I PK 214/11

Sygn. akt I PK 214/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M.M.

przeciwko K. Liniom Autobusowym Spółce z o.o. z siedzibą w K.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 maja 2012 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt […],

1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 2. (drugim), 4. (czwartym) i

5. (piątym) i koszty postępowania sądowego i zastępstwa

procesowego w pierwszej i drugiej instancji wzajemnie znosi,

2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.

2

Uzasadnienie

Powód M.M. wniósł pozew przeciwko K. Liniom Autobusowym Spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w K. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia

umowy o pracę z dnia 19 kwietnia 2010 r., a po upływie okresu wypowiedzenia

powód wniósł o przywrócenie go do pracy ewentualnie zasądzenie odszkodowania

za okres od dnia 31 sierpnia 2010 r. do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych tj.

do dnia 14 stycznia 2014 r. W uzasadnieniu żądania powód podniósł, że z racji

wieku jest pracownikiem chronionym, a wypowiedzenie z dnia 8 kwietnia 2010 r.

będące jedynym otrzymanym przez niego dokumentem narusza przepis art. 39

kodeksu pracy.

Z kolei pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że odwołanie od

oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zostało złożone po

terminie albowiem powód o wypowiedzeniu dowiedział się w dniu 30 października

2009 r. Oświadczenie zostało złożone powodowi skutecznie i w tym terminie nie był

on pracownikiem chronionym.

Sąd-Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia

7 marca 2011 r. przywrócił powoda M.M. do pracy w pozwanej Spółce na

poprzednich warunkach (pkt 1). Zasądził też od pozwanej Spółki na jego rzecz

wynagrodzenie w kwocie 84.637,21 zł za cały okres pozostawania bez pracy w

razie podjęcia pracy u pozwanej (pkt 2) i orzekł o kosztach procesu. Wyrok

powyższy zapadł w oparciu o następujący stan faktyczny: Powód M.M. urodził się

dnia […] 1949 r. W styczniu 2010 r. powód ukończył 61 lat i miał do niego

zastosowanie przepis art. 39 k.p. Na podstawie uchwały nr 15 Rady Nadzorczej K.

Linii Autobusowych Spółki z o.o. w K. z dnia 6 września 2002 r. powód z dniem 1

października 2002 r. powołany został na stanowisko Prezesa Zarządu - Dyrektora

Naczelnego KLA. W dniu 17 września 2002 r. zmieniono treść uchwały, powołując

powoda na powyższe stanowisko z dniem 20 września 2002 r. Z tym dniem

Przewodniczący Rady Nadzorczej podpisał z powodem umowę o pracę na czas

nieokreślony. Powodowi powierzono stanowisko Prezesa Zarządu - Dyrektora

Naczelnego. Powód pracując w pełnym wymiarze czasu pracy miał otrzymywać

wynagrodzenie w wysokości cztery i pół krotnego przeciętnego miesięcznego

3

wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym

kwartale roku poprzedniego. Porozumieniem z dnia 29 czerwca 2009 r.

zmniejszono powodowi wynagrodzenie zmniejszając współczynnik do trzy i pół

krotności. Na dzień 30 października 2009 r. zwołane zostało posiedzenie Rady

Nadzorczej KLA. Organizacją zajmował się powód, który zawsze brał udział w jej

posiedzeniach. W dniu tym o godzinie 9.00 Przewodniczący Rady Nadzorczej

spotkał się z przedstawicielami związków zawodowych i trwało ono do godziny

10.00. Na spotkaniu tym mówiono o przyszłości firmy, połączeniu z PKS. Nie

wspomniano o zamiarach odwołania Prezesa Zarządu. Na posiedzenie Rady w

dniu 30 października 2009 r. liczącej sześciu członków stawiło się pięciu. Byli to

Przewodniczący Rady A.R., K.B., E.C., B.W. i M.O.. Posiedzenie rozpoczęło się o

godzinie 10.00. Od początku posiedzenia nie brał w nim udziału protokolant.

Natomiast powód został wyproszony i opuścił salę. Obecni na sali podjęli decyzję o

odwołaniu ze stanowisk powoda oraz drugiego członka zarządu D.W. Na nowych

członków zarządu zdecydowano powołać R.M. i M.U.. Po tych uzgodnieniach

poproszono na salę powoda. Było to około godziny 13.00. Poinformowano powoda

o decyzji członków Rady i zaproponowano, aby sam ustąpił ze stanowiska.

Chodziło o wydźwięk społeczny. Kiedy powód odmówił Przewodniczący Rady A. R.

oświadczył, że stanowisko członków Rady o odwołaniu jest skuteczne i jest to

równoznaczne z rozwiązaniem z powodem umowy o pracę, a stosowne dokumenty

zostaną przygotowane. Powodowi nie wręczono żadnych dokumentów na piśmie,

bo nie sporządzono jeszcze uchwały ani oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o

pracę. Powód powtórnie został wyproszony i opuścił salę, do której po nim weszła

D.W.. Następnie na salę poproszono W.G. odpowiedzialnego za protokołowanie

obrad i przygotowanie uchwał. Zakomunikowano mu decyzje Rady i zlecono

przygotowanie czterech uchwał tj. o odwołaniu powoda i D. W. oraz o powołaniu

nowych członków zarządu R. M. i M. U. Przewodniczący Rady A. R. polecił

kadrowej przygotowanie dla powoda wypowiedzenia umowy o pracę. Na

posiedzeniu Rady dyskutowano o tym, czy odwołanie jest równoznaczne z

wypowiedzeniem powodowi umowy o pracę, czy też należy jeszcze wypowiedzieć

powodowi umowę o pracę. Uzgadniano to z radcą prawnym i uznano, że odwołanie

jest tożsame z wypowiedzeniem umowy o pracę i należy jednocześnie

4

wypowiedzieć umowę. Zdecydowano, że spraw formalnych związanych z

rozwiązaniem stosunku pracy mają dopilnować radca prawny i kadrowa. Około

godziny 13.30 poproszono na salę przedstawicieli związków zawodowych

działających w KLA, które trwało około jednej godziny. Na spotkaniu z członkami

związków powiadomiono ich o decyzji Rady o odwołaniu Prezesa Zarządu. W

czasie tego spotkania Przewodniczący Rady Nadzorczej uzgadniał z kadrową i

radcą prawnym kwestie formalne związane z rozwiązaniem stosunku pracy osób

odwołanych. Ponieważ nie było jednolitego stanowiska w tej kwestii dokumenty

zdecydowano przygotować w dniach następnych. Zebranie Rady Nadzorczej

zakończyło się około godziny 15.00. Powód przez cały czas przebywał w pracy i nie

opuścił miejsca pracy przed końcem czasu pracy. Stanowisko pracy opuścił około

godziny 15.15 wraz z M.S. specjalistą do spraw zatrudnienia, która zamykała biuro,

w którym nie było już członków Rady Nadzorczej. Uchwała o odwołaniu powoda

była gotowa w dniu jej podjęcia, ale nie wręczono jej powodowi. Oświadczenie o

wypowiedzeniu zostało przygotowane w dniu 2 listopada 2009 r. i w dniu 3

listopada 2009 r. podpisane przez Przewodniczącego Rady A. R. Oświadczenie to

nigdy nie dotarło do rąk adresata tj. M. M. Powód miał świadomość decyzji

członków Rady tj. odwołania go ze stanowiska, ale odbierał to jako decyzję

nieformalną, która będzie mu przekazana w przyszłości. Od dnia 2 listopada 2009 r.

powód przebywał przez okres 6 miesięcy na zwolnieniu lekarskim z powodu

niezdolności do pracy. Nie sprawdzano zasadności wystawienia powodowi

zaświadczenia o niezdolności do pracy. Powód pozostawał na zwolnieniu do dnia

18 kwietnia 2010 r. W dniu 27 listopada 2009 r. członkowie zarządu R. W. i M. U.

podpisali kolejne oświadczenie o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę, która

miała się rozwiązać po upływie trzech miesięcy od dnia jego doręczenia. Dokument

ten również nigdy nie dotarł do adresata. W dniu 8 kwietnia 2010 r. nowy Prezes

Zarządu P.O. podpisał kolejne oświadczenie o rozwiązaniu z powodem umowy o

pracę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Bieg terminu określono od daty

doręczenia oświadczenia adresatowi. Powód oświadczenie to otrzymał po powrocie

do pracy w dniu 19 kwietnia 2010 r. Wraz z wypowiedzeniem powód otrzymał też

uchwałę o odwołaniu go z funkcji Prezesa Zarządu. Od dnia 20 kwietnia 2010 r. do

7 czerwca 2010 r. powód przebywał na urlopie wypoczynkowym. Po zakończeniu

5

urlopu powód został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy. W dniu 2 sierpnia

2010 r. pracodawca wystawił powodowi świadectwo pracy, z którego wynika, że

powód był zatrudniony w KLA do 31 lipca 2010 r. na stanowisku Dyrektora

Naczelnego. W dniu 8 września 2010 r. pracodawca sporządził drugie świadectwo

pracy, w którym jako datę zakończenia stosunku pracy wskazano 31 stycznia 2010

r. Świadczenia pieniężne związane ze stosunkiem pracy powód otrzymywał do

końca lipca 2010 r. Zarabiał 12.091,03 złote brutto miesięcznie. O wypłacie

decydował nowy Prezes Zarządu - Dyrektor Naczelny P.O..

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny i dokonaną jego ocenę prawną Sąd

pierwszej instancji uznał, iż w dniu 30 listopada 2009 r. powodowi nie zostało

złożone przez Radę Nadzorczą oświadczenie woli o odwołaniu z funkcji Prezesa

Zarządu ani oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy za wypowiedzeniem.

Zarówno uchwała Rady Nadzorczej jak i wypowiedzenie przygotowane zostały w

formie pisemnej dopiero po rozmowie członków rady z powodem. Członkowie Rady

Nadzorczej zakomunikowali powodowi swą wolę o odwołaniu go w czasie, gdy nie

było jeszcze gotowej uchwały o odwołaniu, ani pisemnego oświadczenia o

rozwiązaniu stosunku pracy za wypowiedzeniem. W ocenie Sądu powodowi

wyrażono tylko zamiar, a nie decyzję i tak to też odebrał powód. Wypowiedzenie

powodowi umowy o pracę datowane na dzień 2 listopada 2009 r. i podpisane przez

Przewodniczącego Rady Nadzorczej w dniu 3 listopada 2009 r. nie było wobec

powoda skuteczne z uwagi na brak wręczenia go powodowi. Powód otrzymał

oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy i uchwałę odwołującą go ze stanowiska

Prezesa Zarządu w dniu 19 kwietnia 2010 r. i dopiero z tym dniem uchwała ta

zdaniem Sądu pierwszej instancji była wobec powoda skuteczna. Sąd przyjął, że w

kwietniu 2010 r. powód był już chroniony przez przepis art. 39 k.p., dlatego też na

podstawie art. 45 k.p. przywrócił powoda do pracy w pozwanej Spółce orzekając na

podstawie art. 47 k.p. o wynagrodzeniu na wypadek podjęcia pracy przez powoda.

Uznał przy tym, że powód jest osobą chronioną a w związku z tym wynagrodzenie

przysługuje powodowi za cały okres pozostawania bez pracy.

Od powyższego wyroku apelację wniosła strona pozwana, która skarżąc

wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego: art. 264 § 1 k.p.

poprzez jego niezastosowanie; art. 265 § 2 k.p. poprzez jego niezastosowanie; art.

6

61 k.c. w związku z art. 300 k.p. poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie

przepisów postępowania art. 233 § 1 k.p.c.

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K. zmienił pkt 1 i 2 zaskarżonego wyroku w ten

sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 36 273, 09 zł tytułem

odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę i oddalił

powództwo o przywrócenie do pracy (pkt 1) i oddalił apelacje w pozostałym

zakresie (pkt 3). Ponadto zmienił pkt 3 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że

zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.815,00 zł tytułem kosztów

sądowych oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.350,00 zł tytułem

zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2); zasądził od powoda na rzecz

pozwanego kwotę 5.444,25 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych za instancję

odwoławczą (pkt 4); zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.350,00 zł

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą (pkt 5).

Sąd stwierdził, że w świetle poczynionych w sprawie ustaleń Rada

Nadzorcza pozwanej Spółki była uprawniona do odwołania powoda na posiedzeniu

w dniu 30 października 2009 r. ze stanowiska prezesa Zarządu i jednoczesnego

rozwiązania z nim umowy o pracę. Ponieważ czynności tego organu były

jednoczesne, objęte jednym aktem woli i dotyczyły powoda jako członka Zarządu,

to były dopuszczalne i wywołały zamierzony skutek. Rada Nadzorcza oprócz

odwołania powoda z zajmowanej funkcji dokonała rozwiązania z powodem umowy

o pracę, na co wskazywało przygotowane dla powoda pismo z dnia 2 listopada

2010 r., które zostało podpisane przez Przewodniczącego Rady Nadzorczej. Sąd

wskazał także, że gdyby nawet przyjąć, że wypowiedzenie złożone zostało przez

niewłaściwy organ spółki, to choć wadliwe, było jednak skuteczne i powodowało

rozwiązanie umowy o pracę, a sąd na żądanie pracownika mógł orzec o

przysługujących mu roszczeniach (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22

kwietnia 1998 r., OSNP 1999/8/280, z 16 czerwca 1999 r. I PKN 117/99. OSNP

2000/17/646, z 11 maja 1999 r., I PKN 662/98, OSNP 2000/14/539 z 6 maja 2009

r., II PK 285/08). Odwołanie z funkcji członka zarządu nastąpiło z chwilą podjęcia

stosownej uchwały i taka uchwała w stosunku do powoda została podjęta.

Stosunek pracy powoda był odrębnym stosunkiem prawnym od członkostwa w

7

zarządzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dlatego też do jego ustania

potrzebna była dodatkowa czynność w postaci jego rozwiązania. Istotne znaczenie

w niniejszej sprawie miała data złożenia powodowi przez Radę Nadzorczą

oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy za wypowiedzeniem. Jak

wskazuje na to zebrany w sprawie materiał dowodowy nastąpiło to w dniu 30

października 2009 r., a nie z chwilą doręczenia powodowi uchwały wraz z pismem z

dnia 8 kwietnia 2010 r. czyli w dniu 19 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy powołując

stanowisko Sądu Najwyższego, że odwołanemu członkowi zarządu spółki

kapitałowej, zatrudnionemu na tym stanowisku na podstawie umowy o pracę nie

przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy (wyrok z dnia 17 sierpnia 2006 r., II

PK 53/06,OSNP 2007/17-18/245 oraz wyrok z 6 maja 2009 r. II PK 285/08) -

wskazał, że odwołany członek zarządu spółki kapitałowej nie ma prawa do

przywrócenia do pracy, gdyż pierwszeństwo przed regulacją k.p. w tym zakresie ma

art. 203 zdanie pierwsze k.s.h., który zezwala na odwołanie członka zarządu w

każdym czasie. Zwalnianym z pracy członkom zarządu przysługuje ochrona

przewidziana w k.p., co wynika wprost z art. 203 § 1 zdanie drugie k.s.h. Nie

dotyczy to jednak możliwości przywrócenia zwolnionego członka zarządu do pracy,

gdyż sprzeciwia się temu art. 203 § 1 zdanie pierwsze k.s.h. i w związku z

powyższym Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił żądanie powoda o

przywrócenie do pracy. Sąd stwierdził także, że powód w chwili złożenia mu przez

Radę Nadzorczą oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę nie był jeszcze

pracownikiem chronionym na podstawie art. 39 k.p. przed wypowiedzeniem umowy

o pracę, bo dopiero w dniu 14 stycznia 2010 r. ukończył 61 lat. Wobec tego

powodowi nie przysługiwało odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za cały

okres pozostawania bez pracy. Ponieważ dokonane powodowi ustnie

wypowiedzenie umowy o pracę było jednak niezgodne z prawem, bo naruszało

przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, uzasadnione było zasądzenie na rzecz

powoda odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia w

oparciu o przepis art. 471

k.p. w związku z art. 45 k.p.

O kosztach procesu Sąd drugiej instancji orzekł na podstawie art. 100 k.p.c.

w związku z art. 391 § 1 k.p.c. rozdzielając je stosownie do wyniku sporu. Na

koszty te składa się opłata od pozwu w kwocie 7.259 zł oraz opłata od apelacji w

8

takiej samej wysokości a także koszty zastępstwa procesowego każdej ze stron w

wysokości 2.700 zł. Powód przegrał sprawę w 75% w związku z czym zobowiązany

był zwrócić pozwanej poniesione koszty procesu w takiej wysokości. Pozwana zaś

przegrała sprawę w 25% i w takiej wysokości zobowiązana była zwrócić powodowi

poniesione przez niego koszty procesu.

Na wyżej wskazane orzeczenie Sądu Okręgowego w K. powód wniósł

skargę kasacyjną zaskarżając wyrok ten w całości. Skarga kasacyjna oparta

została na następujących podstawach:

1. naruszenia przepisów postępowania:

a. art. 328 § 2 k.p.c. przez niewłaściwe (błędne) uzasadnienie podstawy prawnej i

faktycznej wyroku;

b. art. 385 k.p.c. przez jego zastosowanie, pomimo że apelacja była bezzasadna;

c. art. 386 § 1 k.p.c. przez jego niezastosowanie pomimo faktu, iż apelacja

pozwanego powinna być oddalona;

d. art. 245 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie polegające na błędnej wykładni

dokumentów zgromadzonych w sprawie, w szczególności świadectwa pracy z dnia

31 lipca 2010 r., akt osobowych, w tym różnych wersjach wypowiedzenia,

wniosków urlopowych, karty badań kontrolnych dopuszczających powoda do pracy

oraz wynagrodzenia płaconego do czasu wydania pierwotnego świadectwa pracy i

jego podstawy prawnej, dokumentu - rozliczenie roczne PIT;

e. art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez naruszenie przepisów

dotyczących postępowania Sądu drugiej instancji w zakresie przekroczenia przez

Sąd drugiej instancji granic swobodnej oceny dowodów co do oceny zeznań

świadków, członków rady nadzorczej pozwanego, pomimo ewidentnych

sprzeczności w zeznaniach tych świadków słuchanych w niniejszej sprawie w

pierwszej instancji;

f. art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 100 k.p.c. i w związku z art. 391 k.p.c. poprzez

przyjęcie, iż powód przegrał przedmiotową sprawę i obciążono go kosztami

procesu, a mianowicie orzeczenie Sądu drugiej instancji pomimo zmiany

zaskarżonego wyroku zasądzającego kwotę 36.273,09 zł tytułem odszkodowania

za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę, nakłada na powoda

obowiązek poniesienia kosztów sądowych za instancję odwoławczą w kwocie

9

5.444,25 zł oraz kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 1.815.00 zł za pierwsza

instancję oraz 1.350,00 zł kosztów zastępstwa prawnego za instancję odwoławczą.

2. naruszenia przepisów prawa materialnego:

a. przez błędną wykładnię art. 39 k.p. w związku z art. 471 k.p. w związku z art. 45

k.p., polegającą na przyjęciu, że powoda nie objęła ochrona wypowiedzenia umowy

o pracę, gdyż wiek 61 lat osiągnął w okresie wypowiedzenia, kiedy to z

dokumentów wynika, iż okres ochronny wynikający z powołanego wyżej przepisu

dotyczył powoda przed skutecznym wręczeniem mu wypowiedzenia umowy o

pracę, a zasądzone odszkodowanie tylko w wysokości trzymiesięcznego

wynagrodzenia jest w pełni zasadne;

b. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 30 § 3 k.p. poprzez przyjęcie, iż w

niniejszej sprawie Sąd drugiej instancji modyfikując ustalony przez sąd pierwszej

instancji stan faktyczny uznał, iż ustne odwołanie z funkcji Prezesa Zarządu jest

równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę i jest wiążące dla powoda, a

brak zamieszczenia w uchwale odwołującej, iż jest ona równoznaczna z

wypowiedzeniem umowy o pracę, nie stanowi naruszenia prawa, skutkującego

objęcie powoda okresem ochronnym z art. 39 k.p.;

c. zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty narusza prawo w szczególności art.

32 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 30 § 3 k.p. oraz w związku z art. 183 k.p.

gwarantujące pracownikowi prawo do uzyskania oświadczenia pracodawcy w

formie pisemnej oraz prawa do stabilności przedkładanych mu dokumentów, w tym

świadectwa pracy doręczonego w trakcie procesu, a następnie wręczenie korekty

świadectwa pracy i wskazanie, iż stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia 6

miesięcy wcześniej, pomimo faktu, iż wobec drugiego odwołanego członka zarządu

Pani D.W. dokonano w ten sam sposób wypowiedzenia umowy o pracę, a stosunek

pracy z nią ustał w wyniki wypowiedzenia umowy o pracę na skutek długotrwałego

zwolnienia w sierpniu 2010 r., a zatem naruszono zasadę równego traktowania w

rozwiązaniu umowy o pracę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

10

Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona w części dotyczącej

postanowienia przez Sąd drugiej instancji o kosztach procesu. Rację ma skarżący,

że Sąd drugiej instancji naruszył art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 100 k.p.c. w

związku z art. 391 k.p.c. nakładając na powoda obowiązek poniesienia kosztów

sądowych za instancję odwoławczą w kwocie 5.444,25 zł oraz kosztów zastępstwa

prawnego w kwocie 1.815.00 zł za pierwszą instancję oraz 1.350,00 zł kosztów

zastępstwa prawnego za instancję odwoławczą w sytuacji, gdy sąd nie zmienił

ustalenia o niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę przez pozwaną z

powodem, tylko dokonał zmiany wysokości odszkodowania za niezgodne z prawem

wypowiedzenie umowy o pracę należnego powodowi do kwoty 36.273,09 zł w

miejsce przywrócenia do pracy i zasądzenia wynagrodzenia w kwocie 84.637,21 za

cały okres pozostawania bez pracy. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy

zniósł wzajemnie koszty procesu między stronami.

Z kolei pozostałe zarzuty skargi okazały się chybione. W piśmiennictwie

prawniczym wyrażany jest pogląd, że chociaż na płaszczyźnie normatywnej

odwołanemu członkowi zarządu spółki kapitałowej, z którym pracodawca rozwiązał

niezgodnie z prawem umowę o pracę, przysługuje roszczenie o przywrócenie do

pracy, to z analizy pracy wykonywanej przez członka zarządu spółki kapitałowej

wynika, iż roszczenie to nie znajduje materialnoprawnej podstawy realizacji (nie

może być faktycznie wykonane) i możliwe jest tylko dochodzenie odszkodowania

(por. S. Koczur, Roszczenia ze stosunku pracy członka zarządu spółki kapitałowej,

Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2005, s. 213). Utrata stanowiska członka

zarządu, która nastąpiła w ramach stosunku organizacyjnego (stosunku

członkostwa), ogranicza w zasadniczy sposób realizacji roszczeń związanych z

niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę i wyłącza

możliwość przywrócenia do pracy na tym stanowisku (por. Z. Kubot, Status

pracowniczy członków zarządu spółek kapitałowych, op.cit.). Właśnie na takiej

podstawie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, między innymi w wyroku z dnia 17

sierpnia 2006 r., II PK 53/06 (OSNP 2007/17-18/245) oraz z 6 maja 2009 r. II PK

285/08 przyjmuje się, że to art. 203 § 1 zdanie pierwsze k.s.h. sprzeciwia się

możliwości przywrócenia do pracy odwołanego członka zarządu, skoro członek

zarządu może być w każdym czasie odwołany uchwałą wspólników. Prawdą jest,

11

że treść art. 203 § 1 zdanie drugie k.s.h. stanowi zarazem, że odwołanie członka

zarządu nie pozbawia go roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku

prawnego dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu. Wyraźnie w nim

wskazano nie tylko, że ustanie członkostwa w zarządzie nie wywiera skutku w

istniejącym obok niego stosunku pracy, ale także przyznano – bez żadnych

ograniczeń - ochronę, jaka przysługuje pracownikowi w przypadku wadliwego

rozwiązania stosunku pracy. Jednakże z racjonalnego punktu widzenia

niepożądane jest kreowanie stosunku pracy, w którym obowiązki pracownicze nie

mogą i nie będą mogły być wykonywanie, a zatem wykładnia językowa art. 203 § 1

zdanie drugie k.s.h. prowadzi do wyniku niemożliwego do zaakceptowania. W takiej

sytuacji sąd pracy musi dokonać wyboru za pracownika roszczenia o

odszkodowanie zamiast zgłoszonego przywrócenia do pracy, skoro uwzględnienie

tego ostatniego żądania jest niemożliwe lub niecelowe (art. 45 § 2 k.p. i art. 56 § 1

k.p. w związku art. 56 § 2 k.p.). Brak możliwości wykonywania obowiązków

pracowniczych po restytucji stosunku pracy w pełni uzasadnia zastosowane tych

przepisów i wybranie za pracownika roszczenia o odszkodowanie, bowiem

przywrócenie do pracy jest wtedy co do zasady niecelowe. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że odwołanie ze stanowiska członka zarządu spółki,

które nie zostało skutecznie podważone w trybie przepisów prawa handlowego, z

reguły stanowi przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 marca 2011 r., II PK 201/10, LEX nr 1084554; z

dnia 26 stycznia 2000 r., I PKN 479/99, OSNAPiUS 2001 nr 11, poz. 377; z dnia 25

listopada 1997 r., I PKN 388/97, OSNAPiUS 1998 nr 18, poz. 540), ponieważ z

chwilą odwołania traci on możliwość wykonywania swojej podstawowej powinności

pracowniczej (świadczenia pracy). Mając powyższe na uwadze oraz właściwe

ustalenie Sądu drugiej instancji, że Rada Nadzorcza oprócz odwołania powoda z

zajmowanej funkcji dokonała rozwiązania z powodem umowy o pracę, na co

wskazywało przygotowane dla powoda pismo z dnia 2 listopada 2010 r., które

zostało podpisane przez Przewodniczącego Rady Nadzorczej, stwierdzić należy, że

odwołanie z funkcji członka zarządu nastąpiło z chwilą podjęcia stosownej uchwały

i taka uchwała w stosunku do powoda została podjęta. Stosunek pracy powoda był

odrębnym stosunkiem prawnym od członkostwa w zarządzie spółki z ograniczoną

12

odpowiedzialnością, dlatego też do jego ustania potrzebna była dodatkowa

czynność w postaci jego rozwiązania. Czynność ta została dokonana wadliwie bez

zachowania wymaganej przez przepisy kodeksu pracy formy pisemnej poprzez

złożenie powodowi przez Radę Nadzorczą oświadczenia woli o rozwiązaniu

stosunku pracy za wypowiedzeniem. Jak wskazuje na to zebrany w sprawie

materiał dowodowy, nastąpiło to w dniu 30 października 2009 r., a nie z chwilą

doręczenia powodowi uchwały wraz z pismem z dnia 8 kwietnia 2010 r. czyli w dniu

19 kwietnia 2010 r. Zatem słusznie w niniejszej sprawie zostało przyjęte, że

skuteczna była czynność Rady Nadzorczej dokonana w dniu 30 października 2009

r.

Wobec braku możliwości przywrócenia powoda do pracy, zasadnie Sąd

odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił żądanie powoda o przywrócenie do

pracy oraz stwierdził także, że powód w chwili złożenia mu przez Radę Nadzorczą

oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę nie był jeszcze pracownikiem

chronionym na podstawie art. 39 k.p., bo dopiero w dniu 14 stycznia 2010 r.

ukończył 61 lat. Wobec tego powodowi nie przysługiwało odszkodowanie w

wysokości wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy. Ponieważ

dokonane powodowi ustnie wypowiedzenie umowy o pracę było jednak niezgodne

z prawem, ponieważ naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę,

uzasadnione było zasądzenie na rzecz powoda odszkodowania w wysokości

wynagrodzenia za okres wypowiedzenia w oparciu o przepis art. 471

k.p. w związku

z art. 45 k.p.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

orzeczenia.

/tp/