III KRS 13/11

Sygn. akt III KRS 13/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

SSN Józef Iwulski

Protokolant Grażyna Grabowska

w sprawie z odwołania A. K.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …/2011 z dnia … 2011 roku

w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 20 września 2011 r.,

oddala odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Uchwałą z dnia … 2011 r. Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła, że

adwokat A. K. nie zostanie przedstawiony Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z

wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., obwieszczonym w Monitorze

Polskim z dnia … 2010 r. W uzasadnieniu uchwały Rada stwierdziła, że: kandydat

2

urodził się 16 sierpnia 1949 r. w L.; wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa i

Administracji Uniwersytetu w L. ukończył w 1974 r. z ogólną oceną dostateczną; po

odbyciu aplikacji prokuratorskiej złożył w dniu 30 września 1976 r. egzamin

prokuratorski z wynikiem ogólnym dostatecznym; w okresie od 1 listopada 1976 r.

do 31 grudnia 1978 r. zatrudniony był w Okręgowym Inspektoracie Państwowej

Inspekcji Handlowej w L. na stanowisku inspektora, a od 24 marca 1979 r. do 31

lipca 1980 r. w Zakładach Przemysłu Dziewiarskiego „L." w L. na stanowisku

specjalisty do spraw ochrony mienia; po odbyciu aplikacji adwokackiej złożył

egzamin adwokacki uzyskując ogólną ocenę bardzo dobrą i z dniem 1 kwietnia

1984 r. został przyjęty w poczet członków Zespołu Adwokackiego Nr […] w L.; od

15 czerwca 1991 r. wykonywał zawód adwokata w ramach indywidualnej Kancelarii

Adwokackiej w L.; uchwałą z dnia 8 grudnia 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w

L. postanowiła dokonać skreślenia go z listy adwokatów Izby; w okresie od 12

grudnia 2005 r. do 30 września 2008 r. zatrudniony był w Wojewódzkim Sądzie

Administracyjnym w W. na stanowisku asesora sądowego; w dniu 31 października

2007 r. Sąd Dyscyplinarny I Instancji Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął

uchwałę o zezwoleniu na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej, a uchwałą

z dnia 30 listopada 2007 r. zawiesił w czynnościach służbowych w zakresie

pełnionych obowiązków sędziowskich do czasu prawomocnego zakończenia

postępowania karnego i obniżył wysokość wynagrodzenia o 25% na czas trwania

tego zawieszenia; uchwałą z dnia 11 lutego 2007 r. Sąd Dyscyplinarny II Instancji

Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylił zaskarżoną uchwałę w przedmiocie

udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej i umorzył

postępowanie w sprawie; stosunek służbowy uległ rozwiązaniu z dniem 30

września 2008 r. na mocy porozumienia stron; od 15 sierpnia 2009 r. kandydat

prowadził działalność gospodarczą - barek kawowy; w jego aktach znajduje się

wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 20 maja 2010 r., … 4/10 utrzymujący w mocy

- przy uznaniu apelacji prokuratora za oczywiście bezzasadną - wyrok Sądu

Rejonowego w S. z dnia 28 września 2009 r., … 53/09 uniewinniający oskarżonego

A. K. od popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów (...); uchwałą z

dnia 20 stycznia 2011 r. postanowiono dokonać ponownego wpisu kandydata na

listę adwokatów Izby Adwokackiej w L. W dalszej kolejności w uzasadnieniu

3

uchwały wskazano, że Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ocenił

przydatność kandydata na stanowisko sędziowskie na ocenę dobrą z uwagi na

ponad dwudziestoletnią praktykę w zawodzie adwokata i niespełna dwuletnią w

zawodzie asesora sądowego oraz z uwagi na okoliczność, że kandydat w dniu 20

stycznia 2011 r. został ponownie wpisany na listę adwokatów. Również Prezes

Naczelnego Sądu Administracyjnego - uwzględniając opinię Prezesa WSA oraz

ocenę Kolegium i Zgromadzenia Ogólnego Sędziów tego Sądu - zaopiniował

kandydata na ocenę dobrą. Na posiedzeniu w dniu 18 stycznia 2011 r. Kolegium

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wystawiło kandydatowi ocenę

bardzo dobrą (9 głosów za oceną bardzo dobrą i 1 głos za oceną dobrą), a na

posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w W. w dniu 24 stycznia 2011 r. oddano na niego 46 głosów (na

112 sędziów biorących udział w głosowaniu). Zastępca Przewodniczącego

Wydziału Zamiejscowego w R. - sędzia WSA M. W. w liście rekomendacyjnym

poparł starania kandydata w ubieganiu się o wolne stanowisko sędziowskie,

wskazując, że współpracował z nim w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 30 września

2008 r., współpraca ta układała się bardzo dobrze zarówno w sferze relacji

zawodowych jak i międzyludzkich, praca w sądownictwie administracyjnym była

pasją kandydata, który wykazywał profesjonalne podejście do wykonywanych

obowiązków, przejawiające się w przygotowywaniu spraw przydzielonych mu do

referatu, dużej biegłości i znajomości badanej materii spraw administracyjnych, w

tym doktryny i orzecznictwa, sporządzaniu uzasadnień, które cechował wysoki

poziom merytoryczny oraz terminowość, a także wysokim procencie oddalonych

skarg kasacyjnych.

Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła nie przedstawiać powyższej

kandydatury Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w W., gdyż pomimo, że kandydat spełnia wymagania formalne do powołania na to

stanowisko, to uzyskał gorszą od kontrkandydatów, których Krajowa Rada

postanowiła przedstawić z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu sędziego,

ocenę pracy wyrażoną w opiniach Prezesa Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego (dwoje - oceny wyróżniające i jeden - ocenę bardzo dobrą) i

4

Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wszyscy oceny bardzo dobre) oraz

przez Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (wszyscy oceny

wyróżniające). Nadto, w ocenie Rady, wybrani kandydaci posiadają wyższe

rekomendacje w zakresie znajomości i stosowania prawa administracyjnego oraz

innych dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej.

Na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa w dniu … 2011 r. na kandydata nie

oddano głosów „za", oddano 12 głosów „przeciw", przy 5 głosach „wstrzymujących

się". Tym samym przedmiotowa kandydatura nie uzyskała wymaganej

bezwzględnej większości głosów.

W odwołaniu od uchwały skarżący zarzucił naruszenie przepisów

postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 2 ust. 1 pkt

2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst:

Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa) oraz § 20

ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada

2007 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz

postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623 ze zm., powoływanego dalej

jako rozporządzenie), poprzez dokonanie oceny jego kandydatury bez zachowania

obowiązku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy na

podstawie udostępnionej dokumentacji i składanych wyjaśnień, a także bez

rozpatrzenia zgłoszonej kandydatury w oparciu o jasne i jednakowe dla wszystkich

osób uczestniczących w tym samym konkursie kryteria oceny kandydatów na wolne

stanowiska sędziowskie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej

uchwały w całości i przekazanie sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do

ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wskazano po pierwsze - na brak powołania w

uzasadnieniu uchwały okoliczności, które wpłynęły na zaniżenie oceny kandydata

przez Prezesów Sądów w sytuacji, gdy istnieje sprzeczność pomiędzy wynikającą z

nich oceną a opiniami sporządzonymi przez konsultantów asesora i

przewodniczących wydziałów, w których kandydat pracował i które nie zawierają

żadnych krytycznych uwag do pracy wykonywanej przez niego na stanowisku

asesora, w szczególności bardzo dobrą opinią wyrażoną w liście rekomendacyjnym

5

przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału Zamiejscowego w R. - sędziego WSA

M. W., po drugie - na dowolność oceny kandydatów w aspekcie znajomości i

umiejętności stosowania prawa administracyjnego w sytuacji, gdy żadna z

wybranych przez Radę osób, w przeciwieństwie do skarżącego, nie posiada

praktyki sędziowskiej w sądownictwie administracyjnym, po trzecie - na niejasność

kryteriów oceny kandydatów wskutek nieuwzględnienia okoliczności, że dwoje

spośród kandydatów wybranych przez Radę uzyskało na Zgromadzeniu Ogólnym

Sędziów mniejsze poparcie od skarżącego. W konsekwencji, w ocenie skarżącego,

zaskarżona uchwała narusza wymagania zgodności z prawem w rozumieniu § 20

ust. 1 rozporządzenia i nie może być zaakceptowana na gruncie konstytucyjnego

prawa dostępu do służby publicznej. Wprawdzie art. 60 Konstytucji RP zapewnia

jedynie prawo do ubiegania się o przyjęcie do służby publicznej i nie gwarantuje

przyjęcia do tej służby, ale jego stosowanie wymaga zapewnienia równości szans w

dostępie do służby sędziowskiej osób spełniających ustawowe kryteria wymagane

od kandydatów do obejmowania stanowisk sędziowskich (tak w postanowieniu

Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2009 r., III KRS 9/08).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołanie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy do wyłącznej kompetencji Krajowej

Rady Sądownictwa należy rozpatrywanie i ocena kandydatur do pełnienia urzędu

sędziowskiego oraz - będące wynikiem realizacji tego zadania - podjęcie uchwały w

przedmiocie przedstawienia lub nieprzedstawienia Prezydentowi RP wniosku o

powołanie sędziego. Z tego względu kognicja Sądu Najwyższego do oceny takiej

uchwały obejmuje - zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy - wyłącznie badanie, czy nie

pozostaje ona w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie

posiada kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na

sędziego, zaś przedmiotem sprawowanej przez niego kontroli jest formalny aspekt

dostępu do służby, związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur

postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji czy też predyspozycji danej osoby z

punktu widzenia kryteriów stosowanych w ramach postępowania przed Radą. Nie

6

można przy tym tracić z pola widzenia celu tego postępowania, jakim jest

wyłonienie najlepszych kandydatów spośród osób spełniających wymagania

wstępne i niejednokrotnie posiadających zbliżone oceny w zakresie kwalifikacji i

predyspozycji do pełnienia urzędu sędziowskiego. W konsekwencji ocena doboru

kryteriów oraz znaczenie przywiązywane do poszczególnych kryteriów przy ocenie

kandydatów na stanowiska sędziowskie pozostają poza zakresem kompetencji

Sądu Najwyższego do kontroli legalności uchwał Rady, chyba że naruszają one

podstawowe zasady prawne, w szczególności zasadę jednakowego dostępu do

stanowisk sędziowskich i zasadę niedyskryminacji (por. uzasadnienie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06, OTK-A 2008 nr 4,

poz. 63 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS

13/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 196 i orzeczenia w nim powołane).

W ocenie skarżącego, zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem

§ 20 ust. 1 rozporządzenia wskutek zaniechania przez Radę wszechstronnego

rozważenia wszystkich okoliczności sprawy na podstawie udostępnionej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania, polegającego na

niewyjaśnieniu i nieodniesieniu się w jej uzasadnieniu do podstaw, na jakich zostały

oparte oceny jego kandydatury przez Prezesów Naczelnego i Wojewódzkiego

Sądów Administracyjnych, dowolnej ocenie kandydatów w zakresie znajomości i

stosowania prawa administracyjnego poprzez niewzięcie pod uwagę odbycia przez

niego „praktyki sędziowskiej w sądownictwie administracyjnym” w charakterze

asesora sądowego oraz niejasności zastosowanych przez Radę kryteriów wskutek

nieuwzględnienia poparcia udzielonego mu przez Zgromadzenie Ogólne.

Wymaganie wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy w rozumieniu

§ 20 ust. 1 rozporządzenia winno być rozumiane jako obowiązek uwzględnienia

przez Radę całości zgromadzonej dokumentacji, w tym stanowisk, ocen i opinii

wszystkich upoważnionych do tego osób i organów, a nie konieczność

szczegółowego odnoszenia się do każdego z nich, tym bardziej, że Rada - jako

organ kolegialny - wyraża swoje stanowisko w procedurze głosowania, bez

obowiązku przedstawiania motywów, jakimi kierowali się przy oddawaniu głosów jej

poszczególni członkowie. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego

zarzutów należy stwierdzić, że z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jednoznacznie

7

wynika, że Rada wzięła pod uwagę całość udostępnionej jej dokumentacji, w tym

zarówno list rekomendacyjny, na który skarżący się powołuje, jak i opinie Prezesów

obu Sądów, zawierające motywy dobrej oceny jego kandydatury. Przypisanie przez

Radę większego znaczenia tym drugim należy do jej kompetencji i nie stanowi o

sprzeczności zaskarżonej uchwały z prawem, zaś skarżący nie twierdzi, aby w

postępowaniu przednominacyjnym opinie te kwestionował lub że zebrany i

oceniony przez Radę materiał sprawy był niepełny.

Nie można również podzielić zarzutów skarżącego co do dowolności oceny

przez Radę kandydatów pod względem znajomości i stosowania prawa

administracyjnego poprzez niewzięcie pod uwagę odbycia przez niego „praktyki

sędziowskiej w sądownictwie administracyjnym” oraz niejasności zastosowanych

przez nią kryteriów oceny wskutek nieuwzględnienia poparcia udzielonego przez

Zgromadzenie Ogólne. Wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczności te zostały

przez Radę dostrzeżone i uwzględnione, co wprost wynika z uzasadnienia

zaskarżonej uchwały, jednakże - w ocenie Rady - nie przeważyły one wyższych

ocen i rekomendacji uzyskanych w procedurze przednominacyjnej przez innych

kandydatów. Przypisywanie przez skarżącego takiej ocenie Rady dowolności jest

nieuprawnione już tylko dlatego, że zgodnie z art. 6 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze

zm.) do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego nie jest wystarczające posiadanie wysokiego lub bardzo dobrego

poziomu wiedzy w dziedzinie administracji publicznej oraz prawa administracyjnego

i innych dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej,

ale wymagane jest wyróżnianie się tym poziomem. Takich ocen w postępowaniu

przednominacyjnym skarżący nie uzyskał, w przeciwieństwie do wybranych przez

Radę kandydatów. Z kolei wyniki głosowania na Zgromadzeniu Ogólnym

niewątpliwie stanowią istotne kryterium oceny kwalifikacji merytorycznych i

predyspozycji do pełnienia urzędu sędziego, ale nie jest to kryterium jedyne, a „siła”

udzielonego kandydatowi przez ten organ poparcia nie jest wiążąca dla Rady, która

ma obowiązek wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i wzięcia pod

uwagę całości udostępnionego jej materiału. Właśnie na jego podstawie Rada

dokonała - w procedurze głosowania - jednoznacznie niekorzystnej dla skarżącego

8

oceny jego kandydatury, której nie może podważyć przeciwstawienie jej oceny

własnej, opartej na tym samym materiale.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.