III CZP 42/11

Uchwała z dnia 8 września 2011 r. III CZP 42/11

Sędzia SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący)

Sędzia SN Jan Górowski

Sędzia SN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminy N. przeciwko Irenie C.,

Stanisławowi C., Monice B. i Markowi B. o usunięcie niezgodności pomiędzy

stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem

prawnym, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 8

września 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w

Lublinie postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r.:

„Czy w postępowaniu o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym

ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości

dopuszczalne jest ustalenie faktu nabycia przez gminę z mocy prawa na podstawie

art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarce

nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (jedn. tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 231,

poz. 1700 ze zm.) własności nieruchomości rolnej, jako przesłanki rozstrzygnięcia w

sprawie, w sytuacji, gdy tytuł własności nieruchomości rolnej na rzecz gminy nie

został stwierdzony przez wojewodę w drodze decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 4

powołanej na wstępie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu

Państwa?"

podjął uchwałę:

W sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w

księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym brak decyzji wojewody

wydanej na podstawie art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o

gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (jedn. tekst:

Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700) wyłącza możliwość ustalania przez sąd faktu

przejścia z mocy prawa na rzecz gminy własności nieruchomości rolnej na

podstawie art. 13 ust. 2 tej ustawy.

Uzasadnienie

(...) Decyzją z dnia 18 grudnia 1991 r., wydaną przez wójta Gminy N. na

podstawie art. 28 i 58 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników (Dz.U. Nr 7, poz. 24 ze zm.), przejęte zostały na własność

Skarbu Państwa nieruchomości rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego

Ireny i Stanisława Adolfa małżonków C., w tym działka położona we wsi T.,

oznaczona obecnie numerem 163. Przejście własności nie zostało jednak

ujawnione w księdze wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w

Lubartowie. Spadek po Stanisławie Adolfie C., zmarłym w dniu 17 sierpnia 2000 r.,

nabył jego syn Stanisław Zbigniew C. W dniu 10 października 2000 r. wpisani

zostali w wymienionej księdze wieczystej jako współwłaściciele Irena C. i Stanisław

Zbigniew C. po 1/2 części. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w

Lubartowie z dnia 27 maja 2005 r. oddalony został wniosek Skarbu Państwa –

Starosty L., powołującego się na opisaną decyzję, o wykreślenie z działu II księgi

wieczystej wpisu współwłasności Ireny C. i Stanisława Zbigniewa C., a wpisanie

Skarbu Państwa jako właściciela oraz sprostowanie oznaczenia i powierzchni

działki, będące następstwem aktualizacji ewidencji przeprowadzonej w 1993 r.

Dokonano natomiast wpisu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego

nieruchomości ujawnionego w tej księdze wieczystej z rzeczywistym stanem

prawnym. Oddalone zostało również wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubartowie z

dnia 10 grudnia 2002 r. powództwo Skarbu Państwa – Starosty L. o usunięcie

niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze

wieczystej nr (...) a rzeczywistym stanem prawnym przez wpisanie w dziale II tej

księgi, w miejsce istniejącego wpisu, Skarbu Państwa jako właściciela. Nie został

uwzględniony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek Stanisława

Zbigniewa C. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 18 grudnia 1991 r., jak też

nie odniosła skutku jego skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Lublinie.

Umową z dnia 2 marca 2005 r. Irena C. podarowała swój udział we własności

nieruchomości synowi Stanisławowi Zbigniewowi C., który z kolei umową z dnia 10

lutego 2009 r. własność nieruchomości objętej wymienioną księgą wieczystą

podarował córce i zięciowi Monice i Markowi małżonkom B. Skutki tych czynności

ujawnione zostały w księdze wieczystej. Stanisław Zbigniew C. złożył odwołanie od

decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 6 sierpnia 2010 r.,

odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia

18 grudnia 1991 r.

Roszczenie przewidziane w art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach

wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. –

dalej: "u.k.w.h.") powódka oparła na twierdzeniu, że nabyła własność tej

nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19

października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

(jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 603 ze zm. – dalej: "u.g.n.r.S.P."), gdyż do

dnia 30 czerwca 2000 r. nie doszło do przejęcia jej przez Agencję Nieruchomości

Rolnych Skarbu Państwa. Podała, że brak deklaratoryjnej decyzji Wojewody L.,

przewidzianej w art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P., nie stanowi przeszkody do wpisania

nabycia własności nieruchomości.

Oddalając powództwo, Sąd Rejonowy stwierdził, że nie zostało wykazane

nabycie własności nieruchomości przez Gminę, która nie legitymuje się decyzją

Wojewody L., stwierdzającą przejście własności nieruchomości na podstawie art. 13

ust. 2 u.g.n.r.S.P., a ustalanie tego w postępowaniu sądowym jest niedopuszczalne.

W apelacji powódka zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 10 u.k.w.h. przez

błędne wyłączenie spod kognicji sądu badania, czy własność nieruchomości

przeszła na jej rzecz z mocy prawa. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości dotyczące

wykładni przepisu art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P. i wskazał, że nabycie nieruchomości

przez gminę podlegało stwierdzeniu przez wojewodę w drodze decyzji, stosownie

do art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P. Zaznaczył jednak, że niewątpliwą przeszkodą w

wydaniu decyzji administracyjnej jest kwestionowany wpis w księdze wieczystej

prawa własności nieruchomości, ponieważ w postępowaniu administracyjnym

wojewoda nie może przyjąć innego stanu prawnego nieruchomości, niż ujawniony w

księdze wieczystej. Sąd podkreślił, że dopuszczona została możliwość ustalenia w

postępowaniu cywilnym tytułu prawnego, wynikającego z faktu prawotwórczego,

stosownie do art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności

gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 50), jako przesłanki rozstrzygnięcia.

Wyłączenie dokonania takiego ustalenia w odniesieniu do nabycia prawa na

podstawie art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P. pozbawia nabywcę możliwości ustalenia

rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości.

Sąd Okręgowy wskazał jednak na stanowisko wyrażane w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, przemawiające za niedopuszczalnością prowadzenia ustaleń co do

kwestii poddanych orzecznictwu administracyjnemu. (...) Ponadto zauważył, że

chociaż postępowanie przewidziane art. 10 u.k.w.h. jest jedynym sposobem

obalenia domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h., to nie może zastępować

wskazanej przez ustawodawcę drogi do ustalenia nabycia własności

nieruchomości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedstawione zagadnienie prawne dotyczy przejścia na podstawie art. 13

ust. 2 u.g.n.r.S.P. na własność gminy nieruchomości rolnych, stanowiących

własność Skarbu Państwa. Wątpliwość Sądu Okręgowego ma związek z kwestią

sposobu udowadniania przez gminę nabycia własności takiej nieruchomości rolnej i

zakresu kognicji sądu rozpoznającego sprawę o usunięcie niezgodności treści

księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w odniesieniu do rozgraniczenia

drogi sądowej i postępowania administracyjnego.

Uregulowanie zawarte w art. 13 ust 2-4 u.g.n.r.S.P. wprowadzone zostało

przez art. 28 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw

związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. Nr 12, poz.136),

która weszła w życie, także w tym zakresie, z dniem 23 lutego 2000 r. Przepis art.

13 ust. 2 u.g.n.r.S.P. stanowi, że nieruchomości rolne nieprzekazane do zasobu

nieruchomości rolnych ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub

nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w

terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie

których są położone. Z kolei art. 13 ust. 4 przewiduje, że nabycie nieruchomości, o

których mowa w ust. 2 stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Z art. 13 ust. 1

wynika, że nabycie przez gminę własności nieruchomości następuje z upływem

terminu – do dnia 30 czerwca 2000 r. – do którego Agencja Nieruchomości Rolnych

powinna przejąć prawa i obowiązki, wynikające z wykonywania prawa własności w

stosunku do mienia Skarbu Państwa wymienionego w art. 1 i art. 2 ustawy. Treść

tych przepisów oraz ustawa z dnia 21 stycznia 2000 r. są związane z ustawami

reformującymi administrację publiczną powołującymi samorządy powiatowe i

wojewódzkie. Wskazują na komunalizację z mocy prawa mienia Skarbu Państwa,

obejmującego nieruchomości rolne, które nie zostały objęte Zasobem, o jakim

mowa w art. 12 u.g.n.r.S.P. Wprowadzone zostało zatem uregulowanie analogiczne

do komunalizacji mienia, objętego art. 5 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990

r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o

pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm. – dalej: "ustawa z

dnia 10 maja 1990 r.").

Problematyka stosunków własnościowych jest objęta regulacją prawa

cywilnego, a co do zasady, zgodnie z art. 1 i 2 § 1 k.p.c., sprawy cywilne należą do

właściwości sądów powszechnych i Sądu Najwyższego; jej wyłączenie musi

wynikać z przepisów szczególnych (art. 2 § 3 k.p.c.). Za taki przepis uznawany jest

art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., który poddaje postępowaniu

administracyjnemu kwestię stwierdzenia nabycia przez gminę mienia z mocy prawa.

Konsekwencją tego jest niedopuszczalność orzekania w tym zakresie przez sąd

powszechny oraz związanie tego sądu stanem prawnym ustalonym ostateczną

decyzją administracyjną. Takie zapatrywanie zostało umocnione uchwałą składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2007 r., III CZP 46/07

(OSNC 2008, nr 3, poz. 30). Związanie to dotyczy wszystkich sporów o własność

nabytego przez gminę mienia z mocy prawa na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10

maja 1990 r. Podobne wnioski wypływają z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13

października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację

publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm. – dalej: "ustawa z dnia 13 października

1998 r."; por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZP 77/02,

OSNC 2003, nr 11, poz. 144), która dotyczy nabycia własności nieruchomości przez

Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, zajętych pod drogę

publiczną.

W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 21/11 (OSNC

2011, nr 12, poz. 133) wyrażony został pogląd, że orzekanie, czy określona

nieruchomość podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu

Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy

rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) należy do postępowania

administracyjnego, stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r.

Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu Polskiego

Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. (Dz.U. Nr 39, poz.233

ze zm.). W razie braku przepisu przewidującego uprawnienie organu administracji

publicznej do wydania decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości

zaistnieje możliwość ustalania tego w postępowaniu sądowym. Wskazują na to

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., III CZP 69/09 (OSNC

2010, nr 4, poz. 53) w odniesieniu do art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. – Prawo

wodne (Dz.U. Nr 34, poz. 158 ze zm.), z dnia 9 lipca 1993 r., III CZP 91/93 (OSNC

1994, nr 2, poz. 29), odnośnie do art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o

terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) oraz z

dnia 18 sierpnia 1992 r., III CZP 103/92 ("Przegląd Ustawodawstwa

Gospodarczego" 1993, nr 2, s. 23), co do art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985

r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz.U. Nr 36, poz. 170 ze zm.).

W odniesieniu do nabycia mienia przez gminę na podstawie art. 5 i 18 ust. 1

ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ugruntowany został w orzecznictwie Sądu

Najwyższego pogląd, że chociaż nabycie mienia Skarbu Państwa następuje z mocy

prawa, to jednak w obrocie prawnym gmina, w celu wykazania swojego tytułu do

nieruchomości, nie może skutecznie powoływać się jedynie na brzmienie art. 5.

Niezbędne jest uzyskanie odpowiedniej decyzji wojewody, ponieważ z faktu, że

stwierdzenie nabycia własności przez gminę należy do wyłącznej kompetencji

organu administracji wynika konieczność legitymowania się decyzją wydaną na

podstawie art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Od chwili uzyskania przez decyzję

wojewody przymiotu ostateczności gmina może skutecznie powoływać się w

obrocie na swoje prawo i tym prawem rozporządzać (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 28 czerwca 2000 r., IV CKN 71/00, nie publ., z dnia 6 lutego

2004 r., II CK 404/02, nie publ. i z dnia 10 marca 2006 r., I CSK 118/05, nie publ.).

Jeżeli nie zostanie wydana ostateczna decyzja administracyjna, to w sprawie

o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze

wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym sąd nie może ustalić faktu nabycia

nieruchomości przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Decyzja wojewody jest stanowczym poświadczeniem, że gmina stała się z mocy

prawa, z dniem 27 maja 1990 r. (art. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.), właścicielką

określonego składnika mienia ogólnonarodowego (uchwała Sądu Najwyższego z

dnia 30 grudnia 1992 r., III CZP 157/92, OSNC 1993, nr 5, poz. 84). Na jej

deklaratoryjny charakter wskazuje także uchwała składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 9 października 2007 r., III CZP 46/07, zastrzegając, że ze

względu na swoje znaczenie legitymacyjne decyzja ta wykazuje cechy orzeczenia

konstytutywnego.

Podstawą skorygowania stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w

księdze wieczystej jest powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h.

Wzruszenie domniemania wynikającego z art. 3 u.k.w.h. ma na celu doprowadzenie

stanu księgi wieczystej do stanu rzeczywistego, przez który należy rozumieć stan

zgodny z prawem materialnym. Osiągnięcie tego stanu jest możliwe na podstawie

wszystkich dowodów przeprowadzonych przez sąd, z uwzględnieniem, że przejście

prawa własności nieruchomości na gminę na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10

maja 1990 r. musi być wykazane ostateczną decyzją administracyjną wydaną na

podstawie art. 18 tej ustawy.

Analiza uregulowań prawnych wywołujących podniesione wątpliwości

prowadzi do wniosku, że uzyskanie przez gminę własności nieruchomości rolnych,

stanowiących własność Skarbu Państwa, które do dnia 30 czerwca 2000 r. nie

zostały przekazane do zasobu nieruchomości rolnych, którym dysponuje Agencja

Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, następowało z mocy prawa, na podstawie

art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P., z dniem 1 lipca 2000 r. Na taki skutek upływu

wymienionego terminu wskazuje zwrot „stają się z mocy prawa własnością gmin”. Z

kolei uregulowanie zawarte w art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P. oznacza, że skutek ten

stwierdzany jest decyzją wojewody, ustalenie zatem istnienia konsekwencji upływu

terminu przekazane zostało do właściwości organów administracji publicznej i

sądownictwa administracyjnego. Ostateczna decyzja wojewody jest przejawem

uznania, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, nie została w

określonym czasie przekazana do zasobu nieruchomości rolnych zarządzanego

przez Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa i przeszła z mocy

powołanego przepisu na własność konkretnej gminy.

Podkreślenia wymaga, że decyzji administracyjnej wymagało również

przekazanie nieruchomości rolnych do zasobu, przewidziane w art. 13 ust. 2

u.g.n.r.S.P. Wynika stąd, że wszelkie przesunięcia własnościowe między tymi

podmiotami poddane zostały kognicji organów administracji publicznej i nie ma

podstaw do uznania, że w odniesieniu do tego trybu nabycia własności

nieruchomości rolnej przez gminę należy stosować reguły wykładni odmienne niż

przyjęte na tle wykładni art. 5 i 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Odesłanie na

drogę postępowania administracyjnego jest stanowcze, gdyż ustawa nie zawiera

przepisów wskazujących na odstępstwo od niego lub możliwości równoległego

rozpoznania sprawy dotyczącej nabycia własności nieruchomości przez sąd

powszechny i przez organ administracji publicznej.

Rozgraniczenie drogi sądowej i drogi administracyjnej, wynikające z art. 2 § 3

oraz art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P., stwarza sytuację, w której żądanie stwierdzenia

nabycia uprawnienia przez gminę dopuszczalne jest tylko w ramach jednego z tych

postępowań. Skoro doszło do wyłączenia pewnego zakresu sfery cywilnoprawnej,

co do zasady podlegającej drodze sądowej, na rzecz postępowania

administracyjnego, to należy uznać, że w tym zakresie droga sądowa jest

niedopuszczalna. W ramach postępowania administracyjnego gmina może

domagać się wydania decyzji administracyjnej, która stanowi tytuł prawny,

wskazujący na własność nieruchomości i wiąże w postępowaniu sądowym,

mającym na celu skorygowanie niezgodności treści księgi wieczystej z

rzeczywistym stanem prawnym.

Bez względu na datę wydania decyzji, stwierdzenie nabycia prawa własności

przez gminę powinno być dokonane według stanu na dzień 1 lipca 2000 r. Nie ma

usprawiedliwionej racji stanowisko zmierzające do odstąpienia od poglądu

wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9

października 2007 r., III CZP 46/07, które ma również zastosowanie w

rozpoznawanej sprawie, w odniesieniu do podjętej w niej problematyki wzajemnej

zależności postępowania sądowego i administracyjnego. Przepisy art. 20 ust. 1

ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

stanowią, że ostateczna decyzja wojewody jest podstawą ujawnienia przejścia

własności nieruchomości w księdze wieczystej. Oznacza to, że wymieniona decyzja

stanowi jedyny dowód nabycia własności. Brak takiego uregulowania w ustawie o

gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa nie oznacza, że

decyzja wymagana w art. 13 ust. 4 ma inny charakter niż decyzje wydane na

podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i art. 73 ust. 3 ustawy z dnia

13 października 1998 r. Poruszone przez powódkę kwestie ewentualnych

przeszkód, jakie mogłyby wystąpić w postępowaniu administracyjnym w razie

złożenia przez nią wniosku, nie mogą być rozważane w ramach rozpoznawanej

sprawy, ponieważ należą do zakresu kompetencji postępowania administracyjnego.

Brak decyzji uprawnionego organu administracyjnego uniemożliwia odniesienie się

do jej mocy wiążącej w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest

powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h.

Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw

rolnych utraciła moc z dniem 6 kwietnia 1982 r., na skutek uchylenia jej przez

ustawę z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz uchyleniu

ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81).

Jednocześnie, zgodnie z art. 4-10 tej ustawy, rozpoznawanie spraw o stwierdzenie

nabycia na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. własności

nieruchomości przez posiadacza samoistnego przekazane zostało sądom. Wynika

stąd, że mocą wymienionej ustawy oraz art. 63 u.g.n.r.S.P. sprawy dotyczące

regulowania własności gospodarstw rolnych przestały być sprawami załatwianymi w

postępowaniu administracyjnym i stały się sprawami cywilnymi. W odniesieniu

natomiast do nabycia własności nieruchomości rolnej przez gminę na podstawie art.

13 ust. 2 i ust. 4 u.g.n.r.S.P. nie ma przepisu, który przewidywałby zmianę drogi

rozpoznania spraw związanych z tym nabyciem na postępowanie sądowe.

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1

k.p.c.).