II PK 90/11

Sygn. akt II PK 90/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. C.

przeciwko J. Spółce z o.o. w W.

o odszkodowanie i sprostowanie świadectwa pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 15 grudnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w W.

z dnia 18 listopada 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej apelację powódki i w

tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w W.

2

UZASADNIENIE

Powódka K. C. w pozwie z 6 listopada 2008 r., skierowanym przeciwko stronie

pozwanej J. Sp. z o.o. wniosła o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za nieuzasadnione i

zasądzenie od strony pozwanej na jej rzecz odszkodowania w kwocie 2.500 zł oraz 3.617

euro, nadto kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

W uzasadnieniu powódka wskazała między innymi, że w

umowie ustnej zostało ustalone, że będzie otrzymywać również

prowizję w wysokości 1 euro od każdej przepracowanej godziny

pracownika tymczasowego zatrudnionego w Niemczech. Była to

umowa zawarta pomiędzy nią i K. M. oraz B. W. przy zawieraniu

umowy o pracę. Przez kilka pierwszych miesięcy powódka zajmowała

się zorganizowaniem rynku pracy w Niemczech dla polskich

pracowników tymczasowych i otrzymywała tylko wynagrodzenie

zasadnicze 1.790 zł netto. Na początku 2008 r., kiedy zostali

zatrudnieni pierwsi pracownicy tymczasowi w Niemczech zostały jej

wypłacone pierwsze prowizje. W piśmie procesowym z 15 grudnia

2008 r. powódka sprecyzowała żądaną kwotę odszkodowania na

15.377,60 zł. Powódka wskazała, że obliczając kwotę odszkodowania,

do miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego w kwocie 2.500 zł

brutto doliczyła prowizje w kwocie średniej prowizji z 3 miesięcy za

lipiec 2008 r. w kwocie 3.540,25 euro, za sierpień 2008 r. w kwocie

3.072,5 euro, za wrzesień 2008 r. w kwocie 4.238,25 euro, łącznie

10.851 euro. Średnia prowizja z 3 miesięcy wynosiła 3.617 euro,

Kwota 3.617 euro została przeliczona po kursie z 6 listopada 2008 r.,

tj. dnia wniesienia pozwu, kiedy kurs euro wynosił 3.5603 zł, co dało

12.877,60 zł, przy dodaniu wynagrodzenia zasadniczego w kwocie

2.500 zł brutto, kwota odszkodowania wynosi 15.377,60 zł.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o odrzucenie

powództwa z uwagi na przekroczenie przez powódkę terminu do

złożenia odwołania oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów

zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Alternatywnie

3

strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów

procesu. Strona pozwana zaprzeczyła jakoby powódka miała

otrzymywać prowizję w wysokości 1 euro za każdą przepracowaną

godzinę pracownika tymczasowego. Przede wszystkim, brak jest

powyższych ustaleń w umowie o pracę, jak również w regulaminie

wynagradzania. Umowa o pracę i zawarte w niej warunki wynagradzania

przewidują wynagrodzenie brutto w wysokości 2.500 zł, a zatem tylko

takie wynagrodzenie zasadnicze miała otrzymać powódka i tylko taka

wysokość wynagrodzenia może stanowić podstawę ewentualnej

wysokości odszkodowania.

W piśmie procesowym z 13 lipca 2009 r. powódka w całości podtrzymała żądania

zawarte w pozwie oraz rozszerzyła żądanie pozwu o zasądzenie 208.549, 73 zł tytułem

wynagrodzenia, prowizji, ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, zwrotu kosztów delegacji

służbowych i kosztów poniesionych na rzecz pracowników tymczasowych. Łącznie powódka

domagała się 265.794,93 zł.

Postanowieniem z 22 lipca 2009 r. Sąd Rejonowy wyłączył roszczenie powódki o

zapłatę odszkodowania w kwocie 15.377,60 zł do odrębnego rozpoznania. Sprawę o zapłatę

208.549,73 zł tytułem wynagrodzenia, prowizji, ekwiwalent za urlop, zwrotu kosztów

delegacji służbowych i kosztów poniesionych na rzecz pracowników tymczasowych

przekazano Sądowi Okręgowemu VII Wydziałowi Pracy zgodnie z właściwością.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka została zatrudniona przez stronę pozwaną

na podstawie umowy o pracę z 1 października 2007 r., początkowo na okres próbny do 31

grudnia 2007 r., a następnie, od 1 stycznia 2008 r., na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze

czasu pracy, na stanowisku przedstawiciela handlowego. W umowie o pracę zawartej 28

grudnia 2007 r. strony ustaliły, że praca będzie wykonywana na terenie kraju i poza jego

granicami i, że powódka będzie otrzymywać wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2.500 zł

brutto. Wskazano również, że premie i dodatki przysługują powódce zgodnie z warunkami

określonymi w regulaminie płac strony pozwanej. Zgodnie z § 6 regulaminu wynagradzania

obowiązującego u strony pozwanej na wynagrodzenie pracownika (jeżeli umowa o pracę tak

stanowi lub przewidują to stosowne przepisy) składają się: wynagrodzenie zasadnicze, premia

uznaniowa, dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, inne świadczenia przysługujące z

mocy przepisów prawa pracy. W myśl § 7 przedmiotowego regulaminu wysokość oraz

zasady przyznawania pracownikom stawek wynagrodzenia za pracę na danym stanowisku, a

także innych składników wynagrodzenia określa indywidualna umowa o pracę pracownika

4

oraz regulamin. Stosownie do § 8, nagrody i premia uznaniowa mają charakter uznaniowy i są

przyznawane w ramach posiadanych przez spółkę wolnych środków, w zależności od jakości

świadczonej pracy, zaangażowania pracowników w wykonywaniu zadań i dyscypliny pracy.

Decyzję o przyznaniu nagrody lub premii uznaniowej podejmuje upoważniony członek

zarządu. Do podstawowych obowiązków powódki należało podejmowanie działań mających

na celu pozyskiwanie zleceń od firm niemieckich na pracę polskich pracowników

tymczasowych, wyszukiwanie pracowników oraz opieka i nadzór nad pracownikami

zatrudnianymi przez stronę pozwaną i wysyłanymi do pracy u pracodawcy użytkownika.

Pierwsi pracownicy rozpoczęli pracę w styczniu 2008 r., od lutego do czerwca 2008 r. było to

średnio 15-20 osób, od lipca do października 2008 r. powyżej 20 osób. Przełożonymi

powódki byli B. W. i K. M.. W początkowym okresie zatrudnienia powódki przełożeni nie

mieli zastrzeżeń do sposobu wywiązywania się przez nią z obowiązków. Od czerwca - lipca

2008 r. powódka nie wykonywała dobrze swoich obowiązków pracowniczych, nie

kontaktowała się należycie z pracownikami, pracownicy zaczęli odchodzić. Pismem z 30

października 2008 r. strona pozwana rozwiązała z powódką umowę o pracę z zachowaniem

jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia, wskazując jako przyczynę naruszenie przez nią

obowiązków pracowniczych w zakresie dbałości o dobro i mienie pracodawcy. Powódka nie

otrzymała od strony pozwanej konkretnych informacji odnośnie do przyczyn rozwiązania z

nią umowy o pracę. Średnie miesięczne wynagrodzenie powódki za ostatnie 12 miesięcy

zatrudnienia wynosiło 3.391,45 zł, przy czym wynagrodzenie zasadnicze wynosiło 2.500 zł

brutto, premia uznaniowa za grudzień 2007 r. wyniosła 650 zł brutto, natomiast premia

motywacyjna za okres od stycznia do września 2008 r. wyniosła 1.718,65 euro (8.095 zł

brutto).

Uwzględniając powyższe ustalenia Sąd Rejonowy uznał, że żądanie powódki co do

zasady jest uzasadnione, bowiem wskazana przez pracodawcę przyczyna wypowiedzenia była

niejasna, niedostatecznie konkretna i zbyt ogólnikowa, co nie pozwala Sądowi ocenić, czy

przyczyna wypowiedzenia w rzeczywistości istnieje. Strona pozwana, wypowiadając

powódce umowę o pracę naruszyła art. 30 § 4 i art. 45 k.p. Wysokość należnego powódce

odszkodowania Sąd ustalił zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie

niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań,

odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzeń oraz innych należności przewidzianych

w kodeksie pracy i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997

r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i

5

wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Powódka

otrzymywała wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 2.500 zł miesięcznie, nadto za grudzień

2007 r. otrzymała premię w kwocie 650 zł oraz za okres od stycznia 2008 r. do września 2008

r. uzyskała premię motywacyjną w kwocie 8.095 zł - równowartość 1.718,65 euro, co

wskazuje, że miesięczne wynagrodzenie powódki liczone jak ekwiwalent za urlop

wypoczynkowy za ostatnie 12 miesięcy wynosi 3.391,45 zł i w tej wysokości przysługuje jej

odszkodowanie w oparciu o art. 471 k.p. W ocenie Sądu Rejonowego żądanie powódki

zasądzenia na jej rzecz odszkodowania ponad tę kwotę jako nieuzasadnione podlegało

oddaleniu, wobec braku podstaw do jego uwzględnienia.

Wyrokiem z 23 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej na rzecz powódki

tytułem odszkodowania, w związku z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę,

3.391,45 zł brutto z ustawowymi odsetkami od 7 marca 2009 r. do dnia zapłaty. W pozostałej

części Sąd Rejonowy powództwo oddalił.

Apelację od tego wyroku w zakresie pkt I złożyła strona pozwana zarzucając

naruszenie art. 30 § 4 k.p., przez jego niezastosowanie i uznanie, że wskazana w treści

wypowiedzenia przyczyna nie spełnia wymogów określonych tym przepisem.

Apelację od tego wyroku wywiodła również powódka odnośnie do pkt II wyroku,

zarzucając w szczególności naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 227 i 235 § 1

k.p.c., przez uchylenie się od przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, mających

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności dowodu z zeznań świadków na

okoliczność istnienia wynagrodzenia prowizyjnego powódki, protokołów z zeznań świadków

w sprawie sygn. akt VII P …/09 przed Sądem Okręgowym wW. na okoliczność istnienia

wynagrodzenia prowizyjnego powódki, dowodu z dokumentów: kwit kasowy wypłaty

prowizji z 20 września 2008 r., prowadzony u pozwanej zeszyt dokumentujący wypłacanie

powódce prowizji, maile do prezesa zarządu pozwanej na temat należnej powódce prowizji,

zestawienia rozliczeń prowizji sporządzane przez pozwaną, odręczne rozliczenia prowizji

powódki, dowodu z opinii biegłego sądowego w zakresie prowizji, co w konsekwencji

skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.

Powódka domagała się zmiany wyroku w pkt II, przez zasądzenie na jej rzecz od

strony pozwanej tytułem odszkodowania dalszej kwoty 11.986,15 zł. Podniosła także, że Sąd

Rejonowy nie rozpoznał jej wniosku o sprostowanie świadectwa pracy.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy oddalił obie

apelacje, a ponadto odrzucił apelację powódki odnośnie do żądania sprostowania świadectwa

pracy.

6

Uznając obie apelacje za nieuzasadnione Sąd drugiej instancji uznał, że Sąd Rejonowy

przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, wyjaśnił okoliczności sprawy istotne

zarówno w zakresie przyczyn zasadności wypowiedzenia powódce umowy o pracę jak i

wysokości należnego jej odszkodowania.

Sąd ocenił jako niezasadny zarzut apelacji strony pozwanej dotyczący naruszenia art.

30 § 4 k.p.

Odnośnie do apelacji powódki, Sąd Okręgowy wskazał, że podniesione w niej zarzuty

dotyczyły twierdzeń, że oprócz wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę oraz

regulaminu wynagrodzenia, powódce przysługiwała również prowizja, co miało mieć wpływ

na wysokość należnego jej odszkodowania. W kwestii tej Sąd drugiej instancji podzielił

wywód Sądu Rejonowego, wskazując że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia

w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania

odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności

przewidzianych w kodeksie pracy (Dz. U. Nr 62 poz. 289 ze zm.) w celu obliczenia

odszkodowania, stosuje się do zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego

za urlop. Przy obliczaniu odszkodowania należy więc odwołać się do rozporządzenia Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania

urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz

ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. nr 2, poz. 14 ze zm.). Zgodnie z § 15

rozporządzenia składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości

uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa

do tego ekwiwalentu. Natomiast zmienne składniki wynagrodzenia przysługujące

pracownikowi za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w okresie 3 miesięcy

bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, uwzględnia się przy

ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu. Jeżeli zatem w okresie 3 miesięcy

poprzedzających miesiąc nabycia prawa do odszkodowania pracownikowi nie była wypłacana

premia, odszkodowanie należy obliczyć uwzględniając wyłącznie wynagrodzenie określone w

stawce miesięcznej w stałej wysokości. Natomiast stosownie do § 17 rozporządzenia

składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy dłuższe niż 1 miesiąc wypłacone w okresie

12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu,

uwzględnia się przy ustaleniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu, przy czym §

11 i 16 ust. 2 stosuje się odpowiednio. W konkluzji Sąd Okręgowy stwierdził, że wyliczone

według powyższych zasad odszkodowanie wynosiło 3.391,45 zł brutto, a Sąd Rejonowy,

7

obliczając należne powódce odszkodowanie, uwzględnił wszystkie wypłacone powódce

składniki wynagrodzenia. Następnie Sąd Okręgowy podkreślił, że przepisy płacowe muszą

być interpretowane ściśle, a wszystkie składniki wynagrodzenia muszą mieć podstawę w

przepisach prawa, w tym w regulaminie wynagradzania. Obowiązujący u strony pozwanej

regulamin prowizji nie przewidywał, zaś wypłacona powódce kwota 1.718,65 euro stanowiła

premię motywacyjną (uznaniową). Premia uznaniowa nie ma charakteru roszczeniowego, nie

stanowi składnika wynagrodzenia za pracę i wobec tego nie mieści się w pojęciu

wynagrodzenia urlopowego i nie może być uwzględniona w wysokości odszkodowania z

tytułu wadliwego rozwiązania stosunku pracy. Nie zachodziła zatem potrzeba prowadzenia

dalszego postępowania a w szczególności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w

zakresie prowizji, bowiem powódka nie wykazała, aby takie wynagrodzenie w ogóle jej

przysługiwało. Naruszenie art. 227 k.p.c. zachodzi wówczas, gdy sąd oddala wnioski

dowodowe zmierzające do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, przeprowadza dowód

dla ustalenia faktów, które nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy bądź

odmówienia przeprowadzenia dowodu z uwagi na powołanie go dla udowodnienia

okoliczności nie mających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy ocena ta

była błędna. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy nie dopuścił się żadnego z

powołanych uchybień prawidłowo ustalając wysokość należnego powódce odszkodowania, a

przeprowadzone przez ten Sąd ustalenia faktyczne nie tylko korespondują ze zgromadzonym

w sprawie materiałem dowodowym, ale także nie przekraczają określonych przepisem art.

233 § 1 k.p.c. granic swobodnej oceny dowodów. Z tych względów Sąd drugiej instancji

orzekł jak w pkt I wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku Sąd uzasadnił tym, że powódka nie zgłaszała

przed sądem żądania sprostowania świadectwa pracy i Sąd pierwszej instancji nie orzekał w

tym przedmiocie. Wobec tego apelacja powódki w tym zakresie podlegała odrzuceniu jako

niedopuszczalna.

W skardze kasacyjnej powódka zaskarżyła powyższy wyrok Sądu Okręgowego w pkt

I. W zakresie podstawy naruszenia przepisów postępowania skarżąca zarzuciła rażące i

mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 227, 217 § 1 i 2, 224 § 1, w

związku z art. 378 § 1, w związku z art. 382, w związku z art. 391 i w związku z art. 328 § 2

k.p.c. oraz art. 386 § 4 k.p.c., przez: (-) nierzetelne rozważenie zarzutów apelacyjnych i

przyjęcie, że uchybienie w postaci niewydania postanowień dowodowych w zakresie

istotnych wniosków dowodowych, a tym samym nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez

stronę dowodów na okoliczność rzeczywistej treści stosunku prawnego nie miało znaczenia

8

dla rozstrzygnięcia sprawy, (-) uchylenie się od uzasadnienia wszystkich postawionych w

apelacji zarzutów, a w tym motywów, którymi kierował się Sąd Okręgowy przyjmując za

Sądem Rejonowym, że wnioski dowodowe nierozpoznane przez Sąd Rejonowy nie miały

znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a także przez uchylenie się od rozpoznania zarzutów

skierowanych przeciwko ocenie dowodów, którą zaprezentował Sąd Rejonowy, (-)

nieuchylenie wyroku Sądu Rejonowego i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

w sytuacji, gdy Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy.

Z ostrożności procesowej pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi

również obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 2 rozporządzenia Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia

stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw [...] oraz § 15 rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r., w sprawie szczegółowych zasad

udzielenia urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu

oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że

wyszczególnione w tych aktach prawnych pojęcie wynagrodzenia, jako podstawy wyliczenia

świadczeń, obejmuje jedynie takie składniki wynagrodzenia, które objęte są formalną umową

o pracę i nie obejmuje takich składników, które ustalone zostały przez strony stosunku pracy

ustnie, choć były wypłacane.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, między innymi, że skarżąca przed Sądem

Rejonowym starała się wykazać, że pisemna umowa pracę, jaką zawarła z pracodawcą nie

obejmuje w rzeczywistości tego wszystkiego, na co strony się umawiały. Dotyczyło to w

szczególności dodatkowego elementu wynagrodzenia, obok zasadniczego, tj. wynagrodzenia

prowizyjnego, które powódka ustaliła z pracodawcą ustnie i które było jej wypłacane. W tym

zakresie Sąd Rejonowy pomimo pokaźnej liczby zgłoszonych wniosków dowodowych, w

tym dokumentów sporządzonych przez stronę pozwaną ewidentnie potwierdzających

twierdzenia powódki, nie tylko ich nie przeprowadził, ale nawet nie wydał żadnego

postanowienia dowodowego. Sąd Okręgowy, pomimo wytknięcia w apelacji tych uchybień

zupełnie je zbagatelizował, nie wyjaśnił dlaczego uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo nie

wydał żadnych postanowień dowodowych i dlaczego te wnioski dowodowe nie miały

istotnego znaczenia dla sprawy. Sąd Okręgowy jedynie odwołał się do przepisów

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu

ustalania wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw [...] oraz

9

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z stycznia 1997 r., w sprawie

szczegółowych zasad udzielenia urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania

wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, wskazując, że Sąd

Rejonowy prawidłowo obliczył odszkodowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. W zasadniczym zakresie trafne okazały się zarzuty

naruszenia przepisów postępowania. Według art. 217 § 2 k.p.c., sąd pominie środki

dowodowe, jeżeli okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione lub jeżeli strona

powołuje dowody jedynie dla zwłoki. Art. 227 k.p.c. stanowi, że przedmiotem dowodu są

fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Z kolei według art. 378 § 1 in

initio k.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji. Zaś stosownie do

art. 382 k.p.c., sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu

w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Z powołanych przepisów wynika, że

jakkolwiek sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wskazanych przez

stronę, to jednak odmowa dopuszczenia określonego dowodu nie należy do sfery swobodnego

uznania sędziowskiego. W szczególności sąd nie może pominąć środków dowodowych na

wskazywane przez stronę okoliczności, w przypadku, gdy nie zostały wyjaśnione sporne

fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 217 § 2 w związku z art. 227

k.p.c.). Wobec tego, sąd odwoławczy, jako sąd merytoryczny, rozpoznając sprawę w

granicach apelacji, powinien uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie spornych faktów

mających dla sprawy istotne znaczenie, a niewyjaśnionych przez sąd pierwszej instancji (art.

378 § 1 w związku z art. 382 k.p.c.; zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r.,

I PK 135/10, LEX nr 794776).

Sąd Okręgowy naruszył powołane wyżej przepisy przez to, że odmówił

przeprowadzenia dowodów mających wyjaśnić prawdziwość twierdzeń powódki. Ponadto

Sąd, pomimo wytknięcia przez powódkę w apelacji zaniechań Sądu Rejonowego dotyczących

jej wniosków dowodowych przedstawianych na okoliczność przysługiwania jej składnika

wynagrodzenia za pracę w postaci prowizji uzgodnionej między stronami ustnie i nieobjętej

pisemną umową ani nieprzewidzianej w regulaminie wynagradzania, nieprawidłowo ocenił te

naruszenia i ich istotność dla rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi naruszenie art. 217 § 2 i art.

227 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia

2008 r., I PK 184/07, LEX nr 448285 i orzeczenia tam przytoczone). Nie ulega wątpliwości,

10

że powódka zarówno w pozwie, jak i w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, a

także w apelacji wskazywała dowody i formułowała wnioski dowodowe na potwierdzenie

wskazanej tezy. Nie ma też wątpliwości, że wykazanie tej tezy dotyczyło faktu mającego dla

rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie i stanowiącego główny przedmiot apelacji powódki.

Uzasadniając odmowę uwzględnienia apelacyjnych zarzutów powódki dotyczących

postępowania dowodowego w kwestii prowizji, Sąd drugiej instancji wskazał w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, że przepisy płacowe muszą być interpretowane ściśle, a wszystkie

składniki wynagrodzenia muszą mieć podstawę w przepisach prawa, w tym w regulaminie

wynagradzania. Skoro zaś obowiązujący u strony pozwanej regulamin prowizji nie

przewidywał, zaś wypłacona powódce kwota 1.718,65 euro stanowiła premię motywacyjną

(uznaniową), która nie może być uwzględniona w wysokości odszkodowania z tytułu

wadliwego rozwiązania stosunku pracy, to nie zachodziła potrzeba prowadzenia dalszego

postępowania a w szczególności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie

prowizji, bowiem powódka nie wykazała, aby takie wynagrodzenie w ogóle jej

przysługiwało. Z argumentacji tej wynika, że Sąd Okręgowy swoje wnioski co do

przysługiwania powódce prowizji oparł głównie na twierdzeniu o braku podstawy prawnej do

jej wypłaty, nie biorąc pod uwagę twierdzeń powódki, że obowiązek tej wypłaty wynikał z

ustnych ustaleń stron, które, gdyby twierdzenie powódki zostało wykazane, należałoby uznać

za część umowy o pracę, stanowiącą prawną podstawę wypłaty prowizji. W tej sytuacji

przekonanie Sądu o braku potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego ze

względu na niewykazanie przez nią, aby prowizja jej przysługiwała wynika z niezrozumienia,

że to właśnie Sąd pierwszej instancji, a następnie Sąd odwoławczy uniemożliwiły jej

przeprowadzenie dowodu na „przysługiwanie prawa do prowizji”. Należy też wskazać, że

stan faktyczny w każdym postępowaniu jest oceniany w aspekcie przepisów prawa

materialnego. Przepisy te wyznaczają zakres koniecznych ustaleń faktycznych, które powinny

być w sprawie dokonane. Przepisy prawa materialnego mają też decydujące znaczenie dla

oceny, czy określone fakty, jako ewentualny przedmiot dowodu, mają wpływ na treść

orzeczenia (zob. wyrok SN z dnia 26 lipca 2000 r., I CKN 975/98, LEX nr 50825). Skoro

więc Sąd Okręgowy uznał, za Sądem pierwszej instancji, że powódce z tytułu wadliwego

wypowiedzenia umowy o pracę przysługiwało odszkodowanie wyliczone na podstawie

powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia

stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań (…) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i

Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu

11

wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu

pieniężnego za urlop, to powinien umożliwić jej prowadzenie dowodu na okoliczność

twierdzonego przez nią prawa do prowizji, stanowiącej składnik wynagrodzenia

uwzględniany w podstawie odszkodowania.

Nieuzasadnione okazały się natomiast podniesione w rozpoznawanej skardze zarzuty

naruszenia prawa materialnego. W szczególności § 15 powołanego powyżej rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. dotyczy składników wynagrodzenia

określonych w stawce miesięcznej w stałej wysokości, do których prowizja nie należy.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art.

39815

§ 1 k.p.c.

/tp/