeniem nienależnym. Na marginesie Sąd

wskazał, że układ zbiorowy pracy nie przewidywał przesłanki utraty prawa do

odprawy przewidzianej w art. 921

§ 2 k.p. Nie było zatem potrzeby dokonywania

wykładni tego przepisu, gdyż układ zbiorowy w tej części, jako rozwiązanie bardziej

korzystne, zastępuje wskazany przepis art. 24113

§ 1 k.p. Tym niemniej Sąd

Rejonowy wyraził ocenę, że prawidłowa wykładania art. 921

§ 2 k.p. prowadzi do

wniosku, wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu, że wyłączenie prawa do

odprawy następuje w sytuacji, gdy pracownik wcześniej nabył już prawo do

odprawy, a nie gdy ją faktycznie otrzymał. Zdaniem Sądu Rejonowego, powód

nabył prawo do odprawy w dniu rozwiązania stosunku pracy, tj. 31 grudnia 2006 r.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy

oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu pierwszej instancji i zasądził od

niej na rzecz powoda 900 zł tytułem kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia faktyczne oraz dokonaną przez

Sąd Rejonowy ocenę prawną żądania powoda. W szczególności Sąd podzielił

pogląd, iż umowa o pracę została rozwiązana przez strony dopiero 31 grudnia 2006

r., bowiem wyrok przywracający powoda do pracy uchylił skutki wadliwego

rozwiązania z nim umowy o pracę. W rezultacie, powód nie nabył wcześniej prawa

do odprawy pieniężnej, a pobrana w kwietniu 1998 r. odprawa rentowa była

świadczeniem nienależnym (art. 410 § 2 k.c. i art. 405 k.c. w związku z art. 300

4

k.p.). Za chybiony Sąd drugiej instancji uznał także zarzut, jakoby Sąd Rejonowy

dokonał błędnej wykładni art. 921

§ 1 k.p. i § 4 załącznika nr 15 do porozumienia z

dnia 28 lipca 1992 r. w sprawie wynagradzania pracowników nie zaliczonych do

Służby Leśnej w jednostkach organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa

Leśnego Lasy Państwowe do ponadzakładowego układu zbiorowego pracy dla

pracowników Państwowego Gospodarstwa Rolnego w związku z art. 9 § 1 k.p. w

związku z art. 24113

§ 1 k.p. Błędnie przyjęła strona pozwana, że powód nabył

prawo do odprawy pieniężnej 13 kwietnia 1998 r., a przywrócenie go do pracy nic

nie zmieniło w tym zakresie. Przywrócenie powoda do pracy wyrokiem z 23 marca

2000 r. zniosło skutki wypowiedzenia w postaci rozwiązania stosunku pracy i

reaktywowało stosunek prawny wcześniej istniejący między stronami. Nie doszło

więc do ponownego zatrudnienia powoda. Dlatego twierdzenia strony pozwanej o

naruszeniu przez Sąd Rejonowy § 4 załącznika nr 15 do porozumienia z 28 lipca

1992 r. są bezzasadne, ponieważ przepis ten nie dotyczy stanu faktycznego

sprawy. Powód nie został ponownie zatrudniony u strony pozwanej, a stosunek

pracy między stronami ustał dopiero 31 grudnia 2006 r. i wtedy powód nabył prawo

do odprawy emerytalnej, której wysokość wynika z § 34 pkt 1 ponadzakładowego

układu zbiorowego pracy dla pracowników Państwowego Gospodarstwa Leśnego

Lasy Państwowe z 29 stycznia 1998 r. (art. 9 § 1 k.p. w związku z art. 24113

§ 1

k.p,).

W skardze kasacyjnej strona pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego

w całości, zarzucając mu: (I) błędną wykładnię art. 921

§ 1 k.p. polegającą na

przyjęciu, że w kwietniu 1998 r. powód nie nabył odprawy rentowej; (II) błędną

wykładnię art. 921

§ 2 k.p. i § 4 załącznika nr 15 do porozumienia z 28 lipca 1992 r.

do ponadzakładowego układu zbiorowego pracy dla pracowników Państwowego

Gospodarstwa Rolnego w związku z art. 9 § 1 k.p. w związku z art. 24113

§ 1 k.p.,

polegającą na przyjęciu, że wyłączenie prawa do odprawy następuje tylko wówczas

kiedy pracownik nabył prawo do takiej odprawy, a nie kiedy nie ją otrzymał; (III)

niewłaściwe zastosowanie art. 410 § 2 k.c. i art. 405 k.c. w związku z art. 300 k.p. i

uznanie, że odprawa pobrana przez powoda w kwietniu 1998 r. była świadczeniem

nienależnym.

5

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku, przez oddalenie

powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów

postępowania za wszystkie instancje według norm przepisanych, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o

kosztach za wszystkie instancje.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w sprawie podstawowe znaczenie ma

odpowiedź na pytanie, czy pracownik nabywa ponownie prawo do odprawy w

sytuacji, gdy taką odprawę otrzymał wcześniej.

Pełnomocnik skarżącej przypomniał, że powodowi wypłacono w kwietniu

1998 r., w związku z ustaniem zatrudnienia i uzyskaniem prawa do renty

inwalidzkiej, odprawę rentową w wysokości 7.138 zł, zgodnie z załącznikiem nr 15

porozumienia z dnia 28 lipca 1992 r. W okresie pozostawania bez pracy powód

pobierał rentę inwalidzką z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W dniu wypłaty

odprawy istniały więc wszystkie przesłanki do jej wypłaty wymagane przez art. 921

§ 1 k.p. W dacie otrzymania odprawy, powód nie twierdził, że jest to świadczenie

nienależne. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w sprawie I PK 11/05, pobieranie przez

powoda renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, wykluczało możliwość

pobierania przez niego wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. Zdaniem

skarżącej, okoliczność ta przesądza też o tym, że wypłacona przez pozwanego

odprawa nie była świadczeniem nienależnym, bowiem powód nie mógł świadczyć

pracy, a w wyniku złożonego przez stronę pozwaną oświadczenia woli jego

stosunek pracy ustał 13 kwietnia 1998 r. W tym zakresie niczego nie zmieniło

przywrócenie powoda do pracy u strony pozwanej, skoro stosunek pracy nie istniał,

a powód był rencistą trwale niezdolnym do pracy. Jeśli więc pracownik otrzymał

odprawę rentową, nie ma już prawa do odprawy emerytalnej ani uzupełniającej, tę

można bowiem uzyskać tylko jeden raz w życiu. Dlatego, jeśli rencista lub emeryt,

który otrzymał odprawę, podejmie ponownie pracę, nie może nabyć prawa do

odprawy po raz drugi, co wynika z § 4 załącznika nr 15 do porozumienia z dnia 28

lipca 1992 r. oraz art. 921

§ 2 k.p.

Skoro, jak wynika z gramatycznej wykładni art. 921

§ 2 k.p. i takiego samego

sformułowania układu zbiorowego obowiązującego u pozwanej, pracownik, który

6

otrzymał odprawę nie może ponownie nabyć do niej prawa, to uznanie przez Sąd

drugiej instancji, że odprawa rentowa wypłacona powodowi w roku 1998 była

świadczeniem nienależnym, jest rezultatem błędnej wykładni art. 921

§ 2 k.p. oraz

błędnego zastosowania art. 410 § 2 k.c. i art. 405 k.c. w związku z art. 300 k.p.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Przede wszystkim Sąd Okręgowy wydał

zaskarżony wyrok bez wskazania jego podstawy faktycznej. Werbalnie Sąd przyjął

za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, nie zauważając, że Sąd

Rejonowy ich nie dokonał. Sąd ten stwierdził, że „stan faktyczny pomiędzy stronami

był, co do okoliczności istotnych dla sprawy w całości bezsporny.”, lecz nie wyjaśnił,

jakie okoliczności uznaje za bezsporne i ustalone. Sąd Najwyższy nie jest

uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych (art. 39813

§ 2 k.p.c.) i nie może

domniemywać, jak według sądu drugiej instancji przedstawia się stan faktyczny

sprawy. Już tylko na marginesie należy zatem dodać, że nawet gdyby uznać, że za

bezsporne Sąd uznał okoliczności wskazane w pozwie i odpowiedzi na pozew, to

powstaje pytanie, które z nich są według Sądu istotne. Pytanie to jest tym bardziej

zasadne, że Sąd, relacjonując treść pozwu i odpowiedzi na pozew, pomija niektóre

twierdzone w nich fakty, które prima facie wydają się istotne, jak np. to, że odprawę

rentową w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z dniem 13 kwietnia 1998 r.

wypłacono powodowi na podstawie załącznika nr 15 do porozumienia z dnia 28

lipca 1992 r.

W tej sytuacji za uzasadniony należy uznać kasacyjny zarzut niewłaściwego

zastosowania art. 410 § 2 k.c. i art. 405 k.c. w związku z art. 300 k.p. i uznanie, że

odprawa pobrana przez powoda w kwietniu 1998 r. była świadczeniem

nienależnym. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela pogląd, że naruszenie

prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 3983

§

1 pkt 1 k.p.c. następuje również w przypadku, gdy wyrok sądu drugiej instancji nie

zawiera ustaleń faktycznych odnoszących się do przesłanek normy prawa

materialnego (por. np. wyroki SN z dnia: 7 sierpnia 1997 r., I CKN 261/97,

niepublikowany; 26 czerwca 2001 r., III CKN 400/00, LEX nr 52360; 9 grudnia 2004

7

r., I UK 119/04, niepublikowany; 9 maja 2008 r., II PK 316/07, OSNP 2009 nr 19-20,

poz. 250). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego powyżej

wyroku z dnia 26 czerwca 2001 r.: „przesłanki wskazane w normie prawa

materialnego mają charakter hipotetyczny i dopiero porównanie ich ze stanem

przyjętym przez sąd orzekający można uznać za stosowanie tego prawa. Brak

ustalonego stanu faktycznego powoduje, że prawo materialne nie może być

zastosowane. Naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe

zastosowanie w rozumieniu art. 3931

pkt 1 k.p.c. następuje więc również w takim

przypadku, gdy wyrok sądu apelacyjnego nie zawiera ustaleń faktycznych

odnoszących się do przesłanek normy prawa materialnego”. Ujmując rzecz innymi

słowami można stwierdzić, że skoro subsumcja oznacza podstawienie ustalonego

stanu faktycznego pod abstrakcyjny stan faktyczny zawarty w normie prawnej, to w

przypadku gdy sąd nie ustalił stanu faktycznego jest oczywiste, że nie mógł

dokonać takiego podstawienia. Błędne jest wreszcie uznanie istnienia związku

między procesowo ustalonym faktem a normą prawną w sytuacji, gdy takie

ustalenie faktu nie nastąpiło. Oznacza to, że w przypadku braku podstawy

faktycznej wyroku sądu drugiej instancji, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa

materialnego, w rozumieniu art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c., odnoszący się do przepisów

powołanych w podstawie prawnej tego wyroku, jest uzasadniony.

Niezależnie od powyższych uchybień, Sąd Okręgowy uznając, że odprawa

rentowa wypłacona powodowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy 13

kwietnia 1998 r. była świadczeniem nienależnym, nie nawiązał do treści art. 410 § 2

k.c. i nie wyjaśnił, który z czterech określonych w tym przepisie przypadków

nienależności świadczenia wystąpił w rozpoznawanej sprawie.

Kwestii tej nie wyjaśnia twierdzenie Sądu Okręgowego, według którego

wyrok przywracający pracownika do pracy uchyla skutki wadliwego rozwiązania z

nim umowy o pracę, co powoduje, że nie nabył on prawa do odprawy rentowej,

którą otrzymał w związku z tym rozwiązaniem stosunku pracy, a w rezultacie

świadczenie to jest nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. i art. 405 k.c. w

związku z art. 300 k.p. Pogląd ten jest błędny, bowiem orzeczenie o przywróceniu

do pracy restytuuje stosunek pracy na przyszłość, tj. doprowadza do powstania

stosunku pracy, jaki istniał przed zakwestionowanym rozwiązaniem umowy o pracę,

8

nie unieważniając bezprawnego oświadczenia pracodawcy z mocą wsteczną od

momentu, w jakim oświadczenie to zostało złożone (por. uzasadnienie uchwały

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1976 r., V PZP 12/75, OSNCP 1976

nr 9, poz. 187). Dlatego też "okres pozostawania bez pracy", o którym mowa w art.

51 § 1 k.p. (i art. 57 § 4 k.p. w odniesieniu do rozwiązaniu umowy o pracę bez

wypowiedzenia), jest okresem nieświadczenia pracy u pracodawcy, który dokonał

wypowiedzenia niezgodnie z prawem. Okres ten nie jest okresem zatrudnienia ani

okresem uznawanym za okres zatrudnienia, lecz jedynie podlega wliczeniu do

okresu zatrudnienia (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1990 r.,

III PZP 15/90, OSNCP z 1991 r., nr 4, poz. 45, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14

marca 2006 r., I PK 144/05, OSNP z 2007 r., nr 5-6, poz. 68, wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 24 lipca 2006 r., I BP 1/06, OSNP z 2007 r., nr 15-16, poz.

216; wyrok z dnia 12 kwietnia 2007 r., I PK 261/06, LEX nr 509048; wyrok z dnia 10

marca 2010 r., II PK 265/09). Wobec tego bezpodstawne jest twierdzenie Sądu

Okręgowego, że w przypadku przywrócenia pracownika do pracy można uznać, że

poprzedzające je rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło i ustał on dopiero 31

grudnia 2006 r. (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 10 marca 2010 r., II PK

265/09). Poza tym przyjęcie stanowiska Sądu Okręgowego prowadziłoby do

wniosku, że w przypadku orzeczenia przez sąd o przywróceniu do pracy, odprawa

rentowa byłaby świadczeniem nienależnym, a w przypadku zasądzenia przez sąd

odszkodowania za wadliwe rozwiązanie stosunku pracy, odprawa ta byłaby

należna, bo nie wystąpiła by wówczas restytucja w specyficznym znaczeniu

przyjętym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Należy też wskazać, że Sąd Okręgowy, stosując art. 410 § 2 k.c. pominął

istotny w tym zakresie pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uzasadnieniu wyroku

z dnia 16 sierpnia 2005 r., I PK 11/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 181, wydanego w

sprawie dotyczącej żądania Kazimierza P. (powoda w obecnym postępowaniu)

zasądzenia wyrównania wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, po

rozwiązaniu z nim przez stronę pozwaną w niniejszej sprawie umowy o pracę 13

kwietnia 1998 r. Sąd Najwyższy stwierdził wówczas, że powód był niezdolny do

świadczenia pracy w ramach rozwiązanego stosunku pracy, co więcej, nie

przejawiał gotowości od pracy u pozwanej, ponieważ nie można uznać za

9

przejawiającą gotowość do świadczenia pracy osoby pobierającej rentę z tytułu

całkowitej niezdolności do pracy z dodatkiem pielęgnacyjnym z tytułu niezdolności

do samodzielnej egzystencji.

Wobec powyższego, należy uznać, że ewentualne zastosowanie przez sąd

art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 405 i art. 300 k.p. wymaga dokonania niezbędnych

ustaleń faktycznych oraz jasnego rozważenia i sprecyzowania postaci

nienależności świadczenia (kondykcji), pod którą ustalone konkretne zachowanie

(spełnienie świadczenia) może być podciągnięte.

Trafne okazały się także zarzuty naruszenia przez zaskarżony wyrok art. 921

§ 2 k.p. i § 4 „załącznika nr 15 do porozumienia z 28.07.1992 r. do

ponadzakładowego układu zbiorowego pracy dla pracowników Państwowego

Gospodarstwa Rolnego” w związku z art. 9 § 1 k.p. w związku z art. 24113

§ 1 k.p.,

przez ich błędną wykładnię. Sąd nie dokonuje abstrakcyjnej wykładni prawa, lecz

wyjaśnia znaczenie normy prawnej w kontekście konkretnego stanu faktycznego i w

zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku niedokonania przez

sąd ustaleń faktycznych mieszczących się w hipotezie normy, którą sąd

interpretuje, dokonanie takiej wykładni nie jest możliwe. W takiej sytuacji, dokonana

przez sąd wykładnia normy prawnej nie ma związku ze sprawą i nie ma cech

konkretnej wykładni sądowej, co jest równoznaczne z dokonaniem błędnej wykładni

w rozumieniu art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c., tym bardziej gdy, jak w niniejszej sprawie,

wykładnia ta ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Należy też zauważyć, że Sąd Okręgowy, dokonując wykładni powołanych w

uzasadnieniu aktów prawnych i akceptując wyniki wykładni tych aktów dokonanej

przez Sąd pierwszej instancji, nie sprecyzował, które z nich miały zastosowanie w

sprawie. W tej kwestii Sąd Rejonowy stwierdził, że „w sprawie miały zastosowanie

przede wszystkim postanowienia ponadzakładowego układu zbiorowego pracy dla

pracowników Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe”. Nie

wiadomo co oznacza określenie „przede wszystkim”, czy np. oznacza to, że w

pewnym zakresie zastosowanie ma załącznik nr 15 do porozumienia z 28 lipca

1992 r. i art. 921

k.p., do których Sądy się odwołują, dokonując jednocześnie

interpretacji ich przepisów. Nie jest również znana treść unormowań wyżej

powołanych aktów autonomicznych dotyczących odprawy emerytalnej i rentowej

10

(poza niedokładnym, jak wynika z porównania z tekstem załączonym do akt sprawy

na k. 13, przytoczeniem treści § 34 ust. 1 układu ponadzakładowego).

W związku z tym należy wskazać, że autonomiczne akty prawa pracy (art. 9

§ 1 k.p.) nie są ogłaszane i fakt ich istnienia jest najczęściej znany tylko podmiotom,

które je zawarły lub ustaliły. W rezultacie sędzia nie jest obowiązany znać z urzędu

(ex officio) treści tych aktów na zasadzie iura novit curia. Dlatego stan wiedzy sądu

w tym zakresie zależy od inicjatywy dowodowej stron. Wobec tego, istnienie i treść

tych aktów należy do podstawy faktycznej orzeczenia, natomiast oceną prawną

objęte są kwestie ich obowiązywania (czasowego, przestrzennego, podmiotowego,

przedmiotowego), relacji do innych aktów prawnych oraz wykładni (por. wyroki SN z

dnia: 29 stycznia 2008 r., I PK 196/07, LEX nr 399783; 5 maja 2009 r. I PK 6/09,

LEX nr 510979).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39815

§ 1 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art.

108 § 2 k.p.c. w związku z 39821

k.p.c.