II KK 39/12

WYROK Z DNIA 7 MARCA 2012 R.

II KK 39/12

Prowadzenie czynności wyjaśniających w trybie art. 54 § 1 k.p.s.w.

nie powoduje wydłużenia okresu przedawnienia ścigania do 2 lat. Ten

skutek ma tylko wszczęcie postępowania w sprawach o wykroczenie (art.

45 § 1 in fine k.w.), które następuje z chwilą wydania przez prezesa sądu

(przewodniczącego wydziału, upoważnionego sędziego) zarządzenia o

wszczęciu takiego postępowania (art. 59 § 2 k.p.s.w.).

Przewodniczący sędzia SN K. Klugiewicz.

Sędziowie SN: M. Laskowski (sprawozdawca), W. Wróbel.

Sąd Najwyższy w sprawie Jana Z., obwinionego z art. 107 k.w., po

rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 marca 2012 r., kasacji,

wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku Sądu

Okręgowego w K. z dnia 4 października 2011 r., utrzymującego w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 3 listopada 2010 r.,

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu

Rejonowego w O. i na podstawie art. 45 § 1 k.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 4

k.p.s.w. u m o r z y ł postępowanie przeciwko Janowi Z., a kosztami

postępowania w sprawie o b c i ą ż y ł Skarb Państwa.

2

U Z A S A D N I E N I E

Sąd Rejonowy w O., wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r., uznał Jana

Z. za winnego tego, że w okresie od grudnia 2008 r. do marca 2009 r. w O.,

na terenie posesji przy ul W. 130, w celu dokuczenia sąsiadom Wiesławie i

Eugeniuszowi K. złośliwie ich niepokoił w ten sposób, że zwracając się do

nich krzyczał, używając wobec nich słów i zwrotów wulgarnych, obelżywych

poniżających i lekceważących, prowokując kłótnie i spory sąsiedzkie,

zabierał cegły podpierające skrzydła bramy wjazdowej na teren wspólnej

nieruchomości i rzucał je w błoto, a w grudniu 2008 r. uniemożliwił

Wiesławie K. wyjazd samochodem z terenu posesji, stając w bramie i

krzycząc, a następnie uderzając rękami w karoserię samochodu, to jest za

winnego wykroczenia z art. 107 k.w. i za wykroczenie to wymierzył mu karę

600 zł grzywny.

Wyrok ten zaskarżony został przez obwinionego, który zarzucił

wyrokowi „nieważność postępowania z art. 104 § 1 pkt 6 k.p.s.w., poprzez

przeprowadzenie postępowania bez udziału obrońcy” oraz naruszenie

przepisów postępowania, przez uwzględnienie przy wydaniu wyroku

wyłącznie okoliczności przemawiających na niekorzyść obwinionego.

Sąd Okręgowy w K., po rozpoznaniu apelacji obwinionego, wyrokiem

z dnia 4 października 2011 r., utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżył

wyrok w całości na korzyść obwinionego Jana Z. W kasacji zarzucił

wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 433 § 1

k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s.w., polegające na nieprzeprowadzeniu

należytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy niezasadnego, bo

wydanego z rażącym naruszeniem prawa materialnego – art. 45 § 1 k.w.,

wyroku sądu pierwszej instancji, podczas gdy postępowanie wobec

obwinionego powinno zostać umorzone na podstawie art. 5 § 1 pkt 4

3

k.p.s.w., z powodu upływu okresu przedawnienia karalności wykroczenia –

co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 104 § 1

pkt 7 k.p.s.w.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

utrzymanego nim w mocy wyroku sądu pierwszej instancji i umorzenie

postępowania wobec Jana Z. na zasadzie art. 45 § 1 k.w. w zw. z art. 5 § 1

pkt 4 k.p.s.w.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu

oczywistym, co pozwoliło na jej rozpoznanie i uwzględnienie jej wniosku na

posiedzeniu wyznaczonym na podstawie art. 535 § 5 k.p.k.

Przypisane Janowi Z. działania wyczerpujące znamiona wykroczenia

z art. 107 k.w. dokonane zostały w okresie od grudnia 2008 r. do marca

2009 r. Zgodnie z brzmieniem art. 45 § 1 k.w. karalność wykroczenia

ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok. W sprawie Jana Z.

karalność wykroczenia ustała zatem z końcem marca 2010 r. Wprawdzie

Komenda Powiatowa Policji w O. prowadziła czynności wyjaśniające w

trybie art. 54 § 1 k.p.s.w. przed upływem tego terminu i wniosek o ukaranie

Jana Z. skierowano do Sądu Rejonowego w O. także przed upływem roku

od czasu popełnienia wykroczenia (wniosek ten wpłynął do Sądu w dniu 22

października 2009 r.), to jednak zarządzenie o wszczęciu postępowania o

wykroczenie wydane zostało na podstawie art. 59 § 2 k.p.s.w. dopiero w

dniu 16 kwietnia 2010 r., a więc po upływie rocznego terminu

przedawnienia.

Przepis art. 45 § 1 k.w. stanowi natomiast, że karalność wykroczenia

ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu, jeżeli w okresie roku od jego

popełnienia wszczęto postępowanie (zob. m. in. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 października 2003 r., I KZP 9/03, OSNKW z 2003 r.,

z. 11-12, poz. 92). Ten warunek w sprawie Jana Z. nie został spełniony i

4

termin przedawnienia karalności nie został przedłużony do dwóch lat. Sąd

pierwszej instancji prowadził zatem postępowanie i wydał wyrok pomimo

istnienia ujemnej przesłanki procesowej w postaci przedawnienia – art. 5 §

1 pkt 4 k.p.s.w.

Przesłanki tej nie dostrzegł także sąd odwoławczy, który rozpoznając

środek odwoławczy zobowiązany jest do rozpoznania sprawy także poza

jego granicami, jeżeli ustawa to przewiduje. Obowiązek taki nałożony jest

na sąd odwoławczy przez przepis art. 433 § 1 k.p.k., stosowany w

postępowaniu w sprawach o wykroczenia na podstawie art. 109 § 2 k.p.s.w.

Jednym z przypadków, w których sąd dokonuje kontroli odwoławczej

zaskarżonego orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych

zarzutów i wpływu uchybienia na treść orzeczenia jest badanie sprawy pod

kątem występowania bezwzględnych przyczyn odwoławczych

wymienionych w art. 104 § 1 k.p.s.w. Przedawnienie orzekania, jako jedna

z okoliczności wyłączających postępowanie, wskazane jest w art. 104 § 1

pkt 7 k.p.s.w. jako bezwzględna przyczyna odwoławcza. Sąd Okręgowy w

K. nie dostrzegł tej okoliczności i rozpoznał zarzuty sformułowane w środku

odwoławczym mimo, że powinien uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i

umorzyć postępowanie.

W tym stanie rzeczy, wobec faktu, że wyroki sądów obu instancji

wydane zostały pomimo występowania okoliczności wyłączającej

postępowanie o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej należało

uchylić oba te orzeczenia i umorzyć postępowanie przeciwko Janowi Z.

Koszty postępowania w sprawie, zgodnie z art. 118 § 2 k.p.s.w.,

ponosi Skarb Państwa.