I PK 179/11

Sygn. akt I PK 179/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Beata Gudowska (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa J. B. i in. , przeciwko Spółdzielni Inwalidów "N."

z udziałem interwenienta ubocznego A. Plus Spółki z o.o.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 maja 2012 r.,

skarg kasacyjnych powódek i interwenienta ubocznego – A. Plus Spółki z o.o. od

wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 26 maja 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach

postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Powódki domagały się ustalenia, że pozostają z pozwaną Spółdzielnią

Inwalidów „N." w stosunku pracy na skutek przejęcia zakładu pracy. Pozwana

wniosła o oddalenie powództwa.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r. Sąd Rejonowy ustalił, że powódki

pozostają z pozwaną Spółdzielnią Inwalidów „N." w umownym stosunku pracy na

skutek przejęcia zakładu pracy.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódki były zatrudnione w Szpitalu

Specjalistycznym w D. na stanowiskach salowych oraz pracowników

gospodarczych. W związku z zaprzestaniem w 2004 r. samodzielnego sprzątania i

dezynfekcji Szpital ogłosił na te usługi przetarg, który wygrało konsorcjum firm A.

spółka z o.o. i A. Plus spółka z o.o. Powódki z dniem 1 czerwca 2004 r. na mocy

art. 231

k.p. stały się pracownicami A. Plus spółki z o.o. Cały czas wykonywały tę

samą pracę, zmianie uległo jedynie nazewnictwo ich stanowisk. Umowa z 19 maja

2004 r. zawarta została na 36 miesięcy i przewidywała przejęcie od Szpitala 113

pracowników. Po upływie tego okresu konsorcjum A. wygrało kolejny przetarg i na

podstawie umowy z 10 września 2007 r. wykonywało usługi przez kolejne 36

miesięcy. Przedmiot i zakres obu umów nie uległ zmianie, a powódki cały czas

wykonywały na terenie Szpitala taką samą pracę na rzecz A. Plus. W 2010 r.

Szpital ogłosił kolejny przetarg na usługi sprzątania i dezynfekcji. Postępowanie

wygrała pozwana Spółdzielnia. W zawartej 19 lipca 2010 r. umowie nie wskazano

na konieczność przejęcia pracowników. Po wygraniu przetargu przez pozwaną, A.

powiadomił działające na terenie Szpitala związki zawodowe, że pozwana jest

nowym pracodawcą. Sąd ustalił ponadto, że zakres przedmiotowych umów

pomiędzy konsorcjum A. i Szpitalem oraz pozwaną a Szpitalem jest taki sam.

Obejmuje on usługę utrzymania czystości i dezynfekcji oraz transport

wewnątrzszpitalny. Różnice dotyczą jedynie metrażu sprzątanych powierzchni i są

niewielkie. Kontrakt pozwanej obowiązuje od 11 września 2010 r. na okres trzech

lat. W jego ramach Szpital udostępnia nieodpłatnie pomieszczenia na oddziałach

niezbędne do magazynowania sprzętu i środków w ilości do bieżącego użytku oraz

możliwości korzystania z mediów: prądu, wody, kanalizacji (§ 10 umowy). Powódki

po ich przejęciu przez firmę A. nadal wykonywały na terenie Szpitala taką samą

pracę. Używały do niej sprzętu w postaci mopów, wiader, wózków, odkurzaczy,

3

maszyn do czyszczenia podłogi, narzędzi do utrzymania czystości na zewnątrz,

który stanowił własność A. Mienie to nie zostało przejęte przez pozwaną, która

korzystała z takich samych, własnych narzędzi. Szpital jest jedną z wielu placówek,

na rzecz których pozwana świadczy takie usługi. Jest to podstawowy przedmiot jej

działalności.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy doszedł do przekonania,

że samo przejęcie usługi (nie zakładu jako zespołu majątkowego) nie wyklucza

skutku przewidzianego w art. 231

k.p. Konieczne jest jednak, aby wiązało się ono z

przejęciem mienia dotychczasowego pracodawcy. W ocenie Sądu udostępnianie

pomieszczeń służących do magazynowania sprzętu i środków czystości oraz

dostęp do mediów stanowiło przejęcie mienia. Było to mienie istotne, albowiem bez

niego pozwana nie mogła wykonywać usługi. Sąd Rejonowy wskazał, że art. 231

k.p. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Powstanie stosunku pracy z

nowym pracodawcą następuje nawet wtedy, gdy strona przekazująca zakład i

strona przejmująca go umówiły się inaczej. Przepis ten ma zastosowanie także w

sytuacji, gdy pracodawcy (poprzedni i następny) nie działali zgodnie dla osiągnięcia

przewidzianego w nim celu, a doszło do faktycznego przejęcia majątku i zadań

zakładu pracy przez innego pracodawcę.

W apelacji od tego wyroku pozwana zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.

oraz art. 231

k.p. W postępowaniu apelacyjnym do sprawy po stronie powódek w

charakterze interwenienta ubocznego przystąpiła A. Plus sp. z o.o. wnosząc o

oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanej kosztów procesu.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy: (1)

zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że powództwa oddalił; (2)

odstąpił od obciążenia powódek kosztami procesu.

Zdaniem Sądu Okręgowego apelacja pozwanej zasługiwała na

uwzględnienie, ponieważ Sąd Rejonowy dokonał błędnej wykładni art. 231

k.p.,

przez przyjęcie, że wygranie przez pozwaną przetargu w 2010 r. na usługi

sprzątania i dezynfekcji Szpitala Miejskiego w D. spowodowało z mocy prawa

przejęcie zatrudnionych tam pracowników Spółki A. Plus. Z faktu, że powódki

będące do 2004 r. pracownicami Szpitala stały się po rozstrzygnięciu przetargu w

2004 r. pracownicami A. Plus nie można wnioskować, że nastąpiło to w trybie art.

4

231

k.p., a w konsekwencji przyjąć powstanie takiego samego skutku w 2010 r. tj. z

chwilą wygrania przetargu przez pozwaną. Porozumienie zawarte w 2004 r.

pomiędzy Szpitalem Miejskim a A. Plus sp. z o.o. miało odmienny charakter od

umowy zawartej w 2010 r. pomiędzy Szpitalem a pozwaną. Pierwsza z tych umów,

co ustalił Sąd Rejonowy przewidywała przejęcie przez A. 113 pracowników

Szpitala. Takie porozumienie obu tych podmiotów, akceptowane w kolejnych latach

przez zatrudnionych tam pracowników, skutkowało podmiotowym przekształceniem

stosunków pracy, niekoniecznie jednak w trybie art. 231

k.p. Analogicznego

porozumienia nie zawierała natomiast umowa zawarta w 2010 r. pomiędzy

Szpitalem a pozwaną. Przeciwnie umowa ta przewidywała, że pozwana zapewni

wykwalifikowaną i odpowiednio przeszkoloną kadrę do realizacji zadań (§ 4 umowy

k. 19). Sąd Okręgowy wskazał, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie

sprowadzała się do oceny, czy wygranie przez pozwaną przetargu na sprzątanie

Szpitala spowodowało z mocy prawa przejęcie zatrudnionych tam pracowników,

będących od 2004 r. pracownikami A. Plus. Do zastosowania art. 231

w takiej

sytuacji, jak w rozpoznawanej sprawie, niezbędne jest przejęcie przez nowego

wykonawcę usługi istotnych składników majątkowych używanych przez

poprzedniego jej wykonawcę. Pogląd o konieczności przejęcia nie tylko zadań, ale

także istotnych składników majątkowych służących ich wykonaniu w razie zmiany

wykonawcy usługi jest ugruntowany w orzecznictwie Europejskiego Trybunału

Sprawiedliwości wydanym na podstawie art. 1 obowiązującej dyrektywy Rady

2001/23 z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstwa Państw

Członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku

przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów

(porównaj uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2010 r., III PK

49/09 i cytowane tam orzecznictwo ETS). W konsekwencji także Sąd Najwyższy,

jak to wynika z wyroku z dnia 4 lutego 2010 r., III PK 49/09 przyjmuje, że art. 231

k.p. ma zastosowanie w razie zmiany przez przedsiębiorcę wykonawcy usługi, ale

tylko wtedy, gdy nowy wykonawca przejmuje istotne składniki mienia związane z

wykonywaniem tej usługi przez jego poprzednika. W stanie faktycznym niniejszej

sprawy nic takiego nie miało miejsca. Z niekwestionowanych ustaleń w sprawie

wynika, bowiem, że pozwana nie przejęła od A. Sp. z o.o. żadnych składników

5

mienia związanych z wykonywaniem usługi sprzątanie Szpitala. Oba te podmioty

konkurowały na rynku, dysponowały własnymi maszynami, urządzeniami i

wyposażeniem o dużej wartości, a także, zatrudniając swoich pracowników,

świadczyły usługi sprzątania na rzecz innych jednostek. Nie można zatem przyjąć,

że przystąpienie obu tych podmiotów do przetargu skutkowało tym, że podmiot

wygrywający przetarg przejmował usługi, a zarazem pracowników firmy

konkurencyjnej, o ile ta wcześniej wykonywała wspomnianą usługę. Sąd Okręgowy

nie zgodził się również z poglądem Sądu Rejonowego, zgodnie z którym samo

udostępnienie przez Szpital pomieszczeń służących do magazynowania sprzętu i

bieżących środków czystości, a także dostęp do mediów (prądu, kanalizacji)

stanowiło o istotnym przejęciu mienia, albowiem bez niego pozwana nie mogła

wykonywać usługi. Takie przedstawienie sprawy zmierza do postawienia znaku

równości pomiędzy częścią zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p., a samą

możliwością korzystania z urządzeń zasilanych energią elektryczną i

wykorzystujących wodę, co z oczywistych względów nie zasługuje na aprobatę.

Zdaniem Sądu, abstrakcyjne ujmowanie części zakładu pracy, przez oderwanie

tego pojęcia od materialnego substratu pozostaje w sprzeczności z wykładnią

celowościową art. 231

k.p., w świetle którego przedmiotem przekształceń jest

zakład pracy w znaczeniu przedmiotowym. W rezultacie sprowadzenie pojęcia

części zakładu pracy do zadań, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, bez

zwrócenia uwagi na środki materialne służące ich realizacji, odchodzi w zbyt dużym

stopniu od przedmiotowego aspektu zakładu pracy lub jego części, które są

przedmiotem regulacji w art. 231

k.p. Z tego też powodu konieczne jest ścisłe

przedmiotowe ujmowanie części zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p. Za część

zakładu pracy (między innymi takiego jak szpital) należy uznać tylko taki

wyodrębniony zbiór elementów danego zakładu pracy, który stanowi wraz ze

stosunkami pracy pracowników z nim związanych w ramach tego zakładu pracy

pewną wymierną, rzeczywiście istniejącą całość. W związku z tym w jej skład

wchodzić będą zawsze środki materialne, przynajmniej w stopniu niezbędnym do

dalszego wykonywania dotychczasowej pracy. Samo przejęcie zadań, kompetencji,

niezależnie od ich doniosłości nie spełnia powyższego wymogu. Aby nastąpiło

przejęcie części zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p. konieczne jest także

6

przejęcie środków materialnych, co najmniej w stopniu niezbędnym do realizacji

przekazanych zadań.

W skardze kasacyjnej powódki zaskarżyły w całości wyrok Sądu

Okręgowego, opierając skargę na podstawie naruszenia prawa materialnego -

art. 231

§ 1 k.p., przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przez

przyjęcie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do przejęcia części

zakładu pracy przez nowego pracodawcę - pozwaną Spółdzielnię i w konsekwencji,

że pozwana Spółdzielnia nie stała się stroną stosunków pracy powódek w miejsce

dotychczasowego pracodawcy. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego po stronie powódek wniosła

także A. Plus sp. z o.o., jako interwenient uboczny, zaskarżając go w całości.

Skarżąca w pierwszej kolejności zarzuciła, że wyrok został wydany w

warunkach nieważności postepowania, z powodu pozbawienia jej przez Sąd drugiej

instancji możliwości obrony jej praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.), przez niedoręczenie

pisma procesowego pozwanej z 4 maja 2011 r., zatytułowanego „głos do

protokołu", wskutek czego interwenient uboczny nie miał możliwości ustosunkować

się do zarzutów prezentowanych przez pozwaną przed wydaniem wyroku przez

Sąd drugiej instancji. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenia przepisów

postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: (-)

art. 381 i 382 w związku z art. 230 i 233 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

polegające na zaniechaniu przeprowadzenia oceny dowodów i rozważenia

zebranego materiału przez Sąd drugiej instancji i nieuwzględnieniu przez ten Sąd

powoływanych przez interwenienta ubocznego, a niekwestionowanych przez

pozwaną, faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj: wystąpienia u nowego

usługodawcy wraz z uruchomieniem kontraktu zapotrzebowania na siłę roboczą

przy jednoczesnym spadku tego zapotrzebowania u poprzedniego usługodawcy;

oferowania przez nowego usługodawcę pracy powodom pod warunkiem

rozwiązania umów z poprzednim usługodawcą; zatrudnienia przy świadczeniu

spornych usług przez nowego usługodawcę większości personelu poprzedniego

usługodawcy pod kierownictwem kierownika obiektu do tej pory zatrudnionego u

7

poprzedniego usługodawcy. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy

ponieważ Sąd nie dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy, a powołane fakty

miały istotne znaczenie dla oceny, czy nastąpiło „przejścia zakładu pracy lub jego

części", o którym mowa w art. 231

k.p., co z kolei przesądziło o oddaleniu

powództwa w stosunku do pozwanej; (-) art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

przejawiające się w sporządzeniu przez Sąd drugiej instancji uzasadnienia wyroku

w sposób uniemożliwiający podjęcie przez stronę skarżącą merytorycznej polemiki

z treścią wyroku i przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Zarzut sprowadza się do

kwestii pominięcia przez Sąd drugiej instancji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia,

ustalenia faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i

przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ świadczy o poważnej

wadliwości procesu decyzyjnego Sąd, tj. ustalania stanu faktycznego w zakresie

koniecznym dla zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 231

§ 1 k.p. i

art. 1 dyrektywy, co z kolei przesądziło o oddaleniu powództwa w stosunku do

pozwanej.

W zakresie podstawy naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca

zarzuciła: (-) niezastosowanie art. 10 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę

Europejską w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 231

§ 1 k.p. i

art. 1 dyrektywy Rady 2001/23 z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie zbliżania

ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów (dalej: dyrektywa), przez wykładnię art. 231

§ 1 k.p. z

pominięciem dorobku interpretacyjnego wypracowanego przez Trybunał

Sprawiedliwości na gruncie art. 1 dyrektywy; (-) błędną wykładnię art. 231

§ 1 k.p. i

przyjęcie, że nie znajduje on zastosowania w wypadku świadczenia usług przez

kolejnych usługodawców na rzecz zamawiającego na zasadzie outsourcingu; (-)

błędną wykładnię art. 231

§ 1 k.p. i przyjęcie, że w sytuacji, gdy świadczenie usług z

uwagi na ich charakter oparte jest na sile roboczej, a nie na zapleczu majątkowym,

skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego części" uzależniony jest od

przejęcia przez nowego usługodawcy składników majątkowych wykorzystywanych

8

przez poprzedniego wykonawcę do świadczenia tych usług; (-) błędną wykładnię

art. 231

§ 1 k.p. i przyjęcie, że w sytuacji, gdy świadczenie usług z uwagi na ich

charakter oparte jest na sile roboczej, a nie na zapleczu majątkowym, a nowy i

poprzedni usługodawca realizowali te same zadania, w taki sam sposób, nowy

usługodawca zatrudnia znaczącą część personelu poprzedniego usługodawcy pod

kierownictwem kierownika obiektu do tej pory zatrudnionego u poprzedniego

usługodawcy, nie następuje skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego

części"; (-) błędną wykładnię art. 231

§ 1 k.p. i pominięcie przy ocenie, czy nastąpił

skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego części" kryterium zachowania

tożsamości przedsiębiorstwa poprzedniego i nowego usługodawcy wymaganej

przez art. 1 dyrektywy; (-) błędną wykładnię art. 231

§ 1 k.p. i pominięcie przy

ocenie, czy nastąpił skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego części"

kryterium wzrostu w związku ze świadczeniem spornych usług zapotrzebowania na

siłę roboczą u nowego i spadku tego zapotrzebowania u poprzedniego

usługodawcy; (-) błędną wykładnię art. 231

§ 1 k.p. i pominięcie przy ocenie, czy

nastąpił skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego części" kryterium

zatrudnienia przy świadczeniu spornych usług przez nowego usługodawcę

większości personelu poprzedniego usługodawcy pod kierownictwem kierownika

obiektu do tej pory zatrudnionego u poprzedniego usługodawcy; (-) niewłaściwe

zastosowanie art. 231

§ 1 k.p. i przyjęcie, że nie znajduje on zastosowania w

wypadku świadczenia usług przez kolejnych usługodawców na rzecz

zamawiającego na zasadzie outsourcingu; (-) niewłaściwe zastosowanie art. 231

§

1 k.p. i przyjęcie, że w niniejszej sprawie - w której chodzi o usługi oparte na sile

roboczej - nie nastąpiło „przejście zakładu pracy lub jego części" ponieważ, że nie

doszło do przejęcia majątku; (-) niewłaściwe zastosowanie art. 231

§ 1 k.p. i

przyjęcie, że w sytuacji, gdy świadczenie usług z uwagi na charakter tych usług

oparte jest na sile roboczej, a nie na zapleczu majątkowym, a nowy i poprzedni

usługodawca realizowali te same zadania, w taki sam sposób, nowy usługodawca

zatrudnia znaczącą część personelu poprzedniego usługodawcy pod

kierownictwem kierownika obiektu do tej pory zatrudnionego u poprzedniego

usługodawcy, nie następuje skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego

części"; (-) niewłaściwe zastosowanie art. 231

§ 1 k.p. i przyjęcie, że w niniejszej

9

sprawie - w której chodzi o usługi oparte na sile roboczej - nie nastąpiło zachowanie

tożsamości przedsiębiorstwa ponieważ doszło jedynie do przejęcia funkcji i zadań

poprzedniego usługodawcy przez nowego usługodawcę bez przejęcia majątku; (-)

niewłaściwe zastosowanie art. 231

§ 1 k.p. i pominięcie przy ocenie, czy nastąpił

skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego części" kryterium wzrostu w

związku ze świadczeniem spornych usług zapotrzebowania na siłę roboczą o

nowego i spadku tego zapotrzebowania u poprzedniego usługodawcy; (-)

niewłaściwe zastosowanie art. 231

§ 1 k.p. i pominięcie przy ocenie, czy nastąpił

skutek w postaci „przejścia zakładu pracy lub jego części" kryterium zatrudnienia

przy świadczeniu spornych usług przez nowego usługodawcę większości personelu

poprzedniego usługodawcy pod kierownictwem kierownika obiektu do tej pory

zatrudnionego u poprzedniego usługodawcy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a następnie

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy, względnie -

w razie uznania zarzutów nieważności postępowania oraz naruszenia przepisów

postępowania za nieuzasadnione - zmianę przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu

drugiej instancji w całości i uwzględnienie powództwa względem pozwanej

Spółdzielni oraz o zasądzenie na rzecz A. Plus kosztów procesu.

W odpowiedziach na skargi strona pozwana żądała ich oddalenia i

zasądzenia od skarżących na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Bezpodstawny okazał się najdalej idący zarzut nieważności postępowania,

wysunięty w skardze kasacyjnej interwenienta ubocznego, a oparty na twierdzeniu

o pozbawieniu tego uczestnika przez Sąd drugiej instancji możliwości obrony jego

praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.), przez niedoręczenie mu pisma procesowego pozwanej

z 4 maja 2011 r., zatytułowanego „głos do protokołu". Pomimo pisemnej formy,

załącznik do protokołu nie jest bowiem pismem procesowym, a więc nie musi

spełniać wymagań określonych w art. 126 i 128 k.p.c. Nie jest więc konieczne

składanie jego odpisów. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, niedoręczenie

pełnomocnikowi interwenienta ubocznego głosu do protokołu nie powoduje

nieważności postępowania. Wskazać nadto należy, że pismo pt. „głos do protokołu”

wpłynęło do Sądu 9 maja 2011 r. W sprawie tej 12 maja 2011 r. (protokół publikacji

10

wyroku k. 254) Sąd Okręgowy zamkniętą rozprawę otworzył na nowo z powodu

choroby sędziego referenta i rozprawę odroczył na 26 maja 2011 r. O nowym

terminie pełnomocnicy zostali powiadomieni telefonicznie (notatka k. 255). Na

karcie 256 znajduje się protokół rozprawy apelacyjnej z 26 maja 2011 r., na której

stawił się między innymi pełnomocnik interwenienta ubocznego radca prawny J. H.

Profesjonalny pełnomocnik nie składał wniosków o odroczenie terminu, czy

udzielenie dodatkowego terminu na ustosunkowanie się do stanowiska strony

pozwanej.

2. Zagadnienie prawne wymagające wyjaśnienia w niniejszej sprawie

sprowadza się do pytania o to, czy i pod jakimi warunkami rozwiązanie przez

zlecającego sprzątanie i dezynfekcję obiektu umowy o wykonywanie tej usługi z

jednym wykonawcą i powierzenie jej wykonywania innemu wykonawcy, może być

uznane za przejście części zakładu pracy na tego wykonawcę ze skutkami

określonymi w art. 231

k.p., w tym zwłaszcza ze skutkiem wstąpienia tego

ostatniego w stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi w celu wykonywania

usługi. Wyjaśnienie tej kwestii wymaga przede wszystkim rozważenia pojęcia

przejścia części zakładu pracy na innego pracodawcę w tego rodzaju sytuacji.

Zgodnie z art. 231

§ 1 k.p., w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na

innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych

stosunkach pracy, z zastrzeżeniem przepisów § 5. Przepis ten po przystąpieniu

Polski do Wspólnoty (obecnie Unii) Europejskiej należy interpretować zgodnie z

prawem unijnym. Zważywszy na to, że nie definiuje on przejścia zakładu pracy lub

jego części na innego pracodawcę, ani nie określa kryteriów oceny, czy przejście to

nastąpiło, ograniczając się do wskazania jego skutków, najistotniejsze znaczenie

ma ustalenie jego pro unijnej wykładni w tym zakresie. Należy wskazać, że takiej,

koncentrującej się na wskazanych aspektach i akceptowanej przez obecny skład

orzekający wykładni tego unormowania dokonał ostatnio Sąd Najwyższy zwłaszcza

w wyrokach z dnia 29 marca 2012 r., I PK 150/11 i I PK 151/11 oraz w wyroku z 11

kwietnia 2012 r., I PK 155/11). Niemniej jednak konieczne jest rozważenie

niektórych elementów tej wykładni z punktu widzenia kwestii istotnych dla

rozstrzygnięcia obecnej sprawy.

11

Art. 1 dyrektywy Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie

zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów, powoływanej dalej jako „dyrektywa” lub „dyrektywa

2001/23” stanowi:

„1. a) Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do każdego przypadku przejęcia

przedsiębiorstwa, zakładu lub części przedsiębiorstwa lub zakładu, przez innego

pracodawcę w wyniku prawnego przeniesienia własności lub łączenia.

b) Zgodnie z lit. a) i dalszymi postanowieniami niniejszego artykułu, przejęcie

w rozumieniu niniejszej dyrektywy, następuje wtedy, kiedy przejmowana jest

jednostka gospodarcza, który zachowuje swoją tożsamość, oznaczającą

zorganizowane połączenie zasobów, którego celem jest prowadzenie działalności

gospodarczej, bez względu na to, czy jest to działalność podstawowa czy

pomocnicza.”.

Przytoczone unormowanie, niezależnie od jego literalnej treści i

gramatycznej ułomności w obowiązującej polskiej wersji językowej dyrektywy,

należy (bez potrzeby występowania do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem

prejudycjalnym ze względu na stan sprawy wyjaśnionej - acte eclairé, zob. szczeg.

wyrok ETS z dnia 6 października 1982 r. w sprawie 283/81 CILFIT i inni przeciwko

Ministero Della Sanit, zwłaszcza pkt 13-15) odczytać jak następuje.

Po pierwsze, przejście przedsiębiorstwa, zakładu lub części

przedsiębiorstwa, zakładu następuje w drodze prawnego przekazania lub

połączenia. Jak wielokrotnie wyjaśniał Trybunał Sprawiedliwości „z samego

sformułowania art. 1 dyrektywy 2001/23 wynika, że jej zakres stosowania obejmuje

wszystkie przypadki zmiany, w ramach stosunków zobowiązaniowych, osoby

fizycznej lub prawnej odpowiedzialnej za prowadzenie przedsiębiorstwa lub

zakładu, która z tego tytułu przejmuje obowiązki pracodawcy w stosunku do

pracowników przedsiębiorstwa lub zakładu, a nie ma znaczenia to, czy

przeniesiona została własność składników majątkowych” (np. wyrok z dnia 1

grudnia 2005 r. w połączonych sprawach C-232/04 i C-233/04 Nurten Güney-

Görres and Gul Demir v. Securicor Aviation (Germany) Ltd and Kötter Aviation

Security GmbH & Co. KG., pkt 37 i tam powołane orzecznictwo).

12

Po drugie, przejście dotyczy jednostki gospodarczej, przez którą należy

rozumieć zorganizowane połączenie zasobów, którego celem jest prowadzenie

działalności gospodarczej, bez względu na to, czy jest to działalność podstawowa

czy pomocnicza. Takie odczytanie art. 1 lit. b dyrektywy znajduje potwierdzenie w

jednoznacznych wypowiedziach Trybunału Sprawiedliwości (zob. np. wyrok TS z 12

lutego 2009 r. w sprawie C-466/07 Dietmar Klarenberg przeciwko Ferrotron

Technologies gmbh, pkt 39; z dnia 10 grudnia 1998 r. w połączonych sprawach C-

173/96 i C-247/96 Francisca Sánchez Hidalgo and Ohers v. Asociación de

Servicios Aser and Sociedad Cooperativa Minerva and Horst Ziemann v. Ziemann

Sicherheit GmbH i Horst Bohn Schierheitsdienst, pkt 25). Należy wskazać, że w

dyrektywie pojęcie „jednostka gospodarcza” jest zbiorczym pojęciem oznaczającym

przejmowane przedsiębiorstwo, zakład lub część przedsiębiorstwa lub zakładu.

Natomiast w terminologii stosowanej w prawie polskim w jego zakresie mieści się

zakład pracy lub część zakładu pracy. Pojęcie jednostki gospodarczej nie

występowało w pierwszej dyrektywie dotyczącej przejścia zakładu pracy (dyrektywa

Rady 77/187/EWG z dnia 14 lutego 1977 r.), w której wskazano, że ma ona

zastosowanie do przejścia przedsiębiorstwa, zakładu lub części zakładu na innego

pracodawcę w wyniku prawnego przejścia lub połączenia (art. 1 ust. 1). Pojęcie to

zostało wprowadzone do prawa wspólnotowego dyrektywą Rady z 29 czerwca

1998 r., 98/50/WE zmieniającą dyrektywę 77/187 z ostatecznym terminem

transpozycji do prawa państw członkowskich wyznaczonym na 17 lipca 2001 r.

Zmiana ta została spowodowana ewolucją orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości

w kwestii kwalifikacji przekazania zadań (funkcji) przedsiębiorstwa innemu

przedsiębiorstwu w kontekście regulacji przejścia zakładu pracy w dyrektywie

77/187. Pierwotnie Trybunał Sprawiedliwości, przyjmował, że sama działalność

stanowiąca samodzielną funkcję (zadanie) może być zrównana z zakładem lub

częścią zakładu w rozumieniu dyrektywy. Tym samym przekazanie określonej

funkcji czy też zadania należącego do przedsiębiorstwa innemu podmiotowi może

być uznane za przejście na niego zakładu pracy lub części zakładu pracy. W tej

sytuacji kontynuowanie lub podjęcie po pewnej przerwie tej samej lub podobnej

działalności (funkcji, zadania) przez inne przedsiębiorstwo, nawet bez przejęcia

pracowników lub składników mienia związanych z wykonywaniem zadania, mogło

13

być, przy uwzględnieniu innych wskaźników zachowania tożsamości, uznane za

przejście zakładu pracy lub części zakładu pracy (zob. wyroki ETS z dnia: 19 maja

1992 r. w sprawie C-29/91 Dr. Sophie Redmond Stichting v. Hendrikus Bartol and

Others, szczeg. pkt 31; 14 kwietnia 1994 r. C-392/92, Christel Schmidt v. Spar -

und Leihkasse der früheren Ämter Bordesholm, Kiel und Cronshagen; 7 marca

1996 r. w połączonych sprawach C-171/94 i C-172 Albert Mercx and Patrick

Neuhuys v. Ford Motors Company Belgium SA). Podważenie powyższej wykładni

nastąpiło jednak już w wyroku w sprawie Rygaard, w której Trybunał

Sprawiedliwości stwierdził, że przejście może dotyczyć stabilnej ekonomicznie

jednostki, której funkcjonowanie nie jest ograniczone do wykonywania jednego

określonego zadania, w tym przypadku ukończenia prac budowlanych

rozpoczętych przez poprzedniego pracodawcę (wyrok z dnia 19 września 1995 r. w

sprawie C-48/94 Ledernes Hovedorganisation, acting for Ole Rygaard v. Dansk

Arbejdsgiverforening, acting for Strø Mølle Akustik A/S). Pełne skrystalizowanie

tego stanowiska nastąpiło natomiast w sprawie Süzen, w której Trybunał

Sprawiedliwości uznał, że pojęcie jednostki podlegającej przejściu odnosi się do

zorganizowanej grupy osób i środków ułatwiających wykonywanie działalności

gospodarczej zmierzającej do osiągnięcia określonego celu. Pojęcie jednostki

gospodarczej nie może być zredukowane do powierzonych jej zadań (activity) czy

usług (services) (wyrok z dnia 11 marca 1997 r. w sprawie C-13/95 Ayse Süzen v

Zehnacker Gebäudereinigung GmbH Krankenhausservice pkt 13, 15; tak samo w

późniejszych orzeczeniach, np.: cyt. wyżej sprawy Hidalgo, pkt 25-34 i Nurten

Güney-Görres, pkt 32; wyrok z dnia 25 stycznia 2001 r., C-172/99 w sprawie Oy

LiikenneAb, pkt 31, 34 i in.). Trybunał odszedł więc tym samym od traktowania

samego zadania jako jednostki podlegającej przejściu. To stanowisko zostało

zaakceptowane w późniejszym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości

(z odstępstwem w sprawie Mercx) i wyrażone w definicji jednostki gospodarczej

przyjętej przez dyrektywy 98/50 i 2001/23. W świetle sprawy Süzen podstawowe

znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących transferu ma

ocena charakteru jednostki gospodarczej: czy jest to jednostka, której zasadniczymi

zasobami, wartościami (assets), decydującymi o jej charakterze i zdolności do

prowadzenia działalności, są pracownicy i ich kwalifikacje, czy też jest to jednostka,

14

o której charakterze decydują składniki materialne. W przypadku tych pierwszych

przejście może się dokonać bez przejęcia istotnych składników materialnych, jeśli

większość pracowników (w sensie liczby i kwalifikacji) została przejęta. Dotyczy to

w świetle orzecznictwa Trybunału takich usług jak sprzątanie, pomoc w domu dla

mieszkańców gminy potrzebujących takiej pomocy, nadzorowanie obiektów,

utrzymanie parków i ogrodów (zob. np. wyrok z dnia 10 grudnia 1998 r. w

połączonych sprawach C-127/96, C-229/96 i C-74/97 Francisco Hernández SA v.

Prudencia Gómez Pérez, María Gómez Pérez i Contratas y Limpiezas SL, oraz

Friedrich Santner v. Hoechst AG i Mercedes Gómez Montaña v. Claro Sol SA i Red

Nacional de Ferrocarriles Españoles (Renfe), pkt 32; wyżej cyt. wyrok w sprawie

Hidalgo i in., pkt 32; wyrok z dnia 24 stycznia 2002 r. w sprawie C-51/00 Temco

Service Industries S.A. v. Samir Imzilyen and Others, pkt 33; wyrok C-151/09 z dnia

29 lipca 2010 r. w sprawie Federación de Servicios Publicos de la UGT (UGT-FSP)

v. Ayuntamiento de la Linea de la Concepción, Marii del Rosario Vecino Uribe,

Ministerio Fiscal, pkt 29, wyrok C-463/09 z dnia 20 stycznia 2011 r. w sprawie

CLECE SA v. Marii Socorro Martin Valor, Ayuntamiento de Cobisa, pkt 33). W

wymienionych sprawach Trybunał uznał, że w pewnych sektorach, których

działalność opiera się głównie na sile roboczej, zespół pracowników, który prowadzi

trwale wspólną działalność, może tworzyć jednostkę gospodarczą. W przypadku

jednostek, których funkcjonowanie opiera się głównie na składnikach materialnych,

decydujące jest przejęcie zasobów materialnych, nawet gdy nie przejęto większości

zasobów pracy (dotyczyło to np. usług w zakresie wyżywienia pacjentów szpitala,

komunikacji miejskiej (zob. cyt. wyżej sprawę Abler i wyrok z dnia 25 stycznia

2001 r. w sprawie C-172/99 Oy Liikenne Ab v. Pekka Liskojärvi and Pentti

Juntunen).

Po trzecie, przejście następuje pod warunkiem, że przekazywana jednostka

gospodarcza zachowuje tożsamość. Pojęcie tożsamości zostało wprowadzone do

unijnej regulacji transferu zakładu pracy dopiero dyrektywą 98/50 WE. Jednakże

wcześniej zostało ono uznane za podstawowe kryterium skuteczności przejścia w

orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Podstawowe znaczenie miał w tym

względzie wyrok z dnia 18 marca 1986 r. w sprawie C-24/85 Jozef Maria Antonius

Spijkers v. Gebroeders Benedik Abattoir CV et Alfred Benedik en Zonen BV (pkt

15

11-14). W jego uzasadnieniu Trybunał wskazał, że decydujące dla uznania, czy

nastąpiło przejście zakładu jest zachowanie jego tożsamości. W konsekwencji,

przejście przedsiębiorstwa, zakładu pracy lub części zakładu pracy nie przejawia

się jedynie w przekazaniu jego majątku (assets), lecz konieczne jest przede

wszystkim rozważenie, czy został przekazany jako funkcjonująca jednostka, czy

jego działanie jest rzeczywiście kontynuowane lub podjęte ponownie przez nowego

pracodawcę. W celu oceny, czy przesłanki przejęcia zostały spełnione, należy

wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, które charakteryzują dane

zachowanie, do których zalicza się w szczególności rodzaj przedsiębiorstwa lub

zakładu, o który chodzi, przejęcie lub brak przejęcia składników majątkowych takich

jak budynki i ruchomości, wartość składników niematerialnych w chwili przejęcia,

przejęcie lub brak przejęcia większości pracowników przez nowego pracodawcę,

przejęcie lub brak przejęcia klientów, a także stopień podobieństwa działalności

prowadzonej przed i po przejęciu oraz czas ewentualnego zawieszenia tej

działalności. Elementy te muszą być zawsze oceniane całościowo w kontekście

konkretnej sprawy i żaden z nich nie może być samodzielnie podstawą przyjęcia,

że jednostka (przedsiębiorstwo, zakład lub część zakładu) zachowała tożsamość.

W kilku wcześniejszych orzeczeniach w sprawach dotyczących świadczenia usług,

w tym sprzątania, Trybunał Sprawiedliwości uznał, że przy uwzględnieniu kryteriów

wskazanych w uzasadnieniu wyroku w sprawie Spijkers, decydujące o zachowaniu

tożsamości przejętego zakładu lub części zakładu pracy może być kontynuowanie

lub podjęcie przez nowego pracodawcę działalności zaprzestanej przez

dotychczasowego pracodawcę, np. sprzątanie obiektu (Schmidt, pkt 17), sprzedaży

samochodów (Merckx, pkt 26-32), pomocy dla narkomanów (Redmond Stichting,

pkt 23-31), nawet gdy nie nastąpi przekazanie składników majątkowych lub

pracowników. Od sprawy Süzen Trybunał Sprawiedliwości przyjmuje jednak

konsekwentnie, że jednostka gospodarcza (a więc przedsiębiorstwo, zakład, część

zakładu) będąca przedmiotem transferu nie może być sprowadzona tylko do

działalności, którą prowadzi. Jej tożsamość wynika z wielości nierozłącznych

elementów, jak wchodzący w jej skład personel, kierownictwo, organizacja pracy,

metody działania czy ewentualnie jej środki trwałe (podobnie ww. wyroki w

16

sprawach: Süzen, pkt 15; Hernández Vidal i in., pkt 30; Hidalgo i in., pkt 30;

CLECE, pkt 41).

3. Przedstawiona wyżej (w zakresie niezbędnym do oceny prawidłowości

zaskarżonego wyroku) charakterystyka pojęcia przejścia przedsiębiorstwa, zakładu

pracy lub części zakładu pracy na innego pracodawcę w dyrektywie 2001/23/WE

wyznacza, jak wskazano, treść pojęcia przejścia zakładu pracy lub części zakładu

pracy na innego pracodawcę w art. 231

§ 1 k.p. Dla pełnej jasności należy jednak

zaznaczyć, mając na względzie szerszy zakres normowania przejścia zakładu

pracy w tym przepisie niż w dyrektywie 2001/23, że charakterystyka ta dotyczy

pojęcia przejścia zakładu pracy lub części zakładu pracy w zakresie regulowanym

przez prawo unijne, a więc w zakresie dotyczącym przejścia jednostek

gospodarczych. Poza zakresem obecnych rozważań pozostaje natomiast nieobjęta

dyrektywą (art. 1 ust. 1 lit. c) i niemająca znaczenia w niniejszej sprawie kwestia

stosowania regulacji przejścia zakładu pracy lub jego części w administracji

publicznej.

4. Wobec powyższego można stwierdzić, że dokonanie przez sąd oceny, czy

nastąpiło przejście zakładu pracy lub części zakładu pracy na innego pracodawcę,

polegającej w istocie na subsumcji danego stanu faktycznego do normy wynikającej

z art. 231

§ 1 k.p., wymaga następujących działań.

W pierwszej kolejności sąd musi dokonać identyfikacji zakładu pracy lub

części zakładu pracy (jednostki gospodarczej) będących przedmiotem przejścia.

Chodzi tu o ustalenie, czy występuje dostatecznie wyodrębniona jednostka (część

zakładu pracy), którą można uznać za zorganizowane połączenie zasobów, którego

celem jest prowadzenie działalności gospodarczej. Np., czy w ramach szpitala lub

przedsiębiorstwa usługodawcy zapewniającego utrzymanie czystości w szpitalu

można wyodrębnić taką jednostkę gospodarczą – część zakładu pracy

(zorganizowane polaczenie zasobów), prowadzącą działalność w zakresie

utrzymania czystości w tym szpitalu. W tym celu należy odwołać się do

wypracowanych w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Najwyższego

kryteriów ustalania istnienia takiej jednostki, jak przypisanie jej określonego

zadania, wyodrębnienie zespołu pracowników, ustalenie określonej struktury

kierownictwa, umożliwienie dysponowania środkami materialnymi, urządzeniami,

17

specjalistyczną wiedzą itp. Należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy w wielu

orzeczeniach przyjął odpowiadające unijnemu pojęciu jednostki gospodarczej

określenie części zakładu pracy, wskazując, że jest to pewna zorganizowana

całość, na którą składają się określone elementy materialne i majątkowe, system

organizacyjny i struktura zarządzania, które dają możliwość dalszego wykonywania

pracy przez zatrudnionych w niej pracowników (zob. wyrok SN z dnia 13 kwietnia

2010 r., I PK 210/09, LEX nr 794501 i tam powołane orzeczenia).

Kolejnym krokiem powinno być ustalenie, jakiego rodzaju jednostka jest

przedmiotem przejścia twierdzonego przez powoda w danej sprawie, a w

szczególności, czy jest to jednostka, którą konstytuuje zespół pracowników, czy też

o jej wyodrębnieniu przesądzają składniki materialne (zob. cyt. wyżej wyroki

TS kontynuujące linię Süzen, także cyt. już wcześniej wyrok SN z dnia 29 marca

2012 r., I PK 150/11 i wyrok z tej samej daty w sprawie I PK 151/11).

Na koniec sąd powinien zbadać, czy jednostka ta zachowała tożsamość po

przejściu usługi. Jak wskazano, w przypadku jednostek, których zdolność do

działania opiera się na pracy ludzkiej, stwierdzenie tożsamości jednostki przed i po

przejęciu zależy w decydującej mierze od stwierdzenia przejęcia większości

pracowników (w wyżej określonym sensie). Nie oznacza to jednak, że inne kryteria

zachowania tożsamości nie mają znaczenia. Przeciwnie, zgodnie ze stanowiskiem

Trybunału Sprawiedliwości wyznaczonym sprawami Spijkers i Süzen, sąd badający

zachowanie tożsamości przez przejętą jednostkę powinien zawsze dokonywać

całościowej oceny, a zachowanie jednego z jej elementów nie może być podstawą

przyjęcia, że przejmowana jednostka (np. część zakładu) zachowała tożsamość. Z

tego względu np. przejęcie przez nowego pracodawcę składników majątkowych

służących wykonywaniu określonej działalności jest istotnym wskaźnikiem

zachowania tożsamości przez przejmowana część zakładu pracy także w

przypadkach usług opartych w zasadniczym stopniu na pracy ludzkiej. Może to

mieć szczególne znaczenie w sytuacji, gdy powstają wątpliwości, czy przejęta

część załogi jednostki jest wystarczająca do stwierdzenia przejścia jednostki.

Dotyczy to także innych wyznaczników tożsamości jednostki, w tym szczególnie

zachowania przez nią organizacyjnej samodzielności (zob. np. Hidalgo, pkt 26),

18

jakkolwiek również ten warunek nie może sam w sobie decydować o tożsamości

jednostki (zob. zwłaszcza Klarenberg pkt 43, 53 i sentencja).

5. Jak wcześniej wskazano, w sektorach, w których działalność

przedsiębiorstw opiera się głównie na sile roboczej, zespół pracowników, który

prowadzi trwale wspólną działalność, może tworzyć jednostkę gospodarczą, a

jednostka taka może zachować tożsamość po dokonaniu jej przejęcia, jeśli nowy

pracodawca nie tylko kontynuuje dotychczasową działalność, lecz gdy ponadto

przejmie zasadniczą część, w znaczeniu liczebności i kompetencji, personelu, który

jego poprzednik specjalnie przydzielił do tego zadania. Nieprzejęcie tak rozumianej

większości pracowników w sektorach opartych głównie na sile roboczej, jak np.

sprzątanie, uniemożliwia uznanie, że nastąpił transfer jednostki gospodarczej

(zakładu pracy lub jego części), nawet wtedy, gdy wykonanie tej usługi zostało

przekazane innemu podmiotowi. Dlatego np. w sprawie CLECE Trybunał

Sprawiedliwości orzekł, że art. 1 ust. 1 lit. a) i b) dyrektywy 2001/23/WE należy

interpretować w ten sposób, że dyrektywa ta nie znajduje zastosowania w sytuacji,

gdy gmina, która do tej pory zlecała sprzątanie należących do niej pomieszczeń

przedsiębiorstwu prywatnemu, postanowiła rozwiązać umowę z tym

przedsiębiorstwem i samodzielnie zapewniać ich sprzątanie, zatrudniając w tym

celu nowych pracowników.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że ocena przez sąd, czy nastąpiło

przejście części zakładu pracy (jednostki gospodarczej) na nowego pracodawcę, w

sytuacji, w której nowy usługodawca przejął usługi utrzymania czystości i

dezynfekcji w szpitalu od poprzedniego usługodawcy wykonującego je na rzecz

szpitala, wymaga ustalenia, czy przejmowana część zakładu pracy (jednostka

gospodarcza) zachowała tożsamość, a w szczególności, czy nowy usługodawca

przejął decydującą o jej zachowaniu część pracowników przejmowanej jednostki

(art. 231

§ 1 k.p.).

6. Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd

drugiej instancji dokonał oceny przejścia części zakładu pracy ze spółki A. na

spółdzielnię N. w sposób naruszający art. 231

§ 1 k.p. Sąd trafnie stwierdził, że

pojęcie części zakładu pracy w tym przepisie nie może być sprowadzone do

samych tylko zadań (wyroki SN z: 13 kwietnia 2010 r., I PK 210/09 i 29 marca 2012

19

r., I PK 150/11). Jednocześnie jednak Sąd błędnie przyjął, że o istnieniu części

zakładu pracy (jako jednostki gospodarczej) zawsze decyduje jej wyposażenie w

środki materialne umożliwiające wykonywanie jej zadań, a w rezultacie, że

nieprzejęcie tych środków uniemożliwia uznanie zaistnienia transferu części

zakładu pracy. Pogląd ten nie uwzględnia przedstawionej wyżej wykładni art. 231

§

1 k.p., a szczególnie jej podstawowej tezy, zgodnie z którą stwierdzenie tożsamości

przejętej części zakładu pracy (jednostki gospodarczej) musi zawsze opierać się na

całościowej ocenie kryteriów zachowania tożsamości. Pogląd ten nie uwzględnia

także powołanego wcześniej orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz

orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazującego, że pojęcia zakładu pracy i części

zakładu pracy nie można sprowadzać do elementów materialnych (zob. np. cyt.

wyżej wyroki SN z dnia 29 marca 2012 r., I PK 150/11 i 13 kwietnia 2010 r., I PK

210/09 i przytoczone w nich orzecznictwo). Sąd Okręgowy nie dokonał także oceny

charakteru części zakładu pracy będącej przedmiotem przejęcia twierdzonego

przez powodów w niniejszej sprawie. W szczególności Sąd nie rozważył, czy

jednostkę tę konstytuują głownie pracownicy i ich umiejętności i kwalifikacje, czy też

jej działalność opiera się głównie na wyposażeniu materialnym. Sąd Okręgowy, co

trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej interwenienta ubocznego, w ogóle nie

dokonał ustaleń w kwestii przejęcia przez spółdzielnię N. pracowników

zatrudnianych wcześniej przez A. Plus przy realizacji usługi utrzymania czystości i

dezynfekcji dla Szpitala. Tym samym Sąd zastosował art. 231

§ 1 k.p. do

niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego, co oznacza błędne zastosowanie

tego przepisu (zob. np. wyroki SN z dnia: 7 sierpnia 1997 r., I CKN 261/97,

niepublikowany; 26 czerwca 2001 r., III CKN 400/00, LEX nr 52360; 9 grudnia

2004 r., I UK 119/04, niepublikowany; 9 maja 2008 r., II PK 316/07, OSNP 2009 nr

19-20, poz. 250). Trafnie też podniesiono w tej skardze, że Sąd naruszył art. 381 i

382 w związku z art. 230 i 391 § 1 k.p.c., nie odnosząc się do wskazanego przez A.

Plus w piśmie procesowym z dnia 3 marca 2011 r. (k. 236) i niezaprzeczonego

przez stronę pozwaną faktu zatrudnienia przez Spółdzielnię N. większości

pracowników świadczących wcześniej pracę w spółce A. Plus przy utrzymywaniu

czystości i dezynfekcji w Szpitalu.

20

Z powyższych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na

podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c., orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego -

na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w związku z 39821

k.p.c.