II UK 161/11

Sygn. akt II UK 161/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z wniosku S. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 27 stycznia 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych przyznał wnioskodawcy S. M. prawo do emerytury od 5

kwietnia 2010 r.

Sąd ustalił, że wnioskodawca, urodzony 5 kwietnia 1950 r., legitymuje się

ogólnym stażem pracy wynoszącym 28 lat, 2 miesiące i 24 dni. W tym okresie

pracował we Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego od 27 marca 1969 r.

do 29 kwietnia 1978 r. na stanowisku posadzkarza, a w Przedsiębiorstwie „Z." od

10 maja 1978 r. do 31 października 1993 r. na stanowisku posadzkarz-betoniarz.

Sąd uznał, że wnioskodawca w powyższym okresie wykonywał pracę w

szczególnych warunkach w rozumieniu poz. 4, działu V, wykazu A (prace

zbrojarskie i betoniarskie), stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady

Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8, poz. 43 ze zm.). Stąd uznał, że ma on prawo do emerytury na podstawie art.

32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze

zm.) z uwagi na spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek w nim wskazanych.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na skutek apelacji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r. zmienił

zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawo do emerytury na podstawie art. 32

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje

ubezpieczonemu, który poza spełnieniem warunku wieku i ogólnego stażu pracy,

legitymuje się co najmniej 15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub

szczególnym charakterze. Te prace wymienione zostały w powoływanym przez Sąd

pierwszej instancji wykazie. Oznacza to, że tylko wykonywanie prac tam

wymienionych ma wpływ na prawo do emerytury na podstawie powyższego

przepisu W wykazie tym nie ujęto stanowiska posadzkarz. Wnioskodawca, jak

wynika z akt osobowych, zajmował wyłącznie takie stanowisko, tylko takie prace

wykonywał. Nie były to na pewno prace zbrojarskie i betoniarskie, bowiem mają

one zupełnie inny charakter i wykonywane są na wcześniejszych etapach budowy.

3

Prac wykończeniowych na budowie, które wykonywał wnioskodawca, nie można

uznać za prace betoniarza, mimo korzystania przy nich z betonu.

Wnioskodawca zaskarżył ten wyrok w całości skargą kasacyjną.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: art.

184 ust. 1 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także naruszenie przepisów

postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 328 § 2 k.p.c. w

związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c.

W uzasadnieniu wskazano, że wadliwość uzasadnienia Sądu Apelacyjnego

w zasadzie nie pozwala skarżącemu na merytoryczne odniesienie się do przebiegu

procesu wykładni i stosowania prawa przez Sąd drugiej instancji. Zwrócono także

uwagę, że Sąd w zupełności pominął jakościową różnicę pomiędzy zatrudnieniem

na określonym stanowisku, a wykonywaniem pracy o określonym charakterze.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę (z wyłączeniem art. 233 §

1 k.p.c., którego zastosowanie – z uwagi na treść art. 3983

§ 3 k.p.c. - nie podlega

kontroli w postępowaniu kasacyjnym), bowiem istotnie Sąd drugiej instancji

naruszył art. 328 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Uzasadnienie wyroku

nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów i z tego powodu nie sposób

dokonać kontroli wywodu Sądu drugiej instancji, który doprowadził do wydania

orzeczenia.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że w spornym okresie wnioskodawca,

zatrudniony na stanowisku posadzkarz-betoniarz w Przedsiębiorstwie Budownictwa

Przemysłowego, wykonywał prace polegające na wylewaniu betonów pod

posadzki, wykonywaniu posadzek, wylewaniu lastryka i jego szlifowaniu i

zakwalifikował je pod poz. 4, działu V, wykazu A - załącznika do rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Sąd

drugiej instancji, zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji, ograniczył się do

stwierdzenia, że ubezpieczony zatrudniony był na stanowisku posadzkarza i nie

4

wykonywał prac zbrojarskich i betoniarskich, które „mają zupełnie inny charakter” i

są „wykonywane na innych (wcześniejszych) etapach budowy” oraz że prace

wykonywane przez ubezpieczonego to „prace wykończeniowe danej budowy, a

korzystanie z betonu nie powoduje, że wnioskodawca był betoniarzem”. Nie jest

więc jasne, czy w ocenie Sądu ubezpieczony nie wykonywał prac wyżej

wyszczególnionych przez Sąd pierwszej instancji czy też je wykonywał, ale nie były

to prace, które można zakwalifikować pod poz. 4, działu V, wykazu A. Nie wynika

to bowiem jednoznacznie z treści uzasadnienia. Nie wiadomo więc czy chodzi o

zmianę ustaleń faktycznych w zakresie rodzaju wykonywanych prac, czy też o

zmianę ich kwalifikacji prawnej. W tym pierwszym przypadku – z uwagi na treść art.

328 § 2 k.p.c. - punktem wyjścia powinny być prawidłowo poczynione ustalenia

faktyczne. Niezbędnie zatem było przedstawienie wywodu dotyczącego oceny

zgromadzonych w sprawie dowodów i ustalenie na tej podstawie charakteru pracy

ubezpieczonego, a w następnej kolejności kwalifikacja tej pracy w kontekście

wskazanej pozycji wykazu A. W przypadku zaś jedynie odmiennej oceny prawnej

pracy wykonywanej przez ubezpieczonego konieczna była charakterystyka pracy

zbrojarskiej i betoniarskiej, której w tym przypadku zabrało. Ogólne stwierdzenia

Sądu drugiej instancji wyrażające jego pogląd co do tej kwestii są niewystarczające

dla właściwej subsumcji pod normę art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U.

z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), co prowadzi do wniosku o naruszeniu przez

Sąd drugiej instancji również i tego przepisu zawartego w pierwszej podstawie

kasacyjnej. Nie jest bowiem możliwe prawidłowe zastosowanie prawa materialnego

bez zgodnego z prawem procesowym ustalenia podstawy faktycznej

rozstrzygnięcia (por. między innymi wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2006 r.,

I PK 164/05, Monitor Prawa Pracy 2006 nr 10, s. 541). W takiej jednak sytuacji Sąd

Najwyższy rozważa zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego, a nie

zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 39815

§ 1 k.p.c.

orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na

podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c.

5