SNO 16/12

UCHWAŁA Z DNIA 24 KWIETNIA 2012 R.

SNO 16/12

Przewodniczący: sędzia SN Eugeniusz Wildowicz.

Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Krzysztof Strzelczyk.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokólanta w

sprawie sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. zażalenia

pełnomocnika obwinionej na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia

14 lutego 2012 r., sygn. ASDo (...), w przedmiocie zawieszenia sędziego w czynnościach

służbowych oraz obniżenia wysokości wynagrodzenia

uchwalił: u c h y l i ć zaskarżoną uchwałę i p r z e k a z a ć sprawę Sądowi

Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

U Z A S A D N I E N I E

Uchwałą z dnia 14 lutego 2012 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny na

podstawie art. 129 § 2 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; dalej jako: “u.s.p.”): zawiesił sędziego

Sądu Rejonowego w czynnościach służbowych (pkt I.); na czas zawieszenia w

czynnościach służbowych obniżył jej wysokość wynagrodzenia o 50% (pkt II.).

W uzasadnieniu uchwały Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wskazał, że uchwałą

z dnia 16 listopada 2011 r. Sąd Dyscyplinarny zezwolił prokuratorowi Prokuratury

Rejonowej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Rejonowego za

czyny zabronione, szczegółowo określone w tej uchwale. Podejmując powyższą uchwałę

Sąd Dyscyplinarny nie orzekł równocześnie o zawieszeniu sędziego w czynnościach

służbowych ponieważ orzeczono o tym w sprawach dyscyplinarnych rozpoznawanych

wcześniej: uchwałą z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt ASDo (...) i uchwałą z dnia 17

czerwca 2009 r., sygn. akt ASDo (...). Obecnie postępowania dyscyplinarne w sprawach,

których dotyczyły powyższe uchwały, zostały prawomocnie zakończone i w związku z

2

tym konieczne stało się orzeczenie w trybie art. 129 § 2 i § 3 u.s.p. o zawieszeniu w

czynnościach służbowych sędziego Sądu Rejonowego i o obniżeniu jej wynagrodzenia.

Co do zakresu obniżenia wynagrodzenia Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wskazał na

rozważenie wagi czynów zarzuconych obwinionej i stopień ich społecznego

niebezpieczeństwa, a także sytuację osobistą i rodzinną obwinionej.

Powyższą uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego pełnomocnik

obwinionej zaskarżył zażaleniem do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie przepisów

prawa procesowego:

1. art. 115 § 3 u.s.p. i art. 117 § 2 k.p.c. przez wydanie zaskarżonej uchwały

pomimo, że zarówno obrońca jak i obwiniona usprawiedliwili swoje niestawiennictwo na

posiedzeniu a obrońca w rozmowie telefonicznej w przeddzień rozprawy jednoznacznie

stwierdził, że wobec zbyt późnego zawiadomienia go o posiedzeniu naruszającego przepis

353 § 1 k.p.k. nie był w stanie skontaktować się z przebywającą w innej miejscowości

leżącej o 54 km od siedziby Sądu obwinioną, która była chora oraz, że występuje w tym

czasie co wyznaczone posiedzenie, na rozprawie w innej sprawie, sygn. akt I C 580/11,

toczącej się przed Sądem Okręgowym w (...) a udzielenie substytucji było niemożliwe i

dlatego wnosił o odroczenie posiedzenia na inny termin;

2. art. 114 § 1 i § 2 u.s.p. przez zawieszenie sędziego i obniżenie mu wynagrodzenia

pomimo postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego co do zarzutów

popełnienia czynów zabronionych opisanych w pkt II. uchwały Sądu Apelacyjnego –

Sądu Dyscyplinarnego dnia 16 listopada 2011 r. i braku wysłuchania sędziego w żadnym

stadium postępowania dyscyplinarnego, co w konsekwencji doprowadziło do

pozbawienia obwinionej prawa do obrony oraz konstytucyjnie zagwarantowanego prawa

do rzetelnego procesu.

Wskazano ponadto, że w zakresie zarzutu sformułowanego w pkt I. wniosku

Prokuratora Rejonowego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt: 3 Ds 250/10/S, w

sprawie zapadł prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia

29 lipca 2011 r., sygn. akt ASD (...), utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego –

Sądu Dyscyplinarnego z dnia 15 grudnia 2011 r. umarzającym postępowanie w zakresie

wymierzenia kary dyscyplinarnej. Wobec tego – w ocenie wnoszącego zażalenie –

okoliczność zezwolenia na wszczęcie postępowania karnego nie powinna stanowić

podstawy zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych.

3

Wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że została ona podjęta na posiedzeniu

w dniu 14 lutego 2012 r., na którym nie stawili się, zawiadomieni o tym terminie,

obwiniona i jej pełnomocnik. Sąd Dyscyplinarny rozpoznał sprawę pomimo nieobecności

obwinionej i jej pełnomocnika dlatego, że nie złożyli formalnych wniosków o odroczenie

posiedzenia.

Przedstawione w uzasadnieniu uchwały przyczyny rozpoznania sprawy pomimo

nieobecności obwinionej i jej pełnomocnika zostały w zażaleniu zakwestionowane

zasadnie.

Z notatki urzędowej (k. 112), która została ujawniona na posiedzeniu Sądu

Dyscyplinarnego wynika, że pełnomocnik obwinionej w dniu 13 lutego 2012 r.

telefonicznie przedstawił przyczyny – jego zdaniem – usprawiedliwiające

niestawiennictwo na posiedzeniu tak pełnomocnika (kolizja z innymi czynnościami

procesowymi i niemożność zastąpienia się substytucją ze względu na późne doręczenie

zawiadomienia o terminie posiedzenia) jak i obwinionej (ze względu na jej chorobę).

Powołując te okoliczności dotyczące także obwinionej, która zobowiązała się nadesłać

zwolnienie lekarskie, pełnomocnik obwinionej wniósł o odroczenie posiedzenia.

Chociaż powyższa notatka urzędowa, wyraźnie przedstawia przyczyny

usprawiedliwionej według wnioskodawcy, nieobecności na posiedzeniu obwinionej i jej

pełnomocnika i chociaż wyraźnie z niej wynika, że złożony został wniosek do Sądu

Dyscyplinarnego o odroczenie posiedzenia, Sąd Dyscyplinarny w ogóle nie rozpatrzył

podanych przyczyn nieobecności na posiedzeniu obwinionej i jej pełnomocnika oraz

sprzecznie z treścią notatki uznał jakoby obwiniona, ani jej pełnomocnik nie złożyli

formalnych wniosków o odroczenie posiedzenia. Taki sposób uzasadnienia postanowienia

o rozpoznaniu sprawy pomimo nieobecności osób uprawnionych do udziału w

posiedzeniu, uniemożliwia Sądowi Najwyższemu weryfikację tego czy było

usprawiedliwienie niestawiennictwa oraz wskazuje na bezpodstawność bliżej

nieokreślonego sformalizowania wniosków o odroczeniu posiedzenia. Wnioski te – jak to

wyżej przedstawiono – zostały przekazane przez osoby uprawnione do właściwego sądu

4

w formie umożliwiającej ich rozpoznanie przez skład orzekający w sprawie na

posiedzeniu. Rację ma wnoszący zażalenie, że nie ma oparcia w przepisach postępowania

wymaganie jakiejś (w tym przypadku nawet nieokreślonej) „formy” wniosku o

odroczenie posiedzenia. W każdym razie wymaganie takie nie wynika z podlegającego

odpowiedniemu zastosowaniu art. 117 § 1 i § 2 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p.

Obraza wskazanych przepisów postępowania mogła mieć wpływ na treść

orzeczenia. Na taką możliwość wskazuje nierozważenie przez Sąd Dyscyplinarny

konsekwencji wynikających z prawomocnego zakończenia postępowania

dyscyplinarnego sędziego Sądu Rejonowego w sprawie, na którą zwrócił uwagę

pełnomocnik obwinionej, w uzasadnieniu zażalenia. Przedmiotem bowiem tej sprawy,

zakończonej prawomocnie wyrokiem Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia

15 grudnia 2011 r., sygn. akt SNO 44/11, był także czyn (czyny?) objęty uchwałą Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 16 listopada 2011 r. Zachodzi więc potrzeba wyjaśnienia zakresu

prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego w odniesieniu do czynów,

których dotyczy przedmiotowa uchwała Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14 lutego 2011 r.

Bezprzedmiotowe i niedopuszczalne jest bowiem zawieszenie sędziego w

czynnościach służbowych na podstawie art. 129 § 2 u.s.p. w odniesieniu do czynu, co do

którego nastąpiło prawomocne zakończenie postępowania dyscyplinarnego. Co do czynu

prawomocnie osądzonego w postępowaniu dyscyplinarnym nie może zapaść uchwała ani

o zawieszeniu w czynnościach służbowych (art. 129 § 2 u.s.p.), ani o obniżeniu

wysokości wynagrodzenia na czas zawieszenia (art. 129 § 3 u.s.p.) skoro – stosownie do

art. 132 u.s.p. zawieszenie w czynnościach służbowych ustaje najpóźniej z chwilą

prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego. Trzeba mieć też na uwadze,

że kwestionowany w zażaleniu zakres obniżonego wynagrodzenia został ustalony z

uwzględnieniem między innymi wagi zarzuconych obwinionej czynów i stopnia ich

społecznego niebezpieczeństwa. Sąd Dyscyplinarny brał pod uwagę wszystkie czyny

objęte uchwałą z dnia 16 listopada 2011 r. zezwalającą prokuratorowi na karne ściganie

obwinionej. Nie można w związku z tym wykluczyć, że niedopuszczalne niewyłączenie z

podstawy zaskarżonej uchwały czynu już prawomocnie osądzonego w postępowaniu

dyscyplinarnym mogło mieć wpływ na treść uchwały.

Powyższe uzasadnia uwzględnienie wniosku zażalenia o uchylenie zaskarżonej

uchwały na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p., chociaż pozostałe

5

zarzuty zażalenia okazały się bezpodstawne. Wnoszący zażalenie bezpodstawnie

kwestionuje uchwałę z dnia 16 listopada 2011 r., która stanowi przesłankę uchwały

zaskarżonej stosownie do art. 129 § 2 u.s.p., a ponadto jest także prawomocna na

podstawie uchwały Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 22 lutego 2012 r.,

sygn. akt SNO 50/11.

Z przytoczonych przyczyn Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny postanowił jak w

uchwale.