I UK 84/11

Sygn. akt I UK 84/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący)

SSN Józef Iwulski (sprawozdawca)

SSA Jolanta Frańczak

w sprawie z odwołania Z. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wyłączenie z polskiego systemu ubezpieczeń społecznych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 września 2011 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 2 listopada 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od organu rentowego na

rzecz ubezpieczonego kwotę 120 (sto dwadzieścia) zl tytułem

zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2009 r., Sąd Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń

Społecznych w K. oddalił odwołanie ubezpieczonego Z. G. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 2008 r., w której stwierdzono, że Z.

G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlegał

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i

wypadkowemu) od dnia 1 lutego 2006 r. do dnia 15 września 2008 r.

Sąd Okręgowy - na podstawie akt rentowych, dokumentacji przedłożonej

przez odwołującego się oraz jego zeznań - ustalił, że ubezpieczony posiada

obywatelstwo polskie i niemieckie, zaś od 1989 r. mieszka w Niemczech. Z dniem

1 października 2005 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej na terenie

Niemiec w zakresie handlu urządzeniami i maszynami optycznymi i okulistycznymi.

Ubezpieczony od dnia 1 lutego 2006 r. rozpoczął prowadzenie tej działalności

również na terenie Polski, gdzie prowadzi kilka zakładów optycznych i gabinetów

okulistycznych. Od daty rozpoczęcia działalności gospodarczej w Niemczech do

końca lipca 2008 r. niemiecki urząd pracy opłacał za ubezpieczonego - jako osobę

bezrobotną - składki na jego ubezpieczenie społeczne. Ubezpieczony,

rozpoczynając działalność gospodarczą w Niemczech, posiadał status

bezrobotnego i otrzymał z tego tytułu dotację z niemieckiego urzędu pracy w

postaci opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Ów przywilej został cofnięty

z dniem 1 sierpnia 2008 r. Od tej daty ubezpieczony opłacał w ZUS składki z tytułu

prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce. Sąd pierwszej instancji ustalił

ponadto, że zgodnie z treścią zaświadczenia wystawionego przez niemiecką

instytucję ubezpieczeniową (na formularzu E 101) ubezpieczony od dnia

1 października 2005 r. prowadzi działalność na własny rachunek i z tego tytułu w

okresie od 16 września 2008 r. do 15 września 2009 r. podlega, w zakresie

ubezpieczenia społecznego, ustawodawstwu niemieckiemu.

Przy takich ustaleniach Sąd pierwszej instancji uznał, że odwołanie nie

zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na treść art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 13 pkt 4

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz

art. 13 ust. 2 lit. b i art. 14a ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z

3

dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia

społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na

własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

(Dz. U.UE Polskie wydanie specjalne Tom 01, Rozdział 05, s. 35 ze zm., zwanego

dalej "Rozporządzeniem"), Sąd Okręgowy stwierdził, że gdy konkretna osoba

zwykle prowadzi działalność na własny rachunek na terytorium dwóch lub więcej

państw członkowskich, podlega ona ustawodawstwu tego państwa członkowskiego,

na terytorium którego zamieszkuje, o ile wykonuje część swojej działalności na

terytorium tego państwa członkowskiego. Zaświadczenie sporządzone na

formularzu E 101, wydawane przez właściwą instytucję państwa członkowskiego i

stwierdzające fakt podlegania ubezpieczonego konkretnemu systemowi

ubezpieczeń społecznych, eliminuje kolizje podlegania przez tę samą osobę kilku

systemom ubezpieczeniowym. Jest wiążące dla instytucji ubezpieczeniowych

innych państw członkowskich i wymaga ścisłej interpretacji. Zaświadczenie wydane

ubezpieczonemu przez instytucję zagraniczną obejmujące dany okres (z reguły

dwunastomiesięczny) powoduje, że w okresie ujętym w formularzu wobec

ubezpieczonego nie stosuje się polskich przepisów o zabezpieczeniu społecznym.

Na tej podstawie należało stwierdzić, że odwołujący się niewątpliwie podlegał

niemieckiemu ustawodawstwu ubezpieczeniowemu w okresie od 16 września 2008

r. do 15 września 2009 r., bowiem ten okres figurował na przedstawionym w

sprawie formularzu E 101. Skoro jednak odwołujący się nie przedłożył formularza E

101 za okres wcześniejszy (od 1 lutego 2006 r. do 15 września 2008 r.), to nie

można domniemywać, że również w tym okresie podlegał wyłączeniu z polskiego

systemu ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu, podleganie przez

odwołującego się w Niemczech ubezpieczeniom społecznym z tytułu posiadania

statusu osoby bezrobotnej nie jest równoznaczne z podleganiem przez niego

ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Z tych względów należało uznać, że w spornym okresie odwołujący się podlegał

polskiemu systemowi ubezpieczeń jako osoba prowadząca pozarolniczą

działalność gospodarczą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Wyrokiem z 2 listopada 2010 r., Sąd Apelacyjny - w uwzględnieniu apelacji

ubezpieczonego od wyroku Sądu pierwszej instancji - zmienił wyrok Sądu

4

Okręgowego i poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, iż

stwierdził, że odwołujący się nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom

społecznym w okresie od 1 lutego 2006 r. do 15 września 2008 r. z tytułu

prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd odwoławczy zwrócił

uwagę na okoliczność, iż w przedłożonym przez odwołującego się zaświadczeniu

dotyczącym ustawodawstwa właściwego (formularzu E 101) niemiecka instytucja

potwierdziła, że odwołujący się prowadzi działalność na własny rachunek od 1

października 2005 r. i że będzie prowadzić tę działalność w Polsce

najprawdopodobniej od 16 września 2008 r. do 15 września 2009 r. oraz wskazała,

że odwołujący się nadal podlega ustawodawstwu niemieckiemu zgodnie z art. 14a

ust. 1 lit. a oraz art. 14a ust. 2 Rozporządzenia. Sąd Apelacyjny zgodził się z

apelującym co do tego, że Sąd pierwszej instancji niewadliwe ustalenia faktyczne

przypisał niewłaściwej normie prawa wspólnotowego, bowiem Sąd Okręgowy

niesłusznie uznał, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wyjątku

przewidzianego w art. 14a ust. 1 lit. a Rozporządzenia. Z tego przepisu wynika tylko

tyle, że osoba, która zwykle pracuje na własny rachunek na terytorium jednego

Państwa Członkowskiego, a wykonuje (w ramach tej działalności) pracę (czynności)

na terytorium innego Państwa Członkowskiego, podlega nadal ustawodawstwu

pierwszego Państwa, pod warunkiem, że przewidywany okres wykonywania tej

pracy nie przekracza dwunastu miesięcy. Tymczasem odwołujący się, mający

miejsce zamieszkania w Niemczech, prowadzi na własny rachunek działalność

zarówno na terytorium Niemiec, jak i Polski. Zatem ustalenie właściwego

ustawodawstwa powinno nastąpić zgodnie z regulacją zawartą w art. 14a ust. 2

zdanie pierwsze Rozporządzenia, który stanowi, że osoba zwykle prowadząca

działalność na własny rachunek na terytorium dwóch lub więcej Państw

Członkowskich, podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego, na

terytorium którego zamieszkuje, jeżeli wykonuje jakąkolwiek część swojej

działalności na terytorium tego Państwa. W przypadku takiej osoby właściwa

instytucja tego Państwa Członkowskiego wydaje świadectwo potwierdzające

podleganie ubezpieczonego ustawodawstwu Państwa Członkowskiego i przekazuje

kopię tego świadectwa instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, na którego

terytorium ubezpieczony prowadzi część swojej działalności. W zaświadczeniu

5

dotyczącym ustawodawstwa właściwego (formularzu E 101) wydanym w dniu 13

listopada 2008 r. na wniosek odwołującego się niemiecka instytucja poświadczyła,

że ubezpieczony "prowadzi działalność na własny rachunek od 1.10.2005 r. w M.,

będzie prowadzić działalność na własny rachunek przez okres, który będzie trwać

prawdopodobnie od 16.09.08 do 31.12.09 w Polsce. Osoba wymieniona powyżej

nadal podlega ustawodawstwu państwa niemieckiego zgodnie z art. 14a ust. 1 lit. a

i art. 14a ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w okresie od 16.09.08 do

15.09.09". W ocenie Sądu odwoławczego, rozstrzygające dla ustalenia

ustawodawstwa właściwego są przepisy Rozporządzenia, a nie dane zawarte w

formularzu E 101, bowiem one tylko urzędowo poświadczają fakty wiadome

instytucji niemieckiej. W niespornych okolicznościach faktycznych sprawy została

zaś wypełniona dyspozycja normy art. 14a ust. 2 Rozporządzenia, co również

potwierdza instytucja niemiecka, stwierdzając, że odwołujący się od 1 października

2005 r. podlega ustawodawstwu niemieckiemu i będzie nadal mu podlegał w

okresie od 16 września 2008 r. do 15 września 2009 r. W konsekwencji należało

przyjąć, że ustawodawstwem właściwym dla odwołującego się w okresie objętym

zaskarżoną decyzją jest reżim prawny państwa niemieckiego, a tej oceny nie

podważa okoliczność, że obowiązkowe składki na ubezpieczenie z tytułu

prowadzonej przez niego działalności na własny rachunek do 31 lipca 2008 r.

opłacała Federalna Agencja Pracy, jak za osobę bezrobotną. Dla wyjaśnienia istoty

sporu ważne jest bowiem ustalenie właściwego ustawodawstwa, a nie ocena

prawidłowości zasad opłacania obowiązkowych składek ubezpieczeniowych

obciążających przedsiębiorców niemieckich.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego organ rentowy zarzucił

obrazę: 1) art. 14a ust. 2 Rozporządzenia - wskutek przyjęcia, że w okolicznościach

sprawy została wypełniona dyspozycja tego przepisu oraz 2) art. 328 § 2 k.p.c. w

związku z art. 391 § 1 k.p.c. - przez niewskazanie w zaskarżonym wyroku podstawy

faktycznej rozstrzygnięcia, niewyjaśnienie przez Sąd Apelacyjny przyczyn, dla

których zgromadzonej w sprawie dokumentacji niemieckiej instytucji

ubezpieczeniowej opisującej przebieg ubezpieczenia odwołującego się i

potwierdzającej pobieranie przez niego w spornym okresie zasiłku dla

bezrobotnych, odmówił mocy dowodowej, w sytuacji gdy owa dokumentacja daje

6

podstawę do twierdzenia, że ubezpieczony jako osoba pobierająca to świadczenie

nie może być uznany za osobę prowadzącą działalność na własny rachunek w

oparciu o przepisy Rozporządzenia. W uzasadnieniu skargi organ rentowy wywiódł,

że okres objęty sporną decyzją - w świetle "dokumentów niemieckich instytucji

ubezpieczeniowych" - był okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Tego

rodzaju sytuacja prawna "nie mieści się w pojęciu osoby prowadzącej działalność

na własny rachunek" a w konsekwencji nie uzasadnia zastosowania art. 14a ust. 2

Rozporządzenia. Zdaniem skarżącego organu, Sąd odwoławczy niesłusznie uznał

za pozbawioną znaczenia prawnego okoliczność, że składki na ubezpieczenia

społeczne za odwołującego się - jak za osobę bezrobotną - opłacała Federalna

Agencja Pracy w Niemczech. Osoba posiadająca taki status nie mieści się w

pojęciu "pracownika najemnego" ani "osoby prowadzącej działalność

gospodarczą", a w konsekwencji ów tytuł nie pozwala na wyłączenie osób

prowadzących działalność gospodarczą w Polsce z polskiego sytemu ubezpieczeń

społecznych. Dokonując zmiany orzeczenia Sądu pierwszej instancji, Sąd

Apelacyjny oparł się wadliwie na przedłożonym przez ubezpieczonego formularzu E

101, który nie obejmuje spornego okresu. Z kolei w materiale dowodowym sprawy

brakuje poświadczonych formularzy E 101 dotyczących tego okresu. Uznanie przez

Sąd za miarodajną treści formularza, który potwierdza podleganie prawu

niemieckiemu jednocześnie z mocy art. 14a ust. 1 lit a i art. 14a ust. 2

Rozporządzenia w sytuacji, gdy oba uregulowania nie mogą mieć równocześnie

zastosowania do tego samego okresu, musi budzić uzasadnione wątpliwości.

Ponieważ sporny okres obejmował pobieranie przez ubezpieczonego w Niemczech

zasiłku dla bezrobotnych, to w takim przypadku należy względem niego stosować

ustawodawstwo polskie, bowiem z zebranej w sprawie dokumentacji (w

szczególności z informacji i zaświadczeń instytucji niemieckich) nie wynika, aby w

niemieckim systemie zabezpieczenia społecznego pobieranie zasiłku dla

bezrobotnych w Niemczech mogło być uznane za równoznaczne z prowadzeniem

działalności na własny rachunek w tym kraju. Organ rentowy wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu celem

jej ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w

7

całości, jego zmianę i oddalenie apelacji ubezpieczonego oraz o zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczony wniósł o odmowę

przyjęcia jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie na

rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona, albowiem kreuje zarzuty w oparciu o

okoliczności faktyczne, które nie były objęte podstawą faktyczną orzekania przez

Sąd drugiej instancji. W szczególności za bezzasadny należy uznać zarzut obrazy

art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., bowiem Sąd odwoławczy - co wynika z

uzasadnienia jego orzeczenia - w pełni podzielił ustalenia faktyczne Sądu

Okręgowego, a jedynie uznał, że Sąd pierwszej instancji do tych ustaleń dobrał

niewłaściwą podstawę normatywną, określoną przepisami wspólnotowymi o

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wbrew stanowisku organu

rentowego, Sąd odwoławczy "nie odmawiał mocy dowodowej" tym dowodom, które

zostały uznane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym za podstawę faktyczną

wyrokowania. Z utrwalonego w judykaturze poglądu wynika zaś, iż art. 328 § 2

k.p.c. zastosowany odpowiednio do uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji

(art. 391 § 1 k.p.c.) oznacza, że uzasadnienie to nie musi zawierać wszystkich

elementów uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, ale takie elementy, które

ze względu na treść apelacji i na zakres rozpoznawanej sprawy wyznaczony

przepisami ustawy są potrzebne do rozstrzygnięcia sporu przez tenże sąd (por.

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., II CSK 244/07, LEX nr

487508 oraz z dnia 16 marca 2011 r., I UK 331/10, LEX nr 811826). W sytuacji, gdy

sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania dowodowego ani, po rozważeniu

zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw do zakwestionowania oceny

dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia pierwszoinstancyjnego, może te

ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia. Wystarczające

jest wówczas, by stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu

orzeczenia sądu odwoławczego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia

8

2000 r., I CKN 356/98, LEX nr 50863 i z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09, LEX

nr 518138). To wymaganie całkowicie spełnia zaskarżone orzeczenie, umożliwiając

tym samym dokonanie kontroli kasacyjnej rozumowania Sądu Apelacyjnego

przyjętego w tym rozstrzygnięciu.

Z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy zaś wynika, że

ubezpieczony w spornym okresie prowadził działalność gospodarczą zarówno na

terenie Niemiec, jak i Polski. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, sporny

okres w świetle dokumentów wystawionych przez niemiecką instytucję

ubezpieczeniową wcale nie był "okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych", lecz

okresem za który niemiecki urząd pracy opłacał na rzecz odwołującego się składki

na ubezpieczenia społeczne (do końca lipca 2008 r.) "jak dla osoby bezrobotnej".

To ustalenie wiąże Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813

§ 2

k.p.c.), zatem pozostaje miarodajne dla oceny drugiego z powołanych w skardze

zarzutów (art. 14a ust. 2 Rozporządzenia).

Zasadniczą ideą, która przyświecała wejściu w życie Rozporządzenia, było

wprowadzenie zasady, w myśl której pracownicy najemni i osoby prowadzące

działalność na własny rachunek przemieszczające się we Wspólnocie powinny być

objęte systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego Państwa

Członkowskiego, po to aby uniknąć zbiegu właściwych ustawodawstw i

wynikających z tego komplikacji (art. 13 ust. 1 Rozporządzenia). Co do zasady,

osoba prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium jednego Państwa

Członkowskiego powinna podlegać ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli

zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego (art. 13 ust. 2 lit. b

Rozporządzenia). Należy jednak pamiętać, że wskazana zasada ulega modyfikacji

określonej - w szczególności - w art. 14a ust. 2 Rozporządzenia. W myśl tego

przepisu osoba zwykle prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium

dwóch lub więcej Państw Członkowskich podlega ustawodawstwu Państwa

Członkowskiego, na terytorium którego zamieszkuje, jeżeli wykonuje jakąkolwiek

część swojej działalności na terytorium tego Państwa. Jeżeli nie prowadzi

działalności na terytorium Państwa Członkowskiego, które zamieszkuje, podlega

ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na którego terytorium prowadzi swoją

9

główną działalność. Kryteria służące do określenia głównej działalności

ustanowione są w rozporządzeniu określonym w art. 98 Rozporządzenia.

Nie ulega wątpliwości, że skoro odwołujący się wykonywał działalność

gospodarczą zarówno na terytorium Niemiec, jak i Polski, to miał do niego

zastosowanie przepis art. 14a ust. 2 zdanie pierwsze Rozporządzenia. Ponieważ

ubezpieczony zamieszkiwał w spornym okresie i nadal zamieszkuje w Niemczech,

to właściwym w jego przypadku było ustawodawstwo niemieckie, a nie polskie,

albowiem z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wcale nie wynika, by w

spornym okresie ubezpieczony zaniechał prowadzenia działalności na własny

rachunek w Niemczech. Tej oceny nie może zmienić fakt, iż do dnia 31 lipca 2008 r.

odwołujący się nie opłacał samodzielnie, z własnych środków, składek do

niemieckiego systemu ubezpieczeniowego i że czyniła to za niego Federalna

Agencja Pracy.

Ponadto należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż na formularzu E 101

wystawionym w dniu 13 listopada 2008 r. niemiecka instytucja ubezpieczeniowa

potwierdziła fakt nieprzerwanego prowadzenia przez ubezpieczonego na terenie

Niemiec od dnia 1 października 2005 r. działalności na własny rachunek, co

powodowało - jej zdaniem - podleganie ubezpieczonego ustawodawstwu

niemieckiemu (k. 25-26). To ustalenie nie zostało w żaden sposób

zakwestionowane przez ZUS w przepisanym do tego trybie. Tymczasem - jak

wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (poprzednio:

Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości) - tak długo jak certyfikat E 101 nie

zostanie cofnięty lub uznany za nieważny, jest on wiążący dla właściwej instytucji w

państwie członkowskim, do którego osoba prowadząca działalność na własny

rachunek wjeżdża w celu wykonywania pracy (por. wyrok z dnia 30 marca 2000 r. w

sprawie C-178/97, Barry Banks i inni przeciwko Theatre Royal de la Monnaie, ECR

2000, s. I-2005; LEX nr 82737). Właściwa instytucja państwa członkowskiego, która

wydała certyfikat, jest obowiązana ponownie rozważyć, czy został on poprawnie

wydany i - jeżeli to konieczne - cofnąć certyfikat nawet ze skutkiem retroaktywnym,

jeżeli właściwa instytucja państwa członkowskiego, w którym osoba prowadząca

działalność na własny rachunek wykonuje pracę, wyrazi wątpliwości do

poprawności faktów, na których oparty jest certyfikat, i w konsekwencji wątpliwości

10

co do zawartych w nim informacji, w szczególności dlatego, że informacje te nie

odpowiadają wymogom zawartym w art. 14a ust. 1 lit. a Rozporządzenia. Pogląd o

tym, że zaświadczenie wydane przez instytucję danego Państwa Członkowskiego

musi być uwzględniane przez właściwą instytucję oraz sądy innego Państwa

Członkowskiego dopóki nie zostanie wycofane lub nie zostanie stwierdzona jego

nieważność, został podtrzymany również w innych orzeczeniach Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyroki z dnia 10 lutego 2000 r. w sprawie C-

202/97, Fitzwilliam Executive Search Ltd prowadzący działalność pod nazwą

"Fitzwilliam Technical Services (FTS)" przeciwko Bestuur van het Landelijk Instituut

Sociale Verzekeringen, ECR 2000, s. I-883; Monitor Prawniczy 2005 nr 3-dodatek;

z dnia 11 listopada 2004 r. w sprawie C-372/02, Roberto Adanez-Vega przeciwko

Bundesanstalt flir Arbeit, ECR 2004, s. I-10761 oraz z dnia 26 stycznia 2006 r. w

sprawie C-2/05, Rijksdienst voor Sociale Zekerheid przeciwko Herbosch Kiere NV,

ECR 2006, s. I-1079).

Skoro organ rentowy właściwy dla polskiego systemu ubezpieczeń

społecznych w żaden sposób nie kwestionował poprawności faktów dotyczących

przebiegu ubezpieczenia odwołującego się a stwierdzonych na formularzu

wystawionym w dniu 13 listopada 2008 r. (w szczególności nie zgłosił swych

wątpliwości bezpośrednio niemieckiemu organowi, który wydał przedmiotowe

zaświadczenie), to nie może obecnie powoływać się na okoliczność, że odwołujący

się w spornym okresie nie prowadził w Niemczech działalności na własny rachunek,

wobec czego nie podlegał niemieckiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń

społecznych.

Należy przy tym zwrócić uwagę na trafny pogląd, jaki wyraził Sąd Najwyższy

w wyroku z dnia 2 marca 2010 r., II UK 233/09 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 234), w

którym przyjął, iż przepis art. 14a ust. 2 Rozporządzenia dotyczy osób

wykonujących pracę (działalność na własny rachunek) w różnych państwach

członkowskich w tym samym czasie (jednocześnie) i w związku z tym często

przekraczających granice wewnętrzne Wspólnoty. Stąd przedsiębiorca

zarejestrowany i mieszkający w Polsce, wykonujący działalność na terytorium

więcej niż dwu państw członków Unii podlega ubezpieczeniu społecznemu w

Polsce, jeżeli tu wykonuje część tej działalności, nawet w niewielkim rozmiarze. Z

11

kolei zakwalifikowanie konkretnej osoby jako "pracownika" lub "pracującego na

własny rachunek" w rozumieniu Rozporządzenia należy do krajowego systemu

zabezpieczenia społecznego, któremu podlega dana osoba, tak samo jak ustalenie

znaczenia pojęć "praca wynagradzana" i "praca na własny rachunek". Owe pojęcia

należy rozumieć w taki sposób, jak te rodzaje pracy rozumiane są przy stosowaniu

ustawodawstwa z dziedziny zabezpieczenia społecznego danego państwa

członkowskiego, na którego terytorium ta praca jest wykonywana (por. wyrok ETS z

dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie C-221/95, Institut National d§Assurances

Sociales pour Travailleurs Indépendants (Inasti) przeciwko Claude Hervein i

Hervillier S.A., ECR 1997, s. I-609). Definicje te mogą różnić się od tych zawartych

w prawie pracy, ale muszą być utrzymane jako jedyne właściwe. Tak więc o tym,

czy w spornym okresie, objętym decyzją organu rentowego, odwołujący się

posiadał status bezrobotnego, czy też był osobą prowadzącą własną działalność

gospodarczą (pomimo tego, że to Federalna Agencja Pracy odprowadzała na jego

rzecz składki do niemieckiego systemu ubezpieczeniowego) decydują wyłącznie

przepisy prawa niemieckiego, a nie polskiego, jak błędnie twierdzi skarżący.

Skoro w spornym formularzu E-101 niemiecka instytucja ubezpieczeniowa

wyraźnie potwierdziła fakt zamieszkiwania oraz prowadzenia przez odwołującego

się działalności na własny rachunek na terytorium Niemiec a organ rentowy

uprzednio nie zgłosił wątpliwości co do podanych tam faktów, to objęcie

odwołującego się obowiązkiem ubezpieczenia społecznego na podstawie

przepisów polskiego ustawodawstwa z zakresu ubezpieczeń społecznych za okres

od dnia 1 lutego 2006 r. do dnia 15 września 2008 r. - co nastąpiło w spornej decyzji

- było wadliwe. Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego korygujące to ustalenie jest

trafne.

Z powołanych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną na

podstawie art. 39814

k.p.c. i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na

podstawie art. 98 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.).