II BP 8/11

Sygn. akt II BP 8/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa E. M.

przeciwko J. D.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 października 2011 r.,

skargi pozwanego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 lutego 2010 r.,

1. odrzuca skargę na zawarte w zaskarżonym wyroku

postanowienie o kosztach postępowania przed sądem II

instancji,

2. stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonego wyroku w

części odnoszącej się do prawidłowości wyliczenia

zasądzonego odszkodowania,

3. w pozostałym zakresie oddala skargę.

2

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w T. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem

z 25 lutego 2010 r. oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z 13

października 2009 r., którym zasądzono od pozwanego na rzecz powódki 2.133,33

zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od 24 sierpnia 2007 r. do dnia

zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalono. Sąd Rejonowy zniósł między

stronami koszty procesu oraz nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu

Państwa 982,85 zł tytułem kosztów sądowych.

Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku stwierdził przede wszystkim, że

pozwany upatrywał ciężkiego naruszenia przez powódkę jej obowiązków

pracowniczych w: 1) zaniechaniu przeksięgowania przychodów i kosztów za

2006 r. na wynik finansowy Firmy Handlowej „F." – M. C., 2) niedopełnieniu

obowiązku złożenia deklaracji PIT-11 do US na nazwisko R. Z. i E. P., 3) braku

wprowadzenia do rejestru sprzedaży VAT faktur sprzedaży FH „F." – M. C. za

okres od października 2006 r. do maja 2007 r. W ocenie Sądu Okręgowego w

zakresie pierwszej okoliczności, fakt, że powódka zapomniała dokonać

wspomnianego przeksięgowania, nie stanowił ciężkiego naruszenia

podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.). Gdyby bowiem

powódka miała świadomość, że poprzez wskazane zaniechanie dopuściła się

ciężkiego naruszenia swoich podstawowych obowiązków, to z pewnością nie

złożyłaby zeznań obciążających siebie. Sąd podniósł także, że biegły z dziedziny

księgowości potwierdził, iż przeksięgowanie kont wynikowych jest czynnością

techniczną, stanowiącą element zamknięcia ksiąg rachunkowych na koniec roku

obrotowego i nie ma skutków karnych przewidzianych w art. 77 ustawy o

rachunkowości. Tym samym uznano, że powódka naruszyła swoje podstawowe

obowiązki, ale nieumyślnie – wskutek zwykłego niedbalstwa – co mogło

uzasadniać najwyżej wypowiedzenie umowy o pracę. Sąd Okręgowy podkreślił,

że dwa miesiące od rozwiązania umowy z powódką, pozwany nadal nie dokonał

odpowiedniego przeksięgowania, co jest dowodem na to, że czynność ta nie było

wcale dla niego szczególnie ważna. Poza tym niedokonanie tej czynności przez

powódkę nie spowodowała szkody w majątku pozwanego. W zakresie

3

niezłożenie deklaracji PIT-11 Sąd ustalił, że obowiązek ten nie spoczywał na

powódce. Podobnie oceniono trzecią okoliczność, która miała uzasadniać

dyscyplinarne zwolnienie – brak wprowadzenia do rejestru sprzedaży VAT faktur

sprzedaży. Również w tym przypadku ustalono, że czynności te nie należały do

obowiązków powódki.

Pozwany złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

wskazanego wyroku Sądu Okręgowego w T. z 25 lutego 2010 r. W skardze

wyrokowi zarzucono naruszenie: art. 52 § 1 pkt 1 w związku z art. 100 § 1 i § 2

pkt 4 k.p. poprzez przyjęcie, że zachowanie powódki polegające na

niewykonywaniu obowiązków samodzielnej księgowej wynikających z przepisów

ustawy o rachunkowości nie stanowiło ciężkiego naruszenia podstawowych

obowiązków pracowniczych.

Ponadto wskazano na naruszenie:

1) art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 3 pkt 2, pkt 4, pkt 5, art. 5 ust. 1, art. 12 ust. 2 pkt

1, art. 14 ust. 1, ust. 2, art. 16 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 2, pkt 3, art. 18 ust. 2, art.

23 ust. 2 pkt 1, pkt 4, art. 23 ust. 4, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 23 ust. 4 pkt 1,

pkt 2, art. 24 ust. 5 pkt 1, pkt 2, art. 52 ust. 1, art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 29

września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ze zm.), art.

24 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

(Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.),

2) § 2a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja

1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania

pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań,

odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności

przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 1996 r. nr 62, poz. 289 ze zm.)

poprzez błędne wyliczenie odszkodowania za 2 dni czerwca w taki sposób, że

miesięczne wynagrodzenie powódki liczone jak ekwiwalent za urlop zostało

podzielone przez 30 zamiast przez współczynnik, o którym mowa w § 13 ust. 2, a

także pomnożone zostało przez liczbę dni kalendarzowych zamiast liczby dni

pracy, (Sąd (2.000:30) x 2+2.000=2 133,33; rozporządzenie (2.000:21) x

1+2.000=2.095,24),

4

3) § 13 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia poprzez niezastosowanie

współczynnika, o którym mowa w § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad

udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za

czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. z 1997 r. nr 2, poz. 14

ze zm.).

Ponadto skarżący wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj. 1)

niewłaściwe zastosowanie art. 100 k.p.c. w wyniku błędnego wyliczenia proporcji

kosztów sądowych pozwanego i w konsekwencji naruszenia § 2a rozporządzenia

z dnia 29 maja 1996 r. 2) art. 278 k.p.c. i powołanie dowodu z opinii biegłego w

celu ustalenia treści powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

W ocenie skarżącego wyrok Sądu Okręgowego z 25 lutego 2010 r. jest

niezgodny z art. 52 § 1 pkt 1 w zw. z art. 100 § 1 i § 2 pkt 4 k.p. w zw. z: art. 4

ust. 1, art. 4 ust. 3 pkt 2, art. 4 ust. 3 pkt 4, art. 4 ust. 3 pkt 5, art. 5 ust 1, art. 12

ust 2 pkt 1, art. 14 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 18

ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 2, art. 23 ust. 2 pkt , art. 23 ust. 2 pkt 4, art. 23 ust. 4, art.

24 ust.1, art. 24 ust. 2, art. 24 ust. 3, art. 24 ust. 4 pkt. 1, art. 24 ust. 4 pkt. 2, art.

24 ust. 5 pkt.1, art. 24 ust. 5 pkt 2, art. 52 ust.1, art.77 ust.1 ustawy o

rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76 poz. 694 ze zm.) , art. 24 ust. 1 ustawy o

podatku dochodowym od osób fizycznych, a także z § 2a, § 13 ust. 2

rozporządzenia z dnia 29 maja 1996 r. w zwiazku z § 19 ust. 1 rozporządzenia z

8 stycznia 1997 r. oraz z art. 100 k.p.c. i art. 278 k.p.c.

Podniesiono, że szkoda pozwanego wynosi 3.770,94 zł. Z prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego wynikał obowiązek zapłaty powódce zasądzonego

odszkodowania, odsetek oraz wpłacenia na konto Sądu Rejonowego w T.

zasądzonej od niego kwoty kosztów sądowych.

Wniesiono o stwierdzenie niezgodności z wyżej wymienionymi przepisami

całego prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w T. z 25 lutego 2010 r. oraz

zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5

Zasadniczym zarzutem skargi było naruszenie, poprzez błędną wykładnię,

art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Zdaniem skarżącego naruszenie podstawowych

obowiązków pracowniczych przez powódkę miało charakter ciężki. W skardze

podniesiono też naruszenie licznych (wskazanych) przepisów ustawy o

rachunkowości.

Problem powyższy związany jest z dokonaną przez sądy obu instancji oceną

rodzaju i stopnia winy powódki. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku problem ten

został wszechstronnie przeanalizowany oraz rozstrzygnięty.

Nie ulega wątpliwości, że ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków

pracowniczych zachodzi jedynie wówczas, gdy mamy do czynienia z winą umyślną

lub winą nieumyślną w postaci rażącego niedbalstwa. Pogląd powyższy jest już od

dawna, w pełni i bez zastrzeżeń, akceptowany w doktrynie prawa pracy oraz

orzecznictwie Sądu Najwyższego. O stopniu i rodzaju winy nie decyduje więc

wysokość szkody lub stopień zagrożenia interesów pracodawcy. Szkoda może więc

stanowić jedynie element pomocniczy w kwalifikacji naruszenia obowiązków

pracowniczych jako ciężkiego.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że ocena ciężkości naruszenia

obowiązku pracowniczego zależy od okoliczności indywidualnego przypadku.

Ponadto należy także podkreślić, że rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 § 1

k.p. jest nadzwyczajnym i najbardziej dotkliwym dla pracownika sposobem

rozwiązania stosunku pracy. Z tego powodu ten sposób rozwiązania stosunku

pracy powinien być stosowany przez pracodawcę z wyjątkową ostrożnością.

Sąd Okręgowy rozstrzygnął problem braku winy umyślnej (rażącego

niedbalstwa) w sposób rzetelny i przekonywujący. W tym stanie rzeczy wszystkie

zarzuty skargi związane z błędną wykładnią przepisu art. 52 § 1 k.p. oraz przepisów

ustawy o rachunkowości były całkowicie chybione. Można jedynie dodatkowo

stwierdzić, że niezgodność orzeczenia z prawem, powodująca odpowiedzialność

odszkodowawczą państwa, musi polegać na oczywistej obrazie prawa (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r., IV CNP 114/09, LEX nr 603894).

Orzeczenie niezgodne z prawem – to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z

zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo wydane w wyniku

szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które

6

jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej (wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 22 czerwca 21010 r., IV CNP 95/09, LEX nr 603893). Z tych względów

zarzuty skargi okazały się całkowicie nieuzasadnione.

Zasadny natomiast okazał się zarzut dotyczący nieprawidłowego wyliczenia

odszkodowania w oparciu o przepisy rozporządzenia wykonawczego. W tym

zakresie skarga musiała więc zostać uwzględniona, choć różnica kwot nie była zbyt

wielka.

Nie mogły natomiast zostać uwzględnione zarzuty dotyczące błędnego

wyliczenia proporcji kosztów sądowych. Bowiem zgodnie z obecnym brzmieniem

przepisu art. 4241

§ 1 k.p.c. skarga nie przysługuje na zawarte w wyroku

postanowienie o kosztach. Należy też podkreślić, że zaskarżony wyrok oddalił

jedynie apelację. Sąd Okręgowy nie rozstrzygał w nim bezpośrednio o kosztach

procesu.

W ocenie Sądu Najwyższego nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów

postępowania poprzez powołanie biegłego.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.