III KRS 27/11

Wyrok z dnia 15 grudnia 2011 r.

III KRS 27/11

Rozpatrywanie i ocena kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.)

obejmuje kompetencję Krajowej Rady Sądownictwa do badania stopnia dojrza-

łości zawodowej kandydatów.

Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Halina Kiryło, Maciej Pacuda.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r.

sprawy z odwołania Agnieszki T. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa […] z dnia

16 czerwca 2011 r. w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia

urzędu sędziego,

o d d a l i ł odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Uchwałą z dnia 16 czerwca 2011 r. […] Krajowa Rada Sądownictwa postano-

wiła, że referendarz sądowy Agnieszka T. nie zostanie przedstawiona Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu sędziego

Sądu Rejonowego w K. W Sądzie Rejonowym w K., w którym Agnieszka T. zgłosiła

swoją kandydaturę, o trzy wolne stanowiska sędziowskie ubiegało się czterdziestu

trzech kandydatów. Agnieszka T. w 2003 r. ukończyła studia prawnicze na Uniwer-

sytecie Ś. z oceną bardzo dobrą. W okresie od listopada 2003 r. do października

2005 r. była zatrudniona w kancelarii adwokackiej na stanowisku pracownika kance-

laryjnego. W dniu 24 października 2005 r. podjęła pracę w Sądzie Okręgowym w K.

na stanowisku asystenta sędziego, gdzie była zatrudniona do 31 maja 2007 r. Po

odbyciu aplikacji sądowej, we wrześniu 2007 r. złożyła egzamin sędziowski, uzysku-

jąc ocenę bardzo dobrą. Od 27 marca 2008 r. była zatrudniona w Sądzie Rejonowym

2

w K. na stanowisku asystenta sędziego. Z dniem 16 czerwca 2008 r. została miano-

wana referendarzem sądowym w Sądzie Rejonowym w M. Dokonujący oceny pracy

kandydatki na stanowisku referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w M. sę-

dziowie sądu okręgowego Katarzyna S. oraz Sławomir J. uznali, że wyniki lustracji

uzasadniają pozytywną ocenę poziomu merytorycznego orzecznictwa kandydatki

świadczącego o dobrej znajomości stosowanych przepisów, zarówno z zakresu

prawa cywilnego, jak i procedury cywilnej, z uwzględnieniem przepisów z zakresu

postępowania wieczystoksięgowego, a także z dziedziny prawa karnego. Zdaniem

sędziów opiniujących, także analiza spraw objętych kontrolą skargową uzasadnia

pozytywną ocenę orzecznictwa opiniowanej. Dane statystyczne oraz brak w referacie

spraw starych powyżej 6 miesięcy świadczą o właściwym nakładzie pracy oraz su-

mienności i systematyczności w wykonywaniu obowiązków. Pracując w kilku wy-

działach kandydatka wykazała się wszechstronną wiedzą (z prawa cywilnego, postę-

powania wieczystoksięgowego oraz karnego). Uzyskała pozytywną opinię przełożo-

nych. Posiada cechy pozwalające na ubieganie się o stanowisko sędziego. Przepro-

wadzona ocena stwarza podstawy do rekomendacji kandydatki na stanowisko sę-

dziego sądu rejonowego. Kolegium Sądu Okręgowego w K. na posiedzeniu w dniu

15 lutego 2011 r. jednogłośnie pozytywnie zaopiniowało kandydaturę Agnieszki T. Na

posiedzeniu Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K.

w dniu 16 lutego 2011 r. na kandydatkę oddano 18 głosów „za”, 48 „przeciw” (15 gło-

sów było nieważnych). Minister Sprawiedliwości w opinii z dnia 1 kwietnia 2011 r.

pozytywnie ocenił kandydaturę Agnieszki T. Zespół członków Krajowej Rady Sądow-

nictwa przeprowadził w dniu 14 czerwca 2011 r. rozmowę z kandydatką. W toku

rozmowy wyjaśniła ona, że pierwszy raz „startuje” na wolne stanowisko sędziowskie,

chociaż referendarzem sądowym jest już od 2007 r.; że udział w konkursie był dla

niej trudną decyzją z uwagi na ilość pracy na takim stanowisku. Obawiała się czy

poradzi sobie z pracą. Kandydatka wskazała, że chciałaby pracować w wydziale ro-

dzinnym, gdyż tam akurat rozstrzyga się sprawy bardzo delikatnej wagi. Jej zdaniem

poradziłaby sobie na takim stanowisku. Podołałaby również pracy w wydziale kar-

nym, gdyż po studiach pracowała w kancelarii zajmującej się głównie sprawami kar-

nymi.

Oceniając kandydaturę Agnieszki T. Krajowa Rada Sądownictwa wzięła pod

uwagę również to, że kandydatka nie otrzymała poparcia środowiska sędziowskiego

na Zgromadzeniu Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K. w dniu 16

3

lutego 2011 r. Ponadto, zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa, posiada ona mniejszy

stopień dojrzałości zawodowej potrzebnej do wykonywania zawodu sędziego w po-

równaniu do pozostałych, „startujących” na trzy wolne stanowiska sędziowskie kontr-

kandydatów. Kandydatka w rozmowie z zespołem Krajowej Rady Sądownictwa wy-

raziła wątpliwości co do podołania przez nią obowiązkom związanym z wykonywa-

niem zawodu sędziego, w tym obawy przed tym czy ilość pracy na takim stanowisku

nie przekraczałaby jej możliwości. Krajowa Rada Sądownictwa miała na uwadze lep-

sze kandydatury w osobach: referendarza sądowego Sabiny C., referendarza sądo-

wego Macieja R. oraz referendarza sądowego Alicji W. Maciej R. i Alicja W. otrzymali

równie wysokie oceny na dyplomie ukończenia studiów prawniczych i egzaminie sę-

dziowskim, co Agnieszka T., przy identycznym poparciu Kolegium (opinie jednogło-

śnie pozytywne) oraz nieco wyższym wyniku głosowań na posiedzeniu Zgromadze-

nia Przedstawicieli Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K. (odpowiednio 19 głosów

„za” i 48 „przeciw” oraz 22 głosy „za” i 46 „przeciw”). Z kolei na wybór kandydatury

Sabiny C. miało wpływ większe doświadczenie zawodowe kandydatki i różnorodność

wykonywanych zadań w sądzie (inspektor w sądzie okręgowym, asystent sędziego w

sądzie okręgowym, referendarz sądowy w sądzie rejonowym), a także wysokie po-

parcie środowiska sędziowskiego (jednogłośnie pozytywna opinia Kolegium oraz 47

głosów „za” przy 29 głosach „przeciw” na posiedzeniu Zgromadzenia Przedstawicieli

Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K.). Powyżej przedstawione okoliczności spo-

wodowały, że na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 16 czerwca 2011 r.

na Agnieszkę T. nie oddano głosów „za”, oddano 8 głosów „przeciw” przy 8 głosach

„wstrzymujących się”. W konsekwencji Krajowa Rada Sądownictwa stwierdziła, że

kandydatura Agnieszki T. nie uzyskała wymaganej bezwzględnej większości głosów.

Powyższą uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa zaskarżyła odwołaniem do

Sądu Najwyższego Agnieszka T.; zarzucając jej sprzeczność z prawem przez naru-

szenie art. 30 Konstytucji RP, wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie

sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Krajową Radę Sądownictwa. W ocenie

odwołującej się zaskarżona uchwała narusza art. 30 Konstytucji RP, przez nieposza-

nowanie przy ocenie kandydatury Agnieszki T. jej godności osobistej i naruszenie tej

godności, co przejawiło się w schematycznym i stereotypowym podejściu Krajowej

Rady Sądownictwa do wyrażanych przez nią wątpliwości towarzyszących podjęciu

decyzji o ubieganiu się o stanowisko sędziowskie. Z uzasadnienia zaskarżonej

uchwały nie wynika, aby Krajowa Rada Sądownictwa przy ocenie jej stopnia dojrza-

4

łości zawodowej wzięła pod uwagę inne okoliczności, aniżeli treść wyjaśnień odwo-

łującej się. Odwołująca się podniosła także, że dokonywanie tak daleko idących ocen

jedynie na podstawie zdawkowych informacji, jakimi dysponowała Krajowa Rada Są-

downictwa, jest zaprzeczeniem zindywidualizowanego podejścia do człowieka. W

ocenie odwołującej się wszystkie te okoliczności wskazują na to, że doszło do naru-

szenia prawa i że naruszenie to „miało na tyle istotne znaczenie, że w zasadniczy

sposób wpłynęło na treść przyjętego w uchwale rozstrzygnięcia”.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o oddalenie

odwołania w całości. Wskazano, że Krajowa Rada Sądownictwa podjęła zaskarżoną

uchwałę po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, co znaj-

duje odzwierciedlenie w treści jej uzasadnienia; wzięto pod uwagę doświadczenie

zawodowe odwołującej się, wnioski płynące z załączonych do wniosku opinii wizyta-

cyjnych i służbowych na temat pracy odwołującej się, uzyskane przez nią oceny ze

studiów i z egzaminu sędziowskiego, siłę udzielonego jej poparcia środowiska sę-

dziowskiego, a także wyjaśnienia kandydatki złożone w trakcie rozmowy z zespołem

Krajowej Rady Sądownictwa przeprowadzonej w dniu 14 czerwca 2011 r. Dokonując

oceny dojrzałości zawodowej Agnieszki T., Krajowa Rada Sądownictwa nie naruszyła

granic swobodnego uznania. Poza tym, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej

uchwały, ocena ta miała charakter jedynie uzupełniający i nie wpłynęła na stanowisko

Rady w takim stopniu, jak wynik głosowania podczas Zgromadzenia Przedstawicieli

Sędziów Okręgu Sądu Okręgowego w K.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa - konstytucyjnego organu stojącego

na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 oraz art. 187 Kon-

stytucji RP) - zostały określone w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714; dalej jako „ustawa o

KRS”). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy do kompetencji Rady należy między

innymi rozpatrywanie i ocena kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sę-

dziowskich w sądach powszechnych (por. art. 2 ust. 1 pkt 2 poprzednio obowiązują-

cej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa - Dz.U. z 2010 r.

Nr 11, poz. 67 ze zm.; dalej jako: „poprzednia ustawa o KRS”). W świetle art. 44 ust.

1 ustawy o KRS (por. art. 13 ust. 2 poprzedniej ustawy o KRS) kognicja Sądu Naj-

5

wyższego do oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje badanie, czy

uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Sąd Najwyższy nie jest właściwy

dla dokonania wyboru najlepszego kandydata z spośród osób starających się o sta-

nowisko sędziego. Taka kompetencja jest domeną Krajowej Rady Sądownictwa,

natomiast weryfikacja rozstrzygnięć Rady przez Sąd Najwyższy polega zasadniczo

na kontroli zachowania przewidzianej procedury (por. wyroki Sądu Najwyższego z

dnia 15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09, niepublikowane, oraz z dnia 20

października 2009 r., III KRS 13/09, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyj-

nego 2011 nr 11, poz. 93). W konsekwencji określonego ukształtowania kognicji

Sądu Najwyższego w zakresie kontroli postępowania dotyczącego przedstawienia

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola

sądowa obejmuje w szczególności badanie, czy w danym postępowaniu zachowane

zostały właściwe kryteria oceny zgłaszających się kandydatów oraz czy przeprowa-

dzono wymagane czynności organów sądowych. Analiza tego, czy uchwała nie po-

zostaje w sprzeczności z prawem, dotyczy w szczególności przestrzegania przez

Radę ustawowych warunków powoływania na stanowisko sędziego, określonych w

ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98,

poz. 1070 ze zm.; dalej jako: „usp”) oraz reguł proceduralnych obowiązujących w

postępowaniu przed tym organem, określonych zwłaszcza w rozdziale 3 ustawy o

KRS, w szczególności zaś w art. 33, art. 42 oraz w art. 44 powołanej ustawy.

Rozpatrując zarzut odwołania dotyczący art. 30 Konstytucji RP należy w

pierwszym rzędzie stwierdzić, że odwołująca się nie zarzuciła naruszenia jakiegokol-

wiek z przepisów prawa dotyczących ustrojowej pozycji (właściwości) Krajowej Rady

Sądownictwa oraz trybu w jakim rozpatruje ona sprawy do niej należące. Poza za-

kresem zaskarżenia pozostają w szczególności zastosowane w sprawie przepisy

dotyczące trybu postępowania w zakresie rozpatrywania kandydatur na wolne sta-

nowiska sędziowskie. Osoba, która na swój wniosek poddaje się procedurze mającej

na celu wybór kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie, nie może kwestiono-

wać właściwości Krajowej Rady Sądownictwa do badania i oceny stopnia dojrzałości

zawodowej kandydatki aspirującej na urząd sędziego, w tym dokonywania oceny w

relacji do innych kandydatów porównawczej.

Uzasadnienie zaskarżonej uchwały pozwala na kontrolę postępowania Krajo-

wej Rady Sądownictwa pod kątem dochowania przez nią wymagania wszechstron-

nego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Po-

6

dejmując uchwałę Krajowa Rada Sądownictwa - jak to wynika z uzasadnienia za-

skarżonej uchwały - wypowiedziała się co do kandydatury Agnieszki T. - po uwzględ-

nieniu wypowiedzi i ocen wyrażonych przez wszystkie osoby i organy zaangażowane

w procedurze kwalifikacyjnej kandydata na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego

w K. KRS uwzględniła również wyniki rozmowy z odwołującą się przeprowadzonej w

trakcie procedury kwalifikacyjnej przez zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa.

W takim sposobie wyrażenia przez Krajową Radę Sądownictwa należącej do niej

kompetencji nie ma niczego niewłaściwego. Krajowa Rada Sądownictwa podjęła za-

skarżoną uchwałę po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy,

co znajduje odzwierciedlenie w treści jej uzasadnienia. Trzeba mieć na uwadze to, że

o trzy wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Rejonowym w K. ubiegało się 43 kan-

dydatów. Konfrontując kandydaturę odwołującej się z pozostałymi kandydaturami

Krajowa Rada Sądownictwa wzięła pod uwagę doświadczenie zawodowe odwołują-

cej się, wnioski płynące z opinii sędziów oceniających pracę odwołującej się i służ-

bowych na temat jej pracy odwołującej, uzyskane przez nią oceny ze studiów i z eg-

zaminu sędziowskiego, stopień udzielonego jej poparcia środowiska sędziowskiego,

a także wyjaśnienia kandydatki złożone w trakcie rozmowy z zespołem Krajowej

Rady Sądownictwa przeprowadzonej w dniu 14 czerwca 2011 r. Dokonując oceny

dojrzałości zawodowej Agnieszki T., Krajowa Rada Sądownictwa nie naruszyła gra-

nic swobodnego uznania. Oceny tej Krajowa Rada Sądownictwa dokonała w kon-

frontacji z oceną innych kontrkandydatur, nie pomijając przy tym żadnych okoliczno-

ści wynikających z toku postępowania kwalifikacyjnego w sprawie. Podkreślić trzeba,

że w rozstrzygnięciu Krajowej Rady Sądownictwa nie zawiera się negatywne okre-

ślenie kwalifikacji Agnieszki T. z punktu widzenia przymiotów osoby starającej się o

urząd sędziego. Istotą rozstrzygnięcia jest bowiem wybór innej osoby, jako kandy-

data lepszego, bez jednakże jakiejkolwiek dyskwalifikacji odwołującej się.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzając, że odwołanie jest bezzasadne, Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.

========================================