III CSK 60/11

Sygn. akt III CSK 60/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa T. P. sp. z o.o. w K.

przeciwko Gminie Miejskiej K.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 grudnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 września 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

2

Uzasadnienie

Powodowa T. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.

wniosła w pozwie skierowanym przeciwko Gminie Miejskiej K. o ustalenie, że

aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości

gruntowej, położonej w K., dokonana pismem o wypowiedzeniu z dnia 4 września

2007 r. jest nieuzasadniona.

Wyrokiem z dnia 21 października 2009 r. Sąd Okręgowy ustalił od firmy T. P.

Spółki z o.o. w K. na rzecz Gminy Miejskiej K., począwszy od dnia 1 stycznia 2008

r. opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w K. w

wysokości 879 021,12 złotych. Sąd ustalił wartość rynkową przedmiotowej

nieruchomości, według stanu na dzień dokonania aktualizacji opłaty z tytułu

użytkowania wieczystego, t.j. na dzień 4 września 2007 r. na kwotę 29 300 704

złotych. Opłata roczna wynosi 3% ustalonej wartości nieruchomości na podstawie

art. 79 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn.

tekst Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Apelację od powołanego wyroku

Sądu Okręgowego wniosła powódka, zarzucając Sądowi pierwszej instancji

naruszenie przepisów postępowania cywilnego, tj. art. 286 w związku z art. 217 § 1

i 2 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie dowodu z uzupełniającej, ustnej

opinii biegłej; art. 299 w związku z art. 217 § 1 i 2 k.p.c. poprzez ich

niezastosowanie i pominiecie dowodu z przesłuchania stron; art. 214 § 1 k.p.c.

poprzez jego niezastosowanie i nie odroczenie wyznaczonej rozprawy oraz art. 233

§ 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i ocenę wiarygodności i mocy

dowodowej obu opinii biegłej, jak też błędu w ustaleniach faktycznych, będącego

skutkiem naruszenia wskazanych przepisów postępowania, polegających na

wadliwym przyjęciu wartości nieruchomości w wysokości 29 300 704 złotych.

Wyrokiem z dnia 30 września 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powódki od zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego. Uznał, że brak było podstaw

do jej uwzględnienia zwłaszcza dlatego, że ustalona w toku postępowania

apelacyjnego wartość przedmiotowej nieruchomości okazała się wyższa od tej,

3

która była podstawą do wyliczenia w zaskarżonym wyroku wysokości opłaty rocznej

za użytkowanie wieczyste tej nieruchomości, należnej od strony powodowej.

W skardze kasacyjnej powodowa Spółka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi

Sądu Apelacyjnego naruszenie przepisów postępowania cywilnego, tj. art. 289

w związku z art. 271 § 1 i 391 § 1 k.p.c. poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi

strony powodowej zadawanie przesłuchiwanej biegłej sądowej pytań

wykraczających poza uchybienia jej opinii z dnia 19 sierpnia 2009 r. wskazywane

w apelacji, co jest sprzeczne z prawem do rzetelnego procesu sądowego (art. 6

ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka); art. 286 w związku z art. 289, art.

271 § 1, 235 § 1 i 391 § 1 k.p.c. poprzez niewezwanie biegłej sądowej na rozprawę

dnia 30 września 2010 r. w celu umożliwienia zadania jej pytań dotyczących jej

opinii z dnia 14 czerwca 2010 r., co narusza zasadę bezpośredniości w sytuacji,

gdy strona żąda ustnego wyjaśnienia złożonej na piśmie opinii przez biegłego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna dotyczy wyłącznie zarzutów naruszenia wskazanych

przepisów postępowania cywilnego w zakresie rzetelności przeprowadzonego

przez Sąd drugiej instancji postępowania dowodowego. Skarżąca Spółka podniosła

w szczególności, że mając uzasadnione zarzuty wobec opinii biegłej sądowej nie

mogła zadawać jej pytań na rozprawie, albo dlatego, że w apelacji niektórych

wątpliwości nie wskazała, ponieważ zastrzeżenia do opinii sformułowała jedynie

przykładowo, albo dlatego, że biegła nie została wezwana na rozprawę, mimo że

wydała opinię uzupełniającą na piśmie, a do treści tej opinii skarżąca miała

zastrzeżenia.

Należy stwierdzić, że co do zasady podstawą skargi kasacyjnej nie mogą

być zarzuty odnoszące się do ustalonego stanu faktycznego oraz do oceny

dowodów (art. 3983

§ 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy jest związany ustalonym przez

sąd pierwszej i drugiej instancji stanem faktycznym i dokonaną oceną dowodów

(art. 39813

§ 2 k.p.c.). Dlatego tylko wyjątkowo do tych kwestii można się odnosić,

4

jeżeli zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej ze względu na

stwierdzone wady postępowania rozpoznawczego.

W niniejszej sprawie, w której spór dotyczy jedynie określenia wartości

nieruchomości, stanowiącej podstawę wyliczenia należności z tytułu użytkowania

wieczystego, taka sytuacja nie występuje. W postępowaniu przed Sądami pierwszej

i drugiej instancji zostały przedstawione na zlecenie sądu trzy opinie pisemne,

a biegła, która je sporządziła była przesłuchiwana i wyjaśniła wątpliwości

podnoszone przez stronę powodową. Niezadowolenie powodowej Spółki z trzeciej

opinii uzupełniającej, która nie zmieniała treści poprzednich opinii co do istoty sporu

nie może uzasadniać dopuszczenia kolejnych dowodów z opinii biegłych.

W orzecznictwie jest wyrażony słuszny pogląd, że stosując do biegłych

odpowiednio przepisy dotyczące świadków (art. 289 k.p.c.), przeprowadzenie

dowodu z opinii biegłego nie może ograniczać się do złożenia przez biegłego

pisemnej opinii do akt sprawy, a biegły powinien zostać wezwany na rozprawę, aby

strony mogły mu zadawać pytania (wyrok SN z dnia 14 października 1977 r., III PR

142/77, Lex nr 8013; wyrok SN z dnia 14 listopada 1983 r., I CR 332/83, Lex

nr 8573). W przypadku rozpoznawania sprawy w kolejnej instancji ma to znaczenie

wtedy, gdy strona podnosi nowe zarzuty do treści opinii, a w tej sprawie zarzuty do

opinii były takie same, jak już wcześniej zostały wyjaśnione.

Sąd pierwszej instancji odniósł się starannie do opinii biegłej w uzasadnieniu

wyroku, a Sąd drugiej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe

uzupełniające i biegła sporządziła opinię pisemną uzupełniająca, po uprzedniej

opinii ustnej. Zaskarżony wyrok został prawidłowo uzasadniony, nie są w tej kwestii

formułowane w skardze zarzuty a powołaniem się na art. 387 k.p.c., a opinia biegłej

umożliwiała jej sądową kontrolę (por. wyrok SN z dnia 19 maja 1998 r., II UKN

55/98, OSNP 1999, nr 10, poz. 351). Z treści skargi kasacyjnej nie wynika, jakie

skutki miałoby przynieść kolejne przesłuchiwanie biegłej, a w skardze jest tylko

wyrażane przypuszczenie, że tak mogłoby być, przy czym nie zostały wskazane

żadne okoliczności, które miałyby to chociaż uprawdopodobnić. Nie są podniesione

wątpliwości, które miałyby zostać wyjaśnione poprzez pytania, podane nawet tylko

przykładowo, jakie na rozprawie strona powodowa zamierzała zadać biegłej, a na

skutek jej niewezwania stało się to niemożliwe. Ponadto, w uzasadnieniu

5

zaskarżonego wyroku wyjaśniona została zasadność przyjętej metody obliczania

wartości nieruchomości i nie zostało to podważone w sposób, który miałby

wskazywać na taką nieprawidłowość tej metody, która by ją eliminowała na rzecz

innej metody. Z tych względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej odnośnie

do naruszenia art. 289 w związku z art. 271 § 1 i art. 235 § 1 k.p.c. co do

naruszenia zasady bezpośredniości, poprzez uniemożliwienie stronie powodowej

zadawania biegłej pytań na rozprawie, zwłaszcza jeśli miałyby one wychodzić, jak

się podnosi w skardze, poza wskazywane w apelacji uchybienia jej opinii, skoro są

one w ogóle w skardze nieprzedstawione. Nie można w tej sytuacji zarzucać

nierzetelności przeprowadzonego postępowania sądowego z powoływaniem się na

postanowienia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Brak jest również podstaw do kwestionowania opinii biegłej na skutek

uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia 23

marca 2011 r. decyzji Prezydenta Miasta K. w sprawie ustalenia dodatkowej opłaty

rocznej od powodowej Spółki z tytułu niedotrzymania terminów zagospodarowania

przedmiotowej nieruchomości. Rozstrzygnięcie to podjęte ze względu na

zakwestionowanie operatu szacunkowego powołanego biegłego zapadło w

postępowaniu administracyjnym i nie ma dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia.

Sąd powszechny ma samodzielność w kwestii ustalenia opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego (zob. wyrok SN z dnia 18 września 2003 r., I CK 66/02,

OSNC 2004, nr 11, poz. 177). Ponadto, Sąd drugiej instancji przeprowadził własne

postępowanie dowodowe i nie kierował się operatem szacunkowym,

przedstawionym w postępowaniu administracyjnym. W załączonych do skargi

obszernych pismach uzupełniających wskazywane są przez powódkę okoliczności

faktyczne i prawne albo już zawarte w samej skardze, albo pozostające poza

rozpoznawaną sprawą.

Z tego względu Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. oddalił skargę

kasacyjną.