III PO 7/11

Sygn. akt III PO 7/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Jerzy Kwaśniewski

Protokolant Anna Pęśko

w sprawie z odwołania K. S.

od decyzji Prokuratora Generalnego z dnia 22 lipca 2011 roku, w przedmiocie

odmowy wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po

ukończeniu 65 roku życia,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 24 stycznia 2012 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w […] K. S. wniosła odwołanie od decyzji

Prokuratora Generalnego z dnia 22 lipca 2011 r., PG IX K […], podjętej na

podstawie art. 62a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

2

(jednolity tekst: Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.) w związku z art. 69 § 1

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr

98, poz. 1070 ze zm.). Zaskarżoną decyzją odmówiono wyrażenia zgody na dalsze

zajmowanie przez skarżącą stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia.

W uzasadnieniu tej decyzji Prokurator Generalny podniósł, że skarżąca we

wniosku nie sprecyzowała okresu, na jaki ma być udzielona zgoda na dalsze

zajmowanie stanowiska. W tym wniosku skarżąca zaznaczyła, że wyrażenie zgody

na dalsze zajmowanie stanowiska umożliwi jej uzyskanie od dnia 1 października

2011 r. prawa do wyższej stawki wynagrodzenia zasadniczego, co jest istotne z

uwagi na świadczenia wynikające z tytułu stanu spoczynku. Ponadto podkreśliła, iż

chciałaby otrzymać nagrodę roczną. Podniosła też, iż w prokuraturze pracuje ponad

35 lat i nigdy dotychczas nie korzysta z dodatkowych urlopów, a składanie licznych

próśb na koniec pracy zawodowej spowodowane jest jej obecną sytuacją życiową.

Prokurator Apelacyjny pismem z dnia 23 marca 2011 r. negatywnie

zaopiniował wniosek Pani Prokurator podzielając tym samym opinię Kolegium

Prokuratury Apelacyjnej w […], które na posiedzeniu w dniu 23 marca 2011 r.

podjęto uchwałę negatywnie opiniującą przedmiotowy wniosek. Prokurator

Apelacyjny odniósł się również do argumentów zawartych w podaniu skarżącej,

podnosząc, iż nie mogą one stanowić wystarczającego uzasadnienia do wyrażenia

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora powyżej 65 roku życia.

Przedstawił też, iż przeniesienie Pani Prokurator w stan spoczynku nie

zdestabilizuje pracy Prokuratury Apelacyjnej w […], tym bardziej, że z uwagi na zły

stan zdrowia skarżącej nie ma gwarancji, że będzie ona faktycznie wykonywała

czynności służbowe. Podkreślił ponadto, że w obecnej sytuacji kadrowej wyrażanie

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia

znacznie utrudnia, a niekiedy wręcz uniemożliwia awans prokuratorom, którzy nie

tylko spełniają wymogi formalne, ale też ze względów merytorycznych w pełni

zasługują na taki awans.

Krajowa Rada Prokuratury uchwałą nr …/2011 z dnia 29 czerwca 2011 roku

w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej wniosku Pani K. S. pozytywnie zaopiniowała

ten wniosek.

3

Prokurator Generalny stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym, prokurator

przechodzi w stan spoczynku z chwilą ukończenia 65 roku życia, chyba że

Prokurator Generalny, na wniosek zainteresowanego prokuratora, po

przedstawieniu zaświadczenia stwierdzającego, że jest zdolny, ze względu na stan

zdrowia do pełnienia obowiązków prokuratora oraz po zasięgnięciu opinii

właściwego prokuratora przełożonego, a także Krajowej Rady Prokuratury wyrazi

prokuratorowi zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska. Jest to zasada ustawowa,

a ewentualnie wyrażenie zgody przez Prokuratora Generalnego na zajmowanie

stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 lat, ma charakter fakultatywny i jest

uzależnione od całokształtu okoliczności, a więc zarówno przesłanek obiektywnych,

jak i subiektywnych, dotyczących konkretnego prokuratora. Możliwość dalszego

pozostawania na stanowisku prokuratora jest traktowana jako wyjątek, uzasadniony

szczególnymi okolicznościami, mającymi oparcie w interesie służby lub leżącymi po

stronie prokuratora. Spełnienie wskazanych w przepisie art. 62a ust. 2 ustawy o

prokuraturze warunków pozytywnych nie jest równoznaczne z obowiązkiem

wyrażenia zgody na dalsze pozostawanie przez prokuratora w służbie. Podniesione

przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku okoliczności dotyczące uzyskania prawa

do wyższej stawki wynagrodzenia zasadniczego, czy też chęć otrzymania nagrody

rocznej, nie mogą być uznane za wystarczającą podstawę do odstępstwa od

ustalonej reguły. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 grudnia

2006 roku, sygn. akt III PO 7/09 – „dobry stan zdrowia, chęć „doczekania” w stanie

czynnym jubileuszu 45-lecia pracy zawodowej, zadowolenie z wykonywanej pracy,

czy służenie doświadczeniem zawodowym młodszemu pokoleniu prokuratorów nie

mogą być uznane za przesłanki automatycznie przemawiające za potrzebą

dalszego pozostawania na stanowisku prokuratora”.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono także, iż po stronie Pani

Prokurator K. S. nie zachodzą okoliczności szczególne, przemawiające za

pozostawaniem jej na stanowisku prokuratora po dniu 2 września 2011 roku, a ona

sama poinformowała we wniosku, iż przebywała na zwolnieniu lekarskim i w dacie

jego złożenia nie przedłożyła koniecznego zaświadczenia lekarskiego o stanie

zdrowia, o którym mowa w art. 62a ust. 2 ustawy o prokuraturze. W okresie od dnia

12 stycznia 2011 r. do dnia 3 czerwca 2011 r. skarżąca przebywała na

4

długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Wezwana przez Krajową Radę Prokuratury do

uzupełnienia wniosku z dnia 1 marca 2011 r. zainteresowana dołączyła

zaświadczenie lekarskie z dnia 27 maja 2011 r., z którego wynika, iż brak jest

przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez nią pracy na stanowisku

prokuratora. W dacie wystawienia zaświadczenia o stanie zdrowia skarżąca

pozostawała nadal na zwolnieniu lekarskim. Jednocześnie skarżąca przedstawiła w

przedmiotowym wniosku, iż złożyła prośbę o urlop dla poratowania zdrowia,

załączając zaświadczenie lekarskie z dnia 16 lutego 2011 r., z treści którego

wynika, że „ze względu na charakter schorzeń celowe i zasadne jest udzielenie

urlopu dla poratowania zdrowia”. Decyzją z dnia 9 marca 2011 r. Prokurator

Generalny nie uwzględnił powyższej prośby, z uwagi na brak dostatecznych

podstaw do udzielenia takiego urlopu.

Przeniesienie skarżącej w stan spoczynku nie zdestabilizuje pracy

Prokuratury Apelacyjnej, gdyż brak jest po stronie tejże Prokuratury szczególnego

interesu uzasadniającego jej dalsze wykonywanie obowiązków służbowych.

Ponadto w jednostce tej pracują prokuratorzy, którzy posiadają odpowiednie

kwalifikacje niezbędne do przejęcia obowiązków skarżącej, bez ryzyka zaburzenia

prawidłowego funkcjonowania tej jednostki prokuratury. W chwili obecnej w

Prokuraturze Apelacyjnej w […] w ramach długotrwałych delegacji czynności

służbowe wykonuje 14 prokuratorów prokuratury okręgowej, oczekujących na

awans zawodowy. W chwili obecnej Prokuratura Apelacyjna dysponuje limitem 60

etatów, z czego wszystkie są obsadzone. Aktualnie na delegacji w tej jednostce

pozostaje 14 prokuratorów prokuratury okręgowej z całego okręgu apelacji, aż 10

potencjalnie posiada możliwość uzyskania tytułu prokuratora prokuratury

apelacyjnej. Natomiast spośród 244 prokuratorów z tytułem prokuratora prokuratury

okręgowej w niniejszej apelacji, znaczna większość potencjalnie posiada możliwość

uzyskania tytułu prokuratora prokuratury apelacyjnej.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła:

1.naruszenie art. 62a ust.2 ustawy o prokuraturze w związku z art. 69 § 1

Prawa o ustroju sądów powszechnych albowiem wydając zaskarżoną decyzję

Prokurator Generalny przekroczył granicę swobodnego uznania wyznaczonego

treścią art. 62a ust. 2 ustawy o prokuraturze poprzez daleko posuniętą dowolność

5

korzystania z przypisanej mu kompetencji w przedmiocie niewyrażania zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia, bez

wyważenia wszystkich okoliczności związanych z interesem służby i interesem

prokuratora;

2.naruszenie art. 24 pkt 11 ustawy o prokuraturze poprzez przekazanie

wniosku o dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia

do Kolegium Prokuratury Apelacyjnej w […], nie zaś bezpośrednio do Krajowej

Rady Prokuratorów, celem jego zaopiniowania, pomimo tego, że ten pierwszy

organ nie był upoważniony do realizacji tego zadania, co sprawiło, że pomimo

pozytywnej opinii Krajowej Rady Prokuratorów, Prokurator Generalny podejmując

decyzję opierał się w głównej mierze na uchwale odjętej przez Kolegium

Prokuratury Apelacyjnej w […].

Zdaniem skarżącej Prokurator Generalny przekroczył granicę swobodnego

uznania wyznaczonego treścią art. 62a ust. 2 ustawy o prokuraturze poprzez

zaniechanie rzetelnej analizy wniosku z dnia 1 marca 2011 r., z którego

jednoznacznie wynikało, iż głównym celem jest prośba o wyrażenie zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora wyłącznie do końca 2011 r.

Pozostawanie w służbie do końca 2011 r. miało istotne znaczenie, albowiem z

dniem 1 października 2011 r. nabywała uprawnienia do III stawki awansowej, jak

również przysługiwałaby jej nagroda roczna. W prokuraturze przepracowała ponad

35 lat, zaś w zawodzie prawnika 42 lata. Dlatego też wniosek o dalsze zajmowanie

stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia na okres jedynie 4 miesięcy

nie powinien spotkać się z odmowną decyzją. Podnoszony w uzasadnieniu decyzji

Prokuratora Generalnego zarzut o niesprecyzowaniu okresu, na jaki ma być

udzielona zgoda na zajmowanie stanowiska po ukończeniu 65 roku życia jest

nieprawdziwy, albowiem okres ten został wskazany w treści wniosku, o którym

mowa. Świadczy to o powierzchownej i nierzetelnej analizie przedmiotowego

wniosku. Nie uwzględniono też pozytywnej opinii Krajowej Rady Prokuratorów

podjętej uchwałą nr 341/2011 z dnia 29 czerwca 2011 r. pomimo, iż wyłącznie

Krajowa Rada Prokuratorów ma decydujący wpływ na obiektywne ocenianie tego

typu wniosków. Przy podejmowaniu decyzji wzięto pod uwagę wyłącznie opinię

Kolegium Prokuratury Apelacyjnej w […[, która w świetle ustawy o prokuraturze nie

6

jest władna do opiniowania tego typu wniosków. Taka pozaustawowa praktyka

rozpoznawania wniosków o kontynuowanie służby po ukończeniu 65 roku życia jest

stosowana wyłącznie w Prokuraturze Apelacyjnej w […] i nie znajduje oparcia w

przepisach prawa.

Podniesiono też, że Prokurator Generalny przedstawił stanowisko, iż

„możliwość dalszego pozostawania na stanowisku jest traktowana jako wyjątek

uzasadniony szczególnymi okolicznościami, mającymi oparcie w interesie służby

lub leżącymi po stronie prokuratora” – a czymże jest przedłużenie wyłącznie o 4

miesiące okresu pozostawania na stanowisku, jak nie wyjątkiem leżącym po stronie

prokuratora? Zdaniem skarżącej nie można również utożsamiać jej konkretnego

przypadku z powołanym w uzasadnieniu decyzji Prokuratora Generalnego

poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r. (III

PO 7/09) kiedy to „chęć doczekania” w stanie czynnym jubileuszu 45-lecia pracy

zawodowej związana była z jednorazową wypłatą gratyfikacji, zaś w jej sytuacji z

uzyskaniem uprawnienia do III stawki awansowej, która determinowała wysokość

otrzymanego świadczenia do końca życia. Rozumiejąc potrzebę pokoleniowej

wymiany kadr prokuratorskich, o której mowa w uzasadnieniu decyzji Prokuratora

Generalnego, należy zaznaczyć, że przedłużenie okresu pozostawania na

stanowisku prokuratora o dodatkowe cztery miesiące po ukończeniu 65 roku życia

w żaden sposób nie miałoby wpływu na poprawę sytuacji kadrowej Prokuratury

Apelacyjnej w […].

Prokurator Generalny wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Odwołanie jest nieuzasadnione. Zgodnie z art. 62a ustawy o prokuraturze,

prokurator może dalej zajmować stanowisko jeżeli Prokurator Generalny na

wniosek prokuratora po przedstawieniu zaświadczenia stwierdzającego, ze jest

zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków prokuratora, oraz po

zasięgnięciu opinii właściwego prokuratora przełożonego, wyrazi prokuratorowi

zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska. Ustalone orzecznictwo Sądu

Najwyższego przyjmuje, że Prokurator Generalny podejmuje decyzję na podstawie

7

swobodnego uznania, a jej kontrola przez Sąd Najwyższy ograniczona jest do

oceny, czy nie zostały przekroczone granice tego uznania. Inaczej mówiąc, Sąd

Najwyższy nie może wkraczać w ustawowe kompetencje Prokuratora Generalnego

i dokonywać oceny, czy zainteresowany prokurator ma nadal sprawować swoją

funkcję, lecz jedynie bada, czy decyzja Prokuratora Generalnego nie jest arbitralna

lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Wymiana pokoleniowa

prokuratorów jest przesłanką, którą Prokurator Generalny może brać pod uwagę

przy ocenie zasadności wniosku prokuratora o wyrażenie zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska (por. wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2010 r., III

PO 1/10).

Zarzut przekroczenia przez Prokuratora Generalnego granic swobodnego

uznania jest nieuzasadniony także z tego względu, że skarżąca całkowicie pomija

jej stan zdrowia, powodujący konieczność korzystania z licznych zwolnień

lekarskich, szczegółowo wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sama

też oceniła swój stan zdrowia jako niewystarczający do właściwego wykonywania

obowiązków prokuratora, gdyż złożyła (bezskutecznie) wniosek o udzielenie urlopu

dla poratowania zdrowia. W takiej sytuacji nie jest wyjątkową okolicznością leżącą

po stronie prokuratora, mogącą uzasadnić wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska, możliwość uzyskania wyższe stawki awansowej w nieodległym okresie

lub innej korzyści majątkowej. W tym zakresie Sąd Najwyższy podziela motywy

wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r., III PO 7/09 (LEX nr 578147). Nie jest

uzasadniony zarzut odwołania że Prokurator Generalny błędnie przyjął, iż we

wniosku nie oznaczono okresu, na jaki ma być udzielona zgoda na dalsze

zajmowanie stanowiska. Okres ten nie został bowiem wyraźnie określony – co nie

ma zresztą istotnego znaczenia w sprawie – a możliwość uzyskania wyższej stawki

awansowej i nagrody roczne były wskazane jako argumenty do uzyskania

pozytywnej decyzji Prokuratora Generalnego.

Także bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 24 pkt 11 ustawy o

prokuraturze. Przed skierowaniem wniosku prokuratora do zaopiniowania – zgodnie

z tym przepisem – przez Krajową Radę Prokuratury, prokurator apelacyjny, na

podstawie art. 22 pkt 7 ustawy o prokuraturze, może zwrócić się do kolegium

8

prokuratury apelacyjnej o wyrażenie opinii w tej sprawie. Potwierdza to wyrok z 9

lutego 2005 r., III PO 61/04 (OSNP 2005 nr 20, poz. 326).

Z tych względów na podstawie art. 39814

k.p.c. w związku z art. 62a ust. 1 i

3a orzeczono jak w sentencji.

/tp/