I UK 17/11

Wyrok z dnia 15 lipca 2011 r.

I UK 17/11

1. Prokurator, który nabył prawo do renty wypadkowej przed wprowadze-

niem instytucji stanu spoczynku, prawo to zachowuje, z tym jednak zastrzeże-

niem, że do jej wypłaty stosuje się przepisy dotyczące świadczeń w zbiegu (art.

24 ust. 2a w związku z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 3a w związku z art. 24 ust. 3

ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze

zm. oraz art. 25 ust. 3 oraz art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r.

o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodo-

wych, Dz.U. Nr 167, poz. 1322 ze zm.).

2. Przeniesienie w stan spoczynku w trybie art. 71 § 1 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze

zm.) daje uprawnienie do "uposażenia w stanie spoczynku przyznanego z po-

wodu choroby lub utraty sił" w rozumieniu art. 24 ust. 3a ustawy wypadkowej z

1975 r. i art. 25 ust. 3 ustawy wypadkowej z 2002 r. przez cały okres pobierania

tego świadczenia. Pobierając takie uposażenie, prokurator nie ma prawa do

wypłaty połowy renty wypadkowej w zbiegu z uposażeniem.

Przewodniczący SSN Bogusław Cudowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski,

Romualda Spyt (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca

2011 r. sprawy z odwołania Andrzeja J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-

nych-Oddziałowi w K. o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Kra-

kowie z dnia 2 lutego 2010 r. […]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

U z a s a d n i e n i e

2

Decyzją z dnia 14 stycznia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział

w K. odmówił wnioskodawcy Andrzejowi J. wznowienia wypłaty renty z tytułu wypad-

ku w drodze z pracy do domu, uzasadniając to tym, że wnioskodawca ma ustalone

prawo do uposażenia prokuratora w stanie spoczynku.

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Krakowie oddalił odwołanie wnioskodawcy. Sąd Okręgowy ustalił, że

Andrzej J. (urodzony 5 listopada 1948 r.) pobiera uposażenie w stanie spoczynku, do

którego prawo nabył w wieku 54 lat na podstawie art. 71 § 1 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w

związku z art. 62a ust.1 ustawy z dnia 20 maja 1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst:

Dz.U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.), tj. z powodu stanu zdrowia. W dniu 14 paź-

dziernika 2008 r. Andrzej J. złożył wniosek o wznowienie wypłaty renty wypadkowej

przyznanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadcze-

niach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z

1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm., zwaną dalej ustawą wypadkową z 1975 r.). Uzasad-

niając ten wniosek, Andrzej J. stwierdził, że w dniu 5 listopada 2008 r. ukończył 60

lat, a zatem ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie przedmiotowego świad-

czenia.

Sąd Okręgowy uznał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy

odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że osiągnięcie 60 lat oraz

legitymowanie się stosownym okresem składkowym i nieskładkowym nie stanowią

podstawy do stwierdzenia uprawnień Andrzeja J. do renty, jako że wnioskodawca w

dalszym ciągu jest prokuratorem w stanie spoczynku z prawem do uposażenia, które

cały czas pobiera. W związku z tym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie Andrzeja J.

Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok apelacją, wnosząc o jego zmianę,

poprzez uwzględnienie odwołania od decyzji z dnia 14 stycznia 2009 r. i orzeczenie,

że wnioskodawcy przysługuje prawo do wznowienia wypłaty renty inwalidzkiej z ty-

tułu wypadku w drodze z pracy do domu, począwszy od listopada 2008 r., ewentual-

nie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego roz-

poznania Sądowi pierwszej instancji.

Apelujący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędne

zastosowanie do przyjętego stanu faktycznego przepisu art. 26 ust. 1 ustawy z dnia

30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych (Dz.U. Nr 167, poz. 1322 ze zm., zwanej dalej ustawą wypad-

3

kową z 2002 r.), zamiast zastosowania przepisu art. 49a ust. 1 i 2 tej ustawy, w na-

stępstwie czego doszło również do obrazy art. 24 ust. 1 i art. 49 ust. 1 ustawy wy-

padkowej z 1975 r., a ponadto art. 148 pkt 4 oraz art. 196 ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity

tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem

z dnia 2 lutego 2010 r. oddalił apelację. W uzasadnieniu wyroku Sąd drugiej instancji

wskazał, że w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U z 2009 r. Nr 205, poz. 1585

ze zm.) Andrzej J., począwszy od dnia 12 stycznia 1999 r., utracił status pracownika

w rozumieniu ustawy wypadkowej z 1975 r. Niepodleganie prokuratora ubezpiecze-

niu wypadkowemu dotyczy również ustawy wypadkowej z 2002 r., ponieważ świad-

czenia wymienione w tej ustawie odnoszą się do „ubezpieczonych”, a z przepisów

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że prokuratorzy nie podlegają

ubezpieczeniu wypadkowemu. Zmiana w systemie prawnym wywołana wejściem w

życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

oznacza, że ustawodawca ograniczył prokuratorom możliwość dochodzenia upraw-

nień z zakresu ubezpieczeń społecznych, zapewniając tej grupie zawodowej upraw-

nienie do otrzymywania uposażenia w stanie spoczynku.

Nawiązując do stanowiska Sądu Najwyższego, Sąd drugiej instancji wskazał

także, że w związku z dodaniem z dniem 14 stycznia 2004 r. do ustawy o prokuratu-

rze przepisu art. 51a, nakazującego odpowiednie stosowanie art. 94a i art. 94b

ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, czym umożliwiono prokuratorom

ubieganie się o przyznanie świadczeń w postaci jednorazowego odszkodowania za

uszczerbek na zdrowiu doznany w wyniku choroby zawodowej lub wypadku przy

pracy, należy uznać, że ustawodawca nie przyznał prokuratorom żadnych innych

uprawnień mających związek z doznanym wypadkiem przy pracy lub chorobą zawo-

dową. Takie uregulowanie kwestii świadczeń przysługujących w związku z chorobą

zawodową i wypadkiem przy pracy powoduje, że przepisy ustawy Prawo o ustroju

sądów powszechnych, stosowane odpowiednio także do prokuratorów, stanowią lex

specialis, albowiem ustawodawca w sposób wyczerpujący uregulował zakres upraw-

nień przysługujących im z tytułu wypadku przy pracy i choroby zawodowej, nie prze-

widując możliwości przyznania świadczenia rentowego.

4

W uzasadnieniu podkreślono nadto, iż art. 62a ustawy o prokuraturze odsyła

także do art.100 § 5 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, z którego wy-

nika, że z tytułu pracy na stanowisku prokuratora nie przysługuje prawo do renty lub

emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a zgodnie z art. 100 § 6 wskaza-

nej ustawy, w razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do

emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się wyłącznie

uposażenie. Poprzez art. 100 § 6 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych,

ustawodawca odniósł się do sytuacji prokuratorów, którzy zachowali uzyskane w po-

przednim stanie prawnym prawa do świadczeń z ustawy wypadkowej z 1975 r.

Sąd Apelcyjny podniósł także, że - wbrew argumentom apelującego - przepis

art. 24 ust. 2a ustawy wypadkowej z 1975 r. nie stanowi podstawy do wypłacania

renty inwalidzkiej w związku z wypadkiem w drodze z pracy do domu. Zgodnie z tym

przepisem, osobie uprawnionej do renty inwalidzkiej na podstawie ustawy wypadko-

wej z 1975 r. oraz do uposażenia w stanie spoczynku, można wypłacać rentę inwa-

lidzką powiększoną o połowę uposażenia w stanie spoczynku albo też uposażenie w

stanie spoczynku powiększone o połowę renty inwalidzkiej, jednak istotne znaczenie

ma to, że przeniesienie w stan spoczynku musiałoby nastąpić ze względu na wiek. W

przypadku apelującego poza sporem pozostaje, że został on przeniesiony w stan

spoczynku nie ze względu na wiek, ale z uwagi na to, że z powodu choroby nie pełnił

służby przez okres roku. Status wynikający z podstawy przeniesienia w stan spo-

czynku nie może ulec zmianie, nawet wówczas, kiedy dana osoba osiągnie wiek po-

zwalający na przeniesienie w stan spoczynku według ogólnych zasad.

Na zakończenie Sąd drugiej instancji wskazał, iż apelujący niesłusznie do-

maga się zastosowania przepisu art. 44 ustawy wypadkowej z 1975 r., gdyż nigdy nie

składał wniosku o przyznanie emerytury według zasad określonych w tym przepisie,

a świadczenia z ubezpieczenia społecznego przyznawane są wyłącznie na wniosek

ubezpieczonego. Poza tym przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia

1999 r., a przed tą datą Andrzej J. nie złożył wniosku o emeryturę.

Wyrok ten został zaskarżony przez wnioskodawcę skargą kasacyjną w całości.

Zarzucono mu naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię oraz

niewłaściwe zastosowanie: art 100 § 5, art. 100 § 6, art. 100 § 8 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 118 ustawy o prokuraturze

w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o pracownikach urzędów

państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) oraz art. 24 ust.

5

1 ustawy wypadkowej z 1975 r. i art. 49a ust 1 i 2 ustawy wypadkowej z 2002 r. w

związku z art. 3 k.p.c. oraz art. 2 i 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

przez uznanie, iż poprzez art. 100 § 6 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszech-

nych ustawodawca odniósł się do sytuacji prokuratorów, którzy zachowali uzyskane

w poprzednim stanie prawnym prawo do świadczeń z ustawy wypadkowej z 1975 r.,

przeto skarżącemu takie świadczenie nie przysługuje, podczas gdy skarżący jeszcze

jako pracownik urzędu państwowego w drodze decyzji indywidualnej Zakładu Ubez-

pieczeń Społecznych w K. z dnia 7 marca 1986 r. nabył świadczenie w postaci wy-

padkowej renty inwalidzkiej, które jako emerytalne prawo nabyte podlega specjalnej

ochronie, przede wszystkim konstytucyjnej i którego nie można skarżącego pozbawić

w sposób arbitralny, naruszając obowiązujące przepisy, w tym także drugą podsta-

wową zasadę, tj. zasadę niedziałania prawa wstecz, przyjętą w Konstytucji oraz

ustawie Kodeks cywilny. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy

wypadkowej z 2002 r. oraz art. 24 ust. 1, art, 44 i art. 49 ust. 1 ustawy wypadkowej z

1975 r., a także art. 31 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 118 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r.

o prokuraturze w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwo-

wych oraz w związku z art. 32 ust. 1 i 2 i art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej, przez uznanie, iż status wynikający z podstawy przeniesienia w stan spo-

czynku nie może ulec zmianie nawet wówczas, kiedy dana osoba osiągnie wiek po-

zwalający na przeniesienie w stan spoczynku według zasad ogólnych, podczas gdy

przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych, do których odsyła ustawa o proku-

raturze, jako lex specialis, w ogóle nie regulują zasad określonych w powołanych

wyżej przepisach a dotyczących wcześniejszego przejścia na emeryturę (chociaż

obniżają wiek emerytalny z innych przyczyn - art. 69 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o

ustroju sądów powszechnych), zatem w takim przypadku należy stosować zasady

ogólne wynikające z przepisów wskazanych wyżej ustaw, co jest zgodne zarówno z

dotychczasową praktyką jak i prawami zagwarantowanymi w Konstytucji Rzeczypo-

spolitej Polskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kwestia wypłaty uposażenia sędziego w stanie spoczynku w zbiegu z rentą wy-

padkową była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy w

6

wyroku z dnia 12 stycznia 2000 r., II UKN 292/99 (OSNAPiUS 2001 nr 9, poz. 320)

wskazał, że począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r., w związku z wejściem w życie

ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów po-

wszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz. 782), urzeczywistnia-

jącej postanowienia Konstytucji, dokonała się zasadnicza zmiana nabywania przez

sędziów prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego; sędziowie przechodzący

w stan spoczynku zostali wyłączeni z systemu powszechnego zaopatrzenia społecz-

nego pracowników i ich rodzin, przy czym nie powstał żaden system ubezpieczenia

społecznego sędziów. Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. objęła także swoją regulacją

osoby, które przed jej wejściem w życie uzyskały prawo do emerytury lub renty (art. 6

ust. 1 ustawy), co - w powiązaniu z przejęciem ich finansowania przez budżet pań-

stwa - w sposób istotny zmieniło sytuację sędziów emerytowanych, uprawnionych

przed tą datą do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z regułą inferen-

cyjną wynikającą z art. 711

§ 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju

sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 7, poz. 137 ze zm.), inter-

pretowaną w zgodzie z zasadą zachowania praw słusznie nabytych, sędzia pobiera-

jący uposażenie w stanie spoczynku tracił uprawnienie do tych tylko świadczeń z

ubezpieczenia społecznego, które zostają zastąpione uposażeniem w stanie spo-

czynku. Oznacza to, że otrzymując prawo do pobierania uposażenia należnego sę-

dziom przechodzącym w stan spoczynku, sędziowie emerytowani zachowali uzyska-

ne w poprzednim stanie prawnym prawa do świadczeń z ustawy wypadkowej z 1975

r. (por. odesłanie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r.). Przed dniem 1

stycznia 1998 r. świadczenia te - w zbiegu z należną sędziom emeryturą - wypłacane

były według art. 24 ust. 1 ustawy wypadkowej z 1975 r., który przewidywał wypłatę

renty inwalidzkiej na podstawie tej ustawy z emeryturą przysługującą na podstawie

innych przepisów, przez wybór renty powiększonej o połowę emerytury albo emerytu-

ry powiększonej o połowę renty inwalidzkiej. Zmiana prawa, powodująca wyłączenie

uposażenia sędziowskiego z regulacji właściwej dla świadczeń z ubezpieczenia

społecznego, nie odniosła się do wypłaty zachowanych świadczeń. Zasad ich wy-

płaty wraz z uposażeniem sędziowskim nie przewidywała bowiem obowiązująca od

dnia 1 stycznia 1998 r. ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. ani wydane na podstawie

upoważnienia z art. 6 ust. 3 tej ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z

dnia 16 października 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania i wy-

płacania uposażeń oraz uposażeń rodzinnych sędziom i prokuratorom w stanie spo-

7

czynku oraz członkom ich rodzin (Dz.U. Nr 130, poz. 869). Brak ich także w ustawie

wypadkowej z 1975 r., której przepis art. 24 ust. 1 nie mógł być zastosowany wprost,

skoro sędziowie uprawnieni do uposażeń w stanie spoczynku przestali być opisanymi

w nim „osobami uprawnionymi do emerytury na podstawie innych przepisów”. Usta-

wodawca, konkretyzując normy konstytucyjne dotyczące statusu sędziów i nie regu-

lując w sposób szczególny kwestii wypłaty świadczeń przysługujących sędziom z

tytułu wypadku przy pracy, zdecydował, iż świadczenia te oraz uposażenie przysłu-

gują sędziom w stanie spoczynku niezależnie od siebie. Z dniem 1 stycznia 1999 r.

ustawodawca zdecydował się dokonać zmiany zasad wypłaty sędziom w stanie spo-

czynku przysługującego im uposażenia oraz renty wypadkowej (art. 148 pkt 4 lit. a

ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych.

Podzielając powyższy pogląd uznać należy, że ubezpieczony, po wyłączeniu od

1 stycznia 1998 r. z systemu powszechnego zaopatrzenia społecznego pracowników

i ich rodzin, na podstawie art. 62a ustawy o prokuraturze nakazującego odpowiednie

stosowanie do prokuratorów przepisów art. 59 § 2-5 i § 7, art. 711

§ 2-6, art. 78-782

ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, zachował

prawo do renty wypadkowej przyznanej mu decyzją organu rentowego z dnia 7

marca 1986 r. z tytułu wypadku w drodze z pracy do domu oraz do wypłaty tego

świadczenia w pełnej wysokości, o ile oczywiście nie zachodziły podstawy do jej za-

wieszenia.

Stosownie do art. 24 ust. 1 i 2a ustawy wypadkowej z 1975 r., w brzmieniu

obowiązującym od 1 stycznia 1999 r., prokurator pobierający uposażenie w stanie

spoczynku przyznane ze względu na wiek miał prawo do świadczeń w zbiegu, do

wyboru - albo do renty wypadkowej powiększonej o połowę uposażenia, albo do

uposażenia powiększonego o połowę renty wypadkowej. Natomiast w myśl art. 24

ust. 3 i 3a w przypadku zbiegu prawa do uposażenia przyznanego z powodu choroby

lub utraty sił z rentą wypadkową wypłacane było jedno świadczenie - wyższe lub wy-

brane. W związku z taką regulacją ubezpieczony, przechodząc w stan spoczynku w

październiku 2002 r. z powodu choroby (niepełnienie służby przez okres roku), miał

prawo wyboru jednego świadczenia (do wypłaty) i wybrał uposażenie w stanie spo-

czynku.

Od dnia 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa wypadkowa z 2002 r. Z

mocy jej art. 49 ust. 1 do wypadków w drodze do pracy lub z pracy, które miały miej-

8

sce przed wejściem w życie ustawy, stosuje się przepisy ustawy wypadkowej z 1975

r. Z przepisu tego wynika, że świadczenia przyznane na podstawie poprzednio obo-

wiązującej ustawy wypadkowej, nie podlegają „weryfikacji” w tym sensie, że nie

mogą zostać utracone z tej tylko przyczyny, że dziś ustawodawca nie objął ochroną

ubezpieczeniową wypadków w drodze do i z pracy (por. postanowienie Sądu Naj-

wyższego z dnia 12 lipca 2005 r., I UZP 4/05, OSNP 2006 nr 9-10, poz. 164). Ustawa

wypadkowa z 2002 r. powtórzyła dotychczasowe zasady wypłaty świadczeń w zbiegu

(półtora świadczenia przy zbiegu uposażenia w stanie spoczynku z uwagi na wiek z

rentą - art. 26 ust. 1 i 2 oraz jedno świadczenie przy zbiegu uposażenia w stanie

spoczynku przyznanego z powodu choroby lub utraty sił z rentą - art. 25 ust. 3). Na-

dal więc obowiązuje zasada wypłaty jednego świadczenia, a skoro ubezpieczony

wybrał uposażenie w stanie spoczynku, to jego żądanie wypłaty renty wypadkowej

nie ma oparcia w przepisach prawa.

Dalsze zarzuty skargi są nie do końca zrozumiałe. Z przedstawionej argumen-

tacji można wnioskować, że „uposażenie w stanie spoczynku przyznane ze względu

na wiek”, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy wypadkowej z 1975 r. oraz art. 26

ust. 2 ustawy wypadkowej z 2002 r., uprawniające do „półtora świadczenia”, należa-

łoby odnosić do ogólnych zasad obowiązujących w systemie ubezpieczenia społecz-

nego, np. w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

określających „wiek emerytalny”. Innymi słowy, skarżący zdaje się uważać, że z

chwilą osiągnięcia przez niego 60 lat, co jego zdaniem w powszechnym systemie

emerytalnym jest wiekiem emerytalnym dla osób, wobec których orzeczono trwałe

inwalidztwo w związku z wypadkiem przy pracy, może być uznany za osobę pobie-

rającą uposażenie w stanie spoczynku z uwagi na wiek. Pogląd ten jest nieuprawnio-

ny. Użyte w art. 24 ust. 2a ustawy wypadkowej z 1975 r. i art. 26 ust. 2 ustawy wy-

padkowej z 2002 r. sformułowanie „uposażenie w stanie spoczynku przyznane ze

względu na wiek” nie odnosi się do wieku emerytalnego (metrykalnego), jako pojęcia

funkcjonującego w systemie ubezpieczeń społecznych, lecz do przyczyny przyznania

tego świadczenia, od której uzależniony jest też tryb przeniesienia sędziego (proku-

ratora) w stan spoczynku. Uposażenie „przyznane ze względu na wiek” to uposaże-

nie przysługujące w wyniku przeniesienia w stan spoczynku w trybie art. 69 § 1 i 2

Prawa o ustroju sądów powszechnych. Poza tym sędzia (prokurator) przeniesiony w

stan spoczynku na podstawie art. 70 § 1 i art. 71 § 1 tej ustawy, z chwilą osiągnięcia

wieku 65 lat czy też wieku 60 lat (mężczyzna) i 55 lat (kobieta), pobiera nadal uposa-

9

żenie przyznane z powodu choroby lub utraty sił, bowiem nie zmienia się ani tryb, ani

przyczyna przyznania tego świadczenia. Co ważniejsze, osiągnięcie określonego

wieku metrykalnego w ogóle nie stanowi warunku przejścia w stan spoczynku z po-

wodu choroby lub utraty sił. Sędzia (prokurator) może przejść w stan spoczynku z tej

przyczyny w każdym wieku. Nie ma więc luki prawnej w kwestii „granicy wieku przej-

ścia w stan spoczynku z uwagi na orzeczone trwałe inwalidztwo doznane w związku

z wypadkiem przy pracy”, skoro ustawodawca, w ogóle granicy tej nie określając,

ustanawia zasadę, że prawo do tego świadczenia przysługuje niezależnie od wieku.

To, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na pobieranie w zbiegu dwóch świad-

czeń - renty wypadkowej (przyznanej przed 1 stycznia 1998 r.) i uposażenia w stanie

spoczynku przyznanego z powodu choroby, nie jest pominięciem ustawodawczym,

ale stanowi wyraz woli ustawodawcy, który w ten sposób kwestię tę rozwiązał.

Wskazać też należy, że stan spoczynku prokuratorów został uregulowany w

ustawie o prokuraturze (poprzez odesłanie do stosownych przepisów Prawa o ustroju

sądów powszechnych) w sposób zupełny. Nie ma więc w tej materii „spraw nieure-

gulowanych” w rozumieniu art. 118 ustawy o prokuraturze. Stąd też w sposób oczy-

wisty brak podstaw do sięgania do przepisu art. 27 ust. 1 in principio ustawy z dnia

16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, stosownie do którego

urzędnikowi państwowemu przysługują świadczenia emerytalne i rentowe na zasa-

dach określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracow-

ników i ich rodzin i poszukiwania tam przepisów określających wiek emerytalny pra-

cowników przechodzących na emeryturę a uprawnionych do renty z tytułu wypadku

przy pracy.

Podkreślić należy, że ocena prawna niniejszej sprawy nie mogła być dokona-

na na podstawie art. 100 § 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów

powszechnych, obowiązującego od 1 października 2001 r. i art. 94a tego aktu praw-

nego, dodanego do ustawy od 14 stycznia 2004 r. Przepis ten nie odnosi się do

uprawnień już przyznanych przed datą wprowadzenia instytucji stanu spoczynku, ze

względu na zasadę ochrony praw nabytych wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Jeśli

zaś chodzi o kwestię wypłaty świadczeń w zbiegu, to mimo wejścia w życie art. 100 §

6 Prawa o ustroju sądów powszechnych z 2001 r. stanowiącego, że „w razie zbiegu

prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emerytury lub renty z Fundu-

szu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się wyłącznie uposażenie”, nadal obowiązy-

wały i obowiązują unormowania „zbiegowe”, najpierw z ustawy wypadkowej z 1975

10

r., później z ustawy wypadkowej z 2002 r. (późniejszej niż ustawa Prawo o ustroju

sądów powszechnych z 2001 r.), które odnosiły się i odnoszą do zasad wypłaty

świadczeń przyznanych przed wejściem w życie Prawa o ustroju sądów powszech-

nych z 2001 r. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 kwiet-

nia 2007 r., I UK 286/06 (OSNP 2008 nr 9-10, poz. 144), w którym stwierdził, że sę-

dziemu, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wy-

padku przy pracy lub choroby zawodowej przysługuje jednorazowe odszkodowanie

określone w art. 94a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów pow-

szechnych nie przysługuje natomiast renta z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

wyraźnie zastrzegając, że rekonstruowana w podstawie prawnej zaskarżonego wy-

roku norma prawna dotyczy wyłącznie dochodzonego w sprawie prawa sędziego do

renty z tytułu choroby zawodowej i dotyczy wyłącznie zdarzeń zaistniałych pod rzą-

dem art. 100 § 5 i § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów po-

wszechnych.

Reasumując, skoro pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów

ubezpieczony nabył prawo do renty wypadkowej, to prawo to nadal mu przysługuje, z

tym jednak zastrzeżeniem, że do jej wypłaty stosuje się powołane wyżej przepisy

dotyczące świadczeń w zbiegu (art. 24 ust. 2a w związku z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust.

3a w związku z art. 24 ust. 3 ustawy wypadkowej z 1975 r. oraz art. 25 ust. 3 oraz

art. 26 ust. 1 i 2 ustawy wypadkowej z 2002 r.). Przeniesienie w stan spoczynku w

trybie art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych daje uprawnienie do „uposa-

żenia w stanie spoczynku przyznanego z powodu choroby” (w rozumieniu art. 24 ust.

3a ustawy wypadkowej z 1975 r. i art. 25 ust. 3 ustawy wypadkowej z 2002 r.) przez

cały okres pobierania tego świadczenia. Pobierając takie uposażenie, sędzia (proku-

rator) nie ma prawa do wypłaty połowy renty wypadkowej (w wysokości ½ świadcze-

nia) w zbiegu z uposażeniem. Stąd też, mimo powyższego uchybienia, ostateczne

stanowisko Sądu Apelacyjnego, że ubezpieczony nie ma prawa do wypłaty renty

wypadkowej jest trafne.

Wbrew wywodom skargi, takie stanowisko nie stanowi wyrazu dyskryminacji

sędziów i prokuratorów poprzez ograniczenie ich praw do zabezpieczenia społecz-

nego (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP) w porównaniu z innymi podmiotami (art. 32 Kon-

stytucji RP). Skarżący nie może swojej sytuacji porównywać do sytuacji emeryta

uprawnionego jednocześnie do renty wypadkowej (zachowującego prawa do półtora

świadczenia). Prawo do uposażenia w stanie spoczynku zastąpiło prawo do emery-

11

tury lub renty z ubezpieczenia społecznego (zob. art. 711

§ 6 Prawa o ustroju sądów

powszechnych z 1985 r.), a więc odpowiednio uposażenie w stanie spoczynku przy-

znane ze względu na wiek odpowiada emeryturze, a z powodu choroby - rencie z

tytułu niezdolności do pracy. Porównanie odnieść należy zatem do osoby uprawnio-

nej do renty na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych i renty wypadkowej. Jest więc wręcz przeciwnie niż przedstawia to

skarżący. To, że sędzia (prokurator), mając uprawnienie do uposażenia w stanie

spoczynku przyznanego z uwagi na chorobę lub utratę sił oraz renty wypadkowej,

otrzymuje jedno świadczenie, odpowiada w pełni zasadom obowiązującym w po-

wszechnym systemie ubezpieczenia społecznego, gdzie również obowiązuje zasada,

że przy jednoczesnym prawie do renty wypadkowej z prawem do innych świadczeń o

charakterze rentowym wypłaca się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez

zainteresowanego.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39814

k.p.c. orzekł jak

w sentencji.

========================================