II UK 236/11

Sygn. akt II UK 236/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Romualda Spyt

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku E. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 maja 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 marca 2011 r.,

oddala skargę.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r., Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zmienił wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2009 r. i oddalił odwołanie

wnioskodawczyni E. K. od decyzji organu rentowego z dnia 7 maja 2009 r.

2

odmawiającej przyznania dalszego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy,

wobec niespełnienia przesłanek określonych w art. 57 ust. pkt 1 w związku z art. 12

i 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze

zm.).

W stanie faktycznym sprawy, wnioskodawczyni (ur. w dniu 13 listopada 1955

r.) z wykształceniem wyższym prawniczym, która pracowała jako referent

techniczny, pomoc techniczna, administrator, referent do spraw administracyjnych,

kierownik działu kadr, przyznano rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy

orzeczonej od stycznia 2007 r. do dnia 31 marca 2009 r. W dniu 6 marca 2009 r.

wnioskodawczyni złożyła wniosek o ponowne przyznanie prawa do renty z tytułu

niezdolności do pracy. Lekarz Orzecznik ZUS w dniu 2 kwietnia 2009 r., po

zbadaniu wnioskodawczyni i rozpoznaniu licznych schorzeń, uznał że jest ona

częściowo niezdolna do pracy do 30 kwietnia 2010 r. Zarzut wadliwości

powyższego orzeczenia podniósł Zastępca Głównego Lekarza Orzecznika, zaś

Komisja Lekarska ZUS w dniu 4 maja 2009 r. po zbadaniu wnioskodawczyni zarzut

ten potwierdziła, uznając zdolność wnioskodawczyni do pracy. W oparciu o

powyższe orzeczenie, decyzją z dnia 7 maja 2009 r. organ rentowy odmówił

wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Na skutek jej

odwołania, wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r., Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i

przyznał wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy

od dnia 1 kwietnia 2009 r., na stałe, wskazując w uzasadnieniu wyroku, z

powołaniem się na dowód z opinii biegłego lekarza specjalisty chorób zakaźnych z

dnia 25 sierpnia 2009 r., oraz opinii uzupełniającej z dnia 27 października 2008 r.,

że wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy od dnia 1 kwietnia 2009 r.

Wobec zarzutów apelacji organu rentowego, Sąd Apelacyjny uzupełnił

postępowanie dowodowe przeprowadzając dowód z opinii biegłych lekarzy

sądowych, ustalając na jej podstawie, że wnioskodawczyni jest zdolna do pracy na

poziomie posiadanych kwalifikacji. Rozpoznane u wnioskodawczyni schorzenia

ograniczają jej zdolność do pracy fizycznej jednak nie powodują istotnych

ograniczeń do pracy umysłowej, siedzącej i koncepcyjnej, zaś hipotetyczne

3

pogorszenie stanu zdrowia w przyszłości nie może być przesłanką do orzekania

niezdolności do pracy obecnie. Sąd Apelacyjny podzielił wnioski opinii biegłych, a

mając na względzie posiadane przez wnioskodawczynię kwalifikacje, rodzaj

rozpoznanych schorzeń oraz ich oddziaływanie na jej sprawność, zmienił

zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie, wobec niespełnienia przesłanki niezdolności

do pracy (art. 57 ust.1 pkt 1 w związku z art. 12 i 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998

r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). W uzasadnieniu

wyroku, Sąd drugiej instancji podkreślił, że samo istnienie schorzeń, nie może

stanowić automatycznie o orzeczeniu o niezdolności do pracy wnioskodawczyni.

Jej stosunkowo wysokie kwalifikacje zawodowe wynikają z faktu, że w przeszłości

pracowała ona na samodzielnym stanowisku, wykonując pracę biurową, pełniła

funkcje kierownika kadr, oraz analityka (analiza dokumentacji). Wszystkie te prace

odpowiadały jej wykształceniu. Zatem kwalifikacje formalne wnioskodawczyni

zostały rozszerzone o kwalifikacje rzeczywiste, które zdobyła z biegiem trwania jej

zatrudnienia i zajmowania poszczególnych stanowisk. Wnioskodawczyni może

wykonywać prace samodzielne, zgodne z poziomem posiadanych przez nią

kwalifikacji z ograniczeniem jedynie – wobec charakteru schorzenia - kontaktu z

osobami trzecimi. Tym samym nie spełniła przesłanek warunkujących prawo do

renty z tytułu niezdolności do pracy określonych w art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z

art.12 i 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, które

definiują pojęcie niezdolności do pracy.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną w całości pełnomocnik

wnioskodawczyni, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 12 i 13 w związku z art. 57 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i błędne ustalenie że

wnioskodawczyni jest zdolna do pracy w rozumieniu powołanych przepisów oraz

nie spełniła warunków, od których uzależnione jest przyznanie prawa do renty z

tytułu niezdolności do pracy - art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez

uwzględnienie odwołania wnioskodawczyni w całości, tj. przyznanie prawa do renty

z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 kwietnia 2009 r. - na stałe,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do

4

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu „lub innemu sądowi

równorzędnemu”, oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni od organu

rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia

przepisów postępowania (tak jak w rozpoznawanej sprawie) lub gdy zarzut taki

okaże się niezasadny. Oznacza to, że nie zostało skutecznie podważone ustalenie

Sądu, oparte na przeprowadzonych dowodach, że wnioskodawczyni zachowała,

mimo rozpoznanych schorzeń, zdolność do pracy. W związku z powyższym nie

może zostać uznany za uprawniony zarzut naruszenia prawa materialnego, przez

błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 12 i 13 w związku z art. 57

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jako

niewystarczający. W świetle przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych, Sąd

Apelacyjny trafnie uznał, że wykonywana przez odwołującą się praca jest zgodna z

poziomem jej kwalifikacji i uwzględniając, między innymi, dotychczasowy przebieg

jej pracy oraz wiek, stwierdził, że jest ona zdolna do pracy zgodnej z kwalifikacjami.

W istocie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa

materialnego, kwestionują dokonaną przez Sąd Apelacyjny ocenę

przeprowadzonych dowodów. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8

maja 2008 r., I UK 356/07, (OSNP 2009 nr 17-18, poz. 238) ocena częściowej

niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i

wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy wymaga z reguły

wiadomości specjalnych (opinii biegłego z zakresu medycyny). Natomiast

ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy musi

uwzględniać także inne elementy, w tym zwłaszcza poziom kwalifikacji

ubezpieczonego, możliwości zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość

wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość

5

przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas

wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Jeżeli stan biologiczny nie powoduje naruszenia sprawności organizmu w stopniu

mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej,

mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to

brak podstaw do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W

szczególności uprawnień do tego świadczenia nie można wywodzić jedynie z

przewidzianych w art. 13 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przesłanek, np.

stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia

niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, bowiem odnoszą się one

tylko do ustalania stopnia lub trwałości niezdolności do pracy. Nie mają one

znaczenia, jeżeli aspekt biologiczny (medyczny) wskazuje na zachowanie zdolności

do pracy (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., II UK 156/05,

niepublikowany). W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się również (por. wyroki z

dnia 20 sierpnia 2003 r., II UK 11/03 oraz z dnia 5 lipca 2005 r., I UK 222/04,

niepublikowane), że decydującą dla stwierdzenia niezdolności do pracy jest utrata

możliwości wykonywania pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności

organizmu przy braku rokowania odzyskania zdolności do pracy po

przekwalifikowaniu.

Tak więc gdy podstawa skargi kasacyjnej oparta była na niezasadnym

zarzucie błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego,

orzeczono jak w sentencji stosowanie do art. 39814

k.p.c.