III ZS 4/11

Sygn. akt III ZS 4/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

Protokolant Anna Pęśko

w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości

na uchwałę Nr 36/II/2011 Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. z dnia 28

lutego 2011 roku, częściowo zmienioną uchwałą Nr 74/V/2011 z dnia 6 maja 2011

r. , w sprawie podejmowania przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w P.

uchwał w trybie obiegowym

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 5 sierpnia 2011 r.,

uchyla zaskarżone uchwały i przekazuje sprawę do

ponownego rozpoznania Radzie Okręgowej Izby Radców

Prawnych w P.

2

UZASADNIENIE

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. podjęła w dniu 28 lutego 2011

r. uchwałę nr 36/II/2011, częściowo zmienioną uchwałą nr 74/V/2011 z dnia 6 maja

2011 r., z której treści wynika, że w okresach pomiędzy posiedzeniami Rada OIRP

w P. w sprawach pilnych, w których nie można podjąć uchwały w normalnym trybie,

może podejmować uchwały w trybie obiegowym – pisemnie lub drogą

elektroniczną. Decyzje o podjęciu uchwały w trybie obiegowym podejmuje Dziekan

OIRP w P. z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezydium Rady OIRP. Projekt

uchwały wraz z uzasadnieniem o konieczności jej podjęcia w trybie obiegowym

oraz materiałami dotyczącymi przedmiotu uchwały przesyła się członkom Rady

OIRP, określając termin na oddanie głosu lub zgłoszenie sprzeciwu co do trybu

podjęcia uchwały oraz wskazując adres poczty elektronicznej, w przypadku

podjęcia uchwały drogą elektroniczną, na który należy oddać głos albo zgłosić

sprzeciw. Projekt uchwały wraz z uzasadnieniem o konieczności jej podjęcia w

trybie obiegowym na piśmie przesyła się drogą pocztową lub na adres poczty

elektronicznej członkom Rady, chyba że członek Rady nie wyraził zgody na

przesyłanie mu projektu wraz z uzasadnieniem na wskazany przez niego adres

poczty elektronicznej. Uchwała może być podjęta w trybie obiegowym, jeżeli żaden

z członków Rady nie zgłosi w wyznaczonym terminie sprzeciwu co do podjęcia

uchwały w tym trybie. Uchwała zapada zwykłą większością głosów w przypadku

głosowania co najmniej połowy składu Rady. W razie zgłoszenia przez członka

Rady sprzeciwu co do podjęcia uchwały w trybie obiegowym, projekt wymaga

rozpatrzenia na posiedzeniu Rady. Przewodniczący posiedzenia Rady OIRP

informuje członków Rady na najbliższym posiedzeniu o uchwałach podjętych w

trybie obiegowym.

Powyższa uchwała została zaskarżona w całości przez Ministra

Sprawiedliwości. Skarżący zarzucił sprzeczność uchwały z art. 45 ustawy z dnia 6

lipca 1982 r. o radcach prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze

zm.) oraz z § 3 ust. 1 Regulaminu działalności samorządu radców prawnych

wprowadzonego uchwałą nr 34/VII/ 2008 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia

26 września 2008 r. (którego jednolity tekst ustalono uchwałą Prezydium Krajowej

3

Rady Radców Prawnych nr 9/VIII/2010 z dnia 8 grudnia 2010 r.) poprzez niezgodne

z tymi przepisami ustalenie sposobu podejmowania uchwał. Na tej podstawie

Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 45 ustawy o radcach

prawnych, organy samorządu podejmują uchwały w obecności co najmniej połowy

składu członkowskiego danego organu. Z kolei § 3 ust. 1 Regulaminu działalności

samorządu radców prawnych stanowi, iż uchwały zapadają zwykłą większością

głosów w głosowaniu jawnym w obecności co najmniej połowy członków organu. Z

uregulowań tych wynika, że uchwały mogą być podejmowane jedynie na

posiedzeniach organów, skoro tylko taka forma podejmowania decyzji umożliwia

dopełnienie warunku obecności co najmniej połowy członków. Cytowana ustawa

nie zawiera żadnych regulacji wskazujących na możliwość podejmowania uchwał

przez organy samorządu radcowskiego w drodze korespondencyjnego uzgadniania

stanowisk, czy w jakiejkolwiek innej formie. Aby taki tryb był możliwy, niezbędne

jest wyraźne uregulowanie prawne na poziomie ustawowym. Niewątpliwie w

ramach swobody działania samorządu radcowskiego dopuszczalne jest

dookreślenie przez Krajową Radę Radców Prawnych oraz przez poszczególne rady

izb okręgowych szczegółowych rozwiązań ustrojowych w zakresie organizacji

działalności organów samorządu, w tym sposobu podejmowania przez nie uchwał.

Nie może ono jednak prowadzić do wprowadzania rozwiązań sprzecznych w

ustawą lub już uchwalonymi aktami wewnętrznymi wyższego rzędu. Tymczasem

zaskarżona uchwała pozostaje w sprzeczności z przytoczonymi wyżej aktami

prawnymi.

Zdaniem skarżącego, w przewidzianej przedmiotową uchwałą konstrukcji

trybu obiegowego zastrzeżenia budzi także sposób ujęcia kryterium kwalifikowania

spraw, jakie miałyby być przy jego zastosowaniu rozstrzygane. W uchwale

posłużono się bowiem jedynie nieostro zdefiniowanym kryterium formalnym, bez

sprecyzowania merytorycznych przesłanek kierowania spraw do rozpatrzenia w

tym trybie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

4

Nie ulega wątpliwości, że uchwały organu samorządu radców prawnych

mogą być wydawane w granicach zakreślonych powszechnie obowiązującymi

przepisami prawa i muszą pozostawać w zgodzie z tymi przepisami.

Zaskarżona uchwała dotyczy materii regulowanej ustawowo. Zgodnie

bowiem z art. 45 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) organy samorządu, do których w myśl art. 42

ust. 1 tegoż aktu należą rady okręgowych izb radców prawnych, podejmują uchwały

w obecności co najmniej połowy członków danego organu. Podobnie kwestię tę

unormowano w § 3 Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego

organów, będącego załącznikiem do uchwały nr 34/VII/2008 Krajowej Rady

Radców Prawnych z dnia 26 września 2008 r., którego ust. 1 i 2 stanowią, że

uchwały organów, o jakich mowa w § 2 regulaminu, zapadają zwykłą większością

głosów w głosowaniu jawnym w obecności co najmniej połowy członków organu, z

możliwością uchwalenia przez dany organ tajności głosowania. Gramatyczna

wykładnia cytowanych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organy

samorządu radców prawnych mogą podejmować uchwały tylko na posiedzeniach,

gdyż jedynie wówczas spełniony jest ustawowy i regulaminowy warunek

jednoczesnej obecności członków organu i zapewnienia wymaganego quorum do

przeprowadzenia głosowania. Przepisy ustawy nie przewidują przy tym żadnych

wyjątków od powyższych reguł, umożliwiających podejmowanie uchwał drogą np.

korespondencyjną. W konsekwencji przewidziany w zaskarżonej uchwale nr

36/II/2011 Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. z dnia 28 lutego 2011 r.,

częściowo zmienionej uchwałą nr 74/V/2011 z dnia 6 maja 2011 r., obiegowy (tj.

pisemny lub drogą elektroniczną) tryb podejmowania uchwał w okresach pomiędzy

posiedzeniami Rady pozostaje w sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami.

Rację ma Minister Sprawiedliwości zauważając, że w ramach swobody

działania samorządu radców prawnych dopuszczalne jest dookreślenie przez

Krajową Radę Radców Prawnych oraz przez poszczególne rady izb okręgowych

szczegółowych rozwiązań ustrojowych w zakresie organizacji działalności organów

tego samorządu, w tym zagadnień związanych z trybem podejmowania uchwał. Nie

może to jednak implikować wprowadzania rozwiązań sprzecznych z ustawą lub już

uchwalonymi aktami wewnętrznymi wyższego rzędu. Z taką zaś sytuacją mamy do

5

czynienia w przedmiotowej sprawie. Doprecyzowując sposób organizacji swojej

działalności, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. powinna zachować

ustawową i regulaminową zasadę podejmowania uchwał na posiedzeniu, w

obecności co najmniej połowy swoich członków.

Podzielając zarzuty skarżącego, Sąd Najwyższy z mocy art. 47 ust. 2 ustawy

o radcach prawnych orzekł o uchyleniu zaskarżonej uchwały i przekazaniu sprawy

do ponownego rozpoznania Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w P.