III PK 80/10

Sygn. akt III PK 80/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa G. P.

przeciwko Zespołowi Szkół Publicznych […]

o ustalenie treści stosunku pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 23 kwietnia 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa . P. przeciwko

Zespołowi Szkół Publicznych o: 1. zobowiązanie pozwanego do potwierdzenia na

piśmie faktu przekształcenia się stosunku pracy nawiązanego na podstawie umowy

o pracę na czas nieokreślony w stosunek pracy na podstawie mianowania

2

stosownie do postanowień art. 10 ust. 5b Karty Nauczyciela z dniem 1 października

2000 r. z uwzględnieniem, że powódka jest zatrudniona na stanowisku nauczyciela

w Gimnazjum; 2. zobowiązanie strony pozwanej do sporządzenia aneksu do Aktu

mianowania sporządzonego według stanu na dzień 1 października 2007 r.; 3.

uznanie, że przeniesienie powódki do pracy w Szkole Podstawowej w Zespole

Szkół jest nieuzasadnione; 4. zobowiązania pozwanego do zatrudnienia powódki

na stanowisku nauczyciela Gimnazjum w Zespole Szkół w pełnym wymiarze godzin

- wyrokiem z dnia 29 stycznia 2010 r. oddalił powództwo i zasądził od powódki na

rzecz pozwanego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Rejonowy ustalił, że Inspektor Oświaty i Wychowania pismem z dnia 8 maja

1990 r. stwierdził, że powódka z dniem 1 września 1987 r. stała się nauczycielem

mianowanym w rozumieniu art. 95 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela. Powódka

została zatrudniona w Szkole Podstawowej od dnia 31 sierpnia 1997 r. w pełnym

wymiarze godzin na czas określony. Pismem z dnia 29 maja 2000 r. dyrektor

Gimnazjum zwrócił się do dyrektora Szkoły Podstawowej o przeniesienie powódki z

tejże szkoły do Gimnazjum z dniem 1 września 2000 r. na mocy porozumienia

stron. Następnie Zarząd Gminy pismem z dnia 17 lipca 2000 r. nałożył na powódkę

obowiązek podjęcia pracy od 1 września 2000 r. w Szkole Podstawowej w

wymiarze 4/18 etatu w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru

zajęć. Powódka miała zawarte ze Szkołą Podstawową umowy o pracę na czas

określony od 1 września 2000 r. do 31 sierpnia 2001 r., od 1 września 2001 r. do 31

października 2001 r., od 1 listopada 2001 r. do 31 sierpnia 2007 r. Na mocy

uchwały Rady Gminy z dnia 18 marca 2004 r. został założony Zespół Szkół

Publicznych. Powódka została poinformowana, że z dniem 1 września 2004 r. stała

się nauczycielem Gimnazjum w Zespole Szkół Publicznych. Od 1 wrześnią 2007 r.

został zatrudniony nauczyciel kontraktowy - magister informatyki i techniki, do

nauczania techniki i informatyki i do chwili obecnej uczy tych przedmiotów.

Powódka jest magistrem matematyki, a w gimnazjum jest tylko 14 godzin

matematyki. Z uwagi na to, że jest ona nauczycielem mianowanym, uzupełnia etat

w szkole podstawowej w wymiarze 4 godzin. W ocenie Sądu stosunek pracy z

powódką został nawiązany na podstawie mianowania w rozumieniu ustawy z dnia

26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, gdyż powódka spełniała warunki określone

3

w art. 10 ust. 2 tej ustawy. Każde następne zatrudnienie powódki odbywało się z

uwzględnieniem faktu, że jest ona nauczycielem mianowanym. Na prośbę powódki

pracodawca pismem z dnia 9 listopada 2009 r. potwierdził, że powódka jest

zatrudniona na podstawie mianowania.

W świetle tych ustaleń w ocenie sądu bezzasadne było żądanie powódki

zobowiązania pozwanego do potwierdzenia na piśmie faktu przekształcenia jej

stosunku pracy nawiązanego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w

stosunek pracy na podstawie mianowania stosownie do postanowień art. 10 ust. 5b

Karty Nauczyciela z dniem 1 października 2000 r. z uwzględnieniem, że powódka

została zatrudniona na stanowisku nauczyciela w Gimnazjum. Bezzasadne także

zdaniem Sądu jest żądanie zobowiązania strony pozwanej do sporządzenia aneksu

do Aktu mianowania sporządzonego według stanu na dzień 1 października 2007 r.

Powódka przez cały czas była i jest zatrudniona jako nauczyciel mianowany. Jeżeli

chodzi o żądanie powódki w postaci uznania, że przeniesienie powódki do pracy w

Szkole Podstawowej w Zespole Szkół jest nieuzasadnione oraz zobowiązania

pozwanego do zatrudnienia powódki na stanowisku nauczyciela Gimnazjum w

Zespole Szkół w pełnym wymiarze godzin, uznać należało te roszczenia za

nieuzasadnione. Od 2007 r. na skutek zmiany art. 10 ust. 1 Karty Nauczyciela

nauczyciel może być zatrudniony w zespole szkół na podstawie umowy o pracę lub

mianowania. Powódka jak to wyżej ustalono jest zatrudniona w Zespole Szkół

Publicznych na podstawie mianowania.

Na powyższe orzeczenie powódka wniosła apelację.

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu oddalił apelację powódki. Sąd stwierdził,

że w apelacji powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez:

zobowiązanie pozwanego do wydania jej aktu mianowania, w którym zostanie

wskazane (zgodnie z art. 14 ustawy Karta Nauczyciela): stanowisko i miejsce

pracy: nauczyciel, Zespół Szkół Publicznych, termin rozpoczęcia pracy: 1 września

1997 r., wynagrodzenie lub zasady jego ustalania, typ szkoły, w której pracuje, jako

nauczyciel: Gimnazjum Publiczne; przywrócenie jej do pracy w Gimnazjum w

pełnym wymiarze godzin na stanowisku nauczyciela matematyki i informatyki.

Sformułowane w ten sposób żądanie zostało przez Sąd potraktowane jako jego

4

zmiana na etapie postępowania apelacyjnego. Taka zmiana zgodnie z art. 383 zd.

1 k.p.c. była niedopuszczalna i oznaczała zakaz badania takiego roszczenia pod

kątem jego merytorycznych podstaw. Ponadto powódka w apelacji zarzucała

naruszenie prawa materialnego art. 18 Karty Nauczyciela mającego istotny wpływ

na treść rozstrzygnięcia. Sąd przyjął, że na tle rozpoznawanego stanu faktycznego

przepis art. 18 ust. 1 Karty Nauczyciela dotyczy przeniesienia na inne stanowisko w

tej samej szkole, dotyczy przeniesienia do innej szkoły, w granicach tej samej

miejscowości, oraz przeniesienia do innej szkoły w innej miejscowości, przy czym w

obu ostatnich przypadkach przeniesienie może nastąpić na to samo lub inne

stanowisko. Istotne przy tym jest, że dotyczy to przeniesienia do innej szkoły, a nie

przeniesienia do innego oddziału tej samej szkoły. Jeżeli dana szkoła ma kilka

oddziałów w danej miejscowości, a nawet w kilku miejscowościach, to przepis art.

18 ust. 1 Karty Nauczyciela ma zastosowanie tylko wtedy, gdy przeniesienie z

jednego oddziału szkoły do innego jej oddziału połączone jest ze zmianą

stanowiska danego nauczyciela. Mając na uwadze fakt, że ubezpieczona była

zatrudniona w Zespole Szkół, wykonywanie pracy w dwóch oddziałach wyżej

wymienionego zespołu tj. szkoły podstawowej i gimnazjum w charakterze

nauczyciela matematyki nie naruszało przepisu art. 18 ust. 1 powołanej ustawy.

Na powyższe orzeczenie powódka wniosła skargę kasacyjną zaskarżając

wyrok Sądu Okręgowego z dnia 23 kwietnia 2010 r. w całości, podnosząc

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 18 ust. 1

ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 97,

poz. 674) polegającą na przyjęciu przez Sąd drugiej instancji stanowiska, że

przeniesienie nauczyciela mianowanego z gimnazjum do szkoły podstawowej

funkcjonujących w ramach zespołu szkół nie jest przeniesieniem do innej szkoły, na

inne stanowisko, w rozumieniu art. 18 ust. 1 wskazanej ustawy oraz naruszenie

przepisu postępowania - art. 383 k.p.c. polegającego na tym, że Sąd Okręgowy w

P. przyjął, że powódka na etapie postępowania apelacyjnego dokonała zmiany

roszczenia, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem

doprowadziło do oddalenia apelacji powódki. Wskazując na powyższe powódka

wnosi: o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w całości i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania; ewentualnie o

5

uchylenie w całości poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29

stycznia 2010 r. i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za wszystkie instancje; ewentualnie, o

uchylenie zaskarżonych wyroków (jak w pkt 1 i 2) i orzeczenie co do istoty sprawy

poprzez: - zobowiązanie pozwanego do wydania aktu mianowania, w którym

zostanie wskazane (zgodnie z art. 14 Karty Nauczyciela): stanowisko i miejsce

pracy: Nauczyciel, Zespół Szkół Publicznych; termin rozpoczęcia pracy: 1 września

1997 r.; wynagrodzenie lub zasady jego ustalania: 2.616 zł; typ (rodzaj) szkoły w

której pracuje nauczyciel: Gimnazjum Publiczne; przywrócenie powódki do pracy w

Gimnazjum w pełnym wymiarze godzin.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Sąd Najwyższy podziela pogląd

Sądu drugiej instancji, że Zespół Szkół był pracodawcą powódki. Powstał on z

dniem 18 marca 2004 r. ze Szkoły Podstawowej i Gimnazjum, na podstawie art. 62

ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 62 ust. 2 tej ustawy dyrektor

zespołu jest dyrektorem szkoły w rozumieniu ustawy. Wynika stąd, iż jest on

upoważniony do dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w

imieniu pracodawcy będącego jednostką organizacyjną (art. 31

§ 1 KP). Jednostką

tą jest Zespół Szkół Publicznych, jego dyrektor dokonuje więc tych czynności

wobec nauczycieli Szkoły Podstawowej i Gimnazjum. Zdolność do zatrudniania

pracowników ma Zespół Szkół (art. 3 k.p.), a Szkoła Podstawowa i Gimnazjum

stanowią miejsce (placówkę) wykonywania pracy. Nadto obie te jednostki posiadają

ten sam organ prowadzący - Gminę. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w

wyroku z dnia 19 kwietnia 1979 r., I PR 16/79 (OSNCP 1979 z. 10, poz. 205,

OSPiKA 1981 z. 1, poz. 19 z glosą Z.Hajna oraz z. 9, poz. 158 z glosą J.Kuleszy),

przyjmując, że zespół opieki zdrowotnej będący samodzielną jednostką

organizacyjną zespalającą wszystkie lub niektóre placówki służby zdrowia

działające na określonym obszarze, jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p.. Nie

są natomiast pracodawcami jednostki organizacyjne wchodzące w skład zespołu,

chyba że w statucie tego zespołu przewidziane są - i w praktyce stosowane - dla

kierowników tych jednostek organizacyjnych uprawnienia do nawiązywania, zmiany

i rozwiązywania stosunku pracy; wówczas są one pracodawcami w rozumieniu

6

przepisów Kodeksu pracy. Wobec tego ani szkoła podstawowa, ani gimnazjum nie

są odrębnymi jednostkami organizacyjnymi. Jednostką organizacyjną w myśl art. 31

§ 1 k.p. jest zespół szkół. Bezsporną okolicznością było to, że w gimnazjum

powódka w ramach pensum przydzielone miała 14 godzin matematyki. Do

uzupełnienia pełnego wymiaru 18 godzin tygodniowo pracodawca zmuszony był

powierzyć powódce 4 godziny w szkole podstawowej. Decyzja ta nie była

sprzeczna, wbrew twierdzeniom powódki, z obowiązującymi przepisami prawa.

Wykonywanie pracy przez powódkę w gimnazjum i szkole podstawowej stwarzało

możliwość podjęcia przez nią pracy w pełnym wymiarze zajęć. Powódka posiadała

kwalifikacje do uzupełnienia brakujących 4 godzin tygodniowo do pełnego pensum

dydaktycznego w szkole podstawowej, a powierzone jej tam obowiązki nie

podlegały ograniczeniom przewidzianym w art. 18 ust. 1 ustawy - Karta

Nauczyciela, bowiem wiązało się z wykonywaniem pracy na takich samych

stanowiskach jakie powódka piastowała w gimnazjum. W niniejszej sprawie nie

został naruszony przepis art. 18 Karty Nauczyciela, skoro jednostką organizacyjną

zatrudniającą powódkę był zespół szkół w skład którego wchodziły dwie placówki

szkolne: szkoła podstawowa i gimnazjum nie mające w świetle przepisów prawa

pracy zdolności zatrudniania pracowników. Strona pozwana przeniosła powódkę

bez wskazywania, że czyni to na podstawie art. 18 Karty Nauczyciela. Ustalony w

niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest objęty ani hipotezą i dyspozycją art. 18

Karty Nauczyciela. W myśl art. 18 ust. 1 tej Karty, nauczyciel mianowany może być

przeniesiony na własną prośbę lub z urzędu za jego zgodą na inne stanowisko w tej

samej lub innej szkole, w tej samej lub innej miejscowości, na takie samo lub inne

stanowisko. Przepis ten dotyczy przeniesienia na inne stanowisko w tej samej

szkole, dotyczy przeniesienia do innej szkoły, w granicach tej samej miejscowości,

oraz przeniesienia do innej szkoły w innej miejscowości, przy czym w obu ostatnich

przypadkach przeniesienie może nastąpić na to samo lub inne stanowisko. Istotne

przy tym jest to, że - pomijając przypadek przeniesienia na inne stanowisko, gdyż

nie dotyczy on powódki – przepis ten dotyczy przeniesienia do innej szkoły bądź

innego zespołu szkół, a nie dotyczy przeniesienia do innego oddziału tej samej

szkoły bądź tego samego zespołu szkół. Zespół Szkół Publicznych składał się z

dwóch placówek szkolnych, zatem w niniejszej sprawie przepis art. 18 ust. 1 Karty

7

Nauczyciela miał by zastosowanie tylko wtedy, gdy przeniesienie z jednej placówki

do drugiej połączone było ze zmianą stanowiska nauczyciela. Takiej zaś zmiany w

przypadku powódki nie było. Ponadto z uwagi na większą stabilność stosunku

pracy nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania, w porównaniu z

zatrudnieniem „umownym", pracodawca powinien mieć większą swobodę w

„dysponowaniu" jego osobą (większą możliwość przenoszenia go), a to prowadzi

do wniosku, iż zasadniczo nie należy tej swobody ograniczać przez „wiązanie"

miejsca pracy nauczyciela tylko z określoną placówką danej jednostki

organizacyjnej. Ten ogólniejszy wzgląd, obok racji wypływających z analizy

językowo-logicznej przepisów art. 18 Karty Nauczyciela, przemawia dodatkowo za

słusznością poglądu, że przenoszenie mianowanych nauczycieli w ramach zespołu

szkół, nawet jeżeli łączy się ze zmianą miejsca wykonywania pracy (ale bez zmiany

stanowiska), nie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 18 ust. 1 Karty

Nauczyciela i może nastąpić bez zgody nauczyciela.

Wskazać należy także, odnosząc się do dalszych zarzutów skargi

kasacyjnej, że treść żądań powódki przedstawionych w apelacji w postaci

zobowiązania pozwanego do wydania jej aktu mianowania, w którym zostanie

wskazane (zgodnie z art. 14 ustawy Karta Nauczyciela): stanowisko i miejsce

pracy: nauczyciel, Zespół Szkół Publicznych, termin rozpoczęcia pracy: 1 września

1997 r., wynagrodzenie lub zasady jego ustalania, typ szkoły, w której pracuje, jako

nauczyciel: Gimnazjum Publiczne; przywrócenie jej do pracy w Gimnazjum Nr 2 w

pełnym wymiarze godzin na stanowisku nauczyciela matematyki i informatyki - nie

była uzasadniona, skoro nie było potrzeby potwierdzania statusu prawnego

powódki jako nauczyciela, bowiem z prawidłowo poczynionych przez Sąd

Rejonowy ustaleń wynikało, że Inspektor Oświaty i Wychowania pismem z dnia 8

maja 1990 r. stwierdził, że powódka z dniem 1 września 1987 r. stała się

nauczycielem mianowanym w rozumieniu art. 96 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela, a

więc z mocy samej ustawy. Każde zatrudnienie powódki odbywało się z

uwzględnieniem faktu, że jest ona nauczycielem mianowanym. Na jej prośbę

pracodawca pismem z dnia 9 listopada 2009 r. potwierdził, że jest ona zatrudniona

na podstawie mianowania, na stanowisku nauczyciela w Zespole Szkół

Publicznych. Wymieniono przy tym typy szkół wchodzące w skład tego Zespołu.

8

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, na podstawie art. 39814

k.p.c., jak sentencji orzeczenia.