I UK 408/11

Sygn. akt I UK 408/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z odwołania W. P

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 maja 2012 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 30 czerwca 2011 r.,

oddala skargę.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r. oddalił apelację W. P.

od wyroku Sądu Rejonowego, Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7

lutego 2011 r., oddalającego odwołania od dziewięciu decyzji Zakładu

2

Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o

przyznanie prawa do zasiłku chorobowego za okres za okres od dnia 5 czerwca

2008 r. do dnia 20 października 2008 r., od dnia 6 listopada 2008 r. do dnia 29

listopada 2008 r. oraz od dnia 16 września 2009 r. do dnia 25 listopada 2010 r.

oraz prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Sąd ustalił, że okresy niezdolności

do pracy przypadające po dniu 5 czerwca 2008 r. poprzedzała wcześniejsza

niezdolność do pracy z powodu choroby, która trwała od dnia 7 września 2006 r.

do dnia 7 marca 2007 r., podlegająca zliczeniu do jednego okresu zasiłkowego, a

następnie w okresie od dnia 8 marca 2007 r. do dnia 1 marca 2008 r.

ubezpieczony pobierał świadczenie rehabilitacyjne. Po ustaniu prawa do tego

świadczenia ubezpieczony wpłacił w dniu 11 kwietnia 2008 r. składkę na

dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za marzec 2008 r., a za kwiecień 2008 r.

uiścił składki na ubezpieczenia społeczne, w tym dobrowolne ubezpieczenie

chorobowe, w zaniżonej wysokości, którą wyliczył w proporcji do okresu

niezdolności do pracy w tym miesiącu; w dniu 10 kwietnia 2008 r. rozpoczął się

kolejny okres jego niezdolności do pracy, który trwał do dnia 4 czerwca 2008 r. Od

maja 2008 r. do lutego 2010 r. ubezpieczony nie uiścił składek na ubezpieczenie

społeczne, gdyż płacił tylko składki na ubezpieczenie zdrowotne, a od marca 2010

r. nie złożył natomiast dokumentów rozliczeniowych i nie dokonał już żadnych

wpłat.

Sąd Okręgowy uznał za prawidłowe przyjęcie przez sąd pierwszej instancji,

że stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

(jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512) w związku z art. 14 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i w związku z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych, ubezpieczony nie nabył prawa do zasiłku

chorobowego za wnioskowane okresy, gdyż jego dobrowolne ubezpieczenie

chorobowe ustało od dnia 1 marca 2008 r. Od tego dnia nie podlegał

ubezpieczeniu chorobowemu, co wykluczało jego uprawnienie do zasiłków

chorobowych za okresy przypadające po tej dacie, jak i do świadczenia

rehabilitacyjnego. Ustalił, że prawo do świadczenia chorobowego za okres od dnia

3

10 kwietnia 2008 r. do dnia 4 czerwca 2008 r. było już przedmiotem odwołania

oddalonego prawomocnie przez Sąd Rejonowy, po przyjęciu, że nie zaistniały

przesłanki rozpoczęcia nowego okresu zasiłkowego w okresie nie przekraczającym

60 dni od ustania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego z powodu tych samych

schorzeń, które były podstawą wcześniejszej niezdolności do pracy.

W związku z wykluczeniem uprawnienia ubezpieczonego do zasiłku

chorobowego za okres od 10 kwietnia 2008 r. powstał obowiązek uiszczenia

składki za ten miesiąc i to w pełnej wysokości, a nie w wysokości ustalonej

proporcjonalnie za pierwsze 9 dni kwietnia, co wiąże się w istocie z opłaceniem

składki zaniżonej, nie odpowiadającej należnej wysokości w rozumieniu art. 14 ust.

2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd drugiej instancji wskazał

na możliwość wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do opłacenia

składki za marzec 2008 r. (a w konsekwencji także składek za dalsze okresy) lub

ponownego przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego, lecz podkreślił, że

mimo skierowania w tym zakresie wezwania przez organ rentowy w dniu 18 maja

2010 r., ubezpieczony nie uiścił brakującej składki. Nie wniósł o przywrócenie

terminu do opłacenia składki za marzec 2008 r. Nie wykazał przez to, że mimo

ustania ubezpieczenia w 2008 r. przystąpił do niego po tej dacie, więc rozpoczęta

w dniu 16 września 2009 r. niezdolność do pracy trwająca do 25 listopada 2010 r.

(ponad 14 miesięcy) przypada w okresie, kiedy ubezpieczony nie był objęty

dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, co wyklucza jego prawo do zasiłku za

każdy okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia.

Odnośnie do żądanego świadczenia rehabilitacyjnego, Sąd stwierdził, że

skarżący nie mógł nabyć uprawnienia do tego świadczenia, skoro najpierw

nie nabył prawa do zasiłku chorobowego (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca

1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa).

Skarga kasacyjna ubezpieczonego, obejmująca wyrok Sądu drugiej instancji

w części oddalającej apelację i zawierająca wniosek o jego uchylenie w tym

zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy,

została oparta na podstawie naruszenia art. 224 § 1 i art. 227 k.p.c. W ocenie

skarżącego, uchybienie przepisom postępowania spowodowało błędne ustalenie,

4

że od marca 2008 r. nie był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.

Wady postępowania polegały na niewyjaśnieniu, czy wpływ na rachunek Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w

dniu 11 kwietnia 2008 r. należy interpretować jako złożenie wniosku o wyrażenie

przez ten organ zgody na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne, w tym

na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za marzec 2008 r. oraz, czy taką zgodę

wyrażono. Nie doszło także do wyjaśnienia, czy składka na ubezpieczenia

społeczne, w tym na ubezpieczenie chorobowe za kwiecień 2008 r. została

odprowadzona w prawidłowej wysokości, którą ubezpieczony wyliczył w proporcji

do czasu ubezpieczenia, ze względu na chorobę od 10 kwietnia 2008 r. oraz czy

choroby występujące u skarżącego określone przez lekarzy według kodu ICD-10

oznaczają, że niezdolność do pracy w okresach objętych odwołaniami

ubezpieczonego wynikła z różnych chorób, przez co Sąd Okręgowy nie dokonał

ustaleń dotyczących faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia

sprawy, a jego rozstrzygnięcie było przedwczesne. W uzasadnieniu skargi

kasacyjnej skarżący wskazał, że Sąd odwoławczy bazował na dokumentach

przedstawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wśród których

znajdowało się pismo tego organu z dnia 21 maja 2008 r., świadczące o przyjęciu

pieniędzy i wyrażeniu zgody na opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne za

marzec 2008 r. po terminie, skoro Zakład sygnalizował w tym piśmie możliwość

złożenia wniosku o wyrażenie zgody na opłacenie składki za marzec 2008 r. po

terminie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Ustaleniami istotnymi dla rozstrzygnięcia sporu regulowanego przepisami

art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w

razie choroby i macierzyństwa, stanowiącym, że świadczenia pieniężne na

warunkach i w wysokości określonych tą ustawą przysługują osobom objętym

ubezpieczeniem społecznym; art. 14 ustawy z dnia o systemie ubezpieczeń

społecznych, określającym datę powstania i ustania dobrowolnych ubezpieczeń

społecznych oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

5

stanowiącym że ubezpieczony, jako płatnik składek na ubezpieczenie społeczne,

powinien je opłacać do 10 dnia następnego miesiąca, były fakty dotyczące daty

wpływu składki oraz jej wysokości. Fakty te zostały prawidłowo ustalone; w skardze

kasacyjnej się ich nie podważa, co zresztą byłoby niedopuszczalne (art. 3983

§ 3

k.p.c.).

W konsekwencji za bezpodstawne należy uznać zarzuty dotyczące obrazy

przepisów postępowania – art. 227 k.p.c., gdyż istotność faktów uczynionych

przedmiotem dowodu została prawidłowo oceniona przez sąd z punktu widzenia

prawa materialnego stanowiącego podstawę orzeczenia (wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 13 lutego 1997 r., I PKN 71/96, OSNAPiUS 1997 nr 19, poz. 377), a art. 224

§ 1 k.p.c., dlatego, że skarżący nie wykazał zaniechań Sądu drugiej instancji w

zakresie przeprowadzenia dowodów mających istotne znaczenie dla

rozstrzygnięcia sprawy i by Sąd przedwcześnie postanowił o zamknięciu rozprawy

(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2000 r., II UKN 324/99, OSNAPiUS

2001 nr 11, poz. 390).

Skarżący starał się wykazać – wbrew ustalonym faktom – że wpłacił składki

w terminie za marzec 2008 r. i we właściwej kwocie za kwiecień 2008 r., o czym

miało świadczyć „przyjęcie” ich przez organ rentowy i konkludował, że miało to

skutek kontynuacji dobrowolnego ubezpieczenia społecznego. Oparcie jednak

skargi kasacyjnej na wadliwej podstawie powoduje, że zarzuty – w istocie nie

dotyczące faktów, lecz oceny skutków wpłacenia składki w kwocie niższej od

należnej oraz skutków opóźnienia opłacenia składki na utrzymanie stosunku

dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po dniu 1 marca 2008 r. – uchylają się

spod kontroli Sądu Najwyższego. Dotyczy to także oceny niezłożenia przez

skarżącego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o wyrażenie zgody na

opłacenie składki po terminie i nieopłacenia brakującej składki za kwiecień 2008 r.

Mając to na względzie, Sąd Najwyższy oddalił skargę, jak w sentencji

(art. 39814

k.p.c.).