III KK 363/11

WYROK Z DNIA 15 MARCA 2012 R.

III KK 363/11

Straż Graniczna jest oskarżycielem uprawnionym do złożenia wniosku

o ukaranie za wykroczenie określone w art. 145 k.w.

Przewodniczący: Prezes SN L. Paprzycki.

Sędziowie: SN J. B. Rychlicki, SA (del. do SN) H. Komisarski

(sprawozdawca).

Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Wilkosz-Śliwa.

Sąd Najwyższy w sprawie Józefa W., ukaranego z art. 92 § 1 k.w., po

rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r., kasacji,

wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść ukaranego od

wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 5 lipca 2011 r., zmieniającego wyrok

Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 marca 2011 r.,

u c h y l i ł wyrok Sądu Okręgowego w Z. w zaskarżonej części i w tym

zakresie p r z e k a z a ł sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

U Z A S A D N I E N I E

Józef W. został obwiniony przez organ Straży Granicznej o to, że:

1) w dniu 11 września 2010 r. w miejscowości W., podczas kontroli

drogowej, nie zastosował się do sygnałów i poleceń osoby uprawnionej do

kontroli ruchu drogowego, tj. o wykroczenie z art. 92 § 1 k.w.,

2

2) w dniu w dniu 11 września 2010 r. w miejscowości W., podczas

kontroli drogowej, zaśmiecił drogę poprzez wyrzucenie niedopałka

papierosa na drogę publiczną, tj. o wykroczenie z art. 145 k.w.

Wniosek o ukaranie został skierowany w związku z odmową

obwinionego przyjęcia mandatu karnego.

Wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r., Sąd Rejonowy w T. uznał Józefa

W. za winnego popełnienia obu zarzucanych mu wykroczeń i na podstawie

art. 92 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu karę grzywny w kwocie

520 złotych.

Na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego, Sąd Okręgowy w

Z., wyrokiem z dnia 5 lipca 2010 r., uchylił zaskarżony wyrok w części

dotyczącej przypisanego Józefowi W. wykroczenia określonego w art. 145

k.w. i na podstawie art. 5 § 1 pkt 9 k.p.s.w. – wobec braku skargi

uprawnionego oskarżyciela – postępowanie o ten czyn umorzył. Ponadto,

Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił

rozstrzygnięcie dotyczące orzeczonej kary grzywny i na postawie art. 92 § 1

k.w. wymierzył obwinionemu karę nagany.

Od tego ostatniego wyroku kasację, na niekorzyść Józefa

Mieczysława W., wniósł Prokurator Generalny, w części dotyczącej

umorzenia postępowania o czyn określony w art. 145 k.w., podnosząc

zarzut „rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia

przepisów postępowania, a mianowicie art. 5 § 1 pkt 9 k.p.s.w. w zw. z art.

17 § 3 k.p.s.w. w zw. z art. 99 k.p.s.w. i art. 95 § 4 k.p.s.w. w zw. z § 2 pkt 1

rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1

sierpnia 2005 r. w sprawie wykroczeń, za które funkcjonariusze Straży

Granicznej są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu

karnego (Dz. U. Nr 157, poz. 1321 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, że

Straż Graniczna nie posiada uprawnień w zakresie ścigania i występowania

z wnioskiem o ukaranie za wykroczenie stypizowane w art. 145 k.w., co

3

spowodowało niezasadne umorzenie postępowania przeciwko Józefowi W.

w powyższym zakresie”.

Ostatecznie skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w

Z. w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie temu Sądowi

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna. Ma rację skarżący, że Sąd Okręgowy

błędnie przyjął, iż Straż Graniczna nie była uprawnionym oskarżycielem do

złożenia wniosku o ukaranie Józefa W. za wykroczenie określone w art.

145 k.w.

Umocowanie dla Straży Granicznej do złożenia wniosku o ukaranie w

przedmiotowym zakresie stanowią przepisy art. 99 k.p.s.w. oraz art. 95 § 4

k.p.s.w. w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i

Administracji z dnia 1 sierpnia 2005 r. w sprawie wykroczeń, za które

funkcjonariusze Straży Granicznej są uprawnieni do nakładania grzywien w

drodze mandatu karnego.

Zgodnie z art. 95 § 4 k.p.s.w., jeżeli uprawnienie dla funkcjonariuszy

określonego organu do nakładania grzywien wynika z innej ustawy, a

ustawa ta nie określa wykroczeń, do których stosuje się postępowanie

mandatowe, zakres wykroczeń, za które można nałożyć grzywnę w drodze

mandatu karnego, określa w drodze rozporządzenia właściwy minister, w

porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Z taką właśnie sytuacją mamy

do czynienia w niniejszym przypadku, ponieważ art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z

dnia 12 października 1990 r o Straży Granicznej nie określa zamkniętego

katalogu wykroczeń, co do których organ ten posiada uprawnienia do

nałożenia mandatu karnego.

W konsekwencji, to w wydanym w oparciu o delegację ustawową,

ujętą w art. 95 § 4 k.p.s.w., rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i

Administracji z dnia 1 sierpnia 2005 r. w sprawie wykroczeń, za które

4

funkcjonariusze Straży Granicznej są uprawnieni do nakładania grzywien w

drodze mandatu karnego wskazano wykroczenia, za które Straż Graniczna

może nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego. Z § 2 pkt 1 tego

rozporządzenia wynika, że takie uprawnienie obejmuje również

wykroczenie określone art. 145 k.w.

Idąc dalej, zgodnie z art. 99 k.p.s.w., w razie odmowy przyjęcia

mandatu karnego, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, organ, którego

funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie.

Podsumowując, w świetle przytoczonych wywodów należy stwierdzić,

że Sąd Okręgowy przyjmując, iż Straż Graniczna nie była uprawniona do

złożenia wniosku o ukaranie Józefa W. za wykroczenie określone w art.

145 k.w., dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych przepisów, których

treść prowadzi do zgoła odmiennego wniosku. Uchybienie to miało wpływ

na treść wyroku, ponieważ skutkowało niezasadnym umorzeniem

postępowania wobec wyżej wymienionego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu

Okręgowego w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazał sprawę temu

Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Okręgowy powinien kierować się

zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy zapatrywaniem prawnym tak, aby

uniknąć uchybienia, które stało się podstawą uchylenia zaskarżonego

wyroku.