V CSK 503/10

Sygn. akt V CSK 503/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 listopada 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSA Roman Dziczek

w sprawie z powództwa małoletniego M. N., reprezentowanego

przez matkę H. H.-N.

przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej

Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w R.

z udziałem interwenienta ubocznego I. Towarzystwa Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej

w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 listopada 2011 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 22 lipca 2010 r.,

1.) oddala skargę kasacyjną;

2.) nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda M.

N. od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego powództwo o zadośćuczynienie,

rentę i ustalenie, wniesione przeciwko pozwanemu Samodzielnemu Publicznemu

Zakładowi Opieki Zdrowotnej – Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w R.

Sąd II instancji zaaprobował ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym, z których wynikało, że matka powoda (H. H.-N.) była w

czasie ciąży dwukrotnie hospitalizowana u pozwanego ze względu na wystąpienie

objawów porodu przedwczesnego (w dniach od 16 do 21 lutego i od 12 kwietnia do

23 maja 2004 r.). Poród M. N. nastąpił 22 maja 2004 r., w 37 miesiącu ciąży. Już w

pierwszej dobie przekazano noworodka do Oddziału Intensywnej Terapii Dziecięcej

w T., gdzie rozpoznano u niego zespół zaburzeń oddychania (RDS) z

niewydolnością oddechową, niedotlenienie okołoporodowe oraz krwawienie do

ośrodka układu nerwowego. Obecnie stwierdza się u małoletniego powoda

mózgowe porażenie dziecięce, niedowład połowiczny jednostronny oraz moczenie

dzienne i nocne pierwotne. Przyczynami mózgowego porażenia są najczęściej

zagrażające poronienie, poród przedwczesny, krwawienie śródczaszkowe oraz

zespół RDS z niewydolnością oddechową.

Według opinii Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki, przyczyną mózgowego

porażenia u powoda mógł być czynnik infekcyjny, ponieważ w czasie pobytu H. H.-

N. w szpitalu wyhodowano bakterie chorobotwórcze z wymazów pobranych z jej

pochwy. Czynnik ten wyjaśnia wystąpienie u powoda zespołu RDS, cech

wewnątrzmacicznego niedotlenienia płodu i pogorszenia się stanu zdrowia dziecka

po urodzeniu. Nie jest wiadomy proces zawleczenia bakterii do pochwy, ale mogło

to nastąpić z ciała matki, gdyż rezerwuarem części wykrytych bakterii jest jelito

grube i odbytnica. Nie było wskazań do zakończenia ciąży drogą cięcia

cesarskiego, gdyż istniały przesłanki do porodu naturalnego i nie były zakłócone

bakteryjnym zarażeniem pochwy. Dokumentacja lekarska nie była prowadzona

dokładnie, ale ten niedostatek nie stanowił przeszkody w dokonaniu oceny

3

postępowania diagnostycznego i terapeutycznego lekarzy opiekujących się matką

powoda.

Z opinii Instytutu CZMP wynikało ponadto, że nie istnieją żadne dowody

mogące świadczyć o zapaleniu pępowiny wokół szyi noworodka. Nie wystąpiło też

wewnątrzmaciczne niedotlenienie, o czym świadczą wyniki USG i KTG oraz barwa

wód płodowych.

Sądy podzieliły stanowisko biegłych, że prawdopodobną przyczyną

schorzenia dziecka był czynnik infekcyjny, przy czym po wykryciu bakterii wdrożono

właściwą antybiotykoterapię. Ujawnione szczepy bakterii nie były jednak

wewnątrzszpitalne, gdyż wykazywały wrażliwość na antybiotyki, a w szpitalu nie

wystąpiło zagrożenie epidemiologiczne; kontrola stanu sanitarnego

przeprowadzona przez Powiatowy Inspektorat Sanitarny w R. nie ujawniła uchybień

w tym zakresie.

Sąd Apelacyjny zaaprobował w konsekwencji stanowisko Sądu Okręgowego,

ze ujawnione schorzenia małoletniego powoda nie pozostają w związku

przyczynowym z działaniem bądź zaniechaniem lekarzy i personelu medycznego

strony pozwanej.

Powód w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie wyroku odwoławczego

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący przedstawił procesowy zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. przez:

a) dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego;

b) oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu

mikrobiologii i zakażeń szpitalnych;

c) oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny

rehabilitacji medycznej.

Powołał się również na naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku

Pacjenta przez tolerowanie opieki nad pacjentem niespełniającej

obowiązujących standardów;

4

b) art. 6 i 361 k.c. przez uznanie nieudowodnienia roszczenia dochodzonego

w pozwie,

c) art. 415 k.c. przez zanegowanie związku z przyczynowego między

zaniedbaniami strony pozwanej a stanem zdrowia powoda.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Bezzasadne są zarzuty procesowe. Skarżący w ramach drugiej podstawy

kasacyjnej (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) odwołał się wyłącznie do naruszenia art. 233

k.p.c., a właściwie do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., gdyż odwołanie się do

paragrafu drugiego tego artykułu było bezprzedmiotowe (nie istniał problem

odmowy przedstawienia dowodu przez stronę). Podstawą skargi kasacyjnej nie

mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (zob. art.

3983

§ 3 k.p.c.). Dokonane w obu instancjach ustalenia faktyczne są

w konsekwencji niepodważalne i miarodajne.

W ramach zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. skarżący starał się również

wskazać na nieuzasadnione - jego zdaniem - oddalenie wniosku o dopuszczenie

dowodu z opinii dwóch dalszych biegłych, ale powołanie się na ten przepis jest

nieuprawnione, ponieważ dotyczy on zupełnie innej sytuacji procesowej.

Zaznaczyć przy tym wypada, iż wspomniany wniosek dowodowy został oddalony

przez Sąd Okręgowy, a nie przez Sąd Apelacyjny. Co więcej, w apelacji nie było

zarzutu dotyczącego oddalenia tego wniosku (naruszenia art. 217 § 2 k.p.c.),

nie został również ponowiony wniosek dowodowy w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd drugiej instancji - stosownie do treści art. 378 § 1 k.p.c. - jest związany

podnoszonymi przez wnoszącego apelację zarzutami prawa procesowego i bierze

z urzędu pod uwagę tylko nieważność postępowania (por. uchwałę składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, ONSC 2008,

nr 65, poz. 55). Rozpoznając apelację M. N. w jej granicach Sąd Apelacyjny nie

naruszył procesowych reguł dowodowych i zakresu rozpoznania.

Nie mogą być również skuteczne zarzuty materialnoprawne, które

sprowadzają się przede wszystkim do kwestionowania ustalonego braku

związku przyczynowego między działaniem (zaniechaniem) pracowników służby

zdrowia strony pozwanej a ujawnionymi schorzeniami poporodowymi powoda.

5

W tej mierze wiążące są ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu sądowym,

prowadzące jednoznacznie do takiego wniosku. Nie doszło zatem do naruszenia

art. 6, 361 i 415 k.c.

Skarżący starał się eksponować nieprawidłowości, które wystąpiły przy

prowadzeniu dokumentacji medycznej w sposób niestaranny. Z opinii Instytutu

Centrum Zdrowia Matki Polki wynika jednak, że powyższe nieprawidłowości nie

miały żadnego wpływu na powstanie schorzeń powoda ani na czynności

terapeutyczne, które zostały podjęte w szpitalu w sposób trafny i sprawny.

Na stan zdrowia dziecka nie wpłynęły również warunki pobytowe w szpitalu.

W skardze kasacyjnej wskazano na obowiązki placówek służby zdrowia

w zakresie prowadzenia dokumentacji lekarskiej podane w ustawie z dnia

6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta (Dz.U. Nr 52,

poz. 417 ze zm.). Ustawa ta weszła w życie dopiero w dniu 5 czerwca 2009 r. i nie

mogła mieć zastosowanie do zdarzeń objętych rozpoznawaną sprawą. Wcześniej

obowiązywała ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej

(Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.) o zbliżonym zakresie regulacji. Sądy nie

kwestionowały wszakże uchybień popełnionych przez stronę pozwaną przy

sporządzaniu i przechowywaniu dokumentacji, na co wskazywała też opinia

Instytutu CZMP, zwróciły tylko uwagę na brak powiązania tych uchybień

z przyczynami schorzeń powoda i ich następstwami. Bez istnienia takiego związku

przyczynowego nie ma deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 361

§ 1 k.c.).

Należało w konsekwencji oddalić skargę kasacyjną (art. 39814

k.p.c.).

Małoletni powód nie został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego

ze względu na swoją sytuację materialną i osobistą (art. 102 k.p.c.).