II CSK 282/11

Sygn. akt II CSK 282/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Marta Romańska

w sprawie z powództwa "Ceramika P." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko Przedsiębiorstwu Handlowemu "Y." J. i E. K.

Spółce Jawnej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 14 października 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. oddalił apelację

pozwanej Spółki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 27 kwietnia 2010 r., którym

tenże Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powodowej spółki „Ceramiki P.” kwotę

100043,33 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 3 czerwca 2009 r. do dnia

zapłaty, kwotę 1251 zł tytułem kosztów sądowych i kwotę 3617 zł tytułem

zastępstwa procesowego z zastrzeżeniem, że pozwanej przysługuje prawo do

powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jej

odpowiedzialności do bliżej określonej nieruchomości oraz do kwoty 285000 zł. Sąd

ustalił, że na tej nieruchomości ustanowiono hipotekę kaucyjną do kwoty 285000 zł

dla zabezpieczenia ewentualnych przyszłych roszczeń z umowy handlowej, oraz

że z tej umowy wynikają niezaspokojone wierzytelności przysługujące powódce,

których wysokość nie jest kwestionowana. Powołując się na art. 77 ustawy o

księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze

zm.; dalej: "u.k.w.h.") nie uwzględnił zarzutu przedawnienia ze stosunku

obligacyjnego, w tym także odnośnie do odsetek od tych wierzytelności.

Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na obu

podstawach z art. 3983

k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 77, 102, 104

u.k.w.h., art. 123 k.c., a także art. 319 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku

oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca bezzasadnie zarzuca, że Sąd Apelacyjny z naruszeniem art. 77

zd. 2 u.k.w.h., w wersji sprzed nowelizacji (sprzed dnia 20 lutego 2011 r.), uznał,

iż przedawnienie roszczenia o odsetki ze stosunku obligacyjnego nie narusza

w tym zakresie uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia

z nieruchomości obciążonej.

Skarżąca pomija, że według art. 104 u.k.w.h., sprzed uchylenia, hipoteka

kaucyjna w granicach najwyższej sumy określonej we wpisie zabezpieczała także

3

roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie i koszty postępowania bez potrzeby

dokonywania wpisu w księdze wieczystej, chyba że strony zastrzegły odsetki za

opóźnienie w wysokości przewyższającej wysokość odsetek ustawowych.

Do zabezpieczonych przez hipotekę kaucyjną odsetek i kosztów postępowania nie

miał zastosowania art. 1025 § 3 zd. 2 k.p.c. (sprzed nowelizacji). W sądowym

postępowaniu egzekucyjnym podlegały one zaspokojeniu w równym stopniu

co roszczenie o świadczenie główne.

Rację przeto miał Sąd Apelacyjny, że przedawnienie roszczenia w stosunku

do dłużnika osobistego o odsetki ustawowe za opóźnienie, zabezpieczone przez

hipotekę kaucyjną, nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania

zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Jak długo hipoteka kaucyjna figuruje

w księdze wieczystej, wierzyciel może liczyć na ich zaspokojenie z nieruchomości.

Artykuł 104 u.k.w.h., sprzed uchylenia, jako przepis szczególny odnoszący się do

hipoteki kaucyjnej, wyłączał w tym zakresie zastosowanie art. 77 zd. 2 u.k.w.h.,

w wersji sprzed nowelizacji, odnoszącego się do hipoteki w ogólności.

W sprawie jednakże należało uwzględnić, że skoro ustanowiono

(umownie) hipotekę kaucyjną dla zabezpieczenia ewentualnych roszczeń z umowy

handlowej, to w granicach sumy wpisanej do księgi wieczystej zażywają

zabezpieczenia hipotecznego powstałe roszczenia aż do wyczerpania zapisanej

sumy. Roszczenia powyżej tej sumy nie wchodzą już w skład zabezpieczenia

hipotecznego, czyli że ustanowiona hipoteka odnośnie do tych roszczeń

nie ochrania wierzyciela przeciwko skutkom przedawnienia.

Zasadnie zatem zarzuciła skarżąca, że roszczenie powodowej spółki

przedawnione w stosunku do dłużnika osobistego może być uwzględnione,

jednakże tylko do sumy wpisanej do księgi wieczystej, a więc w sprawie do

285000 zł. Tylko bowiem w granicach tej sumy wierzytelność powódki podlega

hipotecznej ochronie, tj. podlega zaspokojeniu z nieruchomości obciążonej.

Powyższego nie miał na uwadze Sąd pierwszej instancji przy redakcji

wyroku, jak i Sąd Apelacyjny oddalając apelację skarżącej. Rację ma skarżąca,

że na skutek tych orzeczeń, jak i prawomocnego nakazu zapłaty z dnia 2 kwietnia

2008 r. może powstać sytuacja, iż powódka zaspokoi się, mimo przedawnionego

4

roszczenia w stosunku do dłużnika osobistego w stopniu wyższym, aniżeli pozwala

jej na to suma ustanowionej hipoteki kaucyjnej obejmująca nie tylko należność

główną, ale także mieszczące się w niej ustawowe odsetki za opóźnienie i koszty

postępowania.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.

jw