II UK 186/11

Sygn. akt II UK 186/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku K. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanej spółki G. Polska Sp. z o.o.

o zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zwolnienie z obowiązku zwrotu

tych świadczeń,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 kwietnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 27 stycznia 2011 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala apelację organu

rentowego, zasądzając od niego na rzecz wnioskodawczyni

kwotę 60 zł (sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów

postępowania apelacyjnego,

2

2. zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawczyni

kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

W sprawie z wniosku K. P. o zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne

oraz o zwolnienie z obowiązku zwrotu tych świadczeń, przy udziale

zainteresowanej G. Polska Spółka z o.o., Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 27

stycznia 2011 r., zmienił, na skutek apelacji strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, wyrok Sądu Rejonowego i oddalił odwołanie wnioskodawczyni od

decyzji organu rentowego z dnia 29 lipca 2009 r., odmawiającej jej prawa do zasiłku

chorobowego za okres od dnia 26 lutego 2008 r. do dnia 23 lipca 2008 r., a także

prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 24 lipca 2008 r. do dnia

30 października 2008 r., oraz zobowiązującej wnioskodawczynię do zwrotu

nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 79.470,88 zł oraz

świadczenia rehabilitacyjnego w kwocie 63.123,39 zł wraz z odsetkami w

wysokości 17.964,07 zł.

Rozpoznając odwołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego, Sąd

Rejonowy ustalił, że była ona zatrudniona w G. Polska Spółka z o.o. w pełnym

wymiarze czasu pracy, prowadząc jednocześnie od dnia 1 lutego 2007 r. własną

działalność gospodarczą pod nazwą K. P. Kuźnia K. Działalność ta polegała na

sprzedaży w prowadzonym sklepie, produktów potrzebnych do samodzielnego

wyrobu biżuterii. Z uwagi na ciążę wnioskodawczyni była niezdolna do pracy od

dnia 24 stycznia 2008 r., pobierając - od dnia 26 lutego 2008 r. do dnia 23 lipca

2008 r. - zasiłek chorobowy, a następnie - od dnia 24 lipca 2008 r. do dnia 30

października 2008 r. - świadczenie rehabilitacyjne. Za okres od dnia 24 stycznia do

dnia 25 lutego 2008 r. otrzymała wynagrodzenie za czas choroby od pracodawcy

G. Polska. Z uwagi na zagrożoną ciążę wnioskodawczyni, w myśl zalecenie lekarza

prowadzącego, nie powinna chodzić, ani dźwigać ciężarów. Odwołująca od

stycznia 2008 r. z uwagi na stan ciąży podjęła działania zmierzające do

3

zapewnienia ciągłości prowadzenia działalności gospodarczej. W tym celu

zatrudniła pracowników, najpierw jedną osobę - studentkę K. G. na podstawie

umowy zlecenia, a następnie A. P., również studentkę. Pracownice

wnioskodawczyni sprzedawały towar w sklepie oraz przygotowywały faktury VAT,

zarządzały sklepem oraz sprzedażą a także kontaktowały się z klientami i składały

zamówienia przez Internet. W prowadzeniu i obsłudze strony internetowej sklepu

pomagał ubezpieczonej mąż A.G. Obsługa księgowa firmy związana z

przygotowywaniem deklaracji do Urzędu Skarbowego zlecona została firmie

zewnętrznej. W okresie od dnia 26 lutego 2008 r. do dnia 30 października 2008 r.

wszystkie faktury były wystawiane przez pracowników lub męża ubezpieczonej.

Ubezpieczona w tym okresie podpisała trzy faktury, które były wystawione przez

pracownika, i których nie mogła podpisać osoba zastępująca. W okresie

niezdolności do pracy wnioskodawczyni nie zlikwidowała prowadzonej działalności

gospodarczej. W majowym numerze czasopisma „Claudia” ukazał się artykuł na

temat prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności, przygotowywany od

listopada 2007 r. Na wniosek pracodawcy odwołującej się w okresie orzeczonej

niezdolności do pracy ZUS przeprowadził badanie zasadności zwolnienia

lekarskiego za okres od dnia 10 października 2008 r. do dnia 6 listopada 2008 r. i

Główny Lekarz Orzecznik ZUS nie stwierdził nieprawidłowości w tym zakresie.

Wyrokiem z dnia 13 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy zmienił zaskarżoną decyzję

w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do zasiłku chorobowego i

świadczenia rehabilitacyjnego oraz zwolnił ją z obowiązku zwrotu pobranego

zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego, zasądzając od

pozwanego na rzecz wnioskodawczyni kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa prawnego. W ocenie Sądu Rejonowego wnioskodawczyni w okresie

niezdolności do pracy, nie podejmowała pracy zarobkowej w ramach prowadzonej

działalności gospodarczej, a tym samym nie wypełniła znamion określonych w art.

17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr

77, poz. 512 ze zm.), powodujących obowiązek zwrotu pobranych świadczeń.

Zgodnie z dokonanymi ustaleniami wszelkie czynności związane z prowadzoną

działalnością były podejmowane przez zatrudnione pracownice, męża

4

wnioskodawczyni oraz firmę zewnętrzną. Nieliczne faktury zostały wprawdzie

podpisane przez ubezpieczoną lecz były przygotowane przez wymienione osoby i

tylko podpisane przez ubezpieczoną. W ocenie Sądu te okoliczności nie

przesądzają o prowadzeniu działalności zarobkowej w okresie, za który wypłacono

zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne. Sam fakt podpisania faktur, nie

zlikwidowania działalności, czy ukazania się artykułu prasowego nie przesądzają o

rzeczywistym świadczeniu pracy (w rozumieniu powołanego wyżej przepisu), a tym

samym brak podstaw do stwierdzenia, że świadczenia, które pobrała

wnioskodawczyni, miały charakter świadczeń nienależnie pobranych.

Na skutek apelacji organu rentowego, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony

wyrok i oddalił odwołanie. Sąd drugiej instancji, powołując się na wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 11 grudnia 2007 r., I UK 145/07; (OSNP 2009 nr 1-2, poz. 28),

w którym wskazano, że świadczenia z chorobowego ubezpieczenia społecznego

mają rekompensować straty w dochodach uzyskiwanych z pozarolniczej

działalności, uznał że w okresach korzystania przez wnioskodawczynię ze zwolnień

lekarskich z powodu niezdolności do pracy uprawniających do zasiłku chorobowego

i świadczenia rehabilitacyjnego, nie nastąpiło żadne ograniczenie w działalności

sklepu Kuźnia powodujące obniżenie uzyskiwanych przychodów. W ocenie Sądu, w

odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą, przez wykonywanie

pracy zarobkowej rozumie się nie tylko wykonywanie konkretnej pracy, ale również

wszelkie czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, w czym

mieści się sprawowanie nadzoru nad tą działalnością (także przez podpisywanie

faktur lub rachunków), a także wydawanie osobistych poleceń zatrudnionym

pracownikom. Zdaniem Sądu Okręgowego wykonywanie „pracy zarobkowej",

będące przesłanką utraty prawa do zasiłku chorobowego, jest w okolicznościach

rozpoznawanej sprawy, tożsame z formalnoprawnym prowadzeniem

jednoosobowej działalności gospodarczej. Upoważnienie udzielone mężowi czy

pracownikom sklepu do wystawiania faktur czy prowadzenia w jej zastępstwie

spraw firmy nie zmieniło - wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni - zakresu

czynności przez nią realizowanych i nie spowodowało zmniejszenia przychodów z

prowadzonej przed okresami zwolnień działalności gospodarczej. W okresach

orzeczonej niezdolności wnioskodawczyni do pracy, nie wyrejestrowano ani nawet

5

nie zgłoszono zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej, a

wnioskodawczyni uzyskała w 2008 r. przychody z tytułu jej prowadzenia, co wynika

z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 lipca 2009 r. Tym samym, w

ocenie Sądu należało uznać, że czynności te wypełniły dyspozycję art. 17 ust. 1

ustawy zasiłkowej, a pobrane przez wnioskodawczynię świadczenia były

nienależnie pobrane.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik

wnioskodawczyni, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną

wykładnię - art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa i przyjęcie, że „podjęcie przez osobę

prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą w okresie orzeczonej

niezdolności do pracy wszelkich czynności związanych z tą działalnością, stanowi

wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób sprzeczny z jego celem i stanowi

jednocześnie wykonywanie pracy zarobkowej i jako takie powoduje utratę prawa do

zasiłku chorobowego”, oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że

„zatrudnienie pracowników oraz upoważnienia udzielone mężowi odwołującej się i

pracownikom jej sklepu nie zmieniło zakresu czynności realizowanych przez nią, a

w konsekwencji, że czynności te wypełniły dyspozycję art. 17 ust. 1 ustawy z dnia

25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w

razie choroby i macierzyństwa”, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez

utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13 lipca 2010 r. i oddalenie

apelacji, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik organu rentowego wniósł o

jej oddalenie wraz z orzeczeniem o kosztach zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje;

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Stosownie do art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

6

podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia

przepisów postępowania (tak jak w rozpoznawanej sprawie) lub gdy zarzut taki

okaże się niezasadny. Oznacza to – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że

nie jest kwestionowane, iż już od stycznia 2008 r. wnioskodawczyni podjęła

działania zmierzające do zapewnienia ciągłości prowadzonej działalności,

zatrudniając pracowników upoważnionych do sprzedaży towarów w sklepie,

codziennego zarządzania nim, składania zamówień przez Internet. W okresie

zwolnienia lekarskiego (niezdolności do pracy) wszystkie faktury były wystawiane

przez pracowników sklepu, zaś ubezpieczona podpisała (w domu) jedynie trzy

faktury, stosując się do zaleceń lekarskich, co do prowadzenia oszczędzającego

trybu życia. Obsługa księgowa była zlecona firmie zewnętrznej.

Przy tych ustaleniach, należy stwierdzić, że dokonana przez Sąd Okręgowy

interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r., nie jest uprawniona, a

tym samym trafny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni i

niewłaściwego zastosowania tego przepisu.

Jedyną podstawą pozbawienia wnioskodawczyni prawa do zasiłku

chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego było przyjęcie przez Sąd drugiej

instancji, że „w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą, przez

wykonywanie pracy zarobkowej rozumie się nie tylko wykonywanie konkretnej

pracy, ale również wszelkie czynności związane z prowadzeniem działalności

gospodarczej, w czym mieści się sprawowanie nadzoru nad tą działalnością przez

podpisywanie faktur lub rachunków, czy wydawanie osobistych poleceń

zatrudnionym pracownikom”, a „wykonywanie pracy zarobkowej, będącej

przesłanką utraty prawa do zasiłku chorobowego, jest tożsame z formalnoprawnym

prowadzeniem jednoosobowej działalności gospodarczej”. Tymczasem art. 17 ust.

1 powołanej ustawy zasiłkowej literalnie stanowi, że „ubezpieczony wykonujący w

okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący

zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do

zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia”. Z cytowanego przepisu

wynika więc, że pracownik traci przyznane prawo do zasiłku chorobowego, gdy - po

pierwsze, korzystając ze zwolnienia lekarskiego wykonuje w tym okresie pracę

zarobkową lub - po drugie, wykorzystuje zwolnienie w sposób niezgodny z celem

7

tego zwolnienia. Co prawda przez pracę zarobkową należy rozumieć wszelką pracę

wykonywaną na każdej podstawie prawnej albo nawet bez takiej podstawy (por. Z.

Salwa Nowe przepisy o zasiłkach chorobowych – PiZS z 1999 r., nr 9 s.16),

niemniej jednak należy odróżniać, „pracę zarobkową" wykonywaną jednoosobowo

w ramach działalności gospodarczej, od formalnoprawnych czynności do jakich jest

zobowiązany ubezpieczony jako pracodawca. W wyroku z dnia 5 października

2005 r., I UK 44/05 (OSNP z 2006 r., nr 17 – 18, poz. 279), Sąd Najwyższy

stwierdził, że „wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia

25 czerwca 1999 r. polega na podjęciu działań stanowiących realizację obowiązków

pracowniczych lub wynikających z innego stosunku prawnego obejmującego

świadczenie pracy”, niemniej jednak – w ocenie składu rozpoznającego sprawę -

pracami takimi (w przypadku prowadzenia działalności pozarolniczej) będzie

wykonywanie konkretnych czynności związanych wprost z działalnością

gospodarczą, w tym nadzór nad zatrudnionymi pracownikami, obsługa klientów,

przyjmowanie i wydawanie materiałów. Nie stanowi więc takiej pracy zarobkowej,

uzyskiwanie w trakcie korzystania ze zwolnienia lekarskiego dochodów,

niepołączonych z osobistym świadczeniem pracy, np. podpisywanie w trakcie

zwolnienia lekarskiego dokumentów finansowych, sporządzonych przez inną osobę

oraz formalnoprawne tylko prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej,

jeśli osoba ją prowadząca jest równocześnie pracodawcą i wyłącznie w zakresie jej

obowiązków leży nadzór nad działalnością firmy.

Natomiast za wykorzystanie zwolnienia od pracy niezgodnie z jego celem

uważa się nieprzestrzeganie wskazań lekarskich, np. nakazu leżenia w łóżku, czy

zakazu wykonywania różnych prac domowych, gdy się zważy, że celem zwolnienia

od pracy jest odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy.

Oceniając, czy w stosunku do korzystającej ze zwolnienia lekarskiego osoby

prowadzącej działalność gospodarczą, zatrudniającej pracowników, istnieją

przesłanki określone w tym przepisie, należy uwzględniać nie tylko fakt dalszego

prowadzenia tej działalności, lecz również charakter wykonywanych czynności.

Wykonywanie pracy zarobkowej, w rozumieniu tego przepisu (będące

przesłanką utraty prawa do zasiłku chorobowego) nie jest tożsame, wbrew

odmiennej ocenie Sądu Okręgowego z formalnoprawnym prowadzeniem

8

jednoosobowej działalności gospodarczej, jeśli osoba ją prowadząca jest

równocześnie pracodawcą. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2002

r., II UKN 710/00 (OSNP 2003 nr 20, poz.498), stwierdzono, że samo podpisanie w

trakcie zwolnienia lekarskiego dokumentów finansowych sporządzonych przez inną

osobę nie może być traktowane jako wykonywanie dotychczasowej pracy w ramach

prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiącej podstawę pozbawienia zasiłku

chorobowego, a w wyroku z dnia 4 lipca 2000 r., II UKN 634/99 (OSNAPiUS 2002

nr 2, poz. 48), że ubezpieczony, który w okresie zwolnienia lekarskiego prowadzi

dotychczasową działalność gospodarczą nie traci za okres leczenia szpitalnego

prawa do zasiłku chorobowego. W prezentowanych orzeczeniach podkreśla się, że

pozbawienie prawa do zasiłku może i powinno nastąpić tylko wtedy, gdy w trakcie

zwolnienia lekarskiego są wykonywane przez przedsiębiorcę w jego zakładzie

konkretne czynności związane wprost z działalnością gospodarczą, w tym nadzór

nad zatrudnionymi pracownikami, obsługa klientów, przyjmowanie i wydawanie

materiałów itp. Tak więc przy stosowaniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca

1999 r. należy zdecydowanie odróżnić „pracę zarobkową", wykonywaną w ramach

działalności gospodarczej przez osobę jednoosobowo prowadzącą tę działalność,

od czynności formalnoprawnych do jakich jest ona zobowiązana jako pracodawca

(por. wyrok z dnia 7 października 2003 r., II UK 76/03, OSNP 2004 nr 14, poz. 247).

Tak więc, w ocenie Sądu Najwyższego, w przypadku osób prowadzących

działalność gospodarczą wykonywaniem pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17

ust.1 ustawy zasiłkowej jest wykonywanie konkretnej pracy, a także wszelkich

czynności związanych z jej prowadzeniem, w czym mieści się osobisty nadzór nad

nią, podpisywanie dokumentów związanych z prowadzoną działalnością.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, jakie zdaje się wynikać z

uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji, że w okresie korzystania ze zwolnienia

lekarskiego, dokonywanie jakichkolwiek czynności, wiążących się z prowadzeniem

działalności gospodarczej, powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego oraz

świadczenia rehabilitacyjnego także wówczas gdy w istocie wszelkie takie

czynności dokonywane są (fizycznie) przez zatrudnionych pracowników.

Konsekwentnie należałoby przyjmować, że dla zachowania prawa do świadczeń

zasiłkowych, konieczne byłoby zaprzestanie prowadzenia działalności, co

9

musiałoby oznaczać konieczność likwidacji zakładu pracy. „Pracą zarobkową” w

rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy nie są objęte formalnoprawne jedynie czynności

ubezpieczonego, z czego wynika, że ocena, czy prowadzący działalność

gospodarczą podjął pracę zarobkową w czasie korzystania z zasiłku chorobowego,

zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w tym zwłaszcza od rodzaju i zakresu

prowadzonej działalności oraz rodzaju czynności, które wykonywał. W ustalonym i

niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy, nie można zgodzić się z oceną

prezentowaną przez Sąd drugiej instancji, że sporadycznie podejmowane przez

wnioskodawczynię czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej

winny powodować pozbawienie prawa do świadczeń zasiłkowych. Pojęcie

prowadzenie działalności gospodarczej obejmuje bardzo zróżnicowane postacie

aktywności zarobkowej, od fizycznego wykonywania konkretnej pracy do

prowadzenia przedsiębiorstwa rozumianego jako zarządzanie nim (podejmowanie

decyzji gospodarczych). Nie każda więc aktywność zawodowa powoduje utratę

prawa do świadczeń należnych na wypadek niezdolności do pracy. Jeżeli

aktywność taka ogranicza się do wykonywania sporadycznych czynności

zarządzających, samo podpisanie faktur przygotowanych przez zatrudnionych

pracowników, nie przesądza o prowadzeniu działalności zarobkowej w rozumieniu

powołanego wyżej przepisu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października

2006 r., II UK 44/06, OSNP 2007 nr 19 - 20, poz. 295), zaś prowadzący taką

działalność nie ma obowiązku jej likwidowania czy zawieszania w czasie

niezdolności do pracy. W takiej sytuacji przedsiębiorstwo osoby prowadzącej

działalność gospodarczą na ogół w dalszym ciągu funkcjonuje, niekiedy w

mniejszym zakresie, zmienić się jedynie musi sam sposób działania, związany z

koniecznością „odejścia” od osobistego wykonywania czynności na rzecz

nowozatrudnionych pracowników. Innymi słowy pracownik prowadzący nadto

działalność (gospodarczą), w przypadku ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego

w postaci niezdolności do pracy, nabywa prawo do świadczeń z ubezpieczenia

chorobowego – zasiłku chorobowego - stanowiącego rekompensatę utraconego

wynagrodzenia za pracę, nie tracąc możliwości uzyskiwania przychodów w ramach

prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli ich aktywność zawodowa zostanie

ograniczona do spraw niezbędnych, służących utrzymaniu bieżącej działalności

10

przedsiębiorstwa i niewykraczających poza jej normalny zakres. Odnosząc te uwagi

do poczynionych w sprawie ustaleń, z których wynika, że wnioskodawczyni

podpisała kilka faktur przygotowanych przez zatrudnionych pracowników nie

wychodząc z mieszkania, a materiał do publikacji prasowej zbierany był przed jej

niezdolnością do pracy, należało przyjąć, że nie podejmowała ona działalności

zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, powodujących utratę

prawa do zasiłków chorobowego i rehabilitacyjnego.

Tym się kierując, Sąd Najwyższy na mocy art. 39816

k.p.c. orzekł jak w

sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.,

uwzględniając taryfowe wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawczyni zgodnie z

§ 11 ust. 2, § 12 ust. 1 pkt 1 oraz § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1349

ze zm.).