III UK 3/11

Sygn. akt III UK 3/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania M. R.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o wcześniejszą emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 lipca 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 4 maja 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił

M.R. przyznania prawa do emerytury ponieważ wnioskodawczyni nie wykazała co

najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Na podstawie przedłożonych

dokumentów organ rentowy uznał wnioskodawczyni 24 lata 6 miesięcy i 3 dni

2

okresów zatrudnienia, w tym 5 lat i 11 miesięcy pracy w warunkach szczególnych.

Zakład nie uznał jako pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia

wnioskodawczyni na stanowisku laboranta okresie od 26 czerwca 1974 r. do 30

sierpnia 1978 r. oraz na stanowisku specjalisty technologa ds. dodatków olejowych

w okresie od 1 sierpnia 1984 r. do 31 grudnia 1998 r. z uwagi na to, że w ocenie

organu rentowego na podstawie przedłożonych dokumentów nie można ustalić, że

w powyższym okresie wnioskodawczyni wykonywała stale i w pełnym wymiarze

czasu pracy prac w warunkach szczególnych.

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie M.R. W uzasadnieniu wyroku Sąd

stwierdził, że okolicznością bezsporną był staż zatrudnieniowy wnioskodawczyni

wynoszący 24 lata, 6 miesięcy i 3 dni, w tym 5 lat i 11 miesięcy w warunkach

szczególnych. Sąd ustalił, że M. R. w okresie od 26 czerwca 1974 r. do 21 lipca

2004r. zatrudniona była w Rafinerii J. S.A. Oprócz zwykłego świadectwa pracy

wnioskodawczyni otrzymała także świadectwo wykonywania pracy w warunkach

szczególnych, z którego wynika między innymi, że stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy wykonywała kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług

oraz dozór inżynieryjno - techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako

podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A dział XIV poz. 24

stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) na

stanowisku laboranta w okresie od 26 czerwca 1974r. do 30 sierpnia 1978r., oraz

wymienione w Wykazie A, Dział XIV poz. 24 pkt 1 Ministra Przemysłu Chemicznego

i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987r. na stanowisku specjalisty technologa ds. dodatków

do olejów w okresie od 1 sierpnia 1984r. do 31 grudnia 1998 r. W aktach

osobowych wnioskodawczyni znajdują się ponadto instrukcje stanowiskowe

dotyczące zakresu czynności na stanowiskach laboranta oraz specjalisty

technologa do spraw dodatków do olejów. Z zakresu tych czynności wynika, że

praca na tych stanowiskach wiązała się także wykonywaniem czynności o

charakterze administracyjno-biurowym. Wnioskodawczyni musiała bowiem miedzy

innymi prowadzić dokumentację, odczytywać i opracowywać wyniki analiz. Celem

3

ustalenia, czy w spornym okresie podczas zatrudnienia w Rafinerii J. SA.

wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach szczególnych Sąd dopuścił

dowód z opinii biegłego ds. organizacji i zarządzania przemysłem oraz bhp. Biegły

M. M. w opinii z 2 listopada 2009 r. stwierdził, że w przemyśle chemicznym

stanowisko laboranta jedynie w pięciu przypadkach kwalifikowane jest jako praca w

warunkach szczególnych: przy pracy z izolacjami, przy produkcji leków, przy

produkcji materiałów wybuchowych, przy produkcji materiałów światłoczułych, foto-

chemikaliów oraz ich regeneracji, a także jako laborant - szklarz i laborant -

dmuchacz szkła. W pozostałych produkcjach takich jak przetwórstwo,

magazynowanie, przepompowywanie, przeładunek, transport oraz dystrybucja ropy

naftowej i jej produktów (pkt 19) oraz produkcji sadzy (pkt 21) stanowisko takie nie

występuje. Tak więc w produkcji, która była realizowana w Rafinerii stanowisko

laboranta zgodnie z przytoczonymi zapisami nie jest kwalifikowane jako praca w

warunkach szczególnych. Biegły ustalił również, że wnioskodawczyni wykonywała

część pracy bezpośrednio przy stanowiskach produkcyjnych, ale znaczna część

pracy wykonywana była w laboratorium zakładowym, a zatem M. R. nie

sprawowała dozoru inżynieryjno - technicznego oraz kontroli jakości produkcji stale

i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie, a co za tym idzie

kwalifikacja jej pracy na stanowisku laboranta z przywołaniem Działu XIV pkt 24

ppkt 1 jest nieuprawnione. Analizując zgromadzoną dokumentację biegły stwierdził,

iż podczas zatrudnienia na kolejnym stanowisku - specjalisty technologa

zatrudnionego w dziale Głównym Technologii i Kontroli Jakości wnioskodawczyni w

przeważającej części zajmowała się pracą biurowo-koncepcyjną i wdrożeniową

związaną z analizą i studiowaniem badań, opracowań instytutów i placówek

naukowo-badawczych. Sporadycznie przebywała na wydziałach produkcyjnych

bezpośrednio przy stanowiskach pracy kwalifikowanych jako praca w szczególnych

warunkach i stanowiło to około 30 % jej dziennego czasu pracy. Ponadto biegły

zauważył, że formalnie specjaliście technologowi nie podlegali bezpośrednio

pracownicy lub stanowiska pracy związane z bezpośrednią produkcją.

Na skutek zarzutów wnioskodawczyni został powołany drugi biegły z zakresu bhp

inż. R. K., który po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego oraz

dokonaniu oględzin miejsca pracy wnioskodawczyni stwierdził, że wnioskodawczyni

4

pracując na stanowisku laboranta oraz specjalisty technologa ds. dodatków

olejowych, nie wykonywała pracy w warunkach szczególnych. Opierając się na

dokumentacji osobowej wnioskodawczyni oraz opiniach biegłych Sąd ustalił, że w

okresach zatrudnienia w Rafinerii J. S.A. w okresie od 26 czerwca 1874 r. do 31

lipca 1978 r. (laborant) oraz od 1 sierpnia 1998 r. do 31 grudnia 1998 r. (technolog)

M. R. nie pracowała na stanowiskach pracy zaliczanych jako praca w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących

przepisów.

Od powyższego orzeczenia M. R. wniosła apelację.

Wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych oddalił apelację ubezpieczonej. Sąd stwierdził, że analiza zebranego

materiału dowodowego potwierdziła, że spornych prac wykonywanych przez

wnioskodawczynię nie można zaliczyć do prac w szczególnych warunkach, których

wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego określonych w Wykazie A

stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach

szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze

zm.). Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 46 ust. 1 ustawy z 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z

2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz § 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 7

lutego 1983 r. oddalił odwołanie ubezpieczonej. Sąd wskazał nadto, że pozostałe

zarzuty apelacji okazały się nieuzasadnione, oprócz jednego stwierdzenia, że o

zatrudnieniu w warunkach szczególnych nie decyduje nazwa stanowiska pracy, ale

rzeczywiste zadania jakie są na nim wykonywane. W tym kontekście twierdzenia

wnioskodawczyni, że w latach 1988-1989 pracując jako technolog przed monitorem

ekranowym komputera emitującym obciążające wzrok promieniowanie, uznać

należy jako całkowicie chybione, bowiem odwołująca zapomniała, że aby zaliczyć

zatrudnienie do pracy w warunkach szczególnych musi ono być wykonywane stale i

w pełnym wymiarze (§ 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów 7 lutego 1983

r.). Końcowo ustosunkowując się do zarzutu, że przed Sądem Okręgowym w K.

toczą się inne sprawy o zaliczenie pracy laborantów w warunkach szczególnych,

gdzie zapadły odmienne opinie od opinii biegłych M. i K. Sąd stwierdził, że zgodnie

5

z art. 365 § 1 k.p.c. wiążą go tylko prawomocne orzeczenia, a art. 366 k.p.c.

stanowi, że tylko wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co

w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko

między tymi samymi stronami.

Na powyższe orzeczenie wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną

zarzucając Sądowi drugiej instancji naruszenie przepisów postępowania art. 278 §

1 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na dopuszczeniu i

przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, który to biegły wydał opinie dotyczącą

okoliczności prawnych a nie stanu faktycznego sprawy. Skarżąca wskazała na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego kwestii, czy

w postępowaniach dotyczących odwołań od odmownych decyzji ZUS w sprawie

wcześniejszych emerytur dla osób pracujących w szczególnych warunkach lub

szczególnym charakterze dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z opinii

biegłego ds. bezpieczeństwa i higieny pracy i organizacji przemysłu na okoliczność,

czy w spornym okresie wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach

szczególnych, skoro opinia ta dotyczy kwestii prawnych zastrzeżonych dla

kompetencji Sądu orzekającego. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku

Sądu drugiej instancji i przekazanie temu sądowi sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 278 § 1 k.p.c., polegający na

dopuszczeniu i przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, który to biegły wydał

opinię dotyczącą okoliczności prawnych a nie stanu faktycznego sprawy w

niniejszym stanie faktycznym, nie znajduje uzasadnienia. Zadaniem biegłego jest

udzielenie sądowi, na podstawie posiadanych wiadomości fachowych i

doświadczenia zawodowego, informacji i wiadomości niezbędnych do ustalenia i

oceny okoliczności sprawy. Sąd nie jest związany opinią biegłego w zakresie jego

wypowiedzi odnośnie do zastrzeżonych do wyłącznej kompetencji sądu kwestii

ustalenia i oceny faktów oraz sposobu rozstrzygnięcia sprawy (wyrok Sądu

Najwyższego z 6 lutego 2003 r., IV CKN 1763/00, LEX nr 78280). Opinia biegłego

ma na celu ułatwienie sądowi oceny zebranego materiału, gdy potrzebne są do

tego wiadomości specjalne. Prawdą jest, że powinnością biegłego nie jest

6

rozstrzyganie zagadnień prawnych, a jedynie naświetlenie wyjaśnianych

okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu

zebranego i udostępnionego mu materiału sprawy. Jeżeli biegły, z przekroczeniem

granic swoich kompetencji - obok wypowiedzi w kwestiach wymagających

wiadomości specjalnych - zamieści w opinii także sugestie co do sposobu

rozstrzygnięcia kwestii prawnych, sąd powinien je pominąć (wyrok Sądu

Najwyższego z 4 marca 2008 r., IV CSK 496/07, LEX nr 465046). Nie

dyskwalifikuje to jednak całości opinii biegłego (wyrok Sądu Najwyższego z 7

kwietnia 2010 r., II PK 300/09, niepubl.). wskazać należy, że opinia biegłego

podlega, jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., lecz co odróżnia ją pod

tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią:

poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania

sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej

ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej (wyrok Sądu

Najwyższego z 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, LEX nr 77046). Jakkolwiek

opinia biegłych jest oparta na wiadomościach specjalnych, to podlega ona ocenie

sądu na podstawie całego zebranego w sprawie materiału, a zatem, na tle tego

materiału, konieczne jest stwierdzenie, czy ustosunkowała się ona do wynikających

z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych

oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny, przedstawia tok

rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków. Twierdzenia

biegłych zamieszczone w opiniach przeprowadzonych na potrzeby niniejszego

postępowania sądowego poparte były rzeczową, logiczną i spójną argumentacją.

Biegli wskazali przesłanki swego rozumowania, na podstawie dokumentów w

postaci: akt osobowych wnioskodawczyni, akt organu rentowego, badań

toksykologicznych analiz powietrza na stanowiskach pracy zajmowanych przez

wnioskodawczynię w spornym okresie. Podstawę wnioskowania biegłych stanowiły

zaś przede wszystkim wyniki własnych badań, prowadzonych także przy użyciu

właściwej metodologii w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, Wspomniane

opinie odnoszą się do okoliczności faktycznych i na podstawie tych okoliczności

przedstawiają odpowiedź na tezy dowodowe przedstawione w pytaniu skierowanym

do opiniujących, udzieloną z punktu widzenia wiadomości specjalnych przy

7

uwzględnieniu zebranego i udostępnionego materiału dowodowego sprawy.

Stwierdzić zatem należy, że opinie te zawierają uzasadnienie wymagane przez art.

285 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny - biorąc za podstawę ustalenia faktyczne i wywody

biegłych - dokonał samodzielnie wykładni art. 46 ust. 1 w związku z art. 32 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz § 2, § 4

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. W ocenie Sądu

Najwyższego orzekającego w niniejszym składzie, wykładnia ta i dokonana w jej

następstwie kwalifikacja prawna są prawidłowe. Przepis art. 32 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że ubezpieczonym

urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., zatrudnionym w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku

niższym niż określony w art. 27. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w

tym przepisie, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa

się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia

oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności

psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w

podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie

przepisów dotychczasowych. Przepis ten, w zakresie, w jakim posługiwał się

określeniem „w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na

podstawie przepisów dotychczasowych", został wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2004 r., P 17/03 (OTK-A 2004 nr 6, poz. 57 i

Dz. U. Nr 144, poz. 1530) pozbawiony mocy prawnej. Artykuł 32 ust. 4 pozostał bez

zmian i stanowi, że „wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub

stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3

przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów

dotychczasowych". Wykładni pojęcia „przepisy dotychczasowe" dokonał Sąd

Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01

(OSNAPiUS 2002 nr 10, poz. 243), wskazując, że „przepisy dotychczasowe", o

których mowa w odesłaniu, to § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7

lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze

zm.), stanowiący, iż okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na

8

zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w

pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy; § 4-8a

określające wiek emerytalny i okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach

pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach A i B

stanowiących załącznik do rozporządzenia oraz § 9-15 dotyczące wieku

emerytalnego i warunków przechodzenia na emeryturę osób zatrudnionych w

szczególnym charakterze. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 października

2005r. I UK 41/05 (OSNP 2006 r. nr 19-20, poz. 306) wywiedziono, iż określone w

art. 93 ust. 2 Konstytucji akty prawne, niebędące obecnie źródłem prawa – w tym

zarządzenia ministrów, nie mogą być samodzielną podstawą prawną

indywidualnych decyzji, jednakże akt prawny, mający swoje umocowanie w ustawie

i rozporządzeniu Rady Ministrów, a ponadto nieodnoszący się do praw

podmiotowych obywateli, który jest w istocie jedynie wykazem prac wykonywanych

w szczególnych warunkach, nadal obowiązuje. Określone w nim skutki prawne

wykonywania takich prac nie są bowiem wskazywane przez to zarządzenie, lecz

stanowi o nich ustawa i utrzymane jej przepisami w mocy rozporządzenie Rady

Ministrów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004 r., II UK 337/03,

OSNP 2004 nr 22, poz. 392). Jednocześnie „przepisy dotychczasowe” w

rozumieniu art. 32 ust. 4 to wyłącznie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 7 lutego 1983 r., a wydane na ich podstawie zarządzenia resortowe są aktami

niższego rzędu i nie mogą wykraczać poza ustawowe upoważnienie. Upoważnienie

dla właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralnych

związków spółdzielczych wynikające z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia nie stwarzało

podstawy prawnej do wydawania aktów niepozostających w zgodności z

powszechnie obowiązującym prawem, lecz obejmowało tylko ustalenie w

porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w podległych i

nadzorowanych zakładach pracy stanowisk pracy, na których są wykonywane

prace w szczególnych warunkach i nie przewidywało możliwości wykroczenia poza

wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach wymienione w załączniku

do rozporządzenia. Na jego podstawie wymienione podmioty mogły tylko wskazać,

9

na których stanowiskach są wykonywane prace w szczególnych warunkach,

wymienione w wykazach A i B, nigdy zaś ustanawiać nowych stanowisk pracy.

W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.,

stanowiącym Wykaz A, w dziale XIV pod poz. 24. – jako prace w szczególnych

warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego –

wskazano: kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór

inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe

wykonywane są prace wymienione w wykazie. W pozycji tej zatem nie wymienia się

stanowiska pracy, lecz odwołuje się do czynności ogólnie pojętego nadzoru lub

kontroli w procesie produkcji wykonywanej w tych wydziałach i oddziałach, w

których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych.

Definicję ustawową „pracy w szczególnych warunkach” zawiera art. 32 ust. 2

ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mianowicie, zgodnie z tym przepisem, za

pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników

zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym

stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze

względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Praca w warunkach

szczególnych to praca, w której pracownik w sposób znaczny jest narażony na

niekorzystne dla zdrowia czynniki. Jako przykłady takiej pracy można wymienić:

pracę w narażeniu na hałas przekraczający dozwolone normy, w zapyleniu, w

oparach chemicznych, w wysokich temperaturach lub zmiennych warunkach

atmosferycznych. Pracę taką pracownik musi wykonywać stale i w pełnym

wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust. 1

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.), aby nabyć prawo do

emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Motyw przyświecający ustawodawcy

w stworzeniu instytucji przewidzianej w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z

FUS opiera się zatem na założeniu, że praca wykonywana w szczególnych

warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym

stanowisku pracy przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu,

stąd też osoba wykonująca taką pracę ma prawo do emerytury wcześniej niż inni

ubezpieczeni. Pamiętać również należy, iż prawo do emerytury w obniżonym wieku

emerytalnym stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 ustawy o

10

emeryturach i rentach z FUS i określonego w nim wieku emerytalnego, tak więc

przepisy regulujące to prawo należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie

celu uzasadniającego to odstępstwo. Przy takim założeniu czynności ogólnie

pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej w tych wydziałach

i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach

szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.,

objęte poz. 24 działu XIV Wykazu A, to wyłącznie te czynności, które wykonywane

są warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe dla zdrowia czynniki, a

więc polegające na bezpośrednim nadzorze i bezpośredniej kontroli procesu pracy

na stanowiskach pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Jeśli zatem

czynności te wykonywane są w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na

stanowisku pracy związanej z kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości

produkcji i usług oraz dozorem inżynieryjno-technicznym, to okres wykonywania tej

pracy jest okresem pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach

określonych w rozporządzeniu. Natomiast jeśli pracownik zatrudniony na

stanowisku związanym z kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości produkcji i

usług oraz dozorem inżynieryjno-technicznym wykonuje - poza bezpośrednim

nadzorem procesu produkcji - inne czynności, w tym szeroko rozumiane czynności

administracyjno – zarządzające, polegające na wykonywaniu pracy umysłowej i

biurowej, istotne znaczenie z punktu widzenia uprawnień do emerytury na

podstawie art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma ustalenie, jaką część

obowiązującego czasu pracy zajmowały te czynności. Jak wynika z

niekwestionowanych ustaleń faktycznych skarżąca na stanowisku laboranta

wykonywała część pracy bezpośrednio przy stanowiskach produkcyjnych, ale

znaczną część pracy wykonywała także w laboratorium zakładowym, a zatem nie

mogła na tym stanowisku sprawować dozoru inżynieryjno - technicznego oraz

kontroli jakości produkcji stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w

wykazie, a co za tym idzie kwalifikacja jej pracy na stanowisku laboranta z

przywołaniem Działu XIV pkt 24 ppkt 1 była nieuprawniona. Z kolei podczas

zatrudnienia na kolejnym stanowisku - specjalisty technologa zatrudnionego w

dziale Głównym Technologii i Kontroli Jakości wnioskodawczyni w przeważającej

części zajmowała się pracą biurowo-koncepcyjną i wdrożeniową związaną z analizą

11

i studiowaniem badań, opracowań instytutów i placówek naukowo-badawczych.

Sporadycznie przebywała na wydziałach produkcyjnych bezpośrednio przy

stanowiskach pracy kwalifikowanych jako praca w szczególnych warunkach i

stanowiło to około 30% jej dziennego czasu pracy. Stąd też sporne okresy nie

mogą być uwzględnione do prawa do emerytury, bowiem chociaż ubezpieczona

wykonywała w nich pracę w warunkach szczególnych lecz nie w pełnym wymiarze

czasu pracy (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. a

contrario).

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39814

k.p.c. orzekł

jak w sentencji wyroku.