I KZP 18/11

UCHWAŁA SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW

Z DNIA 19 STYCZNIA 2012 R.

I KZP 18/11

Podstawy stosowania tymczasowego aresztowania, określone w

art. 258 § 2 k.p.k., przy spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 249 § 1

i art. 257 § 1 k.p.k. i przy braku przesłanek negatywnych określonych w

art. 259 § 1 i 2 k.p.k., stanowią samodzielne przesłanki szczególne

stosowania tego środka zapobiegawczego.

Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki (sprawozdawca).

Sędziowie SN: K. Klugiewicz, R. Malarski, R. Sądej, D. Świecki,

W. Wróbel, S. Zabłocki.

Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Herzog.

Przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich: J. Malinowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w

dniu 19 stycznia 2012 r., przekazanego na podstawie art. 60 § 1 i 2

ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240,

poz. 2052 ze zm.) wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 5

października 2011 r., o rozstrzygnięcie przez skład siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego rozbieżności w wykładni prawa, występującej w

orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych w zakresie

dotyczącym następującego zagadnienia prawnego:

„Czy przesłanki określone w art. 258 § 2 k.p.k. stanowią

samodzielne i wystarczające podstawy do zastosowania (przedłużenia

stosowania) tymczasowego aresztowania, a tym samym tworzą

domniemanie, że podejrzany może podjąć działania zakłócające

2

prawidłowy tok postępowania, co zwalnia z powinności wykazywania

konkretnych okoliczności godzących w prawidłowy tok postępowania?”

u c h w a l i ł u d z i e l i ć odpowiedzi jak wyżej.

U Z A S A D N I E N I E

Rzecznik Praw Obywatelskich, wnioskiem z dnia 5 października

2011 r., wystąpił na podstawie art. 60 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 listopada

2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) o

rozstrzygnięcie przez skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

rozbieżności w wykładni prawa, występującej w orzecznictwie sądów

powszechnych i Sądu Najwyższego w zakresie dotyczącym

następującego zagadnienia prawnego: „Czy przesłanki określone w art.

258 § 2 k.p.k. stanowią samodzielne i wystarczające podstawy do

zastosowania (przedłużenia stosowania) tymczasowego aresztowania, a

tym samym tworzą domniemanie, że podejrzany może podjąć działania

zakłócające prawidłowy tok postępowania, co zwalnia z powinności

wykazywania konkretnych okoliczności godzących w prawidłowy tok

postępowania?”.

Rozbieżności w wykładni prawa Rzecznik Praw Obywatelskich

upatruje w przytoczonych we wniosku i załączonych do niego (choć już

nie w takim zakresie, w jakim nastąpiło odwołanie) orzeczeniach sądów

rejonowych, sądów okręgowych i sądów apelacyjnych, a także Sądu

Najwyższego. W konkluzji, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że

„przesłanki z art. 258 § 2 k.p.k. nie stanowią samodzielnych i

wystarczających podstaw do zastosowania (przedłużenia stosowania)

tymczasowego aresztowania, a tym samym nie tworzą domniemania, że

3

podejrzany może podjąć działania zakłócające prawidłowy tok

postępowania, i nie zwalnia to z powinności wykazywania konkretnych

okoliczności godzących w prawidłowy tok postępowania. W

szczególności nie mogą one stanowić takiej podstawy przy orzekaniu w

przedmiocie przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania”.

W pisemnym stanowisku z dnia 14 grudnia 2011 r., prokurator

Prokuratury Generalnej wniósł o podjęcie uchwały następującej treści:

„W art. 258 § 2 k.p.k. określone zostały samodzielne przesłanki

stosowania tymczasowego aresztowania, oparte na domniemaniu o

charakterze względnym, iż grożąca lub wymierzona oskarżonemu

surowa kara powoduje obawę zakłócenia prawidłowego biegu

postępowania karnego; Wymagają one każdorazowego wykazania, że w

realiach konkretnej sprawy istnieje dla oskarżonego zagrożenie surową

karą, a nie istnieją okoliczności wskazujące na brak potrzeby

zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania”.

Sąd Najwyższy w powiększonym składzie zważył, co następuje.

Na wstępie, przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych,

należy poczynić kilka uwag o charakterze formalnym i porządkującym.

Po pierwsze, przypomnieć trzeba, za postanowieniem składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2005 r., I KZP 33/04, R-

OSNKW 2005, poz. 43, że podstawową przesłanką wystąpienia z tzw.

abstrakcyjnym pytaniem prawnym nie jest sama rozbieżność w

orzecznictwie, a zwłaszcza rozbieżność wynikająca z odmiennego

stosowania prawa, lecz rozbieżność wynikająca z odmiennej wykładni

prawa. Już ta okoliczność nakłada na podmiot korzystający z

uprawnienia przewidzianego w art. 60 ustawy o Sądzie Najwyższym

szczególny obowiązek, jeżeli chodzi o przygotowanie uzasadnienia

wniosku. Ponadto, o ile w poprzednim stanie prawnym (art. 13 pkt 3

ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym), przesłanka

4

wystąpienia z zagadnieniem prawnym była określona jako potrzeba

wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało

rozbieżności w orzecznictwie, o tyle na gruncie obowiązującej ustawy

chodzi wyłącznie o rozbieżność w orzecznictwie wymagającą wykładni

prawa. W poprzednim stanie prawnym akcent był więc położony na

stosowanie przepisów, a nie na wykładnię prawa, natomiast obecnie

rozbieżność w orzecznictwie ma wprost dotyczyć wykładni prawa (por.

także postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

22 września 2004 r., III CZP 25/04, OSNC 2005, z. 7-8, poz. 146).

Po drugie, skoro podstawą takiego wniosku jest rozbieżność w

orzecznictwie sądowym, to skuteczne wystąpienie z abstrakcyjnym

zagadnieniem prawnym musi wiązać się z uprzednim zidentyfikowaniem,

analizą, a następnie przedstawieniem Sądowi Najwyższemu rozbieżnych

orzeczeń. Niewystarczające jest więc, co w części jest udziałem

rozpoznawanego wniosku, ograniczanie się do pism prezesów

poszczególnych sądów powszechnych, relacjonujących praktykę

orzeczniczą.

Po trzecie wreszcie, rozbieżność musi być rzeczywista, co zakłada

prawidłowe odczytanie rezultatów dokonanej przez sądy wykładni, a

ponadto musi zachodzić w orzecznictwie sądów powszechnych lub Sądu

Najwyższego, co z kolei wiąże się z ustaleniem odpowiedniej liczby

rozbieżnych orzeczeń. W tej sprawie kryterium to jest w ostateczności

spełnione, czy, jak ocenia to prokurator Prokuratury Generalnej,

dostatecznie wykazane, choć jednocześnie należy wskazać, że

znacząca część orzeczeń przywołanych przez Rzecznika Praw

Obywatelskich jako mających prezentować pogląd o niesamodzielności

przesłanek określonych w art. 258 § 2 k.p.k. tak sformułowanego

stanowiska w istocie nie zawiera (w orzeczeniach tych kładzie się nacisk

na niespełnienie przesłanek ogólnych – określonych w art. 249 § 1 lub w

5

art. 257 § 1 k.p.k., a w części wprost przyjmuje się, że art. 258 § 2 k.p.k.

tworzy swoiste domniemanie). Za wątpliwe natomiast uznać trzeba

powoływanie w treści uzasadnienia wniosku postanowień sądu pierwszej

instancji o uchyleniu tymczasowego aresztowania oraz o

nieuwzględnieniu wniosku oskarżyciela publicznego o przedłużenie

okresu stosowania tymczasowego aresztowania (postanowienia Sądu

Okręgowego w Ł. w sprawach IV K 191/07 i IV K 271/09), które

następnie zostały zmienione przez sąd drugiej instancji w wyniku kontroli

odwoławczej zainicjowanej zażaleniami oskarżyciela publicznego, a więc

takich, które w obrocie prawnym ostatecznie nie funkcjonują (zob. pismo

sędziego Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 7 kwietnia 2011 r., wraz z

załączonymi odpisami postanowień Sądu Okręgowego).

Uznając jednak, że w tej sprawie zostały spełnione przesłanki do

podjęcia uchwały w trybie określonym w art. 60 ustawy o Sądzie

Najwyższym, należy przejść do rozważań merytorycznych. Otóż, w treści

art. 258 § 2 k.p.k. zostały zawarte dwie przesłanki szczególne

stosowania tymczasowego aresztowania z uwagi na surową karę

grożącą oskarżonemu (podejrzanemu). Ustawodawca wprost bowiem

wskazał, że jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie zbrodni lub

występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica

wynosi co najmniej 8 lat albo gdy sąd pierwszej instancji skazał go na

karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania

tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku

postępowania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową

karą. Niewystarczające jest więc samo odwołanie się do górnej granicy

ustawowego zagrożenia karą przewidzianego w przepisie części

szczególnej Kodeksu karnego albo w ustawie szczególnej, a wymagane

jest ustalenie, na podstawie okoliczności konkretnej sprawy i

uprawdopodobnionych w stopniu, o jakim mowa w art. 249 k.p.k., że

6

oskarżonemu w konkretnej sprawie rzeczywiście grozi surowa kara [zob.

np. R. A. Stefański (w:) Z. Gostyński (red.) R. A. Stefański, S. Zabłocki

(red. II wydania): Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. II,

Warszawa 2004, s. 103 i n. oraz Sąd Najwyższy w zdecydowanej

większości orzeczeń, chociażby w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2007

r., WZ 11/07, OSNKW 2007, z. 6, poz. 52]. Ustawodawca posłużył się

bowiem sformułowaniem „grożącą oskarżonemu surową karą”, a nie

„zagrożenie karą”, które jest właściwe dla określania ustawowego

zagrożenia. W dodatku, na co słusznie zwraca uwagę we wniosku

prokurator Prokuratury Generalnej, gdyby samo ustawowe zagrożenie

karą miało być wystarczającą przesłanką szczególną stosowania

tymczasowego aresztowania, to zbędna byłaby ta część § 2 art. 258

k.p.k., w której ustawodawca odwołuje się do grożącej oskarżonemu

surowej kary.

Ustawa w tym zakresie wymaga więc od sądu orzekającego w

przedmiocie tymczasowego aresztowania dokonania swego rodzaju

prognozowania kary, przy czym, jak już wspomniano, dokonywanego

wyłącznie na użytek ustaleń i ocen potrzebnych dla stosowania środków

zapobiegawczych, co, w konsekwencji, oznacza, że uzasadnienie

postanowienia w przedmiocie stosowania tymczasowego aresztowania

nie musi spełniać standardów, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie

wyroku skazującego w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze.

Przewidywanie przyszłej kary musi odbywać się zawsze w dwóch

aspektach : zarówno pod kątem przesłanki pozytywnej, określonej w art.

258 § 2 k.p.k., jak i przesłanki negatywnej stosowania tymczasowego

aresztowania, sformułowanej w art. 259 § 2 k.p.k. W tym ostatnim

przepisie ustawodawca wprost nakazuje dokonanie prognozowania kary:

„tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy na podstawie

okoliczności sprawy można przewidywać, że sąd orzeknie w stosunku do

7

oskarżonego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem

jej wykonania lub karę łagodniejszą albo że okres tymczasowego

aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia

wolności bez warunkowego zawieszenia”.

Zatem, powyższe przepisy wskazują nie tyle na możliwość, co na

konieczność prognozowania kary, jednak zawsze tylko jako negatywnej

albo pozytywnej przesłanki szczególnej zawartej w art. 258 § 2 k.p.k.

Tak sformułowany art. 258 § 2 k.p.k. wprowadza szczególny rodzaj

domniemania istnienia obawy, że oskarżony, z uwagi na grożącą mu, w

tej konkretnej sprawie, surową karę, będzie bezprawnie utrudniał

postępowanie, co może stanowić samodzielną przesłankę szczególną

stosowania tymczasowego aresztowania [zob. uzasadnienie projektu

Kodeksu postępowania karnego z 1997 r. – Nowe kodeksy karne z 1997

r. z uzasadnieniami, Warszawa 1997, s. 420-421, a także: T.

Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie postępowanie karne, Warszawa 2005,

s. 528; L. K. Paprzycki (w:) J. Grajewski (red.): Kodeks postępowania

karnego. Komentarz, t. I, Kraków 2006, s. 713; P. Hofmański, E. Sadzik,

K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I, Warszawa

2011, s. 1446-1447; W. Grzeszczyk: Kodeks postępowania karnego.

Komentarz, Warszawa 2006, s. 235; J. Izydorczyk: Stosowanie

tymczasowego aresztowania w polskim postępowaniu karnym, Kraków

2002, s. 127-131; J. Skorupka: Stosowanie i przedłużanie

tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym, Prok. i

Pr. 2006, nr 12, s. 109].

Jednakże, przepis art. 258 § 2 k.p.k. może stanowić szczególną

podstawę stosowania tymczasowego aresztowania, co trzeba uznać za

oczywiste, tylko w wypadku spełnienia ogólnych przesłanek stosowania

środków zapobiegawczych, określonych w art. 249 § 1 k.p.k. (art. 258 §

2 k.p.k. w końcowej części zdania powtarza, wobec wymogów

8

techniczno – legislacyjnych, przesłankę zabezpieczenia prawidłowego

toku postępowania), a także przesłanki wskazanej w art. 257 § 1 k.p.k.,

stanowiącej o subsydiarnym charakterze izolacyjnego środka

zapobiegawczego. Zauważyć w tym kontekście trzeba, że staranna

lektura części przedstawionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich

postanowień sądów powszechnych, które miałyby opowiadać się za

niesamodzielnym charakterem przesłanki określonej w art. 258 § 2

k.p.k., dowodzi, że w tych sprawach podstawą odmowy zastosowania,

czy też przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania albo

uchylenia tego środka zapobiegawczego nie był przypisywany przez

Rzecznika tym orzeczeniom pogląd, a stwierdzenie, że nie jest spełniona

któraś z przesłanek określonych w art. 249 § 1 k.p.k., czy też art. 257 § 1

k.p.k., a zatem że podstawa faktyczna i dowodowa nie daje podstaw do

przyjęcia, iż zarzucany oskarżonemu czyn jest zbrodnią albo

występkiem, o jakim mowa w art. 258 § 2 k.p.k., albo że nie tylko

izolacyjny środek zapobiegawczy będzie w stanie zabezpieczyć

prawidłowy tok postępowania. Co więcej, odwoływanie się w tym

ostatnim wypadku do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 27 stycznia 2011 r., I KZP 23/10, OSNKW 2011, z.

1, poz. 1, i wywodzenie z niej niesamodzielnego charakteru art. 258 § 2

k.p.k. polega co najmniej na nieporozumieniu. Uchwała ta ani wprost, ani

nawet pośrednio takiego stanowiska nie wyraża, co zresztą wynika

jednoznacznie z cytowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich

fragmentu jej uzasadnienia. Sąd Najwyższy w sposób niepozostawiający

żadnych wątpliwości stwierdził, że charakter przesłanki określonej w art.

258 § 2 k.p.k. (samodzielność podstawy, czy jej brak), jak i kwestia

konieczności (czy jej braku) prognozowania kary dla rozstrzygnięcia

ówczesnego wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich nie miały

9

znaczenia i dlatego obie te kwestie, z wyraźnym zaznaczeniem, zostały

pominięte.

Z całości tych rozważań wynika, że wykładnia językowa przepisu

art. 258 § 2 k.p.k., jak zresztą i treść jego § 1 w obu punktach, nie

potwierdza stanowiska Rzecznika o niesamodzielności przesłanki w

postaci grożącej oskarżonemu surowej kary. Jednakże trzeba odwołać

się do jeszcze jednego argumentu, którego nie dostrzega Rzecznik Praw

Obywatelskich, a na który słusznie zwraca uwagę prokurator Prokuratury

Generalnej. Otóż, gdyby chcieć przyjąć, że dla zastosowania

tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k. konieczne

było wykazanie istnienia uzasadnionej obawy matactwa lub

uzasadnionej obawy ucieczki, ukrycia się oskarżonego, czy też innego

bezprawnego utrudniania postępowania karnego (a więc podstaw

stosowania tymczasowego aresztowania określonych w art. 258 § 1

k.k.), to przepis § 2 okazałby się zupełnie zbędny. Taki sposób

dokonywania interpretacji stałby w rażącej sprzeczności z zakazem

wykładni per non est. Jeżeli więc ustawodawca przewidział w § 2 art.

258 k.p.k. dodatkową podstawę stosowania tymczasowego

aresztowania, a jednocześnie z żadnego przepisu nie wynika

konieczność łącznego wystąpienia przesłanek określonych w § 1 i 2, to

surowa kara grożąca oskarżonemu, w okolicznościach opisanych w § 2

art. 258 k.p.k., stanowić może samodzielną przesłankę szczególną.

Dotychczasowe rozważania uzasadniają więc stanowisko, że

podstawy stosowania tymczasowego aresztowania, określone w art. 258

§ 2 k.p.k., przy spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 249 § 1 i art.

257 § 1 k.p.k. i przy braku przesłanek negatywnych określonych w art.

259 § 1 i 2 k.p.k., stanowią samodzielne przesłanki szczególne

stosowania tego środka zapobiegawczego.

10

Takie unormowanie art. 258 § 2 kpk jest zgodne z Konwencją o

ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzoną w

Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), co wynika

nawet z orzecznictwa powołanego we wniosku Rzecznika Praw

Obywatelskich. W wyroku z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie 44722/98

Łatasiewicz przeciwko Polsce, LEX Nr 153396, Trybunał wprost

wskazuje, że surowość wyroku, jaki może w przyszłości zapaść i

związany z nim ciężar gatunkowy stawianych zarzutów daje organom

krajowym uzasadnioną podstawę do przyjęcia ryzyka ucieczki, a nawet

ponownego popełnienia czynów zabronionych (zob. także wyrok z dnia

31 maja 2011 r. w sprawie 24205/06 Krawczak przeciwko Polsce, LEX

Nr 817591, czy wyrok z dnia 26 lipca 2001 r. w sprawie 33977/96 Ilijkov

przeciwko Bułgarii, LEX Nr 76133). Zatem, nie może być wątpliwości, że

także w orzecznictwie Trybunału Strasburskiego akceptuje się

funkcjonowanie szczególnego domniemania, wynikającego z

prognozowanej kary i ciężaru gatunkowego stawianych zarzutów.

Oczywiście, Trybunał jednocześnie zastrzega, że – po pierwsze –

okoliczności te, same w sobie, nie mogą uzasadniać nadmiernie

długiego okresu stosowania tymczasowego aresztowania, a po drugie –

prognozowany wymiar kary musi być, wraz z upływem czasu i w świetle

przeprowadzanych kolejnych czynności, ponownie ustalany.

Tym wymogom odpowiadają polskie regulacje. Żaden przepis

obowiązującego Kodeksu postępowania karnego nie dopuszcza bowiem

stosowania tymczasowego aresztowania przez dłuższy okres,

nieuzasadniony okolicznościami sprawy i celami izolacyjnego środka

zapobiegawczego (art. 263 § 1-4 k.p.k.). Konieczność weryfikacji

istnienia podstaw dalszego stosowania tymczasowego aresztowania

wynika natomiast nie tylko z potrzeby podejmowania odpowiednich

decyzji procesowych z upływem okresu, na jaki dotychczas orzeczono

11

tymczasowe aresztowanie, ale także w każdym czasie i na każdym

etapie prowadzonego postępowania karnego (art. 253 § 1 k.p.k. – zob.

np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2001 r., IV KO

11/01, OSNKW 2001, z. 5-6, poz. 46).

Z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich można wyczytać w

istocie troskę o nienadużywanie w praktyce orzeczniczej sądów

powszechnych art. 258 § 2 k.p.k. Jest to już jednak kwestia nie wykładni

prawa, a jego poprawnego stosowania. Tymczasowe aresztowanie, w

oparciu o rozważaną tu przesłankę może bowiem nastąpić, co

stwierdzono już wyżej, tylko w razie spełnienia przesłanek określonych w

art. 249 § 1 i art. 257 § 1 k.p.k. Dla wyjaśnienia wszelkich wątpliwości

podkreślić dodatkowo należy, że każde postępowanie przygotowawcze,

jak i całe postępowanie karne, powinno być prowadzone sprawnie, bez

zbędnej zwłoki. W jego ramach sąd dysponuje jednym, podstawowym

okresem, w jakim można stosować tymczasowe aresztowanie (do 3

miesięcy – art. 263 § 1 k.p.k.). Jego przedłużenie możliwe jest tylko w

wyjątkowych wypadkach, gdy ze względu na szczególne okoliczności

postępowania przygotowawczego nie można było zakończyć w tym

okresie (art. 263 § 2 k.p.k.). Taka regulacja nakłada zarówno na organy

występujące z wnioskiem o przedłużenie okresu stosowania

tymczasowego aresztowania, jak i sądy uwzględniające takie wnioski,

szczególny rodzaj obowiązku sprawozdawczego wykazania w

uzasadnieniu, że w konkretnej sprawie okoliczności takie zachodzą i że

mają one charakter szczególny, a organ występujący z wnioskiem (a na

etapie postępowania sądowego – sąd z urzędu) musi dodatkowo

wykazać, że nie działał w sprawie opieszale. Sprawne prowadzenie

postępowania karnego zakłada także jego należytą organizację.

Niedopuszczalne jest więc takie planowanie czynności postępowania

przygotowawczego, jak i sądowego, w tym rozprawy głównej, które

12

prowadzi do niepodejmowania żadnej istotnej czynności w okresie

stosowania tymczasowego aresztowania albo wprawdzie podejmowania

czynności, ale w znacznych i nieuzasadnionych odstępach czasu.

Przedłużenie stosowania tymczasowego aresztowania ponad okresy:

roczny w postępowaniu przygotowawczym i dwuletni w postępowaniu

sądowym, wymaga zaistnienia i wykazania zupełnie wyjątkowych

okoliczności, wprost wskazanych w art. 263 § 4 k.p.k.

Tak właśnie zasady stosowania tymczasowego aresztowania są

postrzegane przez większość sądów powszechnych (zob. zwłaszcza

postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie: z dnia 29 czerwca 2010

r., II AKp 12/10, KZS 2010, z. 10, poz. 20, z dnia 20 maja 2008 r., II AKz

236/08, LEX nr 468616, z dnia 13 stycznia 2008 r., II AKz 677/08, KZS

2009, z. 1, poz. 73).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale.