II PK 69/11

Wyrok z dnia 15 września 2011 r.

II PK 69/11

1. Nieuzasadnione jest rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez

wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę obowiązku

wypłaty wynagrodzenia (art. 55 § 11

k.p.), przed ustalonym terminem jego za-

płaty, nawet wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika, że pracodawca nie

mógłby się wywiązać z tego obowiązku w terminie.

2. Możliwe jest ograniczenie wysokości odszkodowania należnego pra-

codawcy na podstawie art. 611

k.p. ze względu na sprzeczność z zasadami

współżycia społecznego (art. 8 k.p.).

Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski, Sędzia: SN Zbigniew Hajn

(sprawozdawca), SA Jolanta Frańczak.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r.

sprawy z powództwa Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego […] Centrum

Medycznego Kształcenia Podyplomowego w W. przeciwko Marzennie K. o odszko-

dowanie, na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r. […]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Są-

dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

U z a s a d n i e n i e

Marzenna K. żądała od Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego […]

Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w W. odszkodowania w wysoko-

ści 11.916,51 zł z tytułu rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 55 § 11

k.p., wska-

zując że pozwany pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych ob-

owiązków, nie wypłacając jej w terminie wynagrodzenia. Pozwany Szpital wniósł o

oddalenie powództwa w całości, a w powództwie wzajemnym zażądał zasądzenia od

2

pozwanej wzajemnej 11.916,51 zł wraz z odsetkami ustawowymi od 1 października

2008 r. tytułem odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę w

trybie art. 55 § 11

k.p. oraz zasądzenia od niej na rzecz powoda wzajemnego kosz-

tów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Postanowieniem Sądu Rejonowego sprawa ta, stanowiąca przedmiot niniejszego po-

stępowania, została wyłączona do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Pozwa-

na wniosła o oddalenie powództwa.

Wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy zasądził

od pozwanej na rzecz powoda 11.916,51 zł z ustawowymi odsetkami od 1 paździer-

nika 2008 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania oraz 1.800 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Rejonowy ustalił, że Marzenna K. była zatrudniona przez powoda od 1

października 1997 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowi-

sku pielęgniarki. Jej średnie wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy wyliczone jak

ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wynosiło 3.972,17 zł. W dniu 29 września 2008 r.

na rachunek bankowy pozwanej wpłynęło 850 zł tytułem wynagrodzenia za wrzesień

2008 r. Następnego dnia, tj. 30 września 2008 r. o godzinie 1200

powódka złożyła

pracodawcy oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę w trybie art. 55 § 11

k.p. w

związku z brakiem wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę oraz niepoinformo-

waniem jej o tym na piśmie z odpowiednim wyprzedzeniem. W świadectwie pracy,

które powódka otrzymała 6 października 2008 r., wskazano, że jej stosunek pracy

ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55

§ 11

k.p. Następnego dnia, 7 października 2008 r., na jej konto wpłynęła reszta wy-

nagrodzenia należnego za wrzesień 2008 r.

Sąd Rejonowy uznał, że w powyższych okolicznościach nie ma podstaw do

uznania, że pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków, które uza-

sadniałoby rozwiązanie przez pozwaną umowy o pracę w trybie art. 55 § 11

k.p. Po-

zwany zobowiązany był do wypłaty wynagrodzenia do ostatniego dnia miesiąca tj. do

godziny 2400

w dniu 30 września 2008 r. Pozwana rozwiązała umowę 30 września

2008 r. o godz. 1200

, czyli przed upływem tego terminu, w związku z czym należy je

uznać za nieuzasadnione. Natomiast nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika

umowy o pracę bez wypowiedzenia usprawiedliwia żądanie od niego odszkodowania

(art. 611

k.p.), niezależnie od tego, czy pracodawca poniósł szkodę (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2005 r., III PK 2/05, OSNP 2005 nr 23, poz. 372).

3

Wobec tego roszczenie powoda o zasądzenie od powódki odszkodowania z tytułu

nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia jest zasadne.

Odszkodowanie to, zgodnie z art. 611

k.p., przysługuje powodowi w wysokości wyna-

grodzenia za okres wypowiedzenia, wynoszący w przypadku powódki 3 miesiące.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy od-

dalił apelację pozwanej od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji, nie obcią-

żając jej kosztami zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej. Sąd Okręgowy

uznał ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji za wszechstronne,

wyczerpujące i niewymagające uzupełnienia. Sąd Okręgowy stwierdził, że kluczem

do oceny prawidłowości orzeczenia Sądu Rejonowego jest art. 55 § 11

k.p., który

określa przesłanki skorzystania przez pracownika z prawa do rozwiązania umowy o

pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia wobec niego podstawo-

wych obowiązków przez pracodawcę. Przepis ten używa czasu przeszłego („gdy

pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec

pracownika"), co oznacza, że naruszenie obowiązków musi być dokonane, a nie

przyszłe, spodziewane. Pracownik nie ma zatem prawa rozwiązać umowy o pracę,

gdy naruszenie jeszcze nie nastąpiło. Dlatego zawarte w apelacji twierdzenie, że po-

zwana miała uzasadnione podstawy, aby spodziewać się, że powód naruszy wobec

niej swoje podstawowe obowiązki, nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyro-

ku. Okoliczności faktyczne ujawnione w toku przewodu sądowego uzasadniały

wprawdzie przekonanie pozwanej, że powód nie wywiąże się z obowiązku wypłace-

nia w terminie wynagrodzenia, jednakże nie dawało to podstaw do skorzystania

przez nią z uprawnienia wynikającego z art. 55 § 11

k.p., ponieważ w momencie

składania przez nią oświadczenia woli nie doszło jeszcze faktycznie do tego naru-

szenia. Z tego względu chybione jest twierdzenie apelującej, że rozwiązanie przez

nią umowy o pracę było uzasadnione. Nietrafne są także zarzuty, że skoro - zgodnie

z ustaleniami Sądu pierwszej instancji - powód nie wywiązał się ze swoich obowiąz-

ków do końca regulaminowego terminu, to znaczy, że dopuścił się naruszenia swoich

obowiązków w dniu złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy przez pozwaną. Z

tego względu, odnosząc się do zarzutu pozwanej naruszenia art. 316 k.p.c., przez to,

że Sąd Rejonowy, wydając wyrok nie uwzględnił znanego mu w tej dacie faktu nie-

wypłacenia przez powoda wynagrodzenia w całości, Sąd drugiej instancji uznał, że

pozwana mylnie interpretuje ten przepis. Z przepisu tego nie wynika bowiem, że Sąd

pierwszej instancji powinien na chwilę wyrokowania ocenić istnienie przesłanek wy-

4

mienionych w art. 55 § 11

k.p. Dla oceny zasadności powództwa przesądzające jest

bowiem istnienie przesłanek umożliwiających pozwanej rozwiązanie umowy w chwili

składania przez nią stosownego oświadczenia woli, nie zaś w chwili wyrokowania.

Według Sądu Okręgowego nieuzasadniony był też zarzut naruszenia przez Sąd

pierwszej instancji art. 8 k.p. Jego bezprzedmiotowość wynika z faktu, że w chwili

składania przez pozwaną oświadczenia woli nie doszło do naruszenia przez praco-

dawcę obowiązków, czego w żadnym razie nie może zmienić uzasadnione nawet

przekonanie pozwanej, że pracodawca dopuści się takiego naruszenia, jak również

fakt, że po rozwiązaniu umowy w istocie do takiego naruszenia doszło. Akt ten na-

stąpił bowiem po rozwiązaniu umowy, dlatego też nie może zmienić oceny, że roz-

wiązanie to nastąpiło bezpodstawnie.

W skardze kasacyjnej pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w cało-

ści, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w zakresie mającym istotny

wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 227 w związku z art. 236 i art. 391 § 1

k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., przez nieprawidłowe uznanie, że nieprzeprowadzenie

przez Sąd pierwszej instancji dowodu z przesłuchania stron, w tym w szczególności

dowodu z przesłuchania pozwanej, nie stanowiło uchybienia mającego istotny wpływ

na wynik sprawy, podczas gdy był to faktycznie jedyny dowód mogący wykazać oko-

liczność, że 30 września 2008 r. powód oświadczył pozwanej, że nie wypłaci należ-

nego jej wynagrodzenia w terminie. Nadto zaś Sąd pierwszej instancji nie rozstrzy-

gnął nawet postanowieniem o oddaleniu tego wniosku dowodowego; 2) art. 316 § 1

k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c., przez ich nieprawidłowe zasto-

sowanie i w konsekwencji: (-) nieuwzględnienie przez Sąd Okręgowy naruszenia

przez Sąd Rejonowy procedury, polegającego na niezastosowaniu się do brzmienia

tego przepisu oraz niewzięcie po uwagę, że w dniu wyrokowania zarówno przez Sąd

pierwszej jak drugiej instancji wiadome i wykazane było, że wynagrodzenie pozwanej

faktycznie zostało wypłacone dopiero w październiku 2008 r., a zatem z uchybieniem

terminu, który upłynął w 30 września 2008 r., (-) oparcie się, zarówno przez Sąd

pierwszej, jak i drugiej instancji, na założeniach teoretycznych w zakresie tego, czy

powód mógł do godz. 2359

w dniu 30 września 2008 r. wywiązać się ze swoich obo-

wiązków wobec pozwanej, dotyczących terminowej wypłaty wynagrodzenia, a nie-

wzięcie pod uwagę tego, że faktycznie tego nie uczynił.

W zakresie podstawy naruszenia przepisów prawa materialnego, skarżąca

zarzuciła naruszenie: 1) art. 55 § 11

k.p. w związku z art. 611

k.p., przez nieprawi-

5

dłową ich wykładnię i stwierdzenie, że dokonane przez pozwaną rozwiązanie umowy

o pracę bez wypowiedzenia było nieuzasadnione i przedwczesne, podczas gdy po-

zwana, składając 30 września 2008 r. oświadczenie o rozwiązaniu umowy wiedziała

już z całą pewnością, że powód nie wypłaci jej należnego wynagrodzenia w terminie,

a fakt ten potwierdzają dokumenty znajdujące się na k-22 i 23, wykazujące zarówno

sytuację finansową powoda, jak i zamiary dyrekcji w zakresie terminów wypłaty peł-

nych wynagrodzeń, nadto zaś faktycznie brakująca, znaczna część wynagrodzenia

została jej wypłacona 7 października 2008 r.; 2) art. 612

§ 1 k.p. w związku z art. 8

k.p., przez nieprawidłowe zastosowanie pierwszego i niezastosowanie drugiego ze

wskazanych przepisów i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda odszkodowania

w pełnej wysokości, podczas gdy rozwiązanie przez pozwaną umowy o pracę nie

było nieuzasadnione, powód niewątpliwie dopuścił się naruszenia podstawowych

obowiązków wobec pozwanej jako pracownika i w związku z tym czyni ze swojego

prawa użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego i po-

przedzającego go wyroku Sądu Rejonowego (obu w całości) i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, bądź tylko uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego w całości przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpozna-

nia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy

poprzez oddalenie powództwa. Wniosła także o zasądzenie od powoda na rzecz po-

zwanej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego we-

dług norm przepisanych, a w przypadku nieuwzględnienia skargi, o nieobciążanie jej

kosztami zastępstwa procesowego powoda.

W odpowiedzi na skargę powód wniósł o jej oddalenie w całości jako nieza-

sadnej oraz o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym

kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, ponieważ trafny okazał się zarzut naruszenia art.

612

§ 1 k.p. w związku z art. 8 k.p. Pozostałe zarzuty są nieuzasadnione.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że bezpodstawnie skarżąca zarzuca

naruszenie przepisów postępowania. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 227 w

związku z art. 236 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. wynika to stąd, że Sąd

6

Okręgowy wprost uznał, że okoliczności faktyczne sprawy uzasadniały przekonanie

pozwanej, że powód wynagrodzenia w terminie nie zapłaci. W tej sytuacji nieuznanie

przez ten Sąd zaniechania przez Sąd pierwszej instancji dowodu z przesłuchania

stron na tę okoliczność za istotne uchybienie procesowe nie miało żadnego wpływu

na wynik sprawy. Z kolei odnośnie do zarzutu naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. w

związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c., jest oczywiste, że wbrew zapatrywaniu

skarżącej, Sąd Okręgowy, zgodnie z art. 316 k.p.c. wziął w chwili orzekania pod

uwagę fakt nieterminowego wywiązania się przez powoda z obowiązku zapłaty wy-

nagrodzenia, skoro przyjął ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego stwierdzające ten

fakt i rozważał tę kwestię w uzasadnieniu wyroku. Uwzględnienie tej okoliczności nie

musiało jednak prowadzić do wyprowadzenia z niej wniosków zgodnych z życzeniem

pozwanej, czego nieuczynienie przez Sąd skarżąca w istocie zarzuciła, błędnie ro-

zumiejąc treść tego przepisu.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 55 § 11

k.p. w związku z art. 611

k.p., przez nieprawidłową ich wykładnię i stwierdzenie, że dokonane przez pozwaną

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia było nieuzasadnione i przedwcze-

sne. Zgodnie z art. 55 § 11

k.p., pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wy-

powiedzenia, gdy pracodawca dopuścił się wobec niego ciężkiego naruszenia pod-

stawowych obowiązków. Z kolei stosownie do art. 611

k.p., w przypadku, gdy rozwią-

zanie to było nieuzasadnione, pracodawcy przysługuje roszczenie o odszkodowanie.

Z art. 55 § 11

k.p. wynika więc, co trafnie wywiódł Sąd Okręgowy, że przesłanką

uznania rozwiązania umowy przez pracownika za uzasadnione jest naruszenie przez

pracodawcę jego podstawowych obowiązków. Naruszenie musi być dokonane, a

tego, w odniesieniu do obowiązku terminowej wypłaty wynagrodzenia za pracę nie

można logicznie stwierdzić przed terminem jego spełnienia. Dopiero zaistniałe nie-

wykonanie obowiązku usprawiedliwia zastosowanie przez pracownika (wierzyciela)

środków sankcjonujących ciężkie naruszenie obowiązku przez pracodawcę, do któ-

rych, w przypadku nieterminowej wypłaty wynagrodzenia należy nie tylko niezwłocz-

ne rozwiązanie umowy o pracę, lecz w szczególności również roszczenie o odsetki

za czas opóźnienia i naprawę szkody wynikłej ze zwłoki. Przyjmując logikę wywodu

skargi kasacyjnej należałoby przyjąć, że i z tymi roszczeniami pracownik mógłby wy-

stąpić przed terminem wykonania zobowiązania, jeśli tylko jego przekonanie o braku

możliwości spełnienia obowiązku przez pracodawcę do terminu jego wykonania by-

łoby uzasadnione. W rezultacie należy dojść do wniosku, że rozwiązanie przez pra-

7

cownika umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez

pracodawcę umowy pracę, polegającego na nieterminowej wypłacie wynagrodzenia

przed ustalonym terminem jego zapłaty, jest nieuzasadnione nawet wtedy, gdy z

okoliczności sprawy wynika, że pracodawca nie mógłby się wywiązać z tego obo-

wiązku w terminie.

Na marginesie należy dodać, że w ocenie Sądu Najwyższego niewykonanie

przez pracodawcę wskazanego wyżej obowiązku nie może być także oceniane w

kategoriach następczej częściowej niemożliwości świadczenia. Taki wniosek wynika

przede wszystkim z nieodpowiadającej zasadom prawa pracy konstrukcji i następ-

stwom niemożliwości świadczenia związanym z prawem odstąpienia od umowy w

takiej sytuacji, określonym w art. 494 k.c., a uznanie, że odpowiednie stosowanie art.

493 § 2 k.c. może polegać na wykonaniu prawa odstąpienia przez niezwłoczne roz-

wiązanie stosunku pracy wychodziłoby poza ramy zakreślone art. 300 k.p. Poza tym

wątpliwa byłaby też skuteczność tego środka dla ochrony prawa pracownika, skoro

zgodnie z dominującą w doktrynie i orzecznictwie obiektywną koncepcją niemożliwo-

ści świadczenia zachodzi ona, gdy świadczenia nie może spełnić nie tylko dłużnik,

ale także żadna inna osoba (por. uchwałę SN z dnia 26 października 1984 r., III CZP

64/84, OSNC 1985, nr 7, poz. 87; wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., III CKN 1015/99,

LEX nr 55497). Bliższe rozważenie tej kwestii nie jest możliwe wobec niezgłoszenia

przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 493 § 2 k.c.

Trafny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 612

§ 1 k.p. w związku z art.

8 k.p., przez nieprawidłowe zastosowanie pierwszego i niezastosowanie drugiego ze

wskazanych przepisów i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda odszkodowania

w pełnej wysokości. Stosownie do pierwszego z wymienionych przepisów, odszko-

dowanie należne pracodawcy w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracow-

nika umowy o pracę bez wypowiedzenia przysługuje w wysokości wynagrodzenia

pracownika za okres wypowiedzenia, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę

zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości

wynagrodzenia za okres 2 tygodni. Natomiast art. 8 k.p. stanowi, że nie można czy-

nić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym prze-

znaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub

zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z

ochrony.

8

Przed rozważeniem powyższego zarzutu należy podkreślić, że powołanie w

rozpatrywanej podstawie skargi art. 612

§ 1 k.p. (a nie art. 611

k.p.) wskazuje, że

skarżąca kwestionuje jedynie uczynienie przez powoda (pracodawcę) użytku z prawa

do dochodzenia odszkodowania w pełnej wysokości, a nie kwestionuje jego prawa

do żądania odszkodowania w ogóle, co strona ta niekonsekwentnie sugeruje w uza-

sadnieniu tego zarzutu. W tych też granicach Sąd Najwyższy może go rozważać (art.

39813

§ 1 k.c.). Odnośnie do tak zakreślonej granicy podstawy skargi należy stwier-

dzić, że z punktu widzenia art. 8 k.p. rozważenia wymaga, czy pracodawca (powód)

mający formalnie prawo żądania odszkodowania ze względu na nieuzasadnione

rozwiązanie przez powódkę umowy o pracę bez wypowiedzenia, nadużył tego prawa,

domagając się zapłaty odszkodowania w pełnej wysokości. Wbrew przekonaniu

Sądu Okręgowego ocena ta nie jest bezprzedmiotowa z tego względu, że „na chwilę

składania przez pozwaną oświadczenia woli nie doszło do naruszenia”. Przeciwnie,

ocena, czy w niniejszej sprawie nastąpiło nadużycie prawa żądania odszkodowania

w pełnej wysokości, z istoty rzeczy opiera się na ustaleniu, że do naruszenia podsta-

wowego obowiązku przez pracodawcę nie doszło, ponieważ właśnie dlatego praco-

dawca uzyskał prawo żądania odszkodowania. Ocenie podlega więc późniejszy stan

rzeczy, istniejący w chwili żądania zapłaty odszkodowania. Dokonanie takiej oceny,

której Sąd nie podjął, wymagało wzięcia pod uwagę całokształtu okoliczności skorzy-

stania przez powoda z prawa żądania odszkodowania w pełnej wysokości, w tym

także uwzględnienia faktu, że powód żądał pełnej zapłaty w sytuacji, gdy było już

wiadome, że ostatecznie swojego obowiązku terminowej wypłaty wynagrodzenia nie

wykonał. Pomimo bowiem, że sądowa ocena sprzeczności zachowania z zasadami

współżycia społecznego następuje w ramach swobodnego uznania sędziowskiego,

to zawsze musi mieć ona oparcie w starannym uwzględnieniu całokształtu okoliczno-

ści faktycznych konkretnej sprawy. Należy też dodać, że dopuszczalności żądania

przez powódkę ograniczenia wysokości odszkodowania (lub zaniechania jego do-

chodzenia) ze względu na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego nie wy-

łącza to, że rozważane odszkodowanie przysługuje w zryczałtowanej wysokości i nie

zależy od rozmiaru doznanej przez pracodawcę szkody (por. wyrok z dnia 29 kwiet-

nia 2005 r., III PK 2/05 (OSNP 2005 nr 23, poz. 372). To, że pracodawca może żą-

dać odszkodowania nawet wtedy, gdy szkody nie doznał, nie przeszkadza bowiem

uznaniu, że żądanie zapłaty odszkodowania w pełnej wysokości może być, przy

9

uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, uznane za sprzeczne z zasadami

współżycia społecznego.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39815

§ 1 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art. 108

§ 2 k.p.c. w związku z 39821

k.p.c.

========================================