II CSK 682/10

Sygn. akt II CSK 682/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Iwona Koper

w sprawie z powództwa Michała S.

przeciwko Miastu Ł.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę i ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 7 lipca 2011 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 czerwca 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części:

1. oddalającej powództwo (pkt I. 3) i apelację powoda (pkt II)

w zakresie roszczeń o:

a) zadośćuczynienie ponad kwotę 300.000 (trzysta tysięcy)

zł z ustawowymi odsetkami;

b) rentę ponad kwotę 1.200 (tysiąc dwieście) zł za okres od

dnia 1 czerwca 2010 r. z ustawowymi odsetkami;

2

2. zasądzającej skapitalizowaną rentę w kwocie 115.200 (sto

piętnaście tysięcy dwieście) zł z ustawowymi odsetkami od

dnia 15 czerwca 2010 r. (pkt I. 1 lit. c);

3. orzekającej o kosztach procesu za obie instancje (pkt I. 4 i 5,

pkt III, IV) i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

3

Uzasadnienie

Małoletni powód Michał S., po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa,

wniósł o zasądzenie od pozwanego Miasta Ł.: kwoty 600.000 zł tytułem

zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, kwoty 200.000 zł tytułem odszkodowania,

renty z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości 1.200 zł miesięcznie poczynając

od dnia złożenia pozwu do sierpnia 2009 r. oraz w kwocie po 2.000 zł miesięcznie

poczynając od września 2009 r., płatnej do dziesiątego dnia każdego miesiąca

z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek

z rat. Na wypadek uznania, że wydatki uzasadniające żądanie renty nie mieszczą

się w katalogu zwiększonych potrzeb, wniósł o zasądzenie tytułem odszkodowania

kwoty 63.910 zł z ustawowymi odsetkami od dnia zgłoszenia żądania. Ponadto

żądał ustalenia na przyszłość odpowiedzialności strony pozwanej.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo w

całości.

Sąd ustalił, że w dniu 8 lipca 1999 r. Ida S., będąc w drugiej ciąży, została

przyjęta do Oddziału Ginekologicznego Szpitala w Ł. Po badaniu pacjentka została

zakwalifikowana do zabiegu założenia szwu okrężnego na szyjkę macicy. W dniu 9

lipca 1999 r. wykonano zabieg, a po nim zastosowano leczenie farmakologiczne

ampicyliną. Ida S. zgłosiła się ponownie do tego szpitala w dniu 9 sierpnia 1999 r. z

powodu plamienia dróg rodnych. Po przeprowadzeniu w dniach 10 – 17 sierpnia

czterech badań usg nie stwierdzono przedwczesnego oddzielenia się łożyska. W

badaniu z dnia 11 sierpnia stwierdzono, że założony u Idy S. szew jest luźny, a w

kolejnych badaniach stwierdzono dobry stan ogólny u ciężarnej. Po tym jak w dniu

17 sierpnia w godzinach nocnych u Idy S. wystąpiło obfite krwawienie z dróg

rodnych, stwierdzono urodzenie pęcherza płodowego do pochwy mimo założonego

szwu. Zdjęto zsunięty szew i zalecono kroplówkę z Oxytocyny, na co pacjentka nie

wyraziła zgody. Po pojawieniu się regularnego bólu w podbrzuszu nakłuto pęcherz,

co spowodowało odejście wód płodowych w ilości 400 – 500 ml i stwierdzono, że

główka płodu przylega do wchodu. W dniu 18 sierpnia 1999 r. Ida S. urodziła syna

4

o wadze 450 gram z oznakami życia. Po pierwszym badaniu stwierdzono ciężki

stan ogólny powoda – cechy niedojrzałości, brak odruchu chwytnego i Moro,

wzmożony wysiłek oddechowy. Po umieszczeniu wcześniaka w inkubatorze

przeprowadzano obserwacje. Po ostatniej obserwacji powód został przeniesiony na

Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala Klinicznego nr [...] w Ł., gdzie

przebywał do 10 grudnia 1999 r. Z uwagi na niewydolność oddechową

zastosowano u powoda tlenoterapię bierną, wspomaganie typu CPAP.

W badaniach stwierdzono cechy skrajnej niedojrzałości ośrodkowego układu

nerwowego, zmiany zapalne w płucach, martwicze zapalenie jelit i cechy

uszkodzenia wątroby. Pod koniec trzeciego miesiąca życia odłączono

wspomaganie oddechowe. W konsultacji okulistycznej rozpoznano retinopatię

wcześniaczą V stopnia.

Małoletni powód cierpi na obuoczną ślepotę. U małoletniego występuje

niedowład refleksoryczny kończyn dolnych związany ze znacznym wcześniactwem

i zaburzeniami neurologicznymi. Ma on charakter trwały i utrzymuje się

w niewielkim stopniu (20%). Jedynym schorzeniem ortopedycznym powoda jest

nawykowe opuszczanie głowy, co ma związek z jego ociemniałością.

W dacie narodzin powoda II Szpital Miejski w Ł. był jednostką organizacyjną

Miasta Ł.

Sąd Okręgowy po przeanalizowaniu przesłanek odpowiedzialności opartej

na art. 4201

§ 2 k.c. uznał, że nie zachodzi związek przyczynowy między

działaniami lub zaniechaniem personelu medycznego szpitala a szkodą w postaci

uszczerbku na zdrowiu powoda. Dotyczyło to zarówno opieki przed, w trakcie, jak

i po narodzinach powoda. Chociaż szpital był placówką medyczną o

niedostatecznym stopniu preferencji, to w bardziej wyspecjalizowanej jednostce nie

można było podjąć wobec matki powoda skuteczniejszych procedur

zapobiegających przedwczesnemu porodowi. Sąd wykluczył także by

przedwczesny poród był normalnym następstwem zaniedbania polegającego na

niezastosowaniu terapii antybiotykowej celowanej. Przyjął, że wszelkie negatywne

następstwa na zdrowiu powoda były wynikiem jego niedojrzałości w dacie porodu.

5

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że zasądził od Miasta Ł. na rzecz Michała S. 300.000 zł

tytułem zadośćuczynienia, 63.910 zł tytułem odszkodowania, 115.200 zł tytułem

skapitalizowanej renty z ustawowymi odsetkami od dnia 15 czerwca 2010 r. od

wszystkich wyżej wymienionych kwot, rentę na zwiększone potrzeby w kwocie po

1.200 zł miesięcznie płatną z góry do dnia 10 – każdego miesiąca, poczynając od

pierwszego czerwca 2010 r. i na przyszłość, z ustawowymi odsetkami w razie

uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat. Ponadto ustalił, że Miasto Ł.

będzie ponosić odpowiedzialność za szkody, które mogą ujawnić się w przyszłości

na zdrowiu powoda, a które będą pozostawać w związku przyczynowym z

przedwczesnym porodem powoda. Jednocześnie oddalił powództwo oraz apelację

w pozostałej części.

Sąd Apelacyjny uzupełnił ustalenia Sądu pierwszej instancji o okoliczności

związane z rehabilitacją powoda, zakresem zajęć, z jakich korzysta powód

i ponoszonymi przez jego rodziców wydatkami. Ustalił, że po przeprowadzce

rodziny w 2007 r. w okolice W., ze względu na konieczność podjęcia przez powoda

nauki w szkole dla niewidomych w Laskach, bierze on udział w zajęciach na

basenie z instruktorem indywidualnym (780 zł miesięcznie), korzysta z hipoterapii

(140 zł miesięcznie) i z gimnastyki korekcyjnej (420 zł miesięcznie). Zaleca się

powodowi wykonywanie zajęć psychoedukacyjnych (120 zł miesięcznie) i z

logopedą (200 zł miesięcznie). Rodzice kupują powodowi audiobooki (200 zł

miesięcznie), zwykłe książki, papier brajlowski (14 złotych miesięcznie),

czasopisma w systemie braila (120 zł rocznie). W związku z nauką powoda

w szkole dla niewidomych, rodzice kupili dwie maszyny do pisania w systemie

braila – jedną do korzystania w domu, a drugą do szkoły (po 2.000 zł), dwie

specjalistyczne rysownice geometryczne (łącznie 187 zł), przybory kreślarskie (120

– 150 zł), komputer z mówiącym oprogramowaniem (5.000 złotych, reszta kwoty

zrefundowana). Konieczny jest również zakup monitora brajlowskiego (28.000 zł),

laski (1.000 zł), oprogramowania umożliwiającego skanowanie tekstu i przekładanie

go na braila (4.000 zł), drukarki (ponad 25.000 zł), telefonu dla niewidomego

z oprogramowaniem (łącznie 2.150 zł). Przez pierwsze trzy miesiące nauki rodzice

6

ponosili koszty związane z transportem syna do szkoły w Laskach (1.200 –1.500

zł).

Sąd Apelacyjny uznał, że zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności

Szpitala, za którego działania i zaniechania odpowiedzialność ponosi strona

pozwana. Źródłem szkody było zachowanie personelu szpitala, w tym

nieuwzględnienie tzw. przeszłości chorobowej matki powoda i zaniechanie – po

założeniu szwu okrężnego – badań bakteriologicznych celem zastosowania

antybiotykoterapii celowanej, co skutkowało zakażeniem dróg rodnych, a następnie

przedwczesnym porodem w 24 tygodniu ciąży. Podkreślił, że przyjęcie przez Sąd

Okręgowy braku adekwatnego związku przyczynowego między zaniechaniem

Szpitala a uszczerbkiem na zdrowiu powoda było wynikiem błędnej analizy

materiału dowodowego oraz pominięcia specyfiki procesów o szkody medyczne,

w których wystarcza ustalenie wysokiego stopnia prawdopodobieństwa źródła

szkody. Zasądzając na rzecz powoda kwotę 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia

Sąd Apelacyjny miał na uwadze rozmiar cierpień fizycznych i moralnych na skutek

nieodwracalnej ślepoty obu oczu, w tym pozbawienie radości płynących

z dzieciństwa i ograniczenie w wyborze dalszej drogi życiowej. Uwzględnił również

te cierpienia, które związane były z wyleczonymi obecnie schorzeniami oraz

konieczność stosowania specjalnej diety i wiążące się z nią ograniczenia. Żądanie

w pozostałej części uznał za nadmiernie wygórowane.

Ustalając, że wydatki miesięczne związane ze stanem zdrowia powoda

wynoszą co najmniej 1.884 zł, Sąd Apelacyjny uznał za uzasadnione żądanie renty

z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości 1.200 zł miesięcznie w okresie od

1 czerwca 2002 r. do końca maja 2010 r. i zasądził 115.200 zł tytułem renty

skapitalizowanej (1.200 zł x 96 miesięcy), a od dnia wydania wyroku i na przyszłość

– rentę miesięczną po 1.200 zł. Ponadto uznał, że jednorazowe wydatki poniesione

na zakup sprzętów i urządzeń niezbędnych powodowi do nauki i codziennego

funkcjonowania powinny być uwzględnione w ramach jednorazowego

odszkodowania i z tego tytułu zasądził żądaną kwotę 63.910 zł. Wyjaśnił, że

uwzględnienie tych należności przy wyliczeniu renty prowadziłoby do jej zawyżenia

w okresach przyszłych.

7

O ustaleniu odpowiedzialności strony pozwanej na przyszłość zadecydowały

niekorzystne rokowania co do stanu zdrowia powoda.

Powód zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w części

oddalającej apelację w zakresie: nieuwzględniającym roszczenia

o zadośćuczynienie do kwoty 500.000 zł, oddalającym roszczenie o rentę ponad

1.200 zł miesięcznie od dnia 1 września 2009 r. oraz w części orzekającej

o skapitalizowanej rencie za okres od dnia 1 czerwca 2002 r. do dnia 30 maja

2010 r. Skargę kasacyjną oparł na podstawach naruszenia przepisów prawa

materialnego, tj. art. 445 § 1, art. 447 i art. 444 § 2 k.c. oraz przepisów

postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, tj. art. 321 § 1 i art. 328

§ 2 k.p.c. Wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w zaskarżonym zakresie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie tego

wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, przez zasądzenie na rzecz powoda

zadośćuczynienia w wysokości 500.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia

15 czerwca 2010 r., renty z tytułu zwiększonych potrzeb za okres od dnia

1 czerwca 2002 r. do 31 sierpnia 2009 r. w wysokości po 1.200 zł miesięcznie

płatnej do 10-go dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie

uchybienia płatności którejkolwiek z rat, w miejsce skapitalizowanej renty za ten

okres, oraz zasądzenie renty z tytułu zwiększonych potrzeb od 1 września 2009 r.

i na przyszłość - w wysokości po 2.000 zł miesięcznie, płatnej do 10-go dnia

każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia płatności

którejkolwiek z rat, w miejsce skapitalizowanej renty za okres od 1 września 2009 r.

do 31 maja 2010 r. i zasądzonej od 1 czerwca 2010 r. renty w wysokości po 1.200

zł płatnej do 10-go dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie

uchybienia płatności którejkolwiek z rat.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesione przez powoda zarzuty naruszenia prawa materialnego

i procesowego dotyczyły dwóch kwestii, tj. wysokości zadośćuczynienia

pieniężnego za doznaną krzywdę oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb

i możliwości jej kapitalizacji.

8

Przewidziane w art. 445 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne ma na celu

naprawienie szkody niemajątkowej wyrażającej się krzywdą w postaci cierpień

fizycznych i psychicznych. W ten sposób ujawnia się, akcentowany w judykaturze,

kompensacyjny charakter zadośćuczynienia pieniężnego (por. m. in. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 14 lutego 2008 r., II CSK 536/07, OSP 2010 r., nr 5, poz. 47;

z dnia 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03, OSNC 2005 r., nr 2, poz. 40 oraz z dnia

27 lutego 2004 r., V CK 282/2003, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się, że

określenie „sumy odpowiedniej” powinno być dokonane przy uwzględnieniu

wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, a zwłaszcza rodzaju i rozmiaru

doznanych obrażeń, czasokresu, uciążliwości procesu leczenia i dostosowawczej

rehabilitacji, długotrwałości nasilenia dolegliwości bólowych, konieczności

korzystania z opieki i wsparcia innych osób oraz jej zakresu, trwałych następstw

tych obrażeń w sferze fizycznej i psychicznej oraz ograniczeń, jakie wywołują

w dotychczasowym życiu, w tym potrzeby stałej rehabilitacji, zażywania środków

farmakologicznych, zmiany charakteru zatrudnienia, trybu życia, przyzwyczajeń,

czy też sposobu spędzania wolnego czasu. Sąd, ważąc odpowiedniość

zadośćuczynienia, musi mieć na względzie, że życie, zdrowie i integralność

cielesna człowieka są dobrami najcenniejszymi (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 4 listopada 2010 r., IV CSK 126/10, niepubl.). Podnosi się, że wysokość

zadośćuczynienia odpowiadająca doznanej krzywdzie powinna być odczuwalna dla

poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez

doznane cierpienia psychiczne.

Trafnie zarzucił skarżący, że Sąd Apelacyjny, określając wysokość sumy

zadośćuczynienia należnego powodowi, uwzględnił tylko niektóre okoliczności

będące przejawami jego krzywdy. W konsekwencji doszło do istotnego zaniżenia

wysokości przyznanego zadośćuczynienia. Podkreślenia wymaga, że nastąpiło to

mimo prawidłowego sformułowania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pełnego

katalogu kryteriów i czynników, którymi należy się kierować przy ustalaniu

wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. O postawieniu skutecznego zarzutu

naruszenia art. 445 § 1 k.c. można mówić również wtedy, gdy dochodzi do

dysonansu pomiędzy poprawnie sformułowanymi przesłankami w ujęciu ogólnym

(uniwersalnym) a zindywidualizowanymi przesłankami, dotyczącymi konkretnej

9

osoby pokrzywdzonej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2006 r.,

IV CSK 99/05, OSP 2009, nr 4, poz. 40).

Sąd Apelacyjny ustalając wysokość zadośćuczynienia na kwotę 300.000 zł,

uwzględnił cierpienia fizyczne i psychiczne małoletniego powoda związane

z obuoczną ślepotą i wynikające z niej ograniczenia w odczuwaniu radości

płynących z wieku dziecięcego oraz dolegliwości związane z dotychczasowym

procesem leczenia, a także konieczność stosowania odpowiedniej diety. Pominął

natomiast okoliczności w postaci uszczerbku neurologicznego i ortopedycznego

i wiążących się z nimi dolegliwości odczuwalnych w życiu codziennym, podczas

dalszej rehabilitacji i skutkujących ograniczeniami w wyborze przyszłej drogi

zawodowej. Nie uwzględnił również młodego wieku powoda i wiążącej się z tym

długotrwałości przeżywania cierpień fizycznych i psychicznych. Powód jest dopiero

na początku swojej drogi życiowej i wszelkie dolegliwości będzie odczuwał na

kolejnych – często poważniejszych – etapach życia: podczas zdobywania

wykształcenia, zakładania rodziny czy uzyskiwania dochodów. Rozmiar tak

rozumianej krzywdy jest możliwy do ustalenia obecnie i dlatego powinien znaleźć

odzwierciedlenie w wysokości przyznanego zadośćuczynienia. Ponadto, została

pominięta okoliczność w postaci aktualnej sytuacji majątkowej i życiowej powoda.

W związku z przeprowadzką rodziny powoda z Ł. pod W. niewątpliwie nastąpiła

zmiana dotychczasowych warunków, w jakich on funkcjonuje.

Uwzględniając żądanie w zakresie renty z tytułu zwiększonych potrzeb Sąd

drugiej instancji zasądził kwotę 115.200 zł z ustawowymi odsetkami od dnia

15 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że kwota ta odpowiada

skapitalizowanej rencie z tytułu zwiększonych potrzeb powoda w kwocie po 1.200 zł

miesięcznie od 1 czerwca 2002 r. do końca maja 2010 r., tj. za okres poprzedzający

wydanie wyroku. Tymczasem powód domagał się zasądzenia renty z tytułu

zwiększonych potrzeb w wysokości 1.200 zł miesięcznie płatnej do 10 – ego dnia

każdego miesiąca, poczynając od czerwca 2002 r., wraz z ustawowymi odsetkami,

a od września 2009 r. w wysokości po 2.000 zł miesięcznie. Porównanie żądania

powoda, ich oceny przez Sąd Apelacyjny oraz treści zaskarżonego orzeczenia nie

pozwala skutecznie odeprzeć zarzutów naruszenia art. 447 k.c. oraz art. 328 § 2

i art. 321 § 1 k.p.c.

10

Przewidziana w art. 447 k.c. kapitalizacja renty, czyli przyznanie przez sąd

poszkodowanemu zamiast renty lub jej części jednorazowego odszkodowania,

uzależniona jest od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek. Muszą wystąpić

ważne powody oraz musi zostać zgłoszone stosowne żądanie poszkodowanego.

Sąd Apelacyjny – wbrew wymaganiu przewidzianemu w art. 328 § 2 k.p.c. –

nie wyjaśnił, jakie względy przemawiały za kapitalizacją renty i czy mogą być one

uznane za „ważne powody”. Ustawodawca w zdaniu drugim art. 447 k.c. wskazał

jako przykład „ważnego powodu” sytuację, w której poszkodowany stał się inwalidą,

a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego

zawodu. W doktrynie i orzecznictwie za okoliczności, które mogą uzasadniać

kapitalizację renty, uznaje się np.: wyjazd zobowiązanego za granicę,

niebezpieczeństwo likwidacji zobowiązanej osoby prawnej lub inne sytuacje

zagrażające świadczeniu renty w przyszłości, a także okoliczności leżące po stronie

poszkodowanego, jak potrzeba pokrycia większych wydatków uzasadnionych

stanem jego zdrowia, związanych z koniecznością zmiany miejsca zamieszkania

(por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2001 r., I CKN 1140/99,

M. Prawn., 2001 nr 16, poz. 81; z dnia 28 października 1999 r., II UKN 175/99,

OSNP 2001, nr 3, poz. 79; z dnia 3 grudnia 1998 r., II UKN 337/98, OSNP 1999,

nr 13, poz. 429).

Powód nie złożył wymaganego przez art. 447 k.c. żądania przyznania mu

jednorazowego odszkodowania zamiast renty. W toku procesu nie zmodyfikował

swego roszczenia w sposób, o którym mowa w omawianym przepisie. Wybór jednej

z alternatywnych możliwości zależy od samego poszkodowanego, a nie od

swobodnej decyzji sądu. Przyznanie zatem jednorazowego odszkodowania zamiast

renty bez stosownego wniosku poszkodowanego stanowi naruszenie nie tylko

art. 447 k.c., ale i art. 321 k.p.c., wprowadzającego zasadę związania sądu

żądaniem powoda.

Wyjaśnienia wymaga również kwestia dopuszczalności kapitalizacji renty

z tytułu zwiększonych potrzeb za okres poprzedzający wydanie wyroku. Jak

słusznie zauważył skarżący, literalne brzmienie przepisu art. 447 k.c. nie przesądza

wprost, czy zasądzenie skapitalizowanej renty w miejsce renty płatnej miesięcznie

11

dotyczy wyłącznie należności przyszłych, czy również może objąć kwoty odnoszące

się do okresów poprzedzających wydanie wyroku. Sąd Najwyższy w składzie

orzekającym stoi na stanowisku, że art. 447 k.c. może być zastosowany jedynie do

należności przyszłych. Za takim poglądem przemawia egzemplifikacja

w dotychczasowym orzecznictwie okoliczności kwalifikowanych jako „ważne

powody”, uzasadniające kapitalizację renty na zasadzie art. 447 k.c. Jak już

wskazano, za powody takie uznawano zdarzenia (np.: wyjazd zobowiązanego za

granicę, niebezpieczeństwo likwidacji zobowiązanej osoby prawnej) uzasadniające

obawę, że przyszłe raty renty nie będą mogły być skutecznie egzekwowane lub

nastąpią zakłócenia w wypłacie renty, a w dalszej perspektywie dojdzie do jej

całkowitej utraty. Sytuacje te zagrażają regularnemu świadczeniu renty

w przyszłości i dlatego ustawodawca, mając na uwadze uzasadniony interes

poszkodowanego, wprowadził możliwość zamiany renty na jednorazowe

świadczenie. Za takim stanowiskiem przemawia również to, że w razie zasądzenia

renty mającej kompensować szkodę powstałą przed wydaniem wyroku, już w chwili

uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego, należności te są w całości

wymagalne. Nie ma zatem w takiej sytuacji uzasadnienia dla zastosowania

instytucji przewidzianej w art. 447 k.c. Dlatego też skorzystanie przez Sąd

Apelacyjny w niniejszej sprawie z mechanizmu zamiany renty na jednorazowe

odszkodowanie co do należności za okres poprzedzający wydanie wyroku należy

uznać za nieprawidłowe.

Wadliwe było również zasądzenie renty z tytułu zwiększonych potrzeb od

września 2009 r. na przyszłość w kwocie 1.200 zł miesięcznie, mimo zgłoszenia

przez powoda żądania zasądzenia renty w kwocie 2.000 zł miesięcznie poczynając

od września 2009 r. i ustalenia przez Sąd Apelacyjny, że uzasadnione stanem

zdrowia powoda wydatki wynoszą co najmniej 1.884 zł w skali miesiąca. Sąd nie

wyjaśnił, dlaczego uwzględnił żądanie jedynie w zakresie kwoty 1.200 zł

miesięcznie, mimo ustalenia, że wydatki na zwiększone potrzeby znacznie

przekraczają tę kwotę. Również w tym zakresie doszło do naruszenia art. 328 § 2

k.p.c.

Na marginesie należy przypomnieć, że w judykaturze prezentowany jest

pogląd, aprobowany przez skład orzekający, iż sąd, ustalając wysokość renty

12

z tytułu zwiększonych potrzeb, nie jest zobowiązany do drobiazgowej dokładności.

W tym zakresie może kierować się wskazaniami zawartymi w art. 322 k.p.c. (zob.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 listopada 2009 r., II CSK 249/09, niepubl.,

z dnia 25 listopada 1999 r., II CKN 476/98, niepubl.).

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815

k.p.c., orzekł jak

w sentencji wyroku.