III CZP 26/11

Sygn. akt III CZP 26/11

UCHWAŁA

Dnia 13 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Karola L.

przeciwko Wodociągom sp. z o.o. z siedzibą w T.

i Gminie T.

o zapłatę, ewentualnie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 13 lipca 2011 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r.,

„I. Czy po zmianie art. 49 Kodeksu cywilnego, dokonanej ustawą

z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731), nadal uzasadniony

jest pogląd, wedle którego art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca

2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym

odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r., Nr 123, poz.

858 ze zm.) statuuje po stronie osoby, która z własnych środków

wybudowała urządzenia wodociągowe lub kanalizacyjne, roszczenie

wobec gminy lub przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego

o zobowiązanie do odpłatnego przejęcia tego rodzaju urządzeń?

II. Czy fakt poniesienia kosztów budowy urządzeń, o których mowa

w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego oraz w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia

7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym

odprowadzaniu ścieków, tylko w określonej części w stosunku do

2

całości tych kosztów oznacza, że osoba je ponosząca nabywa

w stosunku do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego,

przyłączającego przedmiotowe urządzenia do swojej sieci,

roszczenie o nabycie jedynie udziału w prawie własności urządzeń,

odpowiadającego wysokości kosztów wydatkowanych na ich

budowę, czy też okoliczność poniesienia przez daną osobę tylko

części kosztów wybudowania urządzeń eliminuje w całości jej

roszczenie o zobowiązanie do odpłatnego nabycia własności tego

rodzaju urządzeń?"

podjął uchwałę:

1. Podstawę roszczenia o zobowiązanie do odpłatnego

przeniesienia własności urządzeń wodociągowych lub

kanalizacyjnych stanowi - od chwili wejścia w życie ustawy

z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731) - art. 49 § 2 k.c.

2. Jeżeli koszty budowy urządzeń, o których mowa w art. 49

§ 1 k.c., poniosło kilka osób, każdej z nich przysługuje - na

podstawie art. 49 § 2 k.c. - wobec przedsiębiorcy, który

przyłączył urządzenia do swojej sieci roszczenie o przeniesienie

za wynagrodzeniem udziału w prawie własności tych urządzeń.

Uzasadnienie

3

Wyrokiem z dnia 5 października 2010 r., Sąd Rejonowy oddalił powództwo

Karola L. przeciwko Wodociągom Sp. z o.o. w T. i Gminie T. o zapłatę kwoty 4.272

zł wraz z bliżej określonymi odsetkami, ewentualnie o zobowiązanie do złożenia

oświadczenia woli o przejęciu na własność za wymienioną kwotę odcinka sieci

kanalizacyjnej znajdującej się na nieruchomościach położonych w K., stanowiących

działki oznaczone nr 70/1, 70/2 i 65. Sąd Rejonowy uznał, że powodowi nie

przysługuje roszczenie przewidziane w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001

r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst

jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm. – dalej jako u.z.z.w.) ponieważ

wykonany przez niego odcinek kanalizacyjny stanowi jedynie przyłącze, a nie jest

urządzeniem kanalizacyjnym w rozumieniu tej ustawy.

Przy rozpoznawaniu apelacji powoda powstały przytoczone wyżej

zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości, które Sąd Okręgowy

przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Okręgowy wskazał, że

przed nowelizacją art. 49 k.c., dokonaną ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie

ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731),

która weszła w życie z dniem 3 sierpnia 2008 r., w judykaturze Sądu Najwyższego

przeważał pogląd, że art. 31 ust. 1 u.z.z.w. stanowi podstawę prawną roszczenia o

zobowiązanie gminy lub przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do

złożenia oświadczenia woli o odpłatnym nabyciu urządzeń wodociągowych i

kanalizacyjnych. Stanowisko to, aprobowane w piśmiennictwie, znajdowało oparcie

w wykładni celowościowej i funkcjonalnej art. 31 ust. 1 u.z.z.w. W ocenie Sądu

Okręgowego, nowelizacja art. 49 § 2 k.c., która expressis verbis statuuje po stronie

inwestora prawo domagania się przewłaszczenia określonych urządzeń na rzecz

przedsiębiorcy, w tym służących do doprowadzania wody i odprowadzania ścieków,

uzupełnia brak regulacji prawnej adekwatnej z punktu widzenia celów art. 31 ust. 1

u.z.z.w., i mimo iż zakresy obu wspomnianych przepisów nie w pełni się pokrywają,

art. 49 § 2 k.c. zdaje się stanowić kompleksowe i wyłączne unormowanie

roszczenia względem przedsiębiorcy o odpłatne nabycie własności urządzeń

służących do doprowadzania wody i odprowadzania ścieków.

Niezależnie od kwestii wyboru właściwej podstawy prawnej dochodzonego

roszczenia, Sąd Okręgowy wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż przysługuje ono

4

osobie, która sfinansowała koszty budowy urządzeń. W art. 31 ust. 1 u.z.z.w.

chodzi bowiem o „osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia”, zaś

według art. 49 § 2 k.c. z żądaniem wystąpić może „osoba, która poniosła koszty

budowy urządzeń”. Wątpliwości powstają, gdy koszty budowy urządzeń zostały

poniesione przez kilka podmiotów, tak jak w rozpoznawanej sprawie, w której

bezsporne jest, że budowa odcinka kanalizacyjnego znajdującego się na wyżej

wymienionych nieruchomościach położonych w K. została sfinansowana nie tylko

przez powoda, lecz również przez pozwaną Gminę w części odpowiadającej kwocie

1.661,64 zł. Sąd Okręgowy wskazał na trzy możliwe rozwiązania tej kwestii.

Zgodnie z pierwszym, jeśli żaden podmiot nie poniósł w całości kosztów budowy

urządzenia, roszczenie o odpłatne nabycie jego własności nie powstaje. Według

drugiego rozwiązania, roszczenie takie przysługuje podmiotowi, który poniósł

największą część kosztów, względem którego pozostałe osoby mogą żądać zwrotu

nakładów lub dochodzić roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

Rozwiązanie trzecie - które zdaniem Sądu powinno mieć zastosowanie - zakłada,

że podmiotowi ponoszącemu jedynie część kosztów budowy urządzenia

przysługuje roszczenie o odpłatne nabycie udziału we współwłasności tego

urządzenia. W braku stosunku umownego łączącego takie podmioty, wielkości

przysługujących im udziałów mogą zaś zostać określone na podstawie stosunku

poniesionych kosztów do całości, w drodze analogicznego zastosowania art. 193

§ 1 k.c., ewentualnie w oparciu o art. 197 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, przed wejściem

w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r. zmieniającej Kodeks cywilny, rozstrzygając

kwestię statusu prawnego urządzeń określonych w art. 49 k.c. Sąd Najwyższy

w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 8 marca 2005 r. (sygn. III CZP 105/05,

OSNC 2006, nr 10, poz. 159) przyjął, że art. 49 k.c. nie stanowi samoistnej

podstawy prawnej przejścia urządzeń służących do doprowadzania lub

odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz innych podobnych

urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez ich połączenie z siecią

należącą do tego przedsiębiorstwa. Wejście w skład przedsiębiorstwa urządzeń

wymienionych w art. 49 k.c. prowadziło jedynie do wyłączenia tych urządzeń spod

5

działania zasady superficies solo cedit, wyrażonej w art. 48 i 191 k.c., natomiast

kwestia ich własności pozostawała poza zakresem uregulowania art. 49 k.c., który

nie określał ani podmiotu uprawnionego, ani tytułu prawnego przysługującego

względem takich urządzeń. Wyłączenie działania zasady superficies solo cedit

oznaczało jedynie, że własność wspomnianych urządzeń nie była pochłaniana

przez własność nieruchomości i urządzenia takie stanowiły rzeczy ruchome

samoistne albo rzeczy ruchome będące częściami składowymi. Według Sądu

Najwyższego, skutki przyłączenia do sieci przedsiębiorstwa urządzeń zależne były

od stopnia ich związania z instalacją sieci przedsiębiorstwa. Rozstrzygający był

stopień ich fizycznego i funkcjonalnego związania z taką instalacją. Odrębność

prawną zachowały jedynie takie urządzenia, których odłączenie nie powodowało

zakłóceń w funkcjonowaniu sieci przedsiębiorstwa. Jeśli zatem urządzenia zostały

tak dalece związane z instalacją sieci, że spełniały warunki określone w art. 47 § 2

k.c., wówczas z chwilą ich połączenia z instalacją sieci uzyskiwały status jej części

składowej. W konsekwencji Sąd Najwyższy przyjął, że urządzenia, które stały się

częścią składową instalacji sieci przedsiębiorstwa, stawały się własnością

właściciela instalacji. Inne urządzenia stanowiły odrębne rzeczy ruchome i o ich

własności mogły decydować strony umowy o przyłączenie do sieci, a w braku

umowy – pozostawały własnością dotychczasowego właściciela.

Wejście w życie nowych rozwiązań doprowadziło do zmiany

dotychczasowego stanowiska judykatury. Według znowelizowanego art. 49 § 2 k.c.,

osoba ponosząca koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich

właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do

swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba, że

w umowie strony postanowiły inaczej. Ponadto z żądaniem przeniesienia własności

tych urządzeń może wystąpić także przedsiębiorca. Zgodnie z art. 49 § 1 k.c.,

urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu,

energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych

nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy

w wyrokach z dnia 22 stycznia 2010 r. (sygn. akt V CSK 195/09, OSNC 2010, nr 7-

8, poz. 116 oraz sygn. akt V CSK 206/09, nie publ.), uznając w dalszym ciągu, że

od chwili wejścia w skład przedsiębiorstwa, własność wymienionych urządzeń nie

6

jest już pochłaniana przez własność nieruchomości, wskazał, że założenia przyjęte

w znowelizowanym art. 49 k.c. wykluczają przyjmowaną dotychczas konstrukcję

nabycia własności urządzeń przez połączenie z instalacją przedsiębiorstwa w taki

sposób, że stają się jej częścią składową. Urządzenia określone w art. 49 § 1 k.c.

z chwilą, gdy przez fizyczne połączenie z siecią przestają być częścią składową

nieruchomości, zachowują status samoistnych rzeczy ruchomych, mogących być

przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu. W ocenie Sądu Najwyższego,

świadczą o tym sformułowania art. 49 § 2 k.c. – „osoba, która poniosła koszty

budowy urządzeń, o których mowa w § 1, i jest ich właścicielem” – oraz art. 3053

§ 1 k.c. – „nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c.”. Zatem urządzenia

takie, nawet gdyby ich ścisłe związanie z instalacją sieci przedsiębiorstwa

uzasadniać miało zastosowanie art. 47 § 2 k.c., nie stają się częściami składowymi

takiej instalacji. Według art. 49 § 2 k.c. wykazanie faktu poniesienia kosztów

budowy rozstrzyga o własności urządzeń, które w wyniku połączenia z siecią

przedsiębiorstwa nie należą już do części składowych nieruchomości i uzyskują

status samoistnych rzeczy ruchomych, wchodzących w skład przedsiębiorstwa. Art.

49 § 2 k.c. przewiduje bowiem, że roszczenie o nabycie przez przedsiębiorcę

własności takich urządzeń przysługuje osobie, która poniosła koszty ich budowy

i jest ich właścicielem (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 kwietnia

2011 r., V CSK 309/10, nie publ.).

Podzielając ten kierunek wykładni znowelizowanego art. 49 § 2 k.c. należy

przyjąć, że zdarzeniem prawnym, którego skutkiem jest nabycie własności

urządzeń określonych w art. 49 § 1 k.c., jest sfinansowanie kosztów ich budowy.

Oznacza to, że podmiotem roszczenia przysługującego na podstawie art. 49 § 2

k.c. jest osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń wchodzących w skład

przedsiębiorstwa, stając się ich właścicielem i to, jak trafnie podkreśla się

w piśmiennictwie, niezależnie od przysługujących jej uprawnień do nieruchomości.

Jeżeli osoba ta przeniesie własność urządzeń, które po połączeniu z siecią są

samoistnymi rzeczami ruchomymi, na rzecz osoby trzeciej, legitymowany z art. 49

§ 2 k.c. zdanie pierwsze k.c. będzie nabywca. Wykładnię tę wspiera uzasadnienie

projektu ustawy nowelizującej art. 49 k.c., według którego, na wypadek odmowy

zawarcia umowy przez przedsiębiorcę, roszczenie o nabycie takich urządzeń

7

przysługiwać będzie osobie, która sfinansowała ich budowę, natomiast jeśli osoba

ta odmawia zawarcia umowy – odpowiednie roszczenie będzie przysługiwać

przedsiębiorcy. Jeżeli zaś koszty ich budowy poniósł przedsiębiorca, stają się one

ex lege jego własnością (por. druk Nr 81, Sejm VI kadencji).

Pod użytym w art. 49 § 2 zd. 1 k.c., pojęciem poniesienia kosztów budowy

urządzeń, należy rozumieć typowe zdarzenia prawne, w szczególności czynności

prawne, z którymi ustawa łączy skutek w postaci nabycia własności rzeczy

ruchomych. Podobnie jak w przypadku własności, źródłem współwłasności są

zdarzenia prawne z którymi ustawa łączy skutek w postaci nabycia przez określone

podmioty udziałów we współwłasności rzeczy ruchomych. Jeśli zdarzenia takie

mogą zostać zakwalifikowane jako ponoszenie kosztów budowy urządzeń,

o których mowa w art. 49 § 1 k.c., to wówczas kwalifikacja ta dotyczy każdego

z współuprawnionych podmiotów. Nie musi przy tym być tak, jak wskazuje się

wariantowo w uzasadnieniu postanowienia o przedstawieniu zagadnienia

prawnego, że o wielkości udziału przysługującego we własności tych urządzeń

decyduje wyłącznie wysokość kosztów ich budowy poniesionych przez dany

podmiot. O wielkości przysługującego udziału, jak również o wzajemnych

uprawnieniach i obowiązkach współwłaścicieli rozstrzyga przede wszystkim treść

stosunku prawnego będącego podstawą współwłasności. W braku takich

postanowień przez odpowiednie zastosowanie art. 193 § 1 k.c. udziały we

współwłasności urządzeń powinno oznaczać się według wysokości poniesionych

kosztów ich budowy.

Istotną cechą współwłasności w częściach ułamkowych jest to, że każdy ze

współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych

współwłaścicieli (art. 198 k.c.) Z kolei roszczenie przewidziane w art. 49 § 2 zd. 1

k.c. polega nie na możliwości rozporządzania własnością lub udziałem we

współwłasności urządzenia, lecz przede wszystkim na możliwości przymuszenia

przedsiębiorcy, który przyłączył urządzenie do swojej sieci, do złożenia

oświadczenia woli o odpłatnym nabyciu – według brzmienia tego przepisu – jego

własności. Współwłaściciel urządzenia uprawniony do swobodnego rozporządzania

przysługującym mu udziałem jest jednocześnie uprawniony do samodzielnego

8

wystąpienia przeciwko przedsiębiorcy, który przyłączył urządzenia do swojej sieci,

z żądaniem nabycia tego udziału.

Jak wskazuje uzasadnienie projektu ustawy, celem wprowadzenia do

kodeksu cywilnego nowego unormowania było jednoznaczne określenie statusu

prawnego urządzeń przesyłowych. Poza przypadkiem, kiedy ponoszącym koszty

budowy urządzenia jest tylko przedsiębiorca, znowelizowany art. 49 § 2 k.c. nie

stanowi normatywnej podstawy do przyjęcia, że przedsiębiorca przyłączający

urządzenia do swojej sieci stawałby się jego wyłącznym właścicielem. Do tego

mogą doprowadzić inne środki prawne. W założeniu ustawodawcy umowa powinna

być zasadniczym instrumentem ukształtowania praw przedsiębiorcy do korzystania

z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. W braku porozumienia ustawa

przyznaje zarówno właścicielom urządzeń jak i przedsiębiorcom uprawnienia do

dochodzenia przed sądem przymusowego przeniesienie własności urządzeń tak

aby w ostatecznym wyniku ich własność uzyskał przedsiębiorca. Jeśli

przedsiębiorca uzyska w ten sposób jedynie udział we współwłasności urządzenia

przesyłowego wyjście ze współwłasności jest możliwe przede wszystkim w drodze

czynności prawnej lub też z mocy orzeczenia sądu. Nic też nie stoi na

przeszkodzie, aby przedsiębiorca dysponujący jedynie udziałem we współwłasności

urządzenia przesyłowego wystąpił na podstawie art. 49 § 2 zdanie drugie k.c.

wobec innych współwłaścicieli z żądaniem przeniesienia własności pozostałych

udziałów.

II. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z.z.w.w., osoby, które wybudowały

z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je

przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu,

na warunkach uzgodnionych w umowie. Dotychczasowa, utrwalona judykatura

Sądu Najwyższego, przyjmowała, że przepis ten pozwala na żądanie przed sądem

zawarcia umowy o nabycie własności urządzeń kanalizacyjnych na

przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne za odpowiednim wynagrodzeniem.

Stanowisko Sądu Najwyższego nie jest jednak jednolite w kwestii skutków

odmowy przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego zawarcia umowy

o nabycie własności urządzeń, o których stanowi art. 31 ust. 1 z.z.w.w. Według

9

pierwszego stanowiska, odmowa zawarcia takiej umowy powoduje jedynie

odpowiedzialność kontraktową (art. 471 k.c.), ponieważ sąd nie jest władny

rozstrzygać o treści takiej umowy, jeżeli strony procesu nie doszły w tej sprawie do

konsensu. Za takim poglądem Sąd Najwyższy opowiedział się w wyroku z dnia

2 marca 2006 r. (sygn. akt I CSK 83/05, nie publ.). Z kolei według drugiego

zapatrywania, wznoszącemu urządzenie własnym kosztem przysługuje wobec

przedsiębiorstwa roszczenie o zawarcie stosownej umowy. Pogląd taki został

wyrażony w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r. (II CK 40/02,

Biul. SN 2003/8/7), z dnia 23 lipca 2003 r. (II CKN 346/01, nie publ.), z dnia

29 czerwca 2004 r. (II CK 404/03, Biuletyn SN 2004/12/8 ), z dnia 2 lipca 2004 r.

(II CK 420/03, Mon. Pr. 2005/14/709 ), z dnia 31 stycznia 2007 r. (II CNP 81/06,

OSNC 2007/12/479). Niezależnie od skutku jaki wywołuje odmowa zawarcia

umowy, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości zdanie, że

przedsiębiorstwo jest zobowiązane do zawarcia umowy o nabycie urządzenia,

o którym stanowi art. 31 ust. 1 z.z.w.w.

Z art. 49 § 2 k.c. wynika expressis verbis, że osoba, która poniosła koszty

budowy urządzeń przesyłowych i jest ich właścicielem, może żądać, aby

przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za

odpowiednim wynagrodzeniem, chyba że w umowie strony postanowiły inaczej.

Z żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także

przedsiębiorca. W uzasadnieniu projektu tej ustawy jednoznacznie nawiązuje się do

regulacji art. 31 ust. 1 z.z.w.w. jako niewystarczającej i budzącej w praktyce

wątpliwości, które powinna usunąć nowelizacja art. 49 k.c.

Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, który dokonywał

funkcjonalnej wykładni art. 31 ust. 1 z.z.w.w., wynikało z braku podstawy

normatywnej dla instytucji obowiązkowego zawarcia przez przedsiębiorstwo

wodociągowo-kanalizacyjne umowy o nabycie urządzenia kanalizacyjnego od

osoby, która je wybudowała na własny koszt. Po wejściu w życie art. 49 § 2 k.c.

można zatem twierdzić, że nie ma żadnego uzasadnienia teza, wedle której

żądanie nabycia urządzenia przesyłowego od przedsiębiorcy oparte jest wciąż na

art. 31 ust. 1 z.z.w.w., skoro ten pierwszy przepis jednoznacznie, w sposób nie

budzący wątpliwości, reguluje takie żądanie. Zgodnie z regułą lex posterior derogat

10

legi priori, art. 31 ust. 1 z.z.w.w. powinien być uznany za usunięty z systemu

prawnego.

Prima facie można jednak uznać, że art. 49 § 2 k.c. ma walor regulacji

ogólnej, odnoszącej się do wszelkiego rodzaju urządzeń przesyłowych, a nie tylko

wodno-kanalizacyjnych. Natomiast art. 31 ust. 1 z.z.w.w. jest przepisem

szczególnym, zawartym w szczególnej ustawie, dotyczącym tylko jednego

z rodzajów urządzeń, o których stanowi art. 49 § 1 k.c. Zgodnie z regułą lex

posterior generalis non derogat legi priori speciali, wejście w życie art. 49 § 2 k.c.

(przepisu późniejszego, ale ogólnego) nie usunęło więc art. 31 ust. 1 z.z.w.w.

(przepisu wcześniejszego, ale szczególnego). Artykuł 31 ust. 1 z.z.w.w. w ujęciu

interpretacyjnym Sądu Najwyższego powinien mieć zatem wciąż zastosowanie,

jako podstawa normatywna żądania zawarcia przez przedsiębiorcę umowy

o nabycie własności urządzeń, o których ten przepis stanowi.

Pogląd ten jednak nie zasługuje na akceptację. Artykuł 49 § 2 k.c. odsyła do

art. 49 § 1 k.c., który stanowi o urządzeniach służących do doprowadzenia lub

odprowadzania pary, gazu, energii elektrycznej a także płynów. Niewątpliwie

określenie to obejmuje urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne, służące według

art. 2 pkt 14 i 16 u.z.z.w. gospodarowaniu wodą i ściekami. Można wobec tego

uznać, że art. 31 ust. 1 z.z.w.w. nie jest przepisem szczególnym wobec art. 49 § 2

k.c. Ten ostatni, jako późniejszy, w myśl zasady lex posterior derogat legi priori,

wyłącza stosowanie art. 31 ust. 1 z.z.w.w.

Art. 49 k.c. dotyczy również sytuacji, w których odnośne urządzenia zostały

wybudowane i podłączone do sieci przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Retroaktywność

art. 49 k.c. nie narusza reguły wyrażonej w art. 3 k.c., gdyż wynika z celu regulacji,

jakim było uporządkowanie stanu prawnego związanego z podłączaniem

wymienionych w tym przepisie urządzeń do sieci przedsiębiorstwa (tak też Sąd

Najwyższy w wymienionych wyrokach dnia 22 stycznia 2010 r. zob. także

akceptujące retroaktywny charakter art. 31 z.z.w.w. wyroki Sądu Najwyższego

z dnia 2 marca 2006 r., I CSK 83/05, nie publ.; z dnia 23 lipca 2003 r., II CKN

346/01, nie publ.; z dnia 26 lutego 2003 r., II CK 40/02, Biul. SN 2003/8/7).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 k.p.c. podjął uchwałę

jak na wstępie.

11