SNO 46/11

UCHWAŁA Z DNIA 15 GRUDNIA 2011 R.

SNO 46/11

Przewodniczący: sędzia SN Marian Buliński.

Sędziowie SN: Jacek Gudowski, Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca).

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta

w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku po rozpoznaniu w dniu 15

grudnia 2011 r. zażalenia obwinionego od uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 12 września 2011 r., sygn. ASDo (...), w przedmiocie

zezwolenia na zastosowanie wobec obwinionego środka zapobiegawczego w postaci

tymczasowego aresztowania

u t r z y m a ł zaskarżoną u c h w a ł ę w m o c y .

U Z A S A D N I E N I E

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2011 r. wystąpił do Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego o wyrażenie zgody na zastosowanie wobec

sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku, oskarżonego o popełnienie

przestępstwa polegającego na powoływaniu się na wpływy w sądzie i podjęciu się

pośrednictwa w załatwieniu sprawy w zamian za korzyść majątkową (art. 230 k.k.),

środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, uzasadniając

wniosek stwierdzeniem, że działania oskarżonego utrudniają postępowanie karne w

stopniu uniemożliwiającym merytoryczne rozpoznanie i zakończenie sprawy. Sąd

Okręgowy wskazał, że na skutek niepodejmowania przez oskarżonego sędziego

korespondencji sądowej, sprawa prowadzona przeciwko niemu i innym

współoskarżonym, która wpłynęła do Sądu w dniu 25 października 2007 r.,

postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2008 r. wydzielona została w części dotyczącej

tego oskarżonego do odrębnego rozpoznania.

Wobec tego, że oskarżony nie stawił się na żaden z sześciu wyznaczonych

terminów rozprawy, nadsyłając zaświadczenia lekarskie, w tym tylko dwa wystawione

przez lekarza sądowego, postanowieniem z dnia 5 stycznia 2009 r. został dopuszczony

dowód z opinii Akademii Medycznej – Collegium Medicum w B. w celu ustalenia czy

stan zdrowia oskarżonego pozwala na jego udział w procesie karnym. Oskarżony

sędzia, któremu odpis tego postanowienia został doręczony, nie odbierał

korespondencji i nie stawiał się na żaden z czterech wyznaczonych terminów badań.

Oskarżony odebrał natomiast odpis postanowienia z dnia 15 grudnia 2009 r. o

zezwoleniu na wydanie opinii o stanie zdrowia oskarżonego na podstawie

2

dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, a także odpis opinii, z której wynika,

że nie ma przeciwwskazań do udziału oskarżonego w czynnościach procesowych i

stawiennictwa na rozprawach sądowych. Oskarżony nie odbierał kierowanej do niego

korespondencji sądowej i nie stawił się na kolejne dwa terminy rozprawy. Z informacji

uzyskanej z Policji wynika, że oskarżony sędzia nie zamieszkuje pod wskazanym

przez siebie adresem a jego nowe miejsce pobytu nie jest znane.

Sąd Okręgowy wskazał nadto, że oskarżony nie wpłacił kwoty poręczenia

majątkowego. W tej sytuacji – zdaniem tego Sądu – zachodzi konieczność

zastosowania wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego

aresztowania, bowiem wolnościowe środki zapobiegawcze okazały się nieskuteczne.

Sąd Okręgowy wskazał nadto, że więzienna służba zdrowia posiada specjalistyczne

oddziały szpitalne z całodobową opieką lekarską.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, uwzględniając wniosek Sądu

Okręgowego, na podstawie uchwały z dnia 12 września 2011 r. zezwolił na

zastosowanie wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego

aresztowania. W ocenie tego Sądu zgromadzony w sprawie materiał wskazuje, że

została spełniona zarówno przesłanka ogólna zastosowania tego środka przewidziana

w art. 249 § 1 k.p.k., zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje bowiem na

duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu, jak

i przesłanka szczególna, o której mowa w art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k., a mianowicie

bezprawne utrudnianie postępowania karnego.

W zażaleniu na podjętą uchwałę obwiniony, powołując się na zaświadczenia

lekarskie, które były przedmiotem oceny Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego

podniósł, że istniały przeciwwskazania medyczne, które uniemożliwiły mu dojazd na

badania lekarskie w B. Uzasadnia to, zdaniem skarżącego, wniosek o uchylenie

zaskarżonej uchwały i umorzenie postępowania w sprawie.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Z prezentowanego w doktrynie oraz utrwalonego w judykaturze Sądu

Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego poglądu wynika, że wyrażenie zgody na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej nie powoduje automatycznie

zezwolenia na zatrzymanie sędziego lub tymczasowe aresztowanie, gdyż wymaga to

odrębnej decyzji sądu dyscyplinarnego, który rozstrzygając w przedmiocie wniosku w

tym zakresie musi zbadać istnienie na tym etapie przesłanek pozwalających na

zastosowanie wobec sędziego tych środków (uchwała SN z dnia 12 września 2006 r.,

SNO 40/06, OSND 2006, poz.14).

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, podejmując zaskarżoną uchwałę trafnie i

zgodnie z przytoczonym stanowiskiem odwołał się do przewidzianej w art. 249 § 1

k.p.k. przesłanki ogólnej stosowania środków zapobiegawczych, jaką jest „duże

3

prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo” oraz przesłanki

szczególnej, o której mowa w art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. „utrudnianie w bezprawny

sposób postępowania karnego”. Istnienie pierwszej z wymienionych przesłanek,

korygowanej w stosunku do sędziego wymaganiem, aby podejrzenie popełnienia przez

sędziego przestępstwa było dostatecznie uzasadnione (art. 80 § 2c ustawy z 27 lipca

2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze

zm., dalej jako „u.s.p.”), stwierdzone zostało stosownymi uchwałami Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego oraz Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego, na podstawie których wyrażona została zgoda na pociągnięcie

sędziego Sądu Rejonowego w stanie spoczynku do odpowiedzialności karnej.

Rozważenia wymagała wspomniana przesłanka szczególna.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny oceniając postępowanie obwinionego jako

celowe i świadome utrudnianie prowadzenia czynności procesowych z jego udziałem

wskazał na nieusprawiedliwione niestawianie się tego sędziego, jako oskarżonego, na

wyznaczone przez Sąd terminy rozprawy sądowej, a także terminy specjalistycznych

badań lekarskich.

Obwiniony, powołując się na stan zdrowia uniemożliwiający mu udział w

postępowaniu sądowym w zasadzie nie podniósł przeciwko opinii Akademii

Medycznej w B. żadnych merytorycznych zarzutów, wskazując jedynie na

zaświadczenia lekarskie, z których tylko dwa z sześciu przedłożonych przez

obwinionego wystawione zostały przez lekarza sądowego. Oznacza to, że na cztery

terminy rozprawy sądowej wyznaczonej przed wydaniem opinii obwiniony sędzia nie

stawił się bez usprawiedliwienia. Nie usprawiedliwił także nieobecności na dwóch

rozprawach wyznaczonych po wydaniu wspomnianej opinii. Twierdzenie

oskarżonego, że miał trudności – ze względu na zły stan zdrowia – z dotarciem na

rozprawy sądowe oraz badania w Akademii Medycznej w B., Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny zasadnie uznał, za niewiarygodne, wskazując, że oskarżony nie

sygnalizował Sądowi Okręgowemu tych trudności. Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że

od ostatniej hospitalizacji w okresie od dnia 30 maja 20l1 r. do dnia 7 czerwca 201l r.

stan zdrowia oskarżonego poprawił się o tyle, że zażywa on jedynie lekarstwa bez

konieczności dalszej hospitalizacji.

Podnieść należy, że wydanie zezwolenia na zastosowanie wobec obwinionego

środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania nie nakłada na sąd

orzekający w jego sprawie obowiązku stosowania tego środka. Obwiniony sędzia jako

oskarżony będzie mógł potwierdzić deklarowany brak zamiaru utrudniania

postępowania, stawiając się na wezwanie Sądu, jeżeli ten uzna, że przed

zastosowaniem tymczasowego aresztowania należy wyznaczyć kolejny termin

rozprawy, aby dać oskarżonemu ostatnią szansę na odpowiadanie z wolnej stopy.

4

Doceniając doniosłe znaczenie publicznoprawne immunitetu sędziowskiego oraz

jego funkcję ochronną, należy z całą mocą podkreślić, że racje jego istnienia stanowi

domniemanie uczciwości sędziego jako osoby o nieskazitelnym charakterze,

spełniającej najwyższe wymagania moralne (art. 61 § 1 pkt 2 u.s.p.). Jeżeli sędzia

swoim postępowaniem niweczy to domniemanie, nie ma żadnych powodów –

podobnie jak przy zezwoleniu na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności sądowej

– aby immunitet sędziowski, mimo że jest głównym elementem kształtującym status

sędziego, miał stanowić przeszkodę w udzieleniu zezwolenia na zastosowanie

najbardziej drastycznego środka zapobiegawczego jakim jest tymczasowe

aresztowanie.

Podkreślenia wymaga również okoliczność, na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny

– Sąd Dyscyplinarny, że więzienna służba zdrowia posiada specjalistyczne oddziały

szpitalne z całodobową opieką lekarską (pismo Biura Służby Zdrowia Centralnego

Zarządu Służby Więziennej, k. 235 akt sprawy), co pozwala na stwierdzenie, że w

odniesieniu do oskarżonego sędziego, zważywszy na jego stan zdrowia wskazany w

opinii Akademii Medycznej w B., nie zachodzi negatywna przesłanka stosowania

tymczasowego aresztowania, o której mowa w art. 259 § 1 k.p.k.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny utrzymał w

mocy zaskarżoną uchwałę.