II PK 40/11

Sygn. akt II PK 40/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSA Jolanta Frańczak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa A. L.

przeciwko Urzędowi Kontroli Skarbowej

o wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 października 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 14 października 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Powód A. L. domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Urzędu

Kontroli Skarbowej tytułem zaległego wynagrodzenia za pracę kwoty 49.860 zł wraz

z ustawowymi odsetkami od wskazanych jednostkowych kwot miesięcznego

wynagrodzenia od dnia 1 każdego miesiąca do dnia zapłaty oraz zasądzenia na

jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu żądania powód podał, że

wysokość dochodzonego roszczenia za okres od sierpnia 2007 r. do maja 2008 r.

uzasadniona jest różnicą pomiędzy wynagrodzeniem, które uzyskiwał na

stanowisku Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej a bezpodstawnie ustalonym od

dnia 1 września 2006 r. wynagrodzeniem w nowej, niższej kwocie, ponieważ

dokonana przez pracodawcę zmiana warunków wynagradzania jest niezgodna z

art. 10 ust. 1 b ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów

państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953).

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nakazem zapłaty w

postępowaniu upominawczym z dnia 10 maja 2010 r. uwzględnił powództwo w

całości.

Od powyższego nakazu pozwany Urząd Kontroli Skarbowej wniósł sprzeciw,

w którym wniósł o odrzucenie pozwu, ewentualnie oddalenie powództwa oraz o

zasądzenie kosztów postępowania, argumentując, że ustalone w wyniku zmiany

warunków płacowych wynagrodzenie powoda jest adekwatne do zajmowanego

przez niego stanowiska. Pozwany podniósł także zarzut powagi rzeczy osądzonej,

albowiem Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 16 października 2007 r. oddalił

powództwo A. L. o zapłatę kwoty 25.777,26 zł dochodzonej tytułem wyrównania

wynagrodzenia za okres od września 2006 r. do stycznia 2007 r. Oddalając

powództwo, Sąd Rejonowy przesądził, że powód nie posiada skutecznego

roszczenia w stosunku do pozwanego pracodawcy wynikającego z łączącego ich

stosunku pracy w związku z odwołaniem go ze stanowiska dyrektora Urzędu

Kontroli Skarbowej oraz przyznaniem wynagrodzenia odpowiedniego dla

zajmowanego stanowiska inspektora kontroli skarbowej III stopnia.

Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 20

lipca 2010 r. uwzględnił powództwo w całości.

3

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód po studiach podjął pracę w Izbie

Skarbowej na podstawie mianowania. Z dniem 7 lutego 1992 r. został przeniesiony

do pozwanego Urzędu Kontroli Skarbowej i uzyskał mianowanie na stanowisko

komisarza skarbowego. Pismem z dnia 5 grudnia 2001 r. Minister Finansów

powierzył powodowi pełnienie obowiązków Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.

Na stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej powód został powołany z

dniem 8 lipca 2002 r., a jego miesięczne wynagrodzenie na dzień 1 stycznia 2006 r.

stanowiło kwotę 10.529.14 złotych. W dniu 5 maja 2006 r. Minister Finansów

odwołał powoda ze stanowiska Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, jednocześnie

informując go, że z dniem 7 maja 2006 r. pozostaje nadal w stosunku pracy z

Urzędem Kontroli Skarbowej na stanowisku inspektora kontroli skarbowej III

stopnia, zachowując do dnia 31 sierpnia 2006 r. prawo do wynagrodzenia w

niezmienionej wysokości. Od dnia 1 września 2006 r. pozwany ustalił powodowi

wynagrodzenie miesięczne w kwocie 5.542.56 złotych. Sąd Rejonowy wskazał, że

powód kwestionując wysokość ustalonego od dnia 1 września 2006 r.

wynagrodzenia pozwem z dnia 21 marca 2007 r. domagał się zasądzenia od

pozwanego Urzędu Kontroli Skarbowej kwoty 25.777,26 zł tytułem wyrównania

wynagrodzenia za okres od września 2006 r. do stycznia 2007 r., ale powództwo

prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 16 października 2007 r. zostało

oddalone.

Dokonując rozważań prawnych Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności

podkreślił, że kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawał

podniesiony przez pozwanego zarzut powagi rzeczy osądzonej. W ocenie Sądu

pierwszej instancji wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do

tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia,

a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Zgodnie z treścią art. 366 k.p.c.

granice powagi rzeczy osądzonej obejmują to, co stanowiło przedmiot i podstawę

faktyczną rozstrzygnięcia w chwili wyrokowania. W rozpoznawanej sprawie żądanie

powoda dotyczy należności z tytułu wyrównania wynagrodzenia za inny okres, niż

ten, który był przedmiotem sporu w sprawie prawomocnie osądzonej wyrokiem

Sądu Rejonowego z dnia 16 października 2007 r., ponieważ obejmuje okres od

sierpnia 2007 r. do maja 2008 r., a w poprzedniej sprawie powód domagał się

4

wyrównania wynagrodzenia za okres wcześniejszy, tj. od września 2006 r. do

stycznia 2007 r. W takiej sytuacji procesowej nie zachodzi tożsamość

przedmiotowa roszczenia a tym samym powaga rzeczy osądzonej.

Sąd pierwszej instancji stwierdził w dalszej części swoich rozważań, że

urzędnikowi zatrudnionemu na podstawie mianowania zgodnie z przepisami ustawy

z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych odwołanemu ze

stanowiska dyrektora izby skarbowej i przeniesionemu na stanowisko komisarza

skarbowego, przysługuje wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości na

podstawie art. 10 ust. 1 b ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach

urzędów państwowych w związku z art. 138 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r.

o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 49, poz. 483 ze zm.), przy czym chodzi tu

o wynagrodzenie dotychczasowe danego pracownika. Zgodnie z treścią art. 10 ust.

1 b cytowanej powyżej ustawy stanowisko, na które można przenieść urzędnika

państwowego mianowanego zostało określone przez wskazanie na dwie jego

cechy: mianowicie powinno to być stanowisko odpowiadające kwalifikacjom

urzędnika i równorzędne pod względem wynagrodzenia. To ostatnie oznacza, że

urzędnik powinien otrzymywać wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości.

Gdyby ustawodawca zamierzał związać to wynagrodzenie z wynagrodzeniem

przypisanym w przepisach płacowych do nowego stanowiska, posłużyłby się

określeniem użytym w art. 10 ust. 1 i 1a tej ustawy, gdzie jest mowa

o wynagrodzeniu stosownym do wykonywanej pracy, ale nie niższym od

dotychczasowego. Przeniesienie z art. 10 ust. 1 b nie zostało ograniczone pod

względem czasowym, odnosi się jedynie do urzędników państwowych

mianowanych a możliwości jego zastosowania zostały zakreślone bardzo szeroko

(ze względu na szczególne potrzeby urzędu), co jest wyrazem szczególnie daleko

idącej podległości tej kategorii urzędników państwowych, kompensowanej

gwarancją zachowania dotychczasowego wynagrodzenia. W tej sytuacji

niedopuszczalne było obniżenie powodowi wynagrodzenia w związku

z przeniesieniem go na stanowisko inspektora kontroli skarbowej III stopnia. Na

rzecz poprawności tak dokonanych rozważań Sąd pierwszej instancji odwołał się

do poglądu Sądu Najwyższego przedstawionego w wyroku z dnia 26 czerwca

2007 r. l PK 18/07 (OSNP 2008 r. nr 15-16, poz. 221).

5

Ponadto Sąd Rejonowy uznał, że dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące

znaczenie miał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2009 r., sygn. l PK 11/09

(OSNP 2011 nr 1-2, poz. 3), w którym przesądzone zostały najważniejsze

wątpliwości powstałe na tle praktycznie tożsamego stanu faktycznego i prawnego.

Wyrok ten, nie dotyczył wprawdzie bezpośrednio powoda (z uwagi na wadliwości

formalne przy zaskarżeniu orzeczenia Sądu pierwszej instancji), jednakże ma on

niebagatelne znaczenie dla interpretacji ustalonego stanu faktycznego w tej

sprawie. Sąd Rejonowy nie podzielił również stanowiska pozwanego odnośnie

wyrażenia przez powoda zgody na nowe warunki pracy i płacy w drodze

porozumienia stron wskutek podpisania pisma z dnia 1 stycznia 2006 r., ponieważ

z istoty porozumienia stron, które może leżeć u podstaw zmiany treści stosunku

pracy wynika, że dochodzi ono do skutku tylko wtedy, gdy obie strony tak

postanowią. Samo pismo informujące pracownika, że w przyszłości zostaną

zmienione warunki pracy i płacy, takim porozumieniem nie jest, nawet wówczas,

gdy pracownik takie pismo podpisał.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany Urząd Kontroli Skarbowej

zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie przepisów art. 10 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 16 września 1982 r.

o pracownikach urzędów państwowych w związku z art. 111 ust. 1 ustawy

z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170, poz. 1218 ze

zm.) poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te mają zastosowanie do sytuacji

faktycznej i prawnej powoda;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 233 § 1

k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez

przyjęcie, że odwołanie powoda przez Ministra Finansów z dniem 5 maja

2006 r. ze stanowiska dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej oraz ustalenie

mu z dniem 1 września 2006 r. wynagrodzenia na stanowisku inspektora

kontroli skarbowej III stopnia ma bezpośredni związek przyczynowo -

skutkowy z przepisami art. 10 ust. 1 i 1b ustawy o pracownikach urzędów

państwowych oraz art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie

cywilnej.

6

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 14

października 2010 r. oddalił apelację i zasądził od pozwanego na rzecz powoda

kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

apelacyjnym.

Sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że problematyka

prawna jaka pojawiła się na tle żądania pozwu, była już bezpośrednio przedmiotem

oceny sądów obydwu instancji w sprawie IV P …/10 (V Pa …/10), w której powód

dochodził wyrównania wynagrodzenia za okres wcześniejszy, prezentując co do

zasady argumentacje tożsame jak w niniejszej sprawie oraz pośrednio w sprawie

V Pa …/08, w której na etapie postępowania apelacyjnego sprawa dotyczyła

powódki B. S. z uwagi na odrzucenie apelacji powoda od niekorzystnego dla niego

rozstrzygnięcia. W sprawach tych Sąd Okręgowy oraz Sąd Najwyższy,

rozstrzygający skargę kasacyjną pozwanego Urzędu Kontroli Skarbowej (II PK

310/08), jednoznacznie i wyraźnie zaakceptowały stanowiska powodów, czego

konsekwencją było zasądzenie na ich rzecz dodatkowych kwot tytułem wyrównania

wynagrodzenia za pracę. Przedmiotowa sprawa różni się od poprzedniej jedynie

okresem, za który powód dochodzi zapłaty wynagrodzenia, ponieważ strony

powołują identyczną argumentację faktyczną i prawną na potwierdzenie swoich

stanowisk procesowych.

W związku z powyższym Sąd Okręgowy ustalenia i rozważania Sądu

pierwszej instancji przyjął za własne, podkreślając, że poinformowanie powoda

o kontynuacji stosunku pracy w charakterze wyłącznie inspektora kontroli

skarbowej wyklucza przyjęcie, iż ta modyfikacja miała charakter dwustronny,

a urzędnikowi zatrudnionemu na podstawie mianowania zgodnie z przepisami

ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych

odwołanemu ze stanowiska dyrektora izby skarbowej i przeniesionemu na

stanowisko komisarza skarbowego, przysługuje wynagrodzenie w dotychczasowej

wysokości zgodnie z treścią art. 10 ust. 1b ustawy z dnia 16 września 1982 r.

o pracownikach urzędów państwowych w związku z art. 138 ustawy z dnia

18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 49, poz. 483 ze zm.), przy czym

chodzi tu o wynagrodzenie dotychczasowe danego pracownika, co uwypuklił Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r., I PK 18/07 (OSNP 2008 r. nr 15-

7

16. poz. 221). Sąd drugiej instancji podkreślił, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1b

ustawy o pracownikach urzędów państwowych stanowisko, na które można

przenieść urzędnika państwowego mianowanego zostało określone przez

wskazanie na dwie jego cechy: mianowicie powinno to być stanowisko

odpowiadające kwalifikacjom urzędnika i równorzędne pod względem

wynagrodzenia. To ostatnie oznacza, że urzędnik powinien otrzymywać

wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości i niedopuszczalne było obniżenie

wynagrodzenia powoda w związku z przeniesieniem go na stanowisko inspektora

kontroli skarbowej III stopnia po odwołaniu go ze stanowiska Dyrektora Urzędu

Kontroli Skarbowej. Roszczenie powoda nie pozostaje też w sprzeczności

z zasadami współżycia społecznego, bowiem nie ma generalnej zasady współżycia

społecznego, która zakazywałaby przyznanie pracownikowi przeniesionemu na

stanowisko niższe w hierarchii służbowej wynagrodzenia odpowiadającemu

stanowisku poprzednio zajmowanemu.

Wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną w całości został zaskarżony

przez pozwanego. Skargę oparto na podstawie:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie

przepisu art. 10 ust. 1b ustawy z dnia 16 grudnia 1982 r. o pracownikach

urzędów państwowych w związku z art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia

2006 r. o służbie cywilnej polegające na przyjęciu, że powód z dniem 6 maja

2006 r. został przeniesiony w rozumieniu tego przepisu ze stanowiska

dyrektora na stanowisko inspektora kontroli skarbowej, pomimo niespornego

stanu faktycznego, z którego wynika, iż inspektorem kontroli skarbowej

powód był nieprzerwanie przed powierzeniem funkcji dyrektora oraz przez

cały okres pełnienia funkcji dyrektora do nadal oraz, że przepisy te mają

zastosowanie do sytuacji faktycznej i prawnej powoda;

2) niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

tj., że wolą pozwanego było pozostawienie powoda na stanowisku

inspektora kontroli skarbowej III stopnia z zaproponowanym i doręczonym

powodowi w dniu 23 sierpnia 2006 r. piśmie z dnia 22 sierpnia 2006 r. nr SK-

103/18/2006 wynagrodzeniem adekwatnym dla tego stanowiska pracy oraz,

że powód zaproponowane obniżenie wynagrodzenia przyjął, wskutek czego

8

zostało ono obniżone w drodze porozumienia stron oraz przyjęciu przez Sąd

drugiej instancji, iż z chwilą powołania powoda do pełnienia funkcji dyrektora

utracił on status inspektora kontroli skarbowej, ponieważ integralnym

elementem wykonywania obowiązków dyrektora jako organu kontroli

skarbowej jest posiadanie uprawnień inspektora kontroli skarbowej

w rozumieniu przepisów ustawy o kontroli skarbowej;

3) naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 233 § 1

k.p.c. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez

przyjęcie, że odwołanie powoda ze stanowiska dyrektora pozwanego Urzędu

Kontroli Skarbowej oraz ustalenie z dniem 1 września 2006 r. wynagrodzenia

na stanowisku inspektora kontroli skarbowej ma bezpośredni związek

przyczynowo - skutkowy z przepisami art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach

urzędów państwowych oraz art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r.

o służbie cywilnej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesione zostało,

że to, iż stosunek pracy powoda został nawiązany wskutek mianowania na

podstawie przepisów ustawy o pracownikach urzędów państwowych, w żadnym

razie nie przesądza, że odwołanie go ze stanowiska dyrektora automatycznie

powoduje zastosowanie przepisów art. 10 ust. 1b ustawy z dnia 16 września

1982 r. o pracownikach urzędów państwowych w związku z art. 111 ust. 1 ustawy

z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej. Wskutek powołania powoda na

stanowisko dyrektora nie nastąpiło dorozumiane porozumienie stron wynikające

z faktu, że powód zaakceptował dokonaną zmianę zakresu jego obowiązków

pracowniczych a także warunków wynagradzania. Taki scenariusz w ocenie

pozwanego odbiega od rzeczywistości, ponieważ pozwany urząd jest każdorazowo

reprezentowany przez dyrektora, powołanie nowego dyrektora poprzedza

odwołanie jego poprzednika, a zatem nie istnieje możliwość zaakceptowania lub

niezaakceptowania nowo powołanego dyrektora lub kwestionowania jego

wynagrodzenia. Na podstawie akt osobowych powoda, zgodnie z pismem Biura

Kadr i Szkolenia Ministerstwa Finansów z dnia 28 grudnia 2001 r., od dnia

9

7 grudnia 2001 r. każdorazowo wysokość wynagrodzenia powoda ustalana była

przez Ministra Finansów. W związku z powyższym pozwany nie miał żadnych

uprawnień do ustalania wynagrodzenia, a do „porozumienia stron" doszło pomiędzy

Ministerstwem Finansów a powodem. Powód po odwołaniu ze stanowiska

dyrektora oraz ustaleniu nowego wynagrodzenia, nie kwestionował warunków pracy

i płacy kontynuując świadczenie pracy, co oznacza, że zmiana treści stosunku

pracy nastąpiła w trybie porozumienia stron wskutek zaakceptowania

zaproponowanych przez pozwanego w piśmie z dnia 22 sierpnia 2006 r. warunków

pracy i płacy. Nie do zaaprobowania jest pogląd, że pracownik, który przez jakiś

okres czasu zajmował stanowisko dyrektora, z którego został następnie odwołany,

przez kilkanaście kolejnych lat, bez względu na rodzaj wykonywanej pracy, zawsze

ma „z góry" zagwarantowane wynagrodzenie należne na stanowisku dyrektora.

Pozwany zarzucił, że zgodnie z art. 60 k.c. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia

24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej oraz art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca

1974 r. Kodeks pracy, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola

osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie

się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Powód poprzez swoje

zachowanie w postaci tzw. czynności konkludentnych, tj. przystąpienia do

wykonywania wszystkich obowiązków wynikających ze zmienionej treści stosunku

pracy, pobierania comiesięcznie wynagrodzenia za pracę przez okres sześciu

miesięcy - od 1 września 2006 r. do końca lutego 2007 r.- bez kwestionowania jego

wysokości, akceptował „porozumienie stron" w tym zakresie. Zgodnym

zrealizowanym zamiarem stron stosunku pracy było wyłącznie: po stronie

pozwanego zaproponowanie powodowi konkretnego wynagrodzenia określonego

w piśmie z dnia 22 sierpnia 2006 r. nr SK 103/18/2006 a nie wynagrodzenia

dotychczasowego, a po stronie powoda przyjęcie tej oferty. Wobec tego błędne są

twierdzenia Sądu drugiej instancji, że modyfikacja stosunku pracy miała charakter

jednostronny.

Powód w odpowiedzi na skargę wniósł o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, ponieważ w sprawie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

10

w orzecznictwie sądów, a w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania o jej

oddalenie i orzeczenie o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona przede wszystkim z uwagi na naruszenie

zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego, bowiem naruszenie art. 233

§ 1 k.p.c. nie mieści się we wskazanych w przepisie art. 3983

§ 1 k.p.c. podstawach

kasacyjnych. Zgodnie z § 3 tego przepisu podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (por. uzasadnienie

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05, OSNC

2006 nr 4, poz. 76). Art. 3983

§ 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje expressis verbis

konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów

i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów

wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak wątpliwości, że

obejmuje on art. 233 k.p.c., ponieważ ten właśnie przepis określa kryteria oceny

wiarygodności i mocy dowodów (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia

2006 r., V CSK 11/06, LEX nr 230204; z dnia 4 lipca 2007 r., I UK 36/07, LEX nr

390123; z dnia 8 stycznia 2008 r., II PK 123/07, LEX nr 442862; z dnia 4 marca

2008 r., II UK 130/07, LEX nr 459312). Niedopuszczalne jest więc oparcie skargi

kasacyjnej na podstawie, którą wypełniają takie właśnie zarzuty.

Przechodząc do zarzutów sformułowanych w ramach pierwszej podstawy

kasacyjnej, a mianowicie naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego,

stwierdzić należy, że zarzut ten jest zasadny. Zgodnie z art. 10 ust. 1b ustawy

z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2001 r., Nr 86, poz. 953 ze zm.), jeżeli jest to konieczne ze względu na

szczególne potrzeby urzędu, urzędnika państwowego mianowanego można

przenieść na inne stanowisko, odpowiadające kwalifikacjom urzędnika

i równorzędne pod względem wynagrodzenia. Problem interpretacji przytoczonego

przepisu był przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego, gdzie między innymi

w wyrokach powołanych przez sądy obu instancji stwierdzone zostało, że

zatrudnionemu na podstawie mianowania zgodnie z przepisami ustawy

11

o pracownikach urzędów państwowych urzędnikowi służby cywilnej odwołanemu ze

stanowiska dyrektora izby skarbowej i przeniesionemu na stanowisko komisarza

skarbowego przysługuje wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości czyli

w wysokości przypisanej do stanowiska dyrektora izby skarbowej (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 26 czerwca 2007 r., I PK 18/07, OSNP 2008 nr 15-16, poz.

221; z dnia 18 października 2007 r., III PK 45/07, LEX nr 319027; z dnia

18 września 2008 r., II PK 21/08, LEX nr 785523; z dnia 5 maja 2009 r., I PK 11/09,

OSNP 2011 nr 1-2, poz. 3; z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK 310/08, LEX

nr 521925).

Do zmiany stanowiska wyrażonego w przytoczonych powyżej orzeczeniach

doszło wobec przedstawienia do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu

Najwyższego zagadnienia prawnego dotyczącego tego, czy odwołanemu

naczelnikowi urzędu skarbowego po przeniesieniu na inne stanowisko

odpowiadające jego kwalifikacjom na podstawie art. 10 ust. 1b ustawy z dnia

16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych przysługuje

wynagrodzenie w wysokości takiej, jaką otrzymywał na stanowisku naczelnika

urzędu.

Udzielając odpowiedzi na tak sformułowane pytanie Sąd Najwyższy

doprowadził do zmiany dotychczasowego orzecznictwa i w uchwale składu siedmiu

sędziów z dnia 17 lutego 2010 r., I PZP 5/09 (OSNP 2010 nr 21-22, poz. 254)

stwierdził, że do odwołanego naczelnika urzędu skarbowego, który przed

powołaniem na tę funkcję był urzędnikiem państwowym mianowanym zgodnie z

przepisami ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów

państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) stosuje się

art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 170,

poz. 1218 ze zm.).Tym samym nie stosuje się art. 111 ust. 1 tej ustawy w związku z

art. 10 ust. 1b ustawy z 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. Wprawdzie

przedmiotowa uchwała dotyczy stanu prawnego ukształtowanego ustawą o służbie

cywilnej z dnia 24 sierpnia 2006 r., jednakże prezentowane w niej stanowisko

odnosi się również do sytuacji istniejącej w okresie obowiązywania ustawy o służbie

cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r., a to z uwagi na redakcję art. 138 ust. 1 i 2 tego

12

aktu, analogiczną do brzmienia art. 111 ust. 1 i 2 ustawy o służbie cywilnej z dnia

24 sierpnia 2006 r.

Powyższy pogląd został powtórzony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia

4 marca 2010 r., I PK 189/09 (LEX nr 585691), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że

do naczelnika urzędu skarbowego powołanego i odwołanego ze stanowiska na

podstawie art. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz.1627) pod rządami ustawy z 1998 r.

o służbie cywilnej, a którego stosunek pracy został nawiązany w drodze

mianowania dokonanego z mocy przepisów ustawy z dnia 16 września 1982 r.

o pracownikach urzędów państwowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz.

953 ze zm.), nie stosuje się art. 10 ust. 1b ustawy o pracownikach urzędów

państwowych w związku z art. 138 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, lecz art. 45 ust.

2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych w związku z art. 138 ust. 2 ustawy

o służbie cywilnej i to wyłącznie do upływu terminu określonego w art. 137 ustawy

o służbie cywilnej, o ile jego stosunek pracy do tego czasu nie został

przekształcony w trybie ustawy o służbie cywilnej albo nie uległ rozwiązaniu lub

wygaśnięciu.

Z niekwestionowanych przez strony ustaleń faktycznych wynika, że powód

został zatrudniony w Izbie Skarbowej na podstawie mianowania, a następnie został

przeniesiony z dniem 7 lutego 1992 r. do Urzędu Kontroli Skarbowej, gdzie

otrzymał mianowanie na stanowisko komisarza skarbowego. W tej sytuacji trzeba

mieć na uwadze, że powód z racji powierzenia mu powyższych stanowisk należał w

myśl art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z

1999 r. Nr 49, poz. 483 ze zm.) do kręgu pracowników zatrudnionych na

stanowiskach urzędniczych w urzędach stanowiących aparat pomocniczy

terenowych organów administracji rządowej podległych ministrom lub centralnym

organom administracji rządowej. O ile ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o służbie

cywilnej (Dz.U. Nr 89, poz. 402 ze zm.) objęła swoim zakresem podmiotowym tylko

nowo mianowanych urzędników służby cywilnej, pozostawiając pozostałych

pracowników zatrudnionych w administracji rządowej na podstawie mianowania lub

umowy o pracę w sferze uregulowań ustawy o pracownikach urzędów

państwowych, o tyle kolejne ustawy o służbie cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r.

13

(Dz.U. z 1999 r. Nr 49, poz. 483 ze zm.) oraz z dnia 24 sierpnia 2006 r. (Dz.U. Nr

170, poz. 1218 ze zm.) obejmowały swoimi unormowaniami wszystkie stosunki

pracy na stanowiskach urzędniczych w administracji państwowej, tworzące tzw.

korpus służby cywilnej. W takim szerokim ujęciu korpusu służby cywilnej znaleźli

się także pracownicy zatrudnieni na podstawie mianowania na zasadach

wynikających ze wspomnianej ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Pracownicy ci mieli specjalny, przejściowy status. Nie stawali się oni urzędnikami

służby cywilnej, gdyż ten status był zarezerwowany wyłącznie dla pracowników

mianowanych na podstawie art. 37 w związku z art. 3 ust. 2 pierwszej i art. 27 w

związku z art. 3 pkt. 2 drugiej z powołanych ustaw o służbie cywilnej, ani nie byli

pracownikami zatrudnionymi w oparciu o umowy o pracę stosownie do art. 24 i art.

25 pierwszej oraz art. 16 drugiej ustawy. W okresie przejściowym pracownicy ci byli

poddani odrębnej regulacji zawartej w cytowanych ustawach o służbie cywilnej.

Wprawdzie zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej z dnia

18 grudnia 1998 r., z chwilą wejścia w życie tegoż aktu, pracownicy zatrudnieni na

stanowiskach określonych w art. 2 stali się z mocy prawa pracownikami służby

cywilnej, jednakże miały doń zastosowanie przepisy art. 137 i art. 138 ustawy.

Analizując wzajemne relacje pomiędzy art. 137 i art. 138 powołanej ustawy należy

stwierdzić, że co prawda w myśl pierwszego z cytowanych artykułów stosunki pracy

nawiązane w urzędach, o których mowa w art. 2, przed wejściem w życie tego aktu,

na podstawie mianowania na zasadach określonych w ustawie o pracownikach

urzędów państwowych, pozostały w mocy do daty oznaczonej pierwotnie na dzień

31 grudnia 2003 r., a następnie na dzień 31 grudnia 2010 r., po czym miały

przekształcić się w stosunki pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas

nieokreślony (chyba że wcześniej w sposób określony w ustawie zastały

przekształcone, rozwiązane lub wygasły), ale jeszcze przed owym

przekształceniem podlegały one unormowaniom ustawy o służbie cywilnej, a tylko

wyjątkowo miały do nich zastosowanie przepisy ustawy o pracownikach urzędów

państwowych enumeratywnie wymienione w art. 138. Podobna regulacja została

zamieszczona w ustawie o służbie cywilnej z dnia 24 sierpnia 2006 r. Art. 110

ustawy stanowił bowiem, że stosunki pracy nawiązane w urzędach, o których mowa

w art. 2, przed wejściem w życie tego aktu, na podstawie mianowania na zasadach

14

określonych w ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów

państwowych, pozostają w mocy nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2007 r. (chyba,

że wcześniej w sposób określony w niniejszej ustawie zostały przekształcone,

rozwiązane lub wygasły), a po tej dacie przekształcają się w stosunki pracy na

podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Art. 111 pkt. 1 i 2 powołanego

aktu zawierał regulację analogiczną do zamieszczonej w art. 138 ustawy o służbie

cywilnej z dnia 18 grudnia 1998 r. Dopiero ustawa z dnia 21 listopada 2008 r.

o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.) zasadniczo zmieniła stan

prawny dotyczący korpusu służby cywilnej, wykreowany poprzednimi ustawami.

Art. 2 aktualnie obowiązującej ustawy o służbie cywilnej nie ma odesłania do

ustawy o pracownikach urzędów państwowych, gdyż artykuł ten nie zawiera

odpowiednika art. 2 ust. 4 poprzedniej ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r., według

którego stanowiska urzędnicze w urzędach wymienionych w ust. 1 tegoż artykułu

mogli zajmować pracownicy w rozumieniu ustawy z dnia 16 września 1982 r.

o pracownikach urzędów państwowych. Obydwie pragmatyki służbowe są obecnie

rozłączne. W konsekwencji do urzędników służby cywilnej pod rządami ustawy

o służbie cywilnej z dnia 21 listopada 2008 r. nie stosuje się ustawy o pracownikach

urzędów państwowych.

Godzi się w tym miejscu zauważyć, że niesporne w sprawie są ustalenia

z których wynika, że powód po odwołaniu z dniem 5 maja 2006 r. ze stanowiska

Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej przez okres trzech miesięcy pobierał jeszcze

wynagrodzenie za pracę w wysokości ustalonej na stanowisku dyrektora, a dopiero

z dniem 1 września 2006 r. pozwany ustalił mu wynagrodzenie w niższej wysokości

w związku z powierzeniem stanowiskiem inspektora kontroli skarbowej III stopnia.

Natomiast odwołując się do uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów z dnia

17 lutego 2010 r., I PZP 5/09 (OSNP nr 21-22, poz. 254) wynika, że osoby

odwołane z funkcji organu administracji państwowej lub innego stanowiska

kierowniczego w administracji państwowej stają się pracownikami służby cywilnej,

co oznacza, że z chwilą ich odwołania dotychczasowy stosunek pracy

z mianowania przekształca się w umowny stosunek pracy, zgodnie bowiem

z definicją zawartą w art. 3 ustawy o służbie cywilnej z 2006 roku pracownikiem

15

służby cywilnej w rozumieniu ustawy jest osoba zatrudniona na podstawie umowy

o pracę zgodnie z zasadami określonymi w ustawie.

Tym samym nie stosuje się do powoda ani art. 111 ust. 1 tej ustawy, ani art.

138 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej – obowiązującej

w dacie odwołania powoda ze stanowiska dyrektora - w związku z art. 10 ust. 1b

ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, co

trafnie zarzucił w skardze kasacyjnej pozwany, lecz art. 45 ust. 2 ustawy

o pracownikach urzędów państwowych w związku z art. 138 ust. 2 ustawy o służbie

cywilnej i to wyłącznie do upływu terminu określonego ostatecznie w ustawie

o służbie cywilnej (31 grudnia 2007 r.), o ile jego stosunek pracy do tego czasu nie

został przekształcony w trybie ustawy o służbie cywilnej albo nie uległ rozwiązaniu

lub wygaśnięciu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39815

§ 1

k.p.c. w związku z art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c. orzekł jak

w sentencji.