II CSK 693/10

Sygn. akt II CSK 693/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marta Romańska

SSA Agnieszka Piotrowska

w sprawie z powództwa Andrzeja I.

przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W.

Oddziałowi Regionalnemu w S.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na rozprawie

w Izbie Cywilnej w dniu 7 października 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 czerwca 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r. nakazał pozwanej

Wojskowej Agencji Mieszkaniowej złożenie oświadczenia woli zobowiązujące do

zapłaty powodowi Andrzejowi I. kwoty 161 131,14 zł, z odsetkami, „tytułem odprawy

mieszkaniowej należnej w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej”.

Sąd ustalił, że powód pozostawał w zawodowej służbie wojskowej na

podstawie kontraktu w okresie od dnia 15 września 1979 r. do dnia 28 lutego

2009 r. Z tym dniem decyzją Dyrektora Departamentu Kadr z dnia 23 lutego

2009 r. został zwolniony z tej służby i przeniesiony do rezerwy. W dniu zwolnienia

posiadał 29 lat, 5 miesięcy i 16 dni wysługi. Z dniem 1 marca 2009 r. nabył

uprawnienie do emerytury wojskowej, przyznano mu świadczenie emerytalne

w wysokości 4 777,33 zł.

Decyzją o przydziale kwatery stałej nr 15/90 z dnia 12 kwietnia 1990 r.

powodowi przydzielono osobną kwaterę stałą, położoną przy ul. K. nr […], m. 24 w

Z. Tę kwaterę powód zdał przed zwolnieniem ze służby.

Po dniu 1 lipca 2004 r. nie wydano wobec powoda decyzji o prawie

zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Powód w dniu 26 lutego 2009 r. oraz w dniu

10 kwietnia 2009 r. złożył wniosek o odprawę mieszkaniową w formie pieniężnej,

który przez pozwaną został załatwiony odmownie.

Sąd uznał, że dochodzone roszczenie znajduje uzasadnienie w art. 23 ust. 1

pkt 1 litera b w związku z art. 47 ust 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku

o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst. Dz. U.

2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm., dalej: „ustawy z 1995 r.”) w brzmieniu

obowiązującym w dniu zwolnienia powoda ze służby wojskowej (28 lutego 2009 r.).

Zarówno ustalenia Sądu Okręgowego, jak i jego rozważania prawne Sąd

Apelacyjny uznał za prawidłowe, toteż apelację pozwanej wyrokiem z dnia 15

września 2008 r. oddalił.

Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego – oparta na obu

podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 382 k.p.c., art. 23, 24,

47 ustawy z 1995 r., art. 481 k.c., i zmierza do jego, podług użytego określenia,

3

„zmiany i oddalenia powództwa”, bądź uchylenia i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota zarzutów skargi kasacyjnej zmierza do podważenia stanowiska Sądu

Apelacyjnego, że w świetle ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych

powodowi przysługuje uprawnienie do odprawy mieszkaniowej w formie pieniężnej,

a w szczególności, iż o nabyciu przez powoda tego uprawnienia przesądza

okoliczność niewydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym.

Odnosząc się do tak sprecyzowanych zarzutów godzi się przypomnieć, że

zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z 1995 r. w brzmieniu nadanym ustawą

z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203

ze zm., dalej: „ustawa nowelizująca”) osoby, którym do dnia wejścia w życie tej

ustawy, przydzielono osobną kwaterę stałą, zachowywały nabyte do tego dnia

uprawnienia na czas zajmowania tej kwatery. Podług tego przepisu, dotychczasowe

decyzje o przydziale osobnej kwatery stałej zachowały swoją moc prawną.

Z kolei z art. 24 ust. 5 pkt. 5 in fine ustawy z 1995 r. w brzmieniu nadanym

ustawą nowelizującą jednoznacznie wynika, że nie wydaje się decyzji o prawie

zamieszkania w lokalu mieszkalnym żołnierzowi służby stałej, który nie zwolnił

osobnej kwatery stałej.

Powyższe oznacza, że wobec powoda, dysponującego decyzją o przydziale

osobnej kwatery stałej z dnia 12 kwietnia 1990 r. i nadal, w dniu 1 lipca 2004 r. tę

kwaterę zajmującego wraz z rodziną, nie było podstawy do wydania po dniu 1 lipca

2004 roku decyzji o prawie do zamieszkiwania w trybie art. 24 ustęp 1 ustawy

z 1995 r. w brzmieniu obowiązującymi od dnia 1 lipca 2004 roku.

Obowiązujący natomiast w dniu zwolnienia powoda ze służby art. 23 ustęp 1

pkt 1 litera a ustawy z 1995 r. przewidywał, że odprawa mieszkaniowa przysługuje

żołnierzowi służby stałej, zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej,

zamieszkałemu w kwaterze, o ile nabył on prawo do emerytury wojskowej lub

wojskowej renty inwalidzkiej lub został zwolniony z zawodowej służby wojskowej

przed upływem okresu wymaganego do nabycia uprawnień do emerytury

4

wojskowej, w przypadku wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej

służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy.

Z regulacją tą koreluje art. 47 ustęp 2 ustawy z 1995 r., przewidujący,

że odprawę mieszkaniową wypłaca się na podstawie umowy zawartej między

dyrektorem oddziału regionalnego Agencji, a osobą uprawnioną, zwalniającą

kwaterę w przypadku jej zajmowania.

Z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych wynika, że powód przed

zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej zdał dobrowolnie przydzielony mu

w 1990 r. lokal, jako osobną kwaterę stałą. Brak jest natomiast ustaleń faktycznych

określających ówczesny status prawny tego lokalu. W szczególności, czy

stanowił on w dacie zdania, bądź zakończenia służby, kwaterę w rozumieniu

ustawy z 1995 r., niezbędną do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierzy

służby czynnej i figurującą w wykazie, o którym mowa w art. 23 ustęp 4 tej ustawy.

W konsekwencji nie wiadomo, czy powód miał obowiązek zdać ten lokal

wobec zakończenia służby wojskowej, czy też dalej mógł go zajmować. Są to

okoliczności istotne dla oceny, czy nieodzowne było wydanie decyzji o prawie do

zamieszkania, a co za tym idzie, czy niewydanie tej decyzji rodziło, jak to przyjął

Sąd Apelacyjny, skutek prawny w postaci uprawnienia powoda do odprawy

mieszkaniowej. Uszło uwagi tego Sądu, że ekonomiczną funkcją odprawy

mieszkaniowej, o której mowa w art. 47 ustawy z 1995 r., wypłacanej ze środków

Skarbu Państwa, jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego

potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej, jeśli nie może on

pozostać w dotychczasowym mieszkaniu z uwagi na jego niezbędność do

zaspokojenia potrzeb żołnierzy, znajdujących się aktualnie w służbie czynnej.

Zakłada to więc obowiązek opuszczenia dotychczas zajmowanego lokalu (kwatery)

i poszukiwanie jego poza służbą, czego ekonomiczne skutki ma łagodzić właśnie

odprawa mieszkaniowa.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.