I CSK 277/11

Sygn. akt I CSK 277/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Marii D. i in. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 9 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 grudnia 2010 r.,

1. oddala skargę kasacyjną

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę

3600 zł (trzy tysiące sześćset) tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r. zasądził od pozwanego

Skarbu Państwa-Wojewody M. na rzecz powodów /.../ kwoty po 1460668,33 zł, na

rzecz powódki Urszuli B. kwotę 182583,55 zł, a na rzecz powodów /.../ kwoty po

255616,96 zł, z odsetkami ustawowymi od dnia wyroku, oddalił powództwo co do

odsetek za okres od 9 stycznia 2010 r. do dnia wydania wyroku oraz powództwo

wobec Miasta Stołecznego Warszawy. Ustalił, że nieruchomość położona przy ul B.

i S., nr hip. /.../ o łącznej powierzchni 5270 m2

została objęta działaniem dekretu z

dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.

Warszawy. Współwłaściciele tej nieruchomości /.../ w dniu 22 czerwca 1948 r.

wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. W 1955 r. Prezydium

Rady Narodowej m.st. Warszawy odmówiło przyznania prawa własności czasowej

do tego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia

18 września 2002 r. stwierdziło, że decyzja w tym zakresie została wydana

z naruszeniem prawa, a następnie uchyliło decyzję z dnia 18 września 2002 r.

i stwierdziło nieważność orzeczenia z 1955 r. Prezydent miasta stołecznego

Warszawy decyzjami z dnia 22 września 2004 r. i z dnia 27 kwietnia 2005 r.

odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców

prawnych byłych współwłaścicieli nieruchomości z powodu zabudowy gruntu,

wykorzystania go w części na drogę publiczną oraz oddania w użytkowanie

wieczyste osobom trzecim. Samorządowe Kolegium odwoławcze w decyzji z dnia

15 października 2007 r. odmówiło przyznania powodom odszkodowania z uwagi na

przedawnienie ich roszczeń.

Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu przedawnienia mając na uwadze,

że pozew został złożony w dniu 9 sierpnia 2006 r., a decyzja nadzorcza została

wydana w dniu 30 września 2003 r. Nie upłynął zatem trzyletni okres przedawnienia

określony w art. 160 § 6 k.p.a. Brak uprzedniego wniosku o wypłatę

odszkodowania, złożonego postępowaniu administracyjnym, nie był przesłanką

skuteczności roszczenia w postępowaniu sądowym i mógł być konwalidowany

w trakcie postępowania. Wysokość szkody, której doznali powodowie na skutek

wydania w 1955 r. wadliwej decyzji administracyjnej została ustalona na podstawie

dowodu z opinii biegłego.

3

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji Skarbu Państwa- Wojewody

wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że

uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej na rzecz powodów /.../ kwoty po

18272,28 zł i umorzył postępowanie w tym zakresie, oddalił apelację w pozostałym

zakresie i orzekł o kosztach procesu. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i

ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. Stwierdził jednak, że Sąd Okręgowy

częściowo wyszedł ponad zakres żądania i dopuścił się naruszenia art. 363 § 1

k.c., co uzasadniało zmianę zaskarżonego wyroku.

Skarga kasacyjna Skarbu Państwa-Wojewody została oparta na podstawie

naruszenia prawa materialnego. Zarzucono w niej naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 k.c.

w zw. z art. 160 § 2, § 4, § 5 i § 6 k.p.c. oraz art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 160

§ 2 i § 6 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o te zarzuty

skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części (oddalającej apelację i

zawierającej rozstrzygnięcie o kosztach procesu) i przekazanie sprawy w tym

zakresie Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego

uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie było bezspornym, że podstawę odpowiedzialności strony

pozwanej stanowił art. 160 k.p.a. Sąd Apelacyjny ocenił prawidłowo, że bieg

terminu przedawnienia roszczeń powodów rozpoczął się po dniu, w którym stała się

ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem

prawa będącej źródłem szkody powodów. Nie ulega też wątpliwości, że przed

upływem terminu przedawnienia powodowie wnieśli do sądu pozew o zapłatę.

Jest to czynność która powoduje przerwę biegu terminu przedawnienia. Skarżący

podniósł zasadnie, że w sprawie miała jednak miejsce czasowa niedopuszczalność

drogi sądowej wynikająca z brzmienia art. 160 § 4 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem

wystąpienie na drogę sądową powinno być poprzedzone złożeniem wniosku

o przyznanie odszkodowania i dopiero odmowa jego uwzględnienia

w postępowania administracyjnym otwierała drogę sądową dla dochodzenia

odszkodowania. Sąd Okręgowy nie odrzucił jednak pozwu o zasądzenie

odszkodowania, a w trakcie postępowania powodom odmówiono wypłaty

odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji nie został

4

uchylony skutek w postaci przerwy biegu przedawnienia związany z wniesieniem

pozwu przed upływem terminu przedawnienia. Niezasadny był zatem zarzut

naruszenia art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 160 § 2, § 4, § 5 i § 6 k.p.a.

Nieuzasadniona była również ocena skarżącego, że czynność powodów

dokonana na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2010 r., polegająca na zgłoszeniu

żądania zasądzenia kwoty wyższej niż wskazana w pozwie, stanowiła

przedmiotową zmianę żądania pozwu i Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, iż przerwa

biegu terminu przedawnienia nastąpiła również w stosunku do rozszerzonego

powództwa. W związku z tym zarzutem należy podkreślić, że powodowie nie

zmienili podstawy faktycznej swoich żądań. Od początku postępowania domagali

się zasądzenia odszkodowania za bezprawne pozbawienie ich własności

wskazanej w pozwie nieruchomości. Domaganie się przez nich zasądzenia kwoty

wyższej niż wskazana początkowo w pozwie było związane z wyłącznie

aktualizacją wyceny nieruchomości. Nie stanowiło to w istocie rozszerzenia

powództwa, skoro art. 363 § 2 k.c. nakazuje aby wysokość odszkodowania została

ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna była pozbawiona

uzasadnionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814

k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1

k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c.

jw