I CSK 712/10

Sygn. akt I CSK 712/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSA Marek Machnij

w sprawie z powództwa L. S.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w P.

przy udziale Stowarzyszenia Wspierania Samokształcenia W.

w W.

o nakazanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 26 października 2011 r.,

skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich

od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 5 listopada 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania wraz z

rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powódka L. S. domagała się wydania wyroku zastępującego oświadczenie

woli pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej w P. o ustanowieniu na jej rzecz

odrębnej własności lokalu mieszkalnego, tj. nakazanie pozwanej złożenia

oświadczenia w formie aktu notarialnego o przeniesieniu na rzecz powódki

własności lokalu nr 31 położonego w budynku przy ul. K. […] w P. wraz z

pomieszczeniami przynależnymi do tego lokalu i udziałem we współwłasności w

częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, nie służących wyłącznie do

użytku właścicieli lokali oraz o przeniesieniu na jej rzecz własności odnośnej części

nieruchomości gruntowej, na której jest posadowiony budynek.

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2009 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka ubiegająca się wraz mężem o przydział

mieszkania w „Domu dla Ludzi Złotego Wieku” (dalej - jako DLZW) przy ul. K. nr

[…] w P. została w dniu 22 kwietnia 1994 r. wpisana do rejestru osób oczekujących

na przydział lokalu w tym domu. W dniu 22 maja 1995 r. powódka została przyjęta

w poczet członków pozwanej Spółdzielni i otrzymała przydział lokalu nr 70 w tym

domu, na zasadach spółdzielczego prawa do lokalu. W dniu 4 września 1995 r. na

skutek zamiany otrzymała przydział lokalu nr 31. Zgodnie z regulaminem DLZW

lokale mieszkalne w nim powinny być przydzielane członkom Spółdzielni w wieku

emerytalnym lub rencistom, a w pierwszej kolejności osobom samotnym i

małżeństwom bezdzietnym pozbawionym opieki, oczekującym na mieszkanie lub

zamieszkującym w lokalach niedogodnie usytuowanych w budynkach bez dźwigu

osobowego. W dniu 17 kwietnia 2001 r. powódka poinformowała pozwaną o

zamiarze wystąpienia z żądaniem wyodrębnienia i przeniesienia na jej rzecz

własności zajmowanego lokalu i wniosła o podanie kwoty jaką powinna uiścić, żeby

stać się właścicielem lokalu. W dniu 5 czerwca 2001 r. wystąpiła o przeniesienie na

nią własności lokalu na podstawie art. 46 i art. 12 ustawy z dnia 15 grudnia 2001 r.

o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r., Nr 116, poz. 1119 ze zm. –

u.s.m.). W odpowiedzi na to pozwana poinformowała ją, że Trybunał Konstytucyjny

3

uznał art. 46 ust. 1 u.s.m. za niezgodny z Konstytucją i zwróciła się o podanie, czy

wniosek powódki ma traktować jako złożony w trybie art. 12 u.s.m., wskazując na

długotrwałość procesu przekształcenia w tym trybie. Powódka ponowiła wówczas

prośbę o podanie kwoty, jaką powinna uiścić w razie przekształcenia prawa do

zajmowanego lokalu. Uchwałą Zgromadzenia Przedstawicieli pozwanej Spółdzielni

z dnia 30 maja 2003 r zmieniony został § 68 ust. 4 statutu Spółdzielni przez

wyłączenie możliwości zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu z członkiem

Spółdzielni, któremu przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu w DLZW

oraz w lokalu wybudowanym z udziałem środków Krajowego Funduszu

Mieszkaniowego. W § 67 statutu postanowiono, że spółdzielcze lokatorskie prawo

do takich lokali nie podlega przekształceniu na spółdzielcze własnościowe prawo

do lokalu. Dokonane zmiany statutu zostały zarejestrowane w Krajowym Rejestrze

Sądowym a lokatorzy DLZD zostali poinformowani o nich. Pismem z dnia 24 lipca

2003 r. powódka ponownie zwróciła się do pozwanej o zawarcie umowy

przeniesienia własności zajmowanego lokalu. Spółdzielnia odmówiła wnioskowi

powódki ze względu na treść § 68 statutu i art. 121

u.s.m. Kolejny raz powódka

wystąpiła z takim wnioskiem w grudniu 2007 r.

W tym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że brak jest podstaw do

uwzględnienia powództwa z uwagi na treść art. 12 ust. 1, art. 121

i 491

u.s.m. i § 68

ust. 4 statutu pozwanej, wskazując na związanie przy orzekaniu stanem prawnym

obowiązującym w dacie wyrokowania, niezależnie do tego jak przedstawiał się

on momencie złożenia przez powódkę wniosku. Oddalił zarzut nieważności

uchwały zmieniającej statut, jako mającej oparcie w art. 121

u.s.m., a nadto

niezaskarżonej przez powódkę w trybie art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego – ustawa

z dnia 16 września 1982 r., (tekst. jedn. Dz.U. z 2003 r., Nr 188, poz. 1848 ze zm. –

dalej Pr. spółdz.). Podniósł, że zbycie lokali w DLZW uniemożliwiałoby realizację

celu jego stworzenia dla potrzeb osób o określonym statusie wymagających

świadczenia pewnych koniecznych usług, na co pozwala funkcjonujące w nim

zaplecze. Sąd Rejonowy nie podzielił stanowiska powódki o pozbawieniu jej praw

nabytych, gdyż - jak stwierdził - nadal przysługuje jej lokatorskie prawo do lokalu.

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki

od wyroku Sądu Rejonowego.

4

Za przyczynę prowadzącą do oddalenia powództwa uznał Sąd Okręgowy

dodatkowo nieprawidłowe sformułowanie żądania przez powódkę, uniemożliwiające

wydanie orzeczenia, które powinno precyzyjnie określać treść zastępowanej

umowy. Odnosząc się do się do zarzutów apelacji, nie stwierdził podnoszonej

w niej sprzeczności statutu z zasadami współżycia społecznego oraz nie podzielił

stanowiska skarżącej, iż zmienione postanowienia statutu pozwanej nie są

skuteczne w odniesieniu do istniejących już budynków. Stwierdził, że o istnieniu

ekspektatywy nabycia własnościowego prawa do lokalu można mówić w przypadku

powódki dopiero od 2007 r. a wówczas nabycie na własność zajmowanego lokalu

nie było już możliwe. Wcześniejsze wnioski powódki opierały się na zupełnie innych

zasadach i podstawach. Nie dopatrzył się naruszenia zasad równości członków,

wskazując, że nierówność miedzy nimi wprowadza sam art. 121

ust. 2 u.s.m.,

ani bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej, skoro powódka nadal korzysta

z lokalu przydzielonego na zasadzie lokatorskiego prawa.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Okręgowego wniesionej przez

Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący zarzucił:

1) błędną wykładnię art. 64 k.c. w zw. z art. 12 ust. 1 u.s.m. i przyjęcie,

że powódce nie przysługuje roszczenie o przeniesienie prawa własności

lokalu, do którego służy jej spółdzielcze lokatorskie prawo,

2) niewłaściwe zastosowanie art. 121

ust. 1 u.s.m. i § 68 ust. 4 statutu

Spółdzielni, nieobowiązujących w dacie powstania roszczenia powódki

o przeniesienie prawa własności lokalu,

3) naruszenie art. art. 12 ust. 1 u.s.m. w zw. z art. 215 § 2 Pr. spółdz.

w brzmieniu obowiązującym w dacie przydziału powódce spółdzielczego

prawa do lokalu w zw. z art. 195 § 1 k.p.c. i przez ich niezastosowanie

i nieuwzględnienie faktu braku pełnej legitymacji procesowej po stronie

powodowej,

4) błędną wykładnię art. 491

zd drugie u.s.m. tj. przyjęcie, że określenie „koszty

postępowania sądowego pokrywa spółdzielnia” nie dotyczy kosztów

zastępstwa procesowego poniesionych przez przeciwnika procesowego i nie

wyłącza ogólnej zasady odpowiedzialności za wynik procesu, a w efekcie

5

uznanie za prawidłowe obciążenie powódki kosztami poniesionymi

w pierwszej instancji przez pozwaną Spółdzielnię,

5) błędną wykładnię art. 316 k.p.c. przez uznanie, że dopuszczalne jest

zastosowanie przepisów prawnych nieobowiązujących jeszcze w dacie

powstania roszczenia,

6) naruszenie konstytucyjnych praw człowieka i obywatela tj. wynikającej z art.

2 Konstytucji zasady niedziałania prawa wstecz przez zastosowanie wobec

powódki przepisów nieobowiązujących w dacie powstania jej roszczenia

oraz prawa do sądu (art. 45 Konstytucji) i ochrony praw majątkowych (art. 64

ust. 1 i 2 Konstytucji).

Wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 12 u.s.m., ustanowił obowiązek zawarcia przez spółdzielnię

mieszkaniową, na żądanie członka, któremu przysługuje spółdzielcze lokatorskie

prawo do lokalu, umowy przeniesienia na jego rzecz własności tego lokalu, po

dokonaniu przez niego określonych w przepisie czynności. Przepis wszedł w życie

24 kwietnia 2001 r. Roszczenie członka o przewłaszczenie stawało się wymagalne,

z chwilą wejścia w życie uchwały zarządu spółdzielni dotyczącej określenia

przedmiotu odrębnej własności lokali, bądź uprawomocnienia się wyroku

oddalającego powództwo o uchylenie takiej uchwały, bądź po bezskutecznym

upływie, początkowo dwunastu miesięcy (zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 49

ust. 1 u.s.m.), a począwszy od 1 stycznia 2002 r., (po wejściu w życie ustawy z dnia

21 grudnia 2001 r. zmieniającej ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych, Dz.U. Nr

154, poz. 1802) z upływem 24 miesięcy od wejścia w życie ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych tj. z dniem 24 kwietnia 2003 r. Na wniosek członka spółdzielni

mieszkaniowej, któremu przysługiwało żądanie przeniesienia na niego własności

lokalu pierwotnie, na podstawie art. 49 ust. 2 u.s.m., sąd orzekał o ustanowieniu

odrębnej własności lokalu według przepisów o zniesieniu współwłasności.

Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r., K 42/02 (OTK-A Zb.Urz. 2005, nr 4, poz. 38)

Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu art. 1 pkt 40

6

ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. uchylającego przepis art. 49 u.s.m., przywracając

tym samym ze skutkiem ex tunc jego moc obowiązującą. Przepis art. art. 49 ust. 2

uchylony został następnie, zgodnie z regułą lex posterior derogat priori , z chwilą

dodania do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, z dniem 31 lipca 2007 r. art.

491

, przyznającego osobie uprawnionej do żądania ustanowienia odrębnej

własności lokalu, w razie bezczynności spółdzielni, prawo wystąpienia do sądu

z powództwem na podstawie art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 § 1 k.p.c. Użyte w nim

określenie „w razie bezczynności spółdzielni” obejmuje każdą postać bezczynności,

czyli zaniechanie podjęcia przez organ wykonawczy spółdzielni czynności

niezbędnych do wyodrębnienia lokalu i przeniesienia jego własności

na uprawnionego (wyrok SN z dnia 20 maja 2009 r., I CSK 379/08, OSNC 2009,

nr 12, poz. 172).

Zasadnie wywodzi skarżący, że wynikający z art. 12 u.s.m. obowiązek

spółdzielni mieszkaniowej przekształcenia na żądanie członka przysługującego mu

lokatorskiego prawa do lokalu na prawo własność tego lokalu nie doznawał -

w dacie jego wejścia w życie - wyjątków w odniesieniu do lokali mieszkalnych

w domach o specjalnym przeznaczeniu. Przewidujący uprzednio możliwość

statutowego wyłączenia przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu na

własnościowe prawo do lokalu w domach o specjalnym przeznaczeniu przepis

art. 219 § 3 Pr. spółdz. został uchylony z dniem 24 kwietnia 2001 r. Nawiązujący

do niego art. 121

u.s.m. wprowadził natomiast możliwość statuowanego

wyłączenia przeniesienia własności lokalu m. innymi w domach specjalnego

przeznaczenia dopiero z dniem 15 stycznia 2003 r. Do statutu pozwanej

Spółdzielni, zakaz taki wprowadzony został w dniu 30 maja 2003 r.

Zgodnie z art. 219 § 1 Pr. spółdz., w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia

7 lipca 1994 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze oraz o zmianie niektórych

ustaw (Dz.U. Nr 90, poz. 419), spółdzielnia była obowiązana, na pisemne

żądanie członka, w terminie określonym w statucie dokonać przekształcenia

przysługującego członkowi lokatorskiego prawa do lokalu w prawo własnościowe,

składając oświadczenie w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego (uzasadnienie uchwały składu siedmiu

sędziów SN z dnia 13 lipca 2006 r., III CZP 33/06, OSNC 2007, nr 1, poz. 1, wyrok

7

SN z dnia 16 maja 2007 r., I CSK 63/07, Lex nr 334971) i w piśmiennictwie

jednolicie przyjmowano, że przekształcenie prawa lokatorskiego w prawo

własnościowe (a obecnie przekształcenie prawa lokatorskiego w prawo odrębnej

własności lokalu) następowało na podstawie umowy zawieranej przez spółdzielnię

z jej członkiem. Członek składał oświadczenie woli w formie pisemnej, zgłaszając

żądanie przekształcenia prawa. Spółdzielnia składała oświadczenie woli również

w formie pisemnej, pod rygorem nieważności. Z art. 219 § 1 pr. spółdz. wynikało dla

członka roszczenie o przekształcenie prawa, które miało abstrakcyjny (potencjalny)

charakter. Roszczenie to konkretyzowało się z chwilą, gdy pisemne oświadczenie

woli członka, zawierające żądanie przekształcenia prawa, doszło do spółdzielni

w taki sposób, że mogła ona zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 zd. 1 k.c.).

Z chwilą konkretyzacji, abstrakcyjnego dotychczas uprawnienia, powstawał nowy

stosunek prawny, łączący spółdzielnię z jej członkiem, z którego wynikało prawo

podmiotowe w postaci roszczenia o przekształcenie prawa, będące jednocześnie

ekspektatywą spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

Roszczenie to wynikało, zatem nie ze stosunku spółdzielczego lokatorskiego

prawa do lokalu, ale z odrębnego stosunku prawnego. Złożenie przez członka

spółdzielni oświadczenia woli stanowiło jednocześnie element składowy umowy

o przekształcenie prawa do lokalu.

W tym stanie rzeczy złożenie przez powódkę w pismach z dnia 17 kwietnia

2001 r. a następnie z dnia 5 czerwca 2001 r. oświadczenia wyrażającego wolę

(żądanie) przekształcenia przysługującego jej lokatorskiego prawa do lokalu na

własnościowe prawo do lokalu, a następnie na prawo własności tego lokalu oraz

towarzyszące temu deklaracje uiszczenia koniecznych w dacie zawarcia umowy

spłat z tego tytułu, z momentem ich dojścia do wiedzy pozwanej Spółdzielni

doprowadziło do ukształtowania się roszczenia o przekształcenie przysługującego

jej lokatorskiego prawa w prawo własności tego lokalu, wymagalnego po upływie

24 miesięcy od wejścia w życie art. 12 u.s.m., którego realizacji służy wytoczone

przez powódkę na podstawie art. 1047 k.p.c. w zw. z art. 64 k.c. powództwo.

W konsekwencji podzielić należy zarzut skarżącego, że jego oddalenie

w następstwie stwierdzenia, bez dokonania koniecznej analizy wskazanych wyżej

przepisów, że powódce nie przysługuje roszczenie o nakazanie pozwanej

8

przeniesienia prawa własności lokalu, do którego służy jej spółdzielcze lokatorskie

prawo, narusza art. 64 k.c. w zw., z art. 12 ust. 1 u.s.m.

Bezpodstawne w świetle powyższego jest także stanowisko zaskarżonego

wyroku, iż możliwość uzyskania przez powódkę ekspektatywy prawa własności

przedmiotowego lokalu wyłączyła dokonana później, bo w dniu 30 maja 2003 r.,

na podstawie art. 121

ust. 1 u.s.m., zmiana statutu pozwanej Spółdzielni,

polegająca na wprowadzeniu zakazu przenoszenia własności lokalu na rzecz

członka któremu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu w DLZW, oraz zakazu

przekształcania lokatorskiego prawo do lokalu na spółdzielcze własnościowe prawo

do lokalu (§ 68 ust. 4 i § 67).

Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c., sąd wydając wyrok, bierze za podstawę stan

rzeczy, w tym stan prawny, istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Co do zasady

więc, sąd powinien orzekać na podstawie przepisów prawa materialnego

obowiązujących w dacie wyrokowania. Jednakże jak trafnie wskazał Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 lipca 2004 r., II CK 421/03 (Lex 174137),

o tym, jakie normy prawne mają zastosowanie do rozstrzyganego stanu

faktycznego, decydują przepisy prawa materialnego regulującego określony

stosunek prawny. One także decydują o tym, czy w sytuacji zmiany stanu

prawnego, sąd do rozstrzyganego stosunku prawnego powinien zastosować

przepisy nowe czy dawne.

Zakaz wstecznego działania prawa, oznaczający zakaz stosowania nowych

przepisów do stosunków prawnych powstałych pod rządami przepisów dawnych,

stanowi ogólną zasadę porządku prawnego w państwie prawnym. Ustawa co do

zasady, działa tylko na przyszłość i nie obejmuje swoim działaniem stosunków

prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, chyba że ustawodawca

wyraźnie tak postanowi. Wsteczne działanie przepisu musi wynikać z jego

brzmienia, a nie jedynie z celu ustawy.

Ustawa z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 240. poz. 2058) nie

zawiera przepisu o wstecznym działaniu wprowadzonego nią z dniem 15 stycznia

2003 r. art. 121

ust. 1, jak tego wymaga art. 3 k.c.

9

Ukształtowany przed tą zmianą prawa stosunek prawny, z którego powódka

wywodzi swoje roszczenie podlegać będzie więc ocenie według przepisów

obowiązujących w dacie jego powstania.

Odmienne, lecz nieprawidłowe w świetle powyższego, rozumienie

przedstawionych zasad, które prezentuje zaskarżony wyrok, oparte zostało na

błędnej wykładni art. 316 k.p.c.

Ekspektatywa nabycia w przyszłości jakiegoś prawa majątkowego wchodzi

do majątku wspólnego małżonków, a jego nabycie następuje na rzecz obojga

małżonków. W sprawie o realizację roszczenia małżonków współuprawnionych

z tytułu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu o jego nabycie na własność,

między małżonkami występuje czynne współuczestnictwo konieczne (zob. również

wyrok SN z dnia 20 czerwca 1964, I CR 635/63, OSNC 1965, nr 7-8, poz. 116).

Legitymacja czynna przysługuje nie każdemu z nich oddzielnie, ale obojgu łącznie,

z takim skutkiem, że każdemu małżonkowi działającemu oddzielnie można zarzucić

brak pełnej legitymacji procesowej.

Naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 195 k.p.c., dotyczącego

współuczestnictwa koniecznego, sąd odwoławczy bierze pod uwagę także z urzędu

w ramach badania naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa

materialnego. Nieusunięcie braku pełnej legitymacji procesowej w przypadku

współuczestnictwa koniecznego jest bowiem przeszkodą do uwzględnienia

powództwa. W takim przypadku wyrok uwzględniający powództwo narusza prawo

materialne.

Podnoszone w skardze kasacyjnej, niedopełnienia przez Sąd Okręgowy tej

powinności niewątpliwie narusza art. 195 k.p.c., co jednak ze względu na motywy

rozstrzygnięcia nie mogło mieć wpływu na jego treść.

Bez wpływu na nie pozostało też ostatecznie szerzej nieumotywowane

stwierdzenie Sądu Okręgowego o uniemożliwiającym uwzględnienie powództwa

jego wadliwym sformułowaniu, co także pozostaje poza podstawami wniesionej

skargi kasacyjnej. Ubocznie jedynie pozostaje zatem w kwestii tej, dostrzeżonej

zresztą po raz pierwszy dopiero przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, wskazać, co następuje.

10

Ocena odnośnie do rzeczywistej treści żądania powódki uwzględniać

powinna nie tylko samo sformułowanie żądania pozwu (wniesionego bez udziału

profesjonalnego pełnomocnika), lecz także jego cel zorientowany na wydanie przez

sąd orzeczenia zastępującego określone oświadczenie woli, stwierdzające

obowiązek pozwanej złożenia oznaczonego oświadczenia woli.

Orzeczenie stwierdzające obowiązek strony złożenia określonego

oświadczenia zastępuje to oświadczenie (uchwała składu siedmiu sędziów SN

z dnia 7 stycznia 1967 , III CZP 32/66, OSNCP 1968, nr 12, poz. 199). Jeżeli więc

oświadczenie to ma stanowić składnik umowy, jaka ma być zawarta miedzy

stronami, to do zawarcia umowy konieczne jest złożenie oświadczenia przez drugą

stronę z zachowaniem wymaganej formy. Nie dotyczy to jednak przypadku, gdy sąd

uwzględnia powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie

zgodnie z żądaniem pozwu (także gdy dotyczy to zawarcia umowy przyrzeczonej

w umowie przedwstępnej). W takim wypadku wyrok sądu stwierdza zawarcie

umowy i zastępuje tę umowę (powołana wyżej uchwała SN z dnia 7 stycznia 1967,

III CZP 32/66). Nie jest wówczas wymagane złożenie dodatkowych oświadczeń,

a co za tym idzie wyrok powinien precyzyjnie określać treść umowy.

Zastępcza funkcja orzeczenia zastępującego umowę, w którym sąd stwierdza jej

zawarcie realizuje się ex lege z chwilą jego uprawomocnienia się. Jeżeli natomiast,

w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia o przeniesieniu własności

nieruchomości, sąd zobowiązał stronę w wyroku do złożenia oświadczenia

o oznaczonej treści w formie aktu notarialnego (tak jak tego domagała się

powódka), to wyrok taki nie zastępuje oświadczenia woli ze skutkiem z art. 64 k.c.

i 1047 k.p.c., a jedynie zobowiązuje do dokonania określonej czynności, której inna

osoba wykonać nie może i stanowi podstawę egzekucji prowadzonej w oparciu

o art. 1050 k.c. Wyrok taki nie prowadzi więc do przeniesienia własności (wyrok SN

z dnia 5 września 2002 r., II CKN 1035/00, Lex nr 75263).

Podzielić należy przedstawioną w skardze kasacyjnej krytyczną ocenę

stanowiska Sądu Okręgowego odnośnie do wykładni art. 491

zd. 2 u.s.m.

Zgodnie z jednolitym poglądem judykatury (m.in. postanowienia SN z dnia 3 lutego

2010 r., II CZ 90/09, Lex nr 575802 i z dnia 26 stycznia 2011 r., IV CZ 100/10

niepubl.), którego bez przeciwstawienia mu istotnych argumentów przeciwnych,

11

nie respektuje zaskarżony wyrok, przepis ten ustawia, utrzymaną także po jego

zmianie ustawą z dnia 18 grudnia 2009 r. (Dz.U. Nr 223, poz. 1779) zasadę,

że strona powodowa przegrywająca proces, niezależnie od przyczyn oddalenia jej

powództwa, nie jest zobowiązana do zwrotu wygrywającej spółdzielni kosztów jej

zastępstwa procesowego.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu uzasadnionych

w omówionym zakresie podstaw skargi, na podstawie art. 39815

zd. pierwsze, art.

108 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c. orzekł jak sentencji.