III KK 386/11

WYROK Z DNIA 23 LUTEGO 2012 R.

III KK 386/11

Uwzględnienie wniosku prokuratora, uzgodnionego uprzednio z

oskarżonym (art. 335 § 1 k.p.k.), o skazanie tego oskarżonego bez

rozprawy w określony sposób (art. 343 § 1 k.p.k.), może nastąpić jedynie

wówczas, gdy w tym czasie nie zmieniła się sytuacja prawna oskarżonego,

a więc jeżeli stoi on nadal pod zarzutem popełnienia określonego

przestępstwa, cały czas tego samego. Jeżeli natomiast doszło do zmiany

opisu i kwalifikacji prawnej tego zachowania, to prokurator powinien

ponownie uzgodnić z oskarżonym sposób skazania go bez rozprawy, i to

nawet wówczas, gdy kara i inne środki uprzednio uzgodnione mieszczą się

w granicach kar i środków możliwych obecnie do orzeczenia. Nie można

natomiast uznać, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku

prokuratora o skazanie bez rozprawy (art. 343 § 7 k.p.k.), gdy takich

ponownych uzgodnień z oskarżonym prokurator nie dokonał.

Przewodniczący: sędzia SN: Z. Puszkarski.

Sędziowie SN T. Grzegorczyk (sprawozdawca), J. Matras.

Sąd Najwyższy w sprawie Damiana B., skazanego z art. 157 § 2 k.k.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 23 lutego

2012 r., kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na

korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w I. z dnia 10 stycznia

2008 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i p r z e k a z a ł sprawę Sądowi Rejonowemu

w I. do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.

2

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem, wydanym w trybie art. 343 w zw. z art. 335

k.p.k., Damian B. został uznany za winnego popełnienia w dniu 26 sierpnia

2007 r. w I. przestępstwa uszkodzenia ciała Krzysztofa C.,

zakwalifikowanego z art. 157 § 2 k.k. i skazany, zgodnie z uzgodnionym z

oskarżonym, a załączonym do aktu oskarżenia, wnioskiem prokuratora o

skazanie bez rozprawy na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat i oddaniem oskarżonego

w tym czasie pod dozór kuratora, oraz orzeczeniem nawiązki na rzecz

pokrzywdzonego w wysokości 300 zł. Wyrok ten uprawomocnił się bez

zaskarżenia w dniu 24 stycznia 2008 r.

W październiku 2011 r. kasację na korzyść skazanego od tego

wyroku wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając obrazę art. 343

§ 7 w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegającą na niezasadnym uznaniu, że

istniały podstawy do uwzględnienia wniosku prokuratora o wydanie wyroku

skazującego i wymierzenie uzgodnionej z oskarżonym kary bez

przeprowadzenia rozprawy, podczas gdy wniosek ten uzgodniony został z

podejrzanym, gdy zarzucano mu przestępstwo z art. 158 § 1 i art. 157 § 2 w

zw. z art. 11 § 2 k.k., a skierowany do Sądu akt oskarżenia zarzucał

Damianowi B. popełnienie czynu z art. 157 § 2 k.k., a więc z punktu

widzenia oskarżonego, w innym układzie procesowym, korzystniejszym dla

niego, i dającym mu podstawy do korzystniejszego ukształtowania tego

wniosku w zakresie kary i środka karnego, co skutkowało brakiem podstaw

do uwzględnienia go teraz na posiedzeniu. Wywodząc w ten sposób

skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji. W uzasadnieniu kasacji

podniesiono też, że z dniem 15 lipca 2011 r. zarządzone zostało wykonanie

3

kary pozbawienia wolności, które w tej sprawie zostało uprzednio

zawieszone na okres próby, a do sytuacji takiej mogłoby nie dojść, gdyby

wniosek prokuratora zawierał propozycję innego, uzgodnionego z

oskarżonym, rozstrzygnięcia w przedmiocie reakcji karnej, co w ramach

zarzuconego mu ostatecznie przestępstwa było ustawowo możliwe.

Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest w całości zasadna w stopniu oczywistym, dlatego też –

jako wniesionej na korzyść oskarżonego – zdecydowano o rozpoznaniu jej

na posiedzeniu, o którym mowa w art. 535 § 5 k.p.k.

Rzecz w tym, że początkowo, w dniu 26 sierpnia 2007 r., Damianowi

B. zarzucono popełnienie, wspólnie z inną określoną osobą, przestępstwa z

art. 158 § 1 i art. 157 § 2 w zw. z art. 11 § 2 k.k., a następnie w dniu 27

sierpnia 2007 r., że popełnił je nadto jeszcze z innym nieustalonym

mężczyzną. W obu tych wypadkach podejrzany w swych wyjaśnieniach nie

przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Później jednak, już po

zastosowaniu wobec niego i drugiego ze współpodejrzanych

tymczasowego aresztowania, przesłuchany w dniu 3 września 2007 r.,

przyznał się do jego popełnienia, a jednocześnie wyraził zgodę na skazanie

go bez rozprawy na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat i dozorem kuratora oraz

nawiązką w wysokości 300 zł. Jednakże w listopadzie 2007 r., po uchyleniu

tymczasowego aresztowania przez prokuratora wobec obu podejrzanych

oraz umorzeniu dochodzenia w stosunku do drugiego ze

współpodejrzanych, dokonano zmiany wobec Damiana B. postanowienia o

przedstawieniu zarzutów, zarzucając mu dopuszczenie się wobec

Krzysztofa C. przestępstwa z art. 157 § 2 k.k. i objęto ten czyn ściganiem z

urzędu. Następnie zaś wniesiono akt oskarżenia o ten czyn wraz z

wnioskiem o skazanie bez rozprawy, a Sąd Rejonowy w I., na posiedzeniu

w dniu 10 stycznia 2008 r., orzekł stosownie do tego wniosku.

4

Wydając wskazany wyżej wyrok Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek

prokuratora, który uzgodniony był wprawdzie z oskarżonym, ale

uzgodnienie to miało miejsce w sytuacji, gdy zarzut stawiany wówczas

oskarżonemu był z punktu widzenia prawa zdecydowanie surowszy niż

następnie zarzucony mu w akcie oskarżenia. Była to zatem zgoda

wyrażona w innej sytuacji prawnej oskarżonego niż ta, jaką stworzyła

późniejsza zmiana zarzutów i akt oskarżenia. Dokumentacja sprawy nie

wskazuje przy tym, aby oskarżony po zmianie zarzutów wypowiadał się w

jakikolwiek sposób odnośnie do skazania go bez rozprawy. Wprawdzie

wyraził on zgodę na takie skazanie za zachowanie poważniejszej natury,

więc zapewne wyraziłby ją również za czyn łagodniej traktowany przez

prawo, o jaki go ostatecznie oskarżono, ale instytucja skazania bez

rozprawy zakłada nie tylko uzgodnienie poddania się takiemu skazaniu, ale

także zaakceptowanie przez oskarżonego mających być objętych tym

skazaniem określonych reakcji karnoprawnych, czyli kary, środków karnych

i środków probacyjnych. Zmiana zarzutu na zachowanie łagodniej

traktowane przez prawo stwarzała podstawy również do ponownego

rozważenia sposobu skazania, i to mimo, że sugerowana dotąd kara

mieściła się również w ramach nowego zagrożenia. Tego jednak w sprawie

niniejszej nie uczyniono. Sąd zaś nie zauważył, że zgoda oskarżonego na

określone skazanie przedstawione przez prokuratora nastąpiła w innych

warunkach, niż te jakie tworzył akt oskarżenia.

Nie można zatem przyjąć, aby przy procedowaniu w tej sprawie przez

Sąd na posiedzeniu w dniu 10 stycznia 2008 r. zachodziły warunki do

uwzględnienia analizowanego wniosku. Tym samym Sąd naruszył

zarzucany w kasacji art. 343 § 7 k.p.k., zaś prokurator – wymogi płynące z

art. 335 § 1 k.p.k. Uwzględnienie bowiem wniosku prokuratora,

uzgodnionego uprzednio z oskarżonym (art. 335 § 1 k.p.k.), o skazanie

tego oskarżonego bez rozprawy w określony sposób (art. 343 § 1 k.p.k.),

5

może nastąpić jedynie wówczas, gdy w tym czasie nie zmieniła się sytuacja

prawna oskarżonego, a więc jeżeli stoi on nadal pod zarzutem popełnienia

określonego przestępstwa, cały czas tego samego. Jeżeli natomiast doszło

do zmiany opisu i kwalifikacji prawnej tego zachowania, to prokurator

powinien ponownie uzgodnić z oskarżonym sposób skazania go bez

rozprawy, i to nawet wówczas, gdy kara i inne środki uprzednio uzgodnione

mieszczą się w granicach kar i środków możliwych obecnie do orzeczenia.

Nie można natomiast uznać, że zachodzą podstawy do uwzględnienia

wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy (art. 343 § 7 k.p.k.), gdy

takich ponownych uzgodnień z oskarżonym prokurator nie dokonał. Nie

chodzi przy tym o uzgadnianie z podejrzanym kwalifikacji zarzucanego mu

czynu, gdyż ta kwestia nie podlega takim uzgodnieniom, ale o wzięcie pod

uwagę, że doszło do zmiany sytuacji prawno-procesowej tego

podejrzanego. Ta nowa sytuacja wymaga zaś, aby wypowiedział się on co

do aktualności swej poprzedniej zgody na skazanie bez rozprawy w

określony sposób.

Materiały tej sprawy wskazują, że nie dopełniono w niej powyższych

wymogów, a tym samym kasacja niniejsza jest zasadna w oczywistym

stopniu. Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał

sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w I., który

powinien teraz przeprowadzić postępowanie na zasadach ogólnych, co nie

wyklucza, aby oskarżony wystąpił w trakcie tego procesu o skazanie go bez

przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego (art. 387 k.p.k.).

Stosownie do art. 638 k.p.k., uchylając ten wyrok Sąd Najwyższy przyjął, że

koszty postępowania kasacyjnego obciążają Skarb Państwa.

Mając to wszystko na względzie orzeczono, jak w wyroku.