I CSK 303/11

Sygn. akt I CSK 303/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z powództwa Macieja K.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "W."

o ustalenie nieważności uchwał albo ustalenie nieistnienia uchwał,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 9 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 stycznia 2011 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok i zmienia wyrok Sądu

Okręgowego z dnia 6 stycznia 2010 r. w ten sposób, że

powództwo oddala;

2) odstępuje od obciążenia powoda kosztami procesu.

2

Uzasadnienie

Po sprecyzowaniu powództwa w piśmie z dnia 23 grudnia 2009 r., powód

domagał się stwierdzenia nieważności bądź ustalenia nieistnienia uchwał nr 1 i 2

podjętych przez zebranie przedstawicieli członków Spółdzielni Mieszkaniowej „W."

w dniu 6 czerwca 2009 r. w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania zarządu za

rok 2008 oraz zatwierdzenia sprawozdania finansowego spółdzielni za rok 2008,

podjętych przez organ nieprzewidziany w przepisach prawa i naruszających prawa

jej członków.

Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa i podniosła, że do

czasu uchwalenia i zarejestrowania zmian statutu w oparciu o przepisy ustawy

z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 873 ze zm., dalej: „ustawa

zmieniająca”) postanowienia dotychczas obowiązującego statutu pozostają

w mocy, a zatem zebranie przedstawicieli członków spółdzielni było władne podjąć

legalnie przedmiotowe uchwały.

Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy orzekł, że sporne

uchwały: nr 1 - zatwierdzająca sprawozdanie zarządu za rok 2008 oraz nr 2 -

zatwierdzająca sprawozdanie finansowe spółdzielni za rok 2008, nie istnieją.

Ustalił, że po dniu 31 lipca 2007 r., tj. wejściu w życie ustawy zmieniającej,

Spółdzielnia Mieszkaniowa „W." nie dokonała zmian w swoim statucie stosownie do

jej wymagań do dnia 30 listopada 2007 r. i do dnia 30 grudnia 2007 r. nie dokonała

ich zgłoszenia do Krajowego Rejestru Sądowego w trybie przewidzianym przez

ustawę z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jedn. tekst Dz.U. z 2003 r.

Nr 188, poz. 1848 ze zm.).

Wobec przewidzianego w ustawie zmieniającej terminu na dokonanie

zmian statutu, zarząd Spółdzielni zwołał na dzień 24 listopada 2007 r.

nadzwyczajne zebranie przedstawicieli wybranych przez grupy członkowskie,

podczas którego przedstawiony został projekt zmian statutu dostosowujący

brzmienie statutu do wprowadzanych przedmiotową nowelizacją zmian,

zgodnie z którym zebranie przedstawicieli miało zostać zastąpione przez walne

3

zgromadzenie. Ostatecznie jednak zgłoszony projekt nie uzyskał akceptacji.

Również podczas kolejnych zebrań przedstawicieli Spółdzielni, które odbyły się

w dniach 14 czerwca 2008 r. i 6 czerwca 2009 r., poddawany był pod głosowanie

stosowny projekt zmian, lecz w dalszym ciągu nie został on przyjęty. W dniu

6 czerwca 2009 r. zebranie przedstawicieli pozwanej Spółdzielni podjęło uchwałę

nr 1 w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania rocznego zarządu za 2008 rok

oraz uchwałę nr 2 dotyczącą zatwierdzenia sprawozdania finansowego spółdzielni

za rok 2008.

Sąd Okręgowy podniósł, że w istocie spór dotyczył oceny prawnej uchwał

podjętych przez statutowy organ pozwanej, jakim było zebranie przedstawicieli,

a ściślej legalności działania tegoż organu po dniu 30 grudnia 2007 r.

Ustawa zmieniająca, która weszła w życie w dniu 31 lipca 2007 r., wprowadziła

nową regulację kształtującą prawa członów spółdzielni mieszkaniowej.

We wprowadzonym wtedy do ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach

mieszkaniowych (jedn. tekst Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1116 ze zm.) art. 83

ust. 1 postanowiono, że walne zgromadzenie spółdzielni mieszkaniowej nie może

być zastąpione przez zebranie przedstawicieli, jeżeli statut tak stanowi;

w przypadku, gdy liczba członków spółdzielni mieszkaniowej przekroczy 500, walne

zgromadzenie może być podzielone na części. Rada nadzorcza ustala zasady

zaliczania członków do poszczególnych części walnego zgromadzenia, z tym że nie

można zaliczyć członków uprawnionych do lokali znajdujących się w obrębie jednej

nieruchomości do różnych części walnego zgromadzenia.

Zwrócił uwagę, że art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej zawiera regulację

stanowiącą, że spółdzielnie istniejące w dniu jej wejścia w życie dokonują zmian

swoich statutów nie później niż do dnia 30 listopada 2007 r., a zgłoszenie tych

zmian do Krajowego Rejestru Sądowego spółdzielnie dokonują w ciągu 30 dni od

dnia podjęcia uchwały, nie później niż do dnia 30 grudnia 2007 r. stosownie do tych

wymagań i w trybie przewidzianym w Prawie spółdzielczym. Zgodnie zaś z art. 9

ust. 2 ustawy zmieniającej do czasu zarejestrowania zmian statutów postanowienia

dotychczasowych statutów regulujące funkcjonowanie zebrania przedstawicieli

pozostają w mocy.

4

Sąd Okręgowy, stosując te unormowania doszedł do wniosku,

że zaskarżone uchwały z dnia 6 czerwca 2009 r. podjęte przez zebranie

przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej „W." były z nimi sprzeczne,

gdyż dokonał tego organ nieupoważniony. Zebranie przedstawicieli członków

spółdzielni według jego oceny utraciło bowiem status organu spółdzielni

mieszkaniowej. Z tego względu, zdaniem Sądu pierwszej instancji zachodziły

podstawy do stwierdzenia nieistnienia tych uchwał na podstawie art. 189 k.p.c.

w zw. z art. 42 § 9 Prawa spółdzielczego, skoro zostały one uchwalone przez

organ niemający już legitymacji.

Według Sądu pierwszej instancji w sprawie nie budził wątpliwości interes

prawny powoda w wystąpieniu z powództwem o ustalenie, albowiem nowa

regulacja z pewnością jest korzystniejsza dla członka spółdzielni mieszkaniowej niż

uprzednia. Nie zgodził się ze stanowiskiem pozwanej Spółdzielni, jakoby zebranie

przedstawicieli członków spółdzielni, podejmując zaskarżone uchwały, nadal było

organem do tego kompetentnym. Wyraził zapatrywanie, że art. 9 ust. 1 ustawy

zmieniającej zakreślił sztywne ramy czasowe do dokonania zmian w statutach,

co wskazuje na to, iż legalnie działające zebrania w spółdzielniach to takie,

w których uchwalono zmiany statutu i złożono stosowny wniosek do Krajowego

Rejestru Sądowego do dnia 30 grudnia 2007 r., lecz wniosek nie został

jeszcze rozpoznany. W spółdzielniach, które nie dokonały zmian zgodnych

z tym unormowaniem, zebrania przedstawicieli po wskazanym terminie nie

mogą być uznane za organ spółdzielni uprawniony do podejmowania uchwał,

gdyż takie uprawnienia z mocy art. 83

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych

oraz art. 38 Prawa spółdzielczego zastrzeżone zostały dla walnego

zgromadzenia. Wskazał, że na tle obecnie obowiązujących przepisów prawa walne

zgromadzenie członków spółdzielni mieszkaniowej nie może być zastąpione przez

zgromadzenie przedstawicieli, a każdy członek spółdzielni ma prawo do osobistego

i bezpośredniego uczestniczenia w obradach walnego zgromadzenia, zgłaszania

projektów głosowania, uchwał i poprawek do projektów. Celem bowiem nowej

regulacji było wprowadzenie zasad demokracji bezpośredniej. Zatem działanie

zebrania przedstawicieli członków Spółdzielni Mieszkaniowej „W." niezgodne z tą

regulacją nie mogło zostać uznane za zgodne z interesami członków spółdzielni.

5

Podniósł, że nietrafne jest także stanowisko pozwanej, która

ocenę legalności działań zebrania przedstawicieli członków spółdzielni w dniu

6 czerwca 2009 r. wywodziła z treści art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej.

Podkreślając, że przepis ten wyraźnie stanowi, iż do czasu zarejestrowania zmian

statutów postanowienia dotychczasowych regulujące funkcjonowanie zebrania

przedstawicieli pozostają w mocy, wyraził pogląd o niesamodzielności normy

z niego wynikającej. Dlatego też jego zdaniem art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej

należy rozumieć tak, że reguluje on na dotychczasowych zasadach działania

zebrania przedstawicieli członków spółdzielni tylko w tych spółdzielniach

mieszkaniowych, w których do dnia 30 listopada 2007 r. dokonano zmian statutu

i do dnia 30 grudnia 2007 r. złożono do Krajowego Rejestru Sądowego wniosek

o rejestrację tych zmian, które powinny być dostosowane do nowych uregulowań

wprowadzonych ustawą zmieniającą. Podniósł, że należy pamiętać, iż kwestie

dotyczące praw i obowiązków członków spółdzielni lub organów spółdzielni

i ich kompetencji uregulowane są przepisami bezwzględnie obowiązującymi

i nie pozostawiają spółdzielniom możliwości innego ich unormowania.

W spółdzielniach mieszkaniowych, które nie podjęły działań zgodnych z art. 9 ust. 1

ustawy zmieniającej zebrania przedstawicieli nie są od dnia 1 stycznia 2008 r.

uprawnione do podejmowania uchwał, które z mocy art. 83

ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych i art. 38 Prawa spółdzielczego zastrzeżone są dla walnego

zgromadzenia. Skoro pozwana Spółdzielnia w ustawowym terminie nie uchwaliła

statutu zgodnego z nowymi wymogami prawa, to postanowienia jej

dotychczasowego statutu, stały się sprzeczne z ustawą w dalszym ciągu

nie obowiązują.

Apelację od tego wyroku złożyła pozwana Spółdzielnia, którą Sąd

Apelacyjny wyrokiem z dnia 28 stycznia 2011 r. oddalił, podzielając ustalenia

i argumentację Sądu pierwszej instancji. Uznał za bezzasadny zarzut kwestionujący

interes prawny powoda w żądaniu ustalenia nieistnienia kwestionowanych uchwał,

skoro zgodnie z art. 42 § 1 Prawa spółdzielczego, uchwały walnego zgromadzenia

obowiązują wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkie jej organy i w rezultacie

od nich zależy zakres ich praw i obowiązków. Odnosi się to również do uchwał

dotyczących zatwierdzenia sprawozdań zarządu i sprawozdania finansowego,

6

albowiem bezpośrednio dotyczą one zaakceptowania pracy zarządu oraz

działalności finansowej spółdzielni i pośrednio zaś wpływają na wymiar zobowiązań

członka wobec spółdzielni oraz jego prawa.

Według oceny Sądu Apelacyjnego bezzasadny był zarzut naruszenia przez

Sąd Okręgowy art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej, gdyż zgodnie z art. 83

ust. 1

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych obowiązującym od dnia 31 lipca 2007 r.

zebrania przedstawicieli utraciły status organów spółdzielni mieszkaniowych.

Jego zdaniem znaczenie unormowania zawartego w art. 9 ust. 2 ustawy

zmieniającej należy rozpatrywać łącznie z brzmieniem art. 9 ust. 1 tejże ustawy,

co oznacza, że postanowienia dotychczasowych statutów regulujące

funkcjonowanie zabrania przedstawicieli pozostają w mocy do czasu

zarejestrowania zmian statutów w trybie określonym w art. 9 ust. 1 noweli, a nie

w ogóle do zarejestrowania tych zmian kiedykolwiek. Przyjęcie stanowiska

pozwanej zdaniem Sądu drugiej instancji oznaczałoby, że wprowadzony przepis

byłby przepisem martwym, gdyż spółdzielnie nie respektując jego postanowień

dowolnie mogłyby decydować, czy funkcjonują według obowiązującego prawa,

czy też nie dostosowują statutu do jego zasad.

Wskazał, że termin określony w art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej jest

terminem zawitym prawa materialnego, po upływie którego ustaje możliwość

funkcjonowania i podejmowania uchwał przez zebranie przedstawicieli z wyjątkiem

określonym w art. 9 ust. 2 tej ustawy. Po upływie terminu określonego w art. 9 ust. 1

ustawy zmieniającej zaczyna obowiązywać ten zakaz we wszystkich spółdzielniach

mieszkaniowych, z wyjątkiem tych, które w terminie określonym w tym przepisie

dokonały stosownych zmian statutu i zgłoszenia jego rejestracji. Nieuchwalenie

zatem przez zebranie przedstawicieli zmian statutu w ustawowym terminie, to jest

do 30 listopada 2007 r., wywołało ten skutek, że nie ma możliwości ich uchwalenia

przez zebranie przedstawicieli w terminie późniejszym. Oznacza to, że zmiany po

upływie ustawowego terminu mogą być dokonane jedynie przez walne

zgromadzenie wszystkich członków i dotyczy to również zwoływania walnego

zgromadzenia w innych sprawach niż uchwalenie statutu.

7

Podjęcie przez zgromadzenie przedstawicieli uchwał w dniu 6 czerwca

2009 r. w sytuacji, kiedy w ogóle nie dokonano zmian w statucie, aby go

dostosować do treści art. 83

ustawy o spółdzielni mieszkaniowych oznaczało ich

podjęcie przez organ niebędący już ustawowym organem spółdzielni

mieszkaniowej, gdyż w tym czasie ten organ utracił już swój byt prawny.

Funkcjonowanie zaś w obrocie uchwał nieistniejących uzasadniało powództwo

członka spółdzielni o ustalenie, że one nie istnieją. Zauważył wprawdzie,

że z wykładni językowej wynika, iż zebranie przedstawicieli może funkcjonować do

określonej daty, niemniej pierwszeństwo należało dać interpretacji systemowej,

historycznej i celowościowej omawianych przepisów. Wyraził zapatrywanie,

że unormowanie zawarte w art. 83

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, które

weszło życie z dniem 31 lipca 2007 r. wyłączając od tej daty możliwość zastąpienia

walnego zgromadzenia zebraniem przedstawicieli, stanowi lex specialis

w stosunku do regulacji zawartych w art. 36 i 37 Prawa spółdzielczego

dopuszczających zastąpienie walnego zgromadzenia przez zebranie

przedstawicieli. O niemożności zastąpienia w spółdzielniach mieszkaniowych

walnego zgromadzenia przez zgromadzenie przedstawicieli świadczy - jego

zdaniem - nowa treść art. 4 ust. 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych,

w którym mowa o uchwale walnego zgromadzenia i art. 59 § 1 Prawa

spółdzielczego, zgodnie z którym zebrania grup członkowskich w spółdzielniach

mieszkaniowych tracą status organów spółdzielni. Wskazał, że trafnie przy tym

zauważył Sąd Okręgowy, iż nie ma przeszkód, aby zwołać walne zgromadzenie

członków spółdzielni, które wobec niezgodnych z prawem unormowań

niezmienionego statutu spółdzielni może procedować według przepisów ustawy.

Dotychczasowy, bowiem statut w częściach, w których jest sprzeczny z ustawą,

już nie obowiązuje.

Wyrok Sądu Apelacyjnego został zaskarżony skargą kasacyjną przez

pozwaną spółdzielnię, która wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania. Skarga została oparta na podstawie naruszenia

prawa materialnego, w ramach której skarżący podniósł obrazę art. 9 ust. 2 ustawy

zmieniającej w zw. z art. 83

ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych; art. 2

oraz art. 31 ust. 3 oraz art. 32 Konstytucji oraz art. 189 k.p.c.

8

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że wprawdzie art. 9 ust 1 i 2 ustawy

zmieniającej oraz art. 83

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zostały

wprowadzone do systemu prawnego z dniem 31 lipca 2007 r. tym samym aktem

prawnym, tj. właśnie ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych ustaw, niemniej przy

wykładni tych przepisów Sąd Apelacyjny pominął całkowicie, że są to unormowania

o różnym charakterze, a mianowicie, iż pierwsza z tych regulacji ma charakter

unormowania przejściowego, tj. odpowiada na pytanie, w jakim zakresie w dalszym

ciągu należy stosować „stary stan prawny” i to bez względu na rodzaj i zakres

zmian wprowadzonych nową ustawą.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące zmiany modelu organów

spółdzielni mieszkaniowej z zebrania przedstawicieli na walne zgromadzenie

w częściach, a w szczególności skutki zaniechania spółdzielni dostosowania

swoich regulacji wewnętrznych do nowego stanu prawnego jest całkowicie

jednolite. Zapoczątkował je wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2010 r.,

IV CSK 310/09 (OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 89), w którym podkreślono, że ani

z art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej, ani z art. 83

ust. 1 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych, nie wynika, że z dniem 1 stycznia 2008 r. zebranie przedstawicieli

spółdzielni przestało istnieć jako jej organ. Takie stanowisko pozostaje w wyraźnej

sprzeczności z art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej. Lege non distinquente przepis ten

dotyczy zarówno sytuacji, gdy po dniu 1 stycznia 2008 r. trwało postępowanie przed

sądem rejestrowym, jak też sytuacji, polegającej na podjęciu przez zebranie

przedstawicieli uchwały odmawiającej zmiany statutu. Ten kierunek wykładni

znalazł kontynuację w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2011 r., II CSK

32/11 (LEX nr 846608) oraz z dnia 17 czerwca 2011 r., II CSK 620/10

(LEX nr 846567). O utrwaleniu tej linii orzecznictwa przekonują postanowienia

odmawiające przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania (por. np. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2010 r., IV CSK 280/10, z dnia

20 października 2010 r., IV CSK 310/10, z dnia 3 czerwca 2011 r., I CSK 729/10

i z dnia 21 września 2011 r., III CSK 146/11). Także w literaturze został

9

zaakceptowany przyjęty przez Sąd Najwyższy kierunek wykładni wskazanych jako

naruszone przepisów.

Nawiązując do powyższych argumentów, zgodnie z powszechnie

akceptowaną w orzecznictwie i w piśmiennictwie zasadą pierwszeństwa wykładni

językowej należało wpierw dokonać analizy treści art. 9 ustawy zmieniającej.

Metoda językowa dopuszcza odstępstwa od jej zastosowania tylko wtedy, gdy

prowadzi do absurdu albo do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych

konsekwencji.

Nie ma w szczególności konieczności sięgania po argumenty celowościowe

wtedy, gdy już po zastosowaniu reguł znaczeniowych albo metody językowej

i dyrektyw systemowych uda się osiągnąć właściwy wynik wykładni, to jest ustalić

pozbawione cech niedorzeczności znaczenie interpretowanej normy (uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r., III CZP 94/06

OSNC 2007, nr 7-8. poz. 95 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1998 r.,

I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7). Innymi słowy, odstępstwo od sensu

wynikającego z brzmienia przepisu mogą uzasadniać tylko wyjątkowo szczególnie

istotne i doniosłe racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne (uzasadnienie

uchwały Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 14 października

2004 r., III CZP 37/04, OSNC 2005, nr 3, poz. 42, wyrok Sądu Najwyższego z dnia

21 lipca 2004 r., V CK 21/04, OSNC 2005, nr 7-8, poz. 137 i uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 20 lipca 2005 r., I KZP 18/05, OSNKW 2005, nr 9, poz. 74).

Choć więc wykładnia powinna uwzględniać takie odczytanie przepisu,

które pozwoli na uznanie, że realizuje on społeczne oczekiwania i pozostaje

w zgodności z Konstytucją, to jednak w drodze interpretacji nie można nadawać mu

innego znaczenia niż to, na które wskazuje jego treść, a za odmiennym

rozumieniem nie przemawiają inne metody (uzasadnienie uchwały pełnego składu

Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 r., III CZP 84/05 OSNC

2006, nr 7-8, poz. 114).

Niewątpliwie z treści art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej nie wynika żadna

sankcja dla spółdzielni za niewykonanie w terminie zmiany statutu i jego rejestracji;

natomiast art. 9 ust. 2 stanowi, że do czasu zarejestrowania zmian statutów

10

postanowienia dotychczasowych statutów regulujące funkcjonowanie zebrania

przedstawicieli pozostają w mocy. Bezpośrednie więc jego rozumienie prowadzi do

wniosku, że dopóki nie dojdzie do zmiany statutu dostosowującej go do nowego

stanu prawnego, pozostają w mocy te postanowienia statutów, na podstawie

których w chwili wejścia ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

funkcjonowały zebrania przedstawicieli. Skoro w tym przepisie intertemporalnym

ustawodawca przesądził w takim wypadku dalsze obowiązywanie statutów

przewidujących funkcjonowanie tego organu spółdzielni, to tym samym wyłączył,

po pierwsze stosowanie do tych postanowień przepisów odmiennych ustawy nowej

i po wtóre w przepisie tym ustanowił podstawę do kontynuowania działalności

istniejących już zebrań przedstawicieli do czasu zarejestrowania zmian statutów.

Trafnie już w judykaturze podniesiono, że wobec braku rozróżnienia przepis ten

dotyczy zarówno sytuacji, w której po dniu 1 stycznia 2008 r. trwało postępowanie

przed sądem rejestrowym, jak też stanu, gdy zebranie przedstawicieli podjęło

uchwały, w tym uchwałę odmawiającą zmiany statutu. Podkreślić przy tym należy,

że nie jest w zasadzie istotne, co ustawodawca chciał powiedzieć w ustanowionym

przepisie, lecz to co w nim wyraził, zwłaszcza gdy użyto w nim sformułowań

jednoznacznych językowo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja

2000 r., I KZP 7/00, OSNKW 2000, nr 5-6, poz. 51). Poza tym należy zauważyć,

że uchwalony tekst ustawy zmieniającej radykalnie odbiega od projektów zawartych

w drukach sejmowych (nr 339, 767, 768, 602 i 766).

Za wynikiem wykładni językowej przemawia ważki argument natury

systemowej wynikający z treści art. 54 ust. 2 zd. 2 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych, który stanowi, że w razie sprzeczności między postanowieniami

dotychczasowych statutów a przepisami tej ustawy stosuje się przepisy ustawy

nowej. Tymczasem art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej nie zawiera takiego

unormowania, co przemawia przeciwko przyjęciu, że art. 83

ust. 1 ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych w stosunku do istniejącego w dniu 31 lipca

2007 r. zebrania przedstawicieli obowiązuje w spółdzielni mieszkaniowej nawet

pomimo braku dokonania przez nią zmiany statutu.

11

W końcu należy podnieść, że nie można zgodzić się z argumentacją Sądów

meriti jakoby za wykładnią przez nich przyjętą przemawiały jednoznacznie

argumenty celowościowe. Po pierwsze, mając na uwadze przebieg prac

ustawodawczych nad wprowadzeniem regulacji zawartej w art. 83

ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych do końca trudno przesądzić, jaki cel przyświecał

ustawodawcy. Po wtóre, w literaturze zwrócono uwagę, że w wielu dużych

spółdzielniach, liczących po kilka tysięcy członków, o zmianie statutu decydowałby

w istocie organ niezdolny do rzeczowego i konstruktywnego obradowania,

co rodziłoby wątpliwości, czy podjęte w takich warunkach uchwały stanowiłyby

rzeczywisty wyraz woli członków (por. też np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

20 stycznia 1986 r., I PR 119/85, OSNC 1986, nr 11, poz. 189). Mając więc na

uwadze domniemanie racjonalności ustawodawcy można było przyjąć, że celem

regulacji zawartej w art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej było zapobieżenie paraliżowi

dużych spółdzielni mieszkaniowych, zwłaszcza, że termin którym dysponowały

spółdzielnie na zmianę statutu był niezwykle krótki, znacznie krótszy niż przy

poprzednich nowelizacjach nakazujących jego zmianę. Oczywiście wybór tak

krótkiego terminu był działaniem racjonalnym tylko przy przyjęciu wyniku wykładni

językowej, tj. że ustawodawca świadomie zrezygnował z sankcji za naruszenie

obowiązku zmiany statutu.

Wykazanie zasadności pierwszego z zarzutów kasacyjnych przesądzało

już, w świetle niespornego stanu faktycznego sprawy, o bezzasadności powództwa

co zwalniało Sąd Najwyższy od obowiązku omówienia dalszych zarzutów

kasacyjnych.

W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 39816

orzec jak w sentencji.

Mając jednak na uwadze szczególną okoliczność w postaci niedostosowania do

aktualnego stanu prawnego w przewidzianym w art. 9 ust. 1 terminie swego statutu

do zmienionego stanu prawnego odstąpiono od obciążenia powoda kosztami

procesu (art. 102 k.p.c.).

jw