II KK 264/11

WYROK Z DNIA 25 STYCZNIA 2012 R.

II KK 264/11

Przesłanka orzekania środka karnego w postaci zakazu wstępu na

imprezę masową, polegająca na konieczności wykazania, że zachowanie

sprawcy przy popełnieniu przestępstwa wskazywało, iż jego udział w

imprezach masowych zagraża istotnym dobrom chronionym prawem,

wynikająca z art. 41b § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia

2012 r., nie odnosiła się do przestępstw określonych w art. 59 i 60 ustawy z

dnia 9 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 62, poz.

504 ze zm.)

Przewodniczący: sędzia SN P. Kalinowski (sprawozdawca).

Sędziowie: SN J. Sobczak, (SA del. do SN) A. Ryński.

Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Wilkosz-Śliwa.

Sąd Najwyższy w sprawie Roberta W. skazanego z art. 59 ust. 1 ustawy

z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 62,

poz. 504), po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 25 stycznia

2012 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść

skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 30 marca 2011 r.,

u c h y l i ł w zaskarżonej części wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 30

marca 2011r. i w tym zakresie p r z e k a z a ł sprawę do ponownego

rozpoznania w/w Sądowi.

2

U Z A S A D N I E N I E

Robert W. oskarżony został o to, że w dniu 31 grudnia 2010 r. w W.,

wbrew przepisom ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych wniósł i

posiadał na imprezie masowej „Sylwester" odbywającej się w W.

niebezpieczny przedmiot w postaci metalowego kastetu, tj. o czyn określony

w art. 59 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych z dnia 20 marca

2009 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 504 ze zm.)

Wraz z aktem oskarżenia prokurator skierował do sądu, na podstawie

art. 335 § 1 k.p.k., wniosek o skazanie Roberta W. za zarzucany mu

występek bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie uzgodnionej z nim

kary: 4 miesięcy ograniczenia wolności, poprzez orzeczenie obowiązku

wykonywania nieodpłatnej pracy społecznej w wymiarze 20 godzin w

stosunku miesięcznym oraz o orzeczenie przepadku dowodu rzeczowego.

Sąd Rejonowy w W. wniosek ten uwzględnił i wydanym na posiedzeniu

w dniu 30 marca 2011 r. wyrokiem:

I. oskarżonego Roberta W. uznał za winnego popełnienia zarzucanego

mu czynu, stanowiącego przestępstwo z art. 59 ust. 1 ustawy o

bezpieczeństwie imprez masowych z dnia 20 marca 2009 r. i za to na

podstawie art. 59 ust. 1 powołanej ustawy wymierzył mu karę 4 miesięcy

ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej

kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie;

II. na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie imprez

masowych z dnia 20 marca 2009 r. orzekł przepadek na rzecz Skarbu

Państwa dowodu rzeczowego w postaci metalowego kastetu; w pkt. III i IV

3

wyroku sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z

urzędu oraz o kosztach sądowych.

Wyrok powyższy nie został zaskarżony i uprawomocnił się w pierwszej

instancji w dniu 7 kwietnia 2011 r.

Obecnie, Prokurator Generalny wniósł kasację od prawomocnego

wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 30 marca 2011 r., zaskarżając

powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, na niekorzyść

skazanego Roberta W.

Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k., art. 537 § 1 i 2 k.p.k.

autor kasacji zarzucił orzeczeniu Sądu Rejonowego rażące i mające istotny

wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego –

art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wniosku

prokuratora o skazanie Roberta W. bez przeprowadzenia rozprawy i wydaniu

wyroku zgodnego z wnioskiem w zakresie proponowanego wymiaru kary,

pomimo iż wniosek ten nie zawierał żądania obligatoryjnego orzeczenia

środka w postaci zakazu wstępu na imprezę masową, w konsekwencji czego

doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego – art.

41b k.k. w zw. z art. 66 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie

imprez masowych.

W konkluzji, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Zarzut postawiony w kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na

niekorzyść Roberta W., należało uznać za zasadny, a zamieszczony w niej

wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku, zasługiwał na uwzględnienie.

Skarżący trafnie wskazał na naruszenie art.343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1

k.p.k., do którego doszło w wyniku przyjęcia i zaakceptowania wniosku

4

prokuratora o skazanie oskarżonego bez rozprawy na zasadach ustalonych

przez strony. Wniosek ten określał rozmiar uzgodnionej z oskarżonym represji

karnej i obejmował: karę 4 miesięcy ograniczenia wolności w postaci

nieodpłatnej pracy społecznej w wymiarze 20 godzin miesięcznie oraz

orzeczenie przepadku dowodu rzeczowego. Jest oczywiste, że wniosek

przedstawiony w tym trybie podlega kontroli zarówno z punktu widzenia braku

wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i zgodności z

obowiązującym prawem. W tym wypadku przebieg wydarzeń – w świetle

dowodów zgromadzonych w toku postępowania przygotowawczego – rysował

się dość klarownie. Zauważyć natomiast należało, że czyn zarzucony

oskarżonemu Robertowi W. zakwalifikowano jako przestępstwo z art. 59 ust.

1 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych. W

odniesieniu do sprawców przestępstw tego m.in. rodzaju ustawodawca

wprowadził w art. 66 powołanej ustawy obowiązek orzekania środka karnego

w postaci zakazu wstępu na imprezę masową. Taka sytuacja – wobec

nieuwzględnienia tej kwestii we wniosku prokuratora i jego nieobecności na

posiedzeniu – obligowała sąd albo do odroczenia posiedzenia i wezwania

prokuratora do zajęcia stanowiska oraz ewentualnego uzupełnienia wniosku w

porozumieniu z oskarżonym albo do skierowania sprawy na rozprawę.

Zachodziła bowiem konieczność rozważenia, czy zostały spełnione przesłanki

orzekania w tej sprawie środka karnego w postaci zakazu wstępu na imprezę

masową. Zauważyć przy tym trzeba, że w dacie rozpoznawania niniejszej

sprawy przez Sąd Rejonowy w W., orzekanie środka karnego w postaci

zakazu wstępu na imprezę masową uregulowane było zarówno w Kodeksie

karnym, jak i w ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych. Między tymi

regulacjami istniały jednak pewne różnice z punktu widzenia obowiązku

orzekania tego środka. O ile powołana ustawa przewidywała w art. 66 –

5

obligatoryjne orzekanie zakazu wstępu na imprezę masową wobec sprawców

przestępstw o znamionach opisanych w art. 59 i 60 ustawy, o tyle art. 41b § 1

k.k., statuował fakultatywne orzekanie tego środka, a obowiązek sięgania po

niego ograniczał jedynie do wypadków wskazanych w ustawie, nie zawężając

jednak kręgu tych wypadków do przewidzianych w ustawie o bezpieczeństwie

imprez masowych. Zarazem, obu tych sytuacji przewidzianych w art. 41b § 1

k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r., tj. fakultatywnego

i obligatoryjnego orzekania zakazu wstępu na imprezę masową, dotyczyła

klauzula dodatkowa w postaci ustalenia, że przy popełnieniu przestępstwa

zachowanie sprawcy wskazywało, iż jego udział w imprezach masowych

zagraża istotnym dobrom chronionym prawem. Można stąd było wyprowadzić

wniosek, że w wypadkach, gdy ustawa przewiduje jako zasadę orzekanie

wspomnianego środka karnego, istnieje również obowiązek zbadania istnienia

dodatkowej przesłanki jego orzekania o jakiej mowa w przepisie art. 41b § 1 in

fine k.k. i co najmniej takiego wymagania nie spełniało procedowanie w tym

postępowaniu. Skoro bowiem wniosek prokuratora nie zawierał stanowiska w

tym względzie, to obowiązkiem sądu meriti było wyjaśnienie tej kwestii, bądź

skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie – stosownie do dyspozycji

art. 343 § 7 k.p.k., czego nie uczyniono z obrazą powołanego przepisu.

Jednak w przekonaniu składu orzekającego w tej sprawie, uchybienie

jakim dotknięty jest zaskarżony wyrok – jest dalej idące. Regulacja zawarta w

art. 41b § 1 k.k., w kształcie obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r., miała

charakter niewątpliwie generalny i odnosiła się do nieograniczonego kręgu

przestępstw, których sprawcy – fakultatywnie lub obowiązkowo – mieli być

pozbawieni prawa wstępu na imprezy masowe. Trafnie zwrócono uwagę w

piśmiennictwie, że dla orzeczenia zakazu z art. 41b § 1 k.k. nie jest istotne

jaki rodzaj przestępstwa popełnił sprawca, ani też jakie jest ustawowe

6

zagrożenie tego przestępstwa; nie musi ono nawet zostać popełnione w

czasie trwania imprezy masowej (por. Z. Sienkiewicz w M. Filar [red.]: Kodeks

Karny Komentarz. Warszawa 2010, s. 168-169). Gdyby bowiem taki był

zamysł ustawodawcy, to należałoby oczekiwać wprowadzenia takiego

warunku do przepisu art. 41b § 1 k.k. Tymczasem, w powołanym przepisie nie

sformułowano wymagania, aby istniał związek między popełnionym

przestępstwem a imprezą masową, tak jak to ma miejsce w odniesieniu do

zasad orzekania wspomnianego zakazu za wykroczenia wymienione w

ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych (tamże). Właśnie wobec tego,

że krąg tych przestępstw nie został w powołanym przepisie inaczej

sprecyzowany – uzasadnione było wprowadzenie przesłanki ocennej

odwołującej się do zachowania sprawcy przy popełnieniu przestępstwa, które

to zachowanie uzasadniało przekonanie, że udział sprawcy w imprezach

masowych zagraża dobrom chronionym prawem. Nie ma natomiast

dostatecznie przekonujących racji, aby twierdzić, że ta sama przesłanka,

niejako identyfikująca i wiążąca przestępstwo sprawcy z negatywną prognozą

co do jego zachowania podczas imprez masowych, dotyczyła również tych

przestępstw, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 66 ustawy o

bezpieczeństwie imprez masowych (dalej określanej jako – u.b.i.m.).

Przestępstwa te polegają na:

– wnoszeniu lub posiadaniu na imprezie masowej broni (w rozumieniu

ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji),wyrobów pirotechnicznych,

materiałów wybuchowych, materiałów niebezpiecznych pożarowo lub innych

przedmiotów niebezpiecznych,

– wdarciu się na teren, na którym rozgrywane są zawody sportowe albo

jego nieopuszczeniu wbrew żądaniu osoby uprawnionej,

7

– wdarciu się na teren, gdzie prowadzona jest impreza masowa albo

jego nieopuszczeniu wbrew żądaniu osoby uprawnionej,

– rzucaniu przedmiotów mogących stanowić zagrożenie dla życia,

zdrowia lub bezpieczeństwa osób przebywających na terenie lub w obiekcie

gdzie odbywa się impreza masowa,

– naruszaniu nietykalności cielesnej członka służby porządkowej lub

informacyjnej w czasie i miejscu trwania imprezy masowej.

Już sam przywołany opis przestępstw z art. 59 i 60 ustawy, nie

pozostawia wątpliwości co do tego, że zachowanie sprawcy, który wyczerpał

znamiona jednego z nich, jednoznacznie uzasadnia przekonanie, iż jego

udział w imprezach masowych zagraża dobrom chronionym prawem.

Powstaje pytanie jakimi jeszcze okolicznościami należałoby wykazać

spełnienie warunku z art. 41b § 1 k.k. w postaci przekonania co do

negatywnej prognozy w wypadku, gdy np. sprawca przynosi siekierę na

stadion lub w czasie meczu atakuje pracowników ochrony, wyczerpując

znamiona przestępstwa z art. 59 lub 60 u.b.i.m. Nie trzeba prowadzić

pogłębionej analizy tych przepisów aby dojść do wniosku, że ta przesłanka,

która przy innych typach przestępstw dopiero musi być ustalona, w

odniesieniu do przestępstw z art. 59 i 60 ustawy – jest wpisana do samej ich

istoty. Już samo wypełnienie znamion jednego z tych właśnie przestępstw

daje wystarczającą podstawę do przyjęcia negatywnej prognozy o jakiej

mowa w art. 41b § 1 k.k.

Trzeba zatem opowiedzieć się za samodzielnym, tj. niezależnym od przesłanki

zawartej w art. 41b § 1 in fine k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia

2011 r.), funkcjonowaniem nakazu zawartego w dyspozycji art. 66 u.b.i.m..

Obligował on sąd do orzekania zakazu wstępu na imprezę masową wobec

sprawców przestępstw o jakich mowa w art. 59 i 60 ustawy. Rozważając

8

zagadnienie relacji zachodzącej między w/w przepisami ustawy o

bezpieczeństwie imprez masowych dotyczącymi wspomnianego zakazu oraz

treścią art. 41b § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011

r.), należy również odwołać się do wykładni systemowej. Właśnie w

przepisach tej ustawy została zawarta szczegółowa regulacja dotycząca

orzekania tego środka w różnych konfiguracjach związanych z rodzajami

popełnionych czynów penalizowanych właśnie na jej gruncie, jako

wykroczenia i przestępstwa. Poświęcony temu jest cały rozdział 9 ustawy.

Zawiera on przepisy określające zarówno znamiona poszczególnych czynów,

jak i przewidziane za nie sankcje karne, w tym również środek karny w postaci

przedmiotowego zakazu, ze szczególnym pokreśleniem sytuacji, kiedy ma on

charakter fakultatywny (art. 65), a kiedy obligatoryjny (art. 66). W tym ostatnim

zakresie regulacja jest miejscami tak szczegółowa, że wiąże orzekanie środka

z niektórymi typami imprez masowych, a nawet zawiera przepisy

modyfikujące go na etapie wykonywania (art. 65a). Ponadto, w rozdziale 9

ustawy zamieszczono przepisy procesowe wskazujące na tryb prowadzenia

postępowań i rozpoznawania spraw o przestępstwa i wykroczenia określone

w ustawie. Trudno przyjąć, aby przy takim sposobie regulacji omawianej

kwestii ustawodawca zdecydował o umieszczeniu w innej ustawie tak

istotnego elementu dotyczącego tej regulacji, jaką jest odrębna przesłanka

orzekania tego środka karnego, wymagająca dopiero oddzielnego wykazania,

że przy popełnieniu przestępstwa z art. 59 lub 60 u.b.i.m. zachowanie

sprawcy wskazywało, iż jego udział w imprezach masowych zagraża istotnym

dobrom chronionym prawem. Zarówno materia tej ustawy, jak i zakres

zawartych w niej specyficznych unormowań prowadzi do przekonania o jej

szczególnym charakterze.

9

Wniosek taki wynika też z zakazu przyjmowania za podstawę wykładni

nieracjonalności ustawodawcy. Tymczasem, taki właśnie brak racjonalności

byłby szczególnie widoczny, gdy się zważy, że fakultatywność i

obligatoryjność orzekania zakazu wstępu na imprezę masową – na gruncie

ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych – dotyczy nie tylko przestępstw,

ale również wykroczeń. Natomiast dodatkowa przesłanka orzekania tego

zakazu wskazana w art. 41b § 1 k.k. – w brzmieniu obowiązującym przed 1

stycznia 2012 r. – znajdowała zastosowanie tylko w wypadku skazania za

przestępstwo. Gdyby zatem założyć, że miała ona zastosowanie do

przestępstw zakwalifikowanych na podstawie przepisów ustawy o

bezpieczeństwie imprez masowych, to okazałoby się, iż za wykroczenie

wymienione w ustawie taki zakaz orzeka się (fakultatywnie lub obligatoryjnie)

bez żadnych dodatkowych warunków, natomiast za przestępstwo z tej

ustawy, a więc czyn o znacznie większym ładunku zagrożenia, taki sam zakaz

można było orzec dopiero po wykazaniu istnienia dodatkowej przesłanki.

Jeżeli się uwzględni, że ustawowe granice orzekania wspomnianego zakazu

są określone identycznie w wypadku wykroczenia i przestępstwa (w obu

wypadkach zawierają się w przedziale od 2 do 6 lat), to nieracjonalność

takiego rozwiązania jest dość oczywista.

Przypomnieć także trzeba, że środek karny w postaci zakazu wstępu na

imprezę masową nie był wcześniej wymieniony w katalogu środków karnych

zamieszczonym w art. 39 k.k., natomiast funkcjonował na gruncie ustawy o

bezpieczeństwie imprez masowych z dnia 22 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2005

r. Nr 108, poz. 909). Ówczesne przepisy przewidywały stosowanie tego

środka zarówno fakultatywnie, jak i obligatoryjnie i nie łączyły – podobnie, jak

to ma miejsce na gruncie obecnej ustawy o bezpieczeństwie imprez

masowych – jego orzekania z dodatkową przesłanką, która później znalazła

10

się w art. 41b § 1 k.k. Nie można przy tym nie zauważyć, że do kręgu

kodeksowych środków karnych zakaz udziału w imprezach masowych został

wprowadzony właśnie ustawą z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie

imprez masowych (art. 72), w której jednocześnie, niektóre z

dotychczasowych wykroczeń z ustawy – w jej postaci z 1997 r. – przeniesiono

do kategorii przestępstw (art. 59 i 60 ustawy z 2009 r.). Trafnie w

piśmiennictwie zwraca się uwagę na mierny poziom warsztatu legislacyjnego

tej ustawy (por. np. A. Marek: Komentarz do Kodeksu Karnego. Warszawa

2010, s. 141), lecz trudno racjonalnie twierdzić, że ustawodawca z jednej

strony uznał niektóre zachowania penalizowane wcześniej jako wykroczenia

za tak groźne, iż przeniósł je do kategorii występków i połączył z

obligatoryjnym środkiem karnym o charakterze prewencyjnym, a jednocześnie

– właśnie w odniesieniu do tych najbardziej niebezpiecznych czynów –

wprowadził nowe dodatkowe ograniczenie orzekania środka karnego, który to

środek – na gruncie wcześniejszych i późniejszych przepisów w odniesieniu

do czynów atakujących ten sam przedmiot ochrony, ale stanowiących

wykroczenia – był orzekany bez potrzeby uwzględnienia tej nowej przesłanki.

Odnotować przy tym należy, że w motywach projektu ustawy, którą dodano

art. 41b § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r.,

wcale nie traktowano proponowanego zapisu jako jednej z podstaw orzekania

zakazu wstępu na imprezę masową.

Sumując zatem – przesłanka orzekania środka karnego w postaci

zakazu wstępu na imprezę masową, polegająca na konieczności wykazania,

że zachowanie sprawcy przy popełnieniu przestępstwa wskazywało, iż jego

udział w imprezach masowych zagraża istotnym dobrom chronionym prawem,

wynikająca z art. 41b § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia

2012 r., nie odnosiła się do przestępstw z art. 59 i 60 u.b.i.m.

11

Powyższego stanowiska nie podważa kolejna nowelizacja przepisów

związanych z orzekaniem środka karnego w postaci zakazu wstępu na

imprezę masową, dokonana ustawą z dnia 31 sierpnia 2011 r. (Dz. U. Nr 217,

poz. 1280), która weszła w życie dnia 1 stycznia 2012 r. Stosownie do

obecnie obowiązującego brzmienia przepisu art. 41b § 1 k.k., już nie

zachowanie sprawcy przy popełnieniu przestępstwa, ale samo przestępstwo

popełnione w związku z imprezą masową ma być podstawą do oceny co do

negatywnej prognozy, a tym samym orzekania zakazu. Wyraźnie związano

też tę przesłankę orzekania środka karnego wyłącznie z fakultatywnością jego

stosowania, co z oczywistych względów nie może odnosić się do przestępstw

z art. 59 i 60 u.b.i.m., co do których – w świetle dyspozycji art. 66 tejże ustawy

– jego orzeczenie jest obligatoryjne. Potwierdza to tezę, że na gruncie art. 41b

§ 1 k.k. środek karny w postaci zakazu wstępu na imprezę masową – odnosił

się do dnia 31 grudnia 2011 r. – i odnosi się obecnie do innych przestępstw

niż wymienione w art. 59 i 60 u.b.i.m. Natomiast zdanie drugie tego przepisu –

w brzmieniu obowiązującym obecnie – wyraża jedynie dość oczywistą

zasadę, że sąd orzeka wspomniany zakaz w wypadkach, gdy ustawa nakłada

taki obowiązek, co jak się wydaje nie wymagało akurat specjalnego zapisu w

Kodeksie karnym.

Konkludując, zdaniem Sądu Najwyższego rozpoznającego

nadzwyczajny środek zaskarżenia wniesiony w tej sprawie, wyrok Sądu

Rejonowego w W. z dnia 30 marca 2011 r. okazał się wadliwy nie tylko

dlatego, że przed jego wydaniem nie wyjaśniono istotnych wątpliwości

związanych z zakresem represji jakiej podlegał oskarżony Robert W. w

związku z zarzuconym, a następnie przypisanym mu czynem, w tym

zwłaszcza kwestii zastosowania środka karnego zakazu wstępu na imprezę

masową, ale także dlatego, że takiego środka wobec oskarżonego nie

12

orzeczono, chociaż przepis art. 66 u.b.i.m. nakładał na sąd taki obowiązek.

Konsekwencją powyższego uchybienia, mającego wpływ na kształt

rozstrzygnięcia, był brak orzeczenia o zastosowaniu w/w środka karnego,

pomimo przypisania przestępstwa z art. 59 ust. 1 u.b.i.m. W istniejącej

konfiguracji procesowej, tj. wobec zaskarżenia kasacją jedynie tej części

wyroku sądu meriti, która dotyczyła kary wymierzonej oskarżonemu, Sąd

Najwyższy również tylko w tej części uchylił kwestionowane orzeczenie.

Podzielono przy tym zapatrywanie wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z

dnia 25 marca 2010 r., I KZP 36/09, OSNKW 2010, z. 5, poz. 40, iż w

postępowaniu kasacyjnym nie jest możliwe uchylenie orzeczenia wyłącznie w

tej jego części, której zaskarżone orzeczenie nie zawiera.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w uchylonym zakresie, Sąd

Rejonowy w W. uwzględni powyższe uwagi i rozstrzygnie w przedmiocie

środka karnego, mając na względzie – w zależności od zajętego stanowiska –

potrzebę ewentualnego rozważenia zastosowania art. 4 § 1 k.k.

Z tych wszystkich powodów orzeczono, jak w wyroku.