II PK 228/11

Sygn. akt II PK 228/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa L. S. i in. , przeciwko Wojskowej Komendzie Uzupełnień w

O. jako następcy prawnemu Wojskowej Komendy Uzupełnień w N.

o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 maja 2012 r.,

skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 7 kwietnia 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy uwzględnił

powództwa L. S. /.../, przeciwko Wojskowej Komendzie Uzupełnień w O., jako

2

następcy prawnemu Wojskowej Komendy Uzupełnień w N., o uznanie

wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, uwzględnił powództwa.

Sąd Rejonowy - Sąd Pracy ustalił następujący stan faktyczny: Powodowie

/.../ byli zatrudnieni jako pracownicy cywilni w Wojskowej Komendzie Uzupełnień na

podstawie umów o pracę zawartych na czas nieokreślony.

Na mocy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2010 r.

w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień

zlikwidowana została Wojskowa Komenda Uzupełnień w N., a jako następcę

prawnego likwidowanej Wojskowej Komendy Uzupełnień wskazano Wojskową

Komendę Uzupełnień w O. W związku z powyższym część majątku Wojskowej

Komendy Uzupełnień w N. przejęta została przez Komendę Uzupełnień w O. i

Komendę Uzupełnień w K. Ze względu na przejęcie zadań obsada kadrowa

pracowników cywilnych Komendy w O. została zwiększona o jeden etat. Żołnierze

zawodowi pozostający w czynnej służbie otrzymali przydziały w innych jednostkach

wojskowych.

We wrześniu 2010 r. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w N.

doręczył powodom oświadczenie o wypowiedzeniu im umów o pracę z

zachowaniem okresu wypowiedzenia. Jako przyczynę wskazał likwidację

pracodawcy.

Sąd pierwszej instancji uznał, że zgodnie z treścią art. 231

§ 1 k.p. doszło do

przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniu tego przepisu, a

Wojskowa Komenda Uzupełnień w O. z dniem 1 stycznia 2011 r. winna stać się z

mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy z pracownikami

zatrudnionymi do dnia 31 grudnia 2010 r. w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w N.

Jak wynika z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, fakt

wypowiedzenia wszystkim powodom stosunku pracy łączącego ich ze stroną

pozwaną miał w istocie wykluczyć zastosowanie instytucji prawnej przewidzianej w

art. 231

§ 1 k.p., na co wskazuje zresztą wprost sama treść uzasadnienia

wypowiedzenia w którym podnosi się jedynie likwidację, tj. rozformowanie

Wojskowej Komendy Uzupełnień w N.

3

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 7

kwietnia 2011 r. uwzględnił apelację strony pozwanej i zmienił zaskarżony wyrok w

ten sposób, że powództwa oddalił.

W uzasadnieniu Sąd zauważył, że Sąd pierwszej instancji, dysponując

wiedzą w zakresie likwidacji z dniem 31 grudnia 2010 r. Wojskowej Komendy

Uzupełnień w N., a więc w konsekwencji utraty przez ten podmiot zdolności

sądowej, wydał w dniu 7 grudnia 2010 r. orzeczenie przywracające powodów do

pracy w tej jednostce, pomijając zupełnie istotną okoliczność, iż wyrok tej treści jest

praktycznie niewykonalny, bowiem tak określony pracodawca przestał istnieć.

Sąd drugiej instancji stwierdził, że przyczynę wypowiedzeń umów o pracę

podaną w oświadczeniach pracodawcy, tj. „likwidację zakładu pracy rozformowanie

WKU w N." należy uznać za prawdziwą. Wskazał, że powodowie, prezentując

koncepcję przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę, nie potrafili

jednoznacznie określić ewentualnego pracodawcy „przejmującego”. Uznał ponadto

za wewnętrznie sprzeczny pogląd Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym

dotychczasowe zadania Wojskowej Komendy Uzupełnień w N. będą wykonywane

przez inne podmioty, które przejęły również w części majątek tej Komendy w N., a

„formalnie" następcą prawnym likwidowanej Komendy w N. jest Komenda w O.,

wobec czego stała się ona pracodawcą „przejmującym" w rozumieniu art. 231

k.p.

za wewnętrznie sprzeczny.

Wyrok ten został zaskarżony skargami kasacyjnymi przez powodów w

całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 45 § 1 k.p. w związku z

§ 9 pkt 22 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2010 r. w

sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień,

poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 231

§ 1 k.p. w związku z § 9 pkt 22 rozporządzenia

Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie wojewódzkich

sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień, poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie, art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 6 k.c., poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie, art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 477 k.p.c., art. 194 k.p.c., art. 378

§ 1 k.p.c. oraz art. 3 k.p., poprzez jego niezastosowanie.

4

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że rozporządzenie Ministra Obrony

Narodowej z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i

wojskowych komend uzupełnień weszło w życie z dniem ogłoszenia, to jest z dniem

17 marca 2010 r. z mocą od dnia 1 stycznia 2010 r. (§ 12), co oznacza że

obowiązywało już w dniu złożenia powodom oświadczeń o rozwiązaniu umów o

pracę za wypowiedzeniem. W tej sytuacji likwidacja Wojskowej Komendy

Uzupełnień w N., gdyby nawet czysto hipotetycznie była przyczyną prawdziwą, to

nie mogłaby być uznana za przyczynę uzasadnioną. Skoro bowiem czynność

prawna zmierzająca do obejścia prawa jest nieważna bezwzględnie (art. 58 § 1

k.c.), tym bardziej nie może być uznane za zgodne z prawem oświadczenie woli o

rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem, uzasadnione okolicznością, z

którą ustawodawca wprost powiązał inny skutek prawny niż rozwiązanie stosunku

pracy. Ponadto podniesiono, że z mocy ustawy następcą prawnym Wojskowej

Komendy Uzupełnień w N. stała się Wojskowa Komenda Uzupełnień w O., zaś w §

3 pkt 8 rozporządzenia wskazano Wojskowe Komendy Uzupełnień, które będą

realizować zadania Komendy w N. W świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa i

doktryny, nie może ulegać wątpliwości, iż taki stan faktyczny kwalifikuje się jako

przejście zakładu pracy. Ponadto, zdaniem skarżących, Sąd naruszył zasadę

ciężaru dowodu w sensie materialnym. Sąd wymaga bowiem od powodów nie tylko

wykazania, że przyczyna rozwiązania umowy za wypowiedzeniem nie istnieje, tj. że

nastąpiło przejście zakładu pracy, ale również na jakiego konkretnie pracodawcę

przeszły zadania, które wykonywali. Tymczasem nie jest istotne, która z

wymienionych w § 3 pkt 8 Rozporządzenia Wojskowych Komend Uzupełnień

przejęła część zadań Komendy w N. związaną z obowiązkami danego powoda.

Istotne jest, że w stosunku do każdego z powodów nastąpiło przejście zakładu

pracy, ewentualnie jego części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zagadnienie przejścia zakładów pracy w prawie europejskim reguluje

dyrektywa Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania

ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

5

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów (Dz. U. UE L z dnia 22 marca 2001 r.). Na gruncie

krajowego porządku prawnego odnosi się do niego natomiast art. 231

k.p., który nie

zawiera definicji pojęcia przejścia zakładu pracy, normując wyłącznie jego

konsekwencje. Zgodnie z obowiązującą w Unii Europejskiej zasadą dokonywania

proeuropejskiej (prowspólnotowej) wykładni prawa, obowiązkiem sędziego

krajowego jest nadanie regulacji prawa wewnętrznego takiego sensu

normatywnego, który będzie pozostawał w zgodzie z porządkiem prawnym

Wspólnoty. Dotyczy to także orzecznictwa TSUE (poprzednio ETS). Każdy kraj

członkowski ma obowiązek jego respektowania, stanowi ono bowiem istotną część

acquis communautaire, czyli dorobku Wspólnoty (całości przyjętych przepisów i

zasad).

Wedle art. 1 ust. 1 lit. c dyrektywy, reorganizacja administracyjna organów

administracji publicznej, lub przeniesienie funkcji administracyjnych między

organami administracji publicznej, nie stanowi przejęcia w rozumieniu niniejszej

dyrektywy. Krajowe ustawodawstwo nie zawiera takiego zastrzeżenia, wobec tego

przyjmuje się, że w polskim porządku prawnym nie jest wykluczone przejście

zakładu pracy na nowego pracodawcę także na skutek zmian strukturalnych w

administracji, będących następstwem przeniesienia zadań i kompetencji między jej

organami. Pozostaje to w zgodzie z dyrektywą, która nakłada minimalne

wymagania a państwa członkowskie mogą stosować lub wprowadzić przepisy

ustawowe, wykonawcze lub administracyjne, które są korzystniejsze dla

pracowników, albo wspierać lub zezwalać na bardziej korzystne dla pracowników

układy zbiorowe lub układy pomiędzy partnerami społecznymi.

Art. 231

§ 1 k.p korzystniej, niż przepisy prawa wspólnotowego, chroni

uprawnienia pracownicze pracowników zatrudnionych w sektorze publicznym

Jednakże i w tym wypadku przydatne są kryteria wypracowane przez ETS, od

których zależy uznanie, że doszło do przejścia zakładu pracy na nowego

pracodawcę, a w szczególności wynikająca z nich definicja „jednostki

ekonomicznej” i zasady, według których oceniać należy zachowanie jej tożsamości

po dokonanym transferze.

6

Dyrektywa w art. 1 ust. 1 lit. b) stanowi, że przejściem przedsiębiorstwa jest

przejęcie jednostki ekonomicznej zachowującej swoją tożsamość i rozumianej jako

zorganizowana grupa zasobów służąca realizacji działalności gospodarczej,

niezależnie od tego, czy działalność ta ma charakter główny, czy uboczny.

W orzeczeniu z dnia 18 marca 1986 r., w sprawie C-24/85, Josef Maria

Antonius Spijkers przeciwko Gebroeders Benedik Abattoir CV and Alfred Benedik

en Zonen BV [1986] ECR s. 1119, ETS podkreślił, że aby stwierdzić, iż doszło do

przejścia przedsiębiorstwa, należy uwzględnić: 1) typ przedsiębiorstwa lub zakładu;

2) czy zbyte zostały składniki materialne, takie jak budynki i ruchomości; 2) wartość

składników niematerialnych w chwili transferu; 3) czy większość pracowników

została przejęta przez nowego pracodawcę; 4) czy przejęta została obsługa

klientów przedsiębiorstwa; 5) stopień podobieństwa między działalnością

prowadzoną przed i po zbyciu przedsiębiorstwa; 6) ewentualną przerwę w

działalności przedsiębiorstwa.

W późniejszych orzeczeniach ETS wskazuje się, że podstawowe znaczenie

dla rozstrzygnięcia tej kwestii ma typ zakładu pracy (jednostki ekonomicznej)

wyznaczający jego tożsamość, co jest zrozumiałe wobec tego, iż właśnie

zachowanie tej tożsamości po dokonanym transferze ma decydujące znaczenie dla

oceny, czy doszło do przejścia zakładu pracy. Takie podejście do zagadnienia

transferu stanowi następstwo modyfikacji uprzednich poglądów ETS, że dla

zachowania tożsamości przedsiębiorstwa konieczne było przejęcie jego elementów

materialnych, takich jak urządzenia, materiały czy budynki.

W wyroku z dnia 11 marca 1997 r. w sprawie C-13/95, Ayse Süzen

przeciwko Zehnacker Gebäudereinigung GmbH Krankenhausservice [1997] ECR,

s. I-1259, podkreśla się, że tożsamość przedsiębiorstwa kształtują takie czynniki,

jak siła robocza, jego personel zarządzający, sposób organizacji pracy, metody

funkcjonowania czy dostępne środki działania. Przejęcie elementów materialnych

jest tylko jednym z kryteriów, które powinny być brane pod rozwagę przez sąd

krajowy przy ocenie, czy rzeczywiście dokonało się przejęcie przedsiębiorstwa, a

brak przeniesienia takich aktywów nie może samo przez się wykluczać jego

istnienia. W ocenie ETS, jeżeli w pewnych sektorach grupa pracowników

zatrudnionych w ramach wspólnej działalności o stałym charakterze może

7

konstytuować podmiot gospodarczy, to musi być ona uznawana za jednostkę

zdolną do zachowania swojej tożsamości po dokonaniu przejęcia w sytuacji, gdy

nowy pracodawca przejmuje większą część pracowników wraz z ich kwalifikacjami

zawodowymi, specjalnie przez poprzednika wyznaczonych do wykonywania

określonego zadania. W tych okolicznościach nowy pracodawca przejmuje główną

część jego zasobów umożliwiających mu prowadzenie działalności lub pewnego

rodzaju działalności swojego poprzednika w sposób stały. Również w sprawie Oy

Liikenne Ab (wyrok z dnia 25 stycznia 2001 r., C – 172/99 Oy Liikenne Ab

przeciwko Pekka Liskojärvi and Pentti Juntunen, [2001] ECR s. I – 0745) Trybunał

podkreślił konieczność rozróżnienia między przedsiębiorstwami, których działalność

jest oparta na czynniku ludzkim i takimi, których funkcjonowanie jest oparte na

aktywach materialnych. Kontynuowanie działalności i dodatkowo przejęcie

większości wykwalifikowanych pracowników wyznaczonych do wykonywania

określonego zadania pociąga za sobą przejęcie zorganizowanej jednostki, jednakże

pod warunkiem, że przedsiębiorstwo funkcjonuje uwzględniając czynnik ludzki.

Identyczny pogląd przedstawiony został w wyroku z dnia 20 listopada 2003 r. w

sprawie C-340/01 Carlito Abler and Others przeciwko Sodexho MM Catering

Gesellschaft mbH, [2003] ECR s. I-14023, gdzie stwierdza się, że kryterium

tożsamości należy rozumieć inaczej przy przejściu przedsiębiorstw, które

funkcjonują na podstawie określonych środków materialnych np. pomieszczeń czy

urządzeń (tu istotny jest transfer takich składników materialnych), a odmiennie w

odniesieniu do jednostek, których działalność opiera się na wykwalifikowanej sile

roboczej, tj. na czynniku ludzkim (zob. także wyrok z 24 stycznia 2002 r. w sprawie

C-51/00, Temco Service Industries SA przeciwko Samir Imzilyen and Others,

[2002] ECR, s. I-00969 oraz wyrok z 13 grudnia 2007 r. w sprawie C-458/05,

Mohamed Jouini i inni przeciwko Princess Personal ServiceGmbH (PPS),

dotychczas niepublikowany).

W połączonych orzeczeniach z 10 grudnia 1998 r., w sprawach: C-127/96

Francisco Hernández Vidal SA przeciwko Prudencia Gómez Pérez, María Gómez

Pérez i Contratas y Limpiezas SL; C-229/96, Friedrich Santner przeciwko Hoechst

AG oraz C-74/9, Mercedes Gómez Montańa przeciwko ClaroSol SA i Red Nacional

de Ferrocarriles Espańoles (Renfe), [1998] ECR, s. I-8179, ETS zdefiniował

8

jednostkę gospodarczą jako zorganizowaną grupę osób i aktywów umożliwiających

działalność ekonomiczną, która ma na celu wykonanie określonego zadania.

Wskazał, że z uwagi na fakt, iż taka jednostka musi być wystarczająco

ukształtowana i autonomiczna, nie musi być w posiadaniu znaczących zasobów

majątkowych. W pewnych sektorach działalności elementy te są często

ograniczone do najbardziej podstawowych i działalność jest zasadniczo oparta na

sile roboczej. Istnienie zorganizowanej grupy pracowników, która specjalnie i na

stałe jest wyznaczona do wykonywania wspólnych zadań, pomimo nieistnienia

innych dziedzin produkcji, może być uważana za czynnik decydujący o uznaniu, iż

nastąpiło przejście jednostki gospodarczej. Przejście przedsiębiorstwa może mieć

miejsce, jeżeli nowy pracodawca nie tylko kontynuuje omawianą działalność, ale

także przejmuje główną część pracowników wyznaczonych przez jego poprzednika

do wykonywania określonego zadania.

Zasadniczo więc jednostka organizacyjna stanowiąca zakład pracy to

zorganizowana albo grupa osób (wykwalifikowanych pracowników), albo aktywów

(składników materialnych). W zależności od jej typu dominującą rolę dla

potwierdzenia transferu odgrywa czynnik materialny bądź ludzki. W tym pierwszym

przypadku decydujące znaczenie w zachowaniu tożsamości po transferze należy

przypisać składnikom materialnym – bez których nie jest możliwe prowadzenie tego

samego typu działalności. Jeśli natomiast tożsamość jednostki konstytuuje czynnik

ludzki, rozumiany jako „zorganizowana grupa pracowników, która jest ściśle i na

stałe wyznaczona do wykonywania wspólnych zadań, przy braku innych dziedzin

produkcji” (zob. powoływany wyżej wyrok w sprawie C-51/00, Temco Service

Industries SA przeciwko Samir Imzilyen and Others), to za przejście zakładu pracy

może być uważane przejęcie większej części pracowników wraz z ich

kwalifikacjami zawodowymi, specjalnie przez poprzednika wyznaczonymi do

wykonywania określonego zadania (wyrok w sprawie w sprawie C-13/95, Ayse

Süzen przeciwko Zehnacker Gebäudereinigung GmbH Krankenhausservice).

Z przywołanych poglądów wynika, że zadania i kompetencje same w sobie

nie stanowią jednostki ekonomicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. b) dyrektywy

Rady 2001/23/WE i dopiero zorganizowanie struktury opartej na czynniku ludzkim

powołanym w celu ich realizacji odpowiada tej definicji.

9

O ile więc w przypadku zakładów pracy realizujących cele społeczne,

polityczne czy publiczne niezwykle istotną rolę przy ocenie, czy doszło do transferu,

odgrywają przekazywane zadania i kompetencje (zob. uchwałę z dnia 16 czerwca

1993 r., I PZP 10/93, PiZS 1994 r. Nr 6, s. 73; wyrok z dnia 18 lutego 1994 r., I PRN

2/94, OSNAPiUS 1994 Nr 1, poz. 6; wyrok z dnia 16 marca 1994 r., I PRN 4/94,

OSNAPiUS 1994 Nr 3, poz. 42; wyrok z dnia 10 maja 1994 r., I PRN 19/94,

OSNAPiUS 1994 Nr 4, poz. 64; wyrok z dnia 26 stycznia 2000 r., I PKN 489/99,

OSNAPiUS 2001 nr 11, poz. 381 oraz wyrok z dnia 10 października 2003 r. I PK

456/02, OSNP 2004 nr 19, poz. 335), o tyle nie stanowią one same w sobie o

zachowaniu tożsamości przejmowanej jednostki w rozumieniu w art. 1 ust. 1 lit. b)

dyrektywy Rady 2001/23/WE. Funkcjonowanie pracodawcy w tzw. strefie publicznej

powoduje, że realizuje on misję publiczną, która uwypukla czynnik zadaniowy, ale

realizowany przez zorganizowaną grupę pracowników (placówkę zatrudnienia), a

więc o zachowaniu tożsamości po transferze decyduje czynnik ludzki. To zaś

oznacza, że przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę nie może polegać

wyłącznie na przekazaniu zadań i kompetencji, jeśli nie wiąże się to z

koniecznością utworzenia dla ich wykonywania wyspecjalizowanej struktury

organizacyjnej składającej się z pracowników dotychczas wykonujących te zadania

i kompetencje u uprzednio istniejącego podmiotu publicznego. Nie można zatem

przyjąć przejścia zakładu pracy na podstawie art. 231

k.p., jeśli podmiot publiczny

przejęte na podstawie aktu prawnego zadania i kompetencje będzie realizował

wyłącznie przez własne wyspecjalizowane zasoby kadrowe, modyfikując

(poszerzając) zakres obowiązków poszczególnych urzędników, a więc gdy celem

przeprowadzanej reorganizacji jest w istocie ograniczenie zatrudnienia w danej

sferze publicznej.

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że

Wojskowa Komenda Uzupełnień w N., utworzona na podstawie § 3 pkt 8 ppkt c)

rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie

wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. Nr 66,

poz. 616), wykonywała zadania nałożone na Wojskowego Komendanta Uzupełnień

w N. (będącego terenowymi organem wykonawczym Ministra Obrony Narodowej w

sprawach operacyjno-obronnych i rządowej administracji niezespolonej – art. 14

10

ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony

Rzeczypospolitej Polskiej, jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze

zm.), stosownie do § 5 tego rozporządzenia, na terenie miast i gmin objętych

zasięgiem działania powiatów: krapkowickiego, nyskiego i prudnickiego. Stanowiła

ona aparat pomocniczy organu wojskowej administracji terenowej. W ramach jej

struktury organizacyjnej działał wydział planowania mobilizacyjnego i

administrowania rezerwami oraz wydział rekrutacji (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). W

ocenie Sądu Najwyższego, działalność tej jednostki organizacyjnej konstytuował

czynnik ludzki, w postaci zorganizowanej grupy pracowników, której wyznaczono –

w ramach wydziałów - wspólne zadania oraz przyznano kompetencje umożliwiające

wykonywanie ustawowych obowiązków Wojskowego Komendanta Uzupełnień w N.

W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2010 r. w

sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień

(Dz.U. Nr 41, poz. 242), na podstawie jego § 3 pkt 8, zadania należące do

wojskowych komendantów uzupełnień, określone w § 6 rozporządzenia, na terenie

miast i gmin objętych zasięgiem działania powyższych powiatów przejęły Komendy

w B., w K. oraz w O. Zmiany strukturalne i zarazem terytorialne na szczeblu

wojskowych komend uzupełnień dokonane zostały w związku nowym kształtem

zadań państwa w zakresie obronności kraju (rekrutacja do Narodowych Sił

Zbrojnych i zawieszenie poboru do zasadniczej służby wojskowej). Reforma w tej

sferze pociągnęła za sobą zniesienie niektórych wojskowych komendantów

uzupełnień i nowy podział (terytorialny) obowiązków między pozostałych

komendantów, prowadzące w efekcie do redukcji zatrudnienia w tym sektorze

publicznym. Za tym bowiem poszły zmiany w strukturach aparatów pomocniczych –

wojewódzkich komend uzupełnień. Na terenie województwa o. nastąpiło

zmniejszenie liczby wojskowych komend uzupełnień z czterech do trzech i

zniesienie Wojskowej Komendy Uzupełnień w N. z dniem 31 grudnia 2010 r. (§ 4

rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2010 r.), co było

równoznaczne z likwidacją jej wszystkich etatów (stanowisk pracy). W następstwie

tego kompetencje i zadania Wojskowej Komendy Uzupełnień w N., wynikające z

podziału terytorialnego, rozproszone zostały między Komendy w O., B. i K.,

posiadające własne zasoby kadrowe zorganizowane strukturalnie, zadaniowo i

11

kompetencyjnie dla realizacji obowiązków w zakresie obronności kraju. Pracownicy

Wojskowej Komendy Uzupełnień w N. nie zostali przejęci przez poszczególne

jednostki przejmujące zadania i kompetencje; ich stosunki pracy zostały rozwiązane

przez dotychczasowego pracodawcę. Przeprowadzona reorganizacja w strukturach

wojskowych komend uzupełnień, polegająca na zniesieniu niektórych z nich, w

istocie miała na celu ograniczenie zatrudnienia w tej sferze publicznej, a nie

odtworzenie dotychczasowych placówek zatrudnienia w ramach nowej struktury

terenowej administracji wojskowej. W związku z tym nie ma podstaw do uznania, że

po przejęciu zadań i kompetencji zachowana została tożsamość placówki

zatrudnienia powodów. Nie doszło więc do przejścia zakładu pracy na nowego

pracodawcę, które usprawiedliwiałoby podstawową tezę skargi, że w świetle art. 45

§ 1 k.p. nie można uznać za uzasadnione wypowiedzenie umowy pracę ze względu

na okoliczność, z którą ustawodawca wprost powiązał inny skutek prawny niż

rozwiązanie stosunku pracy. Wskazana w pismach rozwiązujących z powodami

stosunki pracy likwidacja pracodawcy (równoznaczna z likwidacją wszystkich

etatów pracowniczych) stanowiła zatem prawdziwą i uzasadnioną przyczynę

dokonanych wypowiedzeń.

Wskazać też należy, że za zobowiązania zlikwidowanej z dniem 31 grudnia

2010 r. państwowej jednostki organizacyjnej (Wojskowej Komendy Uzupełnień w

N.), nieposiadającej osobowości prawnej, odpowiada Skarb Państwa z tego

względu, że jest on w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków,

które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych osób prawnych (art.

34 k.c.). Każda więc czynność cywilnoprawna państwowej jednostki organizacyjnej

jest de iure civili czynnością Skarbu Państwa; jednostki te działają na rachunek

Skarbu Państwa. Jednostka organizacyjna Skarbu Państwa ma więc jedynie

zdolność cząstkową, jej funkcją jest reprezentowanie interesów Skarbu Państwa i

podejmowanie za niego czynności. Mienie, z którym wiąże się dochodzone w

niniejszej sprawie roszczenie, było i jest mieniem Skarbu Państwa, pozostającym

najpierw w dyspozycji Wojskowej Komendy Uzupełnień w N., a następnie po jej

likwidacji, w dyspozycji innych jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa. W

rezultacie określenie w § 9 pkt 22 rozporządzenia z 2010 r. Wojskowej Komendy

Uzupełnień w O. jako „następcy prawnego” zlikwidowanej Wojskowej Komendy

12

Uzupełnień w N. oznacza jedynie wskazanie statio fisci Skarbu Państwa, nie

prowadzi natomiast do przyjęcia, że w ten sposób wyznaczono pracodawcę

przejmującego zakład pracy na podstawie art. 231

§ 1 k.p.

W konsekwencji przyjętego stanowiska tracą na znaczeniu pozostałe zarzuty

skargi.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c.

orzekł jak w sentencji.