I PK 173/11

Sygn. akt I PK 173/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z powództwa H. P.

przeciwko A. Poland SA

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 maja 2012 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 16 czerwca 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony powodowej na

rzecz strony pozwanej 1.350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt)

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy wyrokiem z 1 lutego 2011 r. oddalił powództwo H. P. o

zasądzenie 49.000 zł tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego

traktowania.

Pełnomocnik powódki pierwotnie twierdził, że powódka była

dyskryminowana ze względu na płeć i wiek, następnie ze względu na staż pracy,

wreszcie wskazał, że podział był dokonywany pomiędzy pracownikami, którzy

nabyli prawo do emerytury lub mieli takie prawo nabyć w ciągu 24 miesięcy od

rozwiązania stosunku pracy, w stosunku do osób, które takich uprawnień na

nabyły.

Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona u strony pozwanej i jej

poprzedników prawnych od 8 października 1973 r. do 29 grudnia 2008 r. Powódka

nabyła prawo do emerytury 19 października 2008 r.

28 marca 2008 r. został wprowadzony Regulamin rozwiązywania umów o

pracę z przyczyn niedotyczących pracowników, z pracownikami A. Poland S.A.

Na mocy pkt II Regulaminu pracownik spółki uprawniony do świadczenia

przedemerytalnego, który wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy o pracę na mocy

porozumienia stron z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów

ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest

uprawniony do: 1) odprawy pieniężnej z art. 8 ustawy, 2) odprawy/rekompensaty

uzupełniającej, w kwocie stanowiącej iloczyn: kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy

kwota 1.008 zł, a wysokością zasiłku dla bezrobotnych w dniu rozwiązań, umowy o

pracę oraz liczby miesięcy, w okresie których pracownik otrzymuje świadczeń,

przedemerytalne w wysokości zasiłku dla bezrobotnych - jednak nie dłużej niż

przez 6 miesięcy oraz kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotę 1.008 zł a

wysokością ustawowego świadczenia przedemerytalnego w dniu rozwiązania

umowy o pracę, od miesiąca następującego po okresie, o którym mowa powyżej

(w pierwszym akapicie) i liczby miesięcy przypadających do dnia uzyskania

uprawnień emerytalnych, 3) dodatkowej odprawy w wysokości 34.000 zł - w

przypadku, gdy nabycie uprawnień do emerytury przez pracownika nastąpi w

terminie powyżej 60 miesięcy od dnia powiadomienia; 28.000 zł - w przypadku,

3

gdy nabycie uprawnień do emerytury przez pracownika nastąpi w terminie do 60

miesięcy od dnia powiadomienia. Dodatkowo takiemu pracownikowi przysługuje

nagroda jubileuszowa, gdy nabędzie do niej prawo w okresie 12 miesięcy od

rozwiązania stosunku pracy. Warunkiem przyznania odpraw jest rozwiązanie

umowy o pracę za porozumieniem stron.

Na mocy pkt III Regulaminu pracownik, któremu brakuje nie więcej niż 24

miesiące do nabycia uprawnień emerytalnych, który wyrazi zgodę na rozwiązanie

umowy na mocy porozumienia stron z przyczyn dotyczących zakładu pracy w

rozumieniu ustawy o Promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uprawniony

jest do: 1) odprawy pieniężnej z art. 8 ustawy, 2) odprawy/rekompensaty w kwocie

stanowiącej iloczyn miesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczonego, jak za

urlop wypoczynkowy oraz liczby miesięcy przypadających od dnia rozwiązania

stosunku pracy do dnia uzyskania uprawnień emerytalnych, 3) rekompensaty

odprawy emerytalno-rentowej, obliczonej według zasad przewidzianych w

Regulaminie Wynagradzania A. Poland S.A., 4) dodatkowej

odprawy/rekompensaty w wysokości 12.000 zł - w przypadku pracowników, którzy

w okresie, o którym mowa w pkt. 1 nabyliby uprawnienia do wcześniejszej

emerytury. Dodatkowo takiemu pracownikowi przysługuje nagroda jubileuszowa,

gdy nabędzie do niej prawo w okresie 12 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy.

Osoby, które po rozwiązaniu stosunku pracy nabyły prawo do świadczenia

przedemerytalnego i te, które nabyły prawo do emerytury na podstawie

postanowień układu miały otrzymać świadczenia na zbliżonym poziomie. Osoby,

które po rozwiązaniu stosunku pracy miały pobierać emeryturę otrzymały odprawy

w wysokości 35.000 – 55.000 zł.

19 listopada 2008 r. powódka zawarła porozumienie o rozwiązaniu umowy o

pracę z dniem 29 grudnia 2008 r. Wskutek rozwiązania umowy o pracę powódka

otrzymała świadczenia zgodnie z Regulaminem z 28 marca 2008 r. w łącznej

kwocie 41.872,54 zł, na która to kwotę składała się odprawa pieniężna należna z

art. 8 ustawy z 13 marca 2003 r. oraz odprawa/rekompensata należna na

podstawie cz. III pkt 1 ppkt c i d Regulaminu w wysokości 31.411,39 zł.

16 grudnia 2008 r. pracodawca i organizacje związkowe zawarły

porozumienie w sprawie odpraw dla pracowników odchodzących na świadczenie

4

przedemerytalne w grudniu 2008 r. Na podstawie tego porozumienia pracownicy

posiadający lub nabywający prawo do świadczenia przedemerytalnego, z którymi

rozwiązana będzie umowa o pracę za porozumieniem stron, uprawnieni są do

otrzymania specjalnej odprawy uzupełniającej, która będzie stanowić różnicę

pomiędzy sumą odpraw, do jakich pracownik byłby uprawniony w styczniu 2009 r.

w związku ze skorzystaniem z rozwiązania umowy o pracę oraz sumą odpraw,

jakie otrzyma on w związku z rozwiązaniem umowy o pracę w grudniu 2008 r.

Pracownicy, którzy po rozwiązaniu umowy o pracę w grudniu 2008 r. nabyli prawo

do świadczenia przedemerytalnego otrzymali łącznie świadczenia od strony

pozwanej w wysokości 99.000 zł.

O zawarcie powyższego porozumienia wnioskowali przedstawiciele związku

zawodowego NSZZ Solidarność A. Poland S.A. Przedstawiciele tego związku

zaproponował dodatkowe świadczenie dla tej grupy pracowników rozwiązujących

stosunek pracy, ponieważ były to osoby po 50 roku życia, dla których rynek pracy

był praktycznie zamknięty, a wysokość świadczenia przedemerytalnego, które

mieli otrzymywać byłaby bardzo niska. Przedstawiciele tego związku uważali za

zasadne zróżnicowanie pracowników w taki sposób, iż porozumienie nie objęło

osób, które po rozwiązaniu stosunku pracy miały otrzymywać emeryturę, ponieważ

po osiągnięciu wieku emerytalnego pracownicy ci mogli odejść z pracy na

zasadach wcześniej wynegocjowanych, otrzymując odprawy znacznie wyższe niż

w innych zakładach pracy, a wysokość emerytury była znacznie wyższa niż

wysokość świadczenia przedemerytalnego. Przedstawiciele pozostałych związków

zawodowych zgodzili się na to, aby dodatkowe świadczenie otrzymały wyłącznie

osoby, które nabyły prawo do świadczenia przedemerytalnego. Propozycję tę

zaakceptował również pracodawca. U pozwanej wysokość świadczeń

otrzymywanych przez pracowników w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w

2008 r. nie była uzależniona od wieku, płci ani stażu pracy pracowników.

Po rozwiązaniu stosunku pracy powódka otrzymała od strony pozwanej

nagrodę jubileuszową na podstawie postanowień Regulaminu rozwiązywania

umów o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników, z pracownikami A. Poland

S.A. w kwocie ok. 1.400 zł. Bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy powódka

nabyła prawo do emerytury w wysokości ok. 1.500 zł.

5

Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku stwierdził przede wszystkim, że

nastąpiło faktyczne zróżnicowanie wysokości świadczeń związanych z

rozwiązaniem stosunku pracy w grudniu 2008 r. pomiędzy pracownikami, którzy po

rozwiązaniu stosunku pracy mieli otrzymać emeryturę a tymi, którzy mieli pobierać

świadczenie przedemerytalne. Zróżnicowanie to było obiektywnie zasadne,

dlatego nie ma charakteru dyskryminującego.

Na podstawie porozumienia z 16 grudnia 2008 r. osoby, które miały po

rozwiązaniu stosunku pracy otrzymać świadczenie przedemerytalne otrzymały

dodatkowe świadczenie w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem dotychczas

otrzymanym a kwotą 99.000 zł. Przyczyną otrzymania przez pracowników, którzy

po rozwiązaniu stosunku pracy mieli nabyć prawo do świadczenia

przedemerytalnego dodatkowego świadczenia była zasadnicza różnica w

wysokości świadczeń z ubezpieczenia społecznego, które pracownicy mieli

otrzymywać po rozwiązaniu stosunku pracy.

W ocenie Sądu przedmiotem ustaleń było, czy postanowienie na podstawie

którego pracownicy nabywali prawo do świadczeń w związku z rozwiązaniem

stosunku pracy z 28 marca 2008 r. w związku z postanowieniem z 16 grudnia 2008

r. ma charakter dyskryminujący z powodu określonych kryteriów dyskryminacji, a

nie jedynie sytuacja faktyczna samej powódki.

Potrzeba porozumienia z grudnia 2008 r. zainicjowanego przez związek

zawodowy powstała dlatego, że strony nie uznały dotychczasowego zróżnicowania

tych grup pracowniczych za wystarczające do wyrównania dysproporcji

wynikających z wysokości świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zarówno

pracodawca, jak i inne związki zawodowe zgodziły się na zawarcie porozumienia w

tym kształcie. Sama zasada różnicowania, jak i wysokość świadczeń była

przedmiotem nie tylko konsensusu pracodawcy i związków zawodowych, ale

wynikała z inicjatywy jednego ze związków.

Pracownicy, którzy po rozwiązaniu stosunku pracy mieli otrzymać emeryturę

otrzymali i świadczenia w wysokości pomiędzy 35.000 zł a 55.000 zł. Powódka

otrzymała łączną odprawę w wysokości 41.602,34 zł, a więc w wysokości niższej

niż większość osób, które przeszły na emeryturę. Jednak nawet sytuacja powódki w

porównaniu z osobami, które po rozwiązaniu stosunku pracy miałyby otrzymać

6

świadczenie przedemerytalne i świadczenia na podstawie regulaminu z marca

2008 r. była korzystniejsza.

Pracownicy, którzy mieli przejść na świadczenie przedemerytalne w

zależności o daty nabycia prawa do emerytury mieli otrzymać dodatkowe

świadczenia w wysokości 28.000 zł (jeżeli miały nabyć prawo do emerytury w

okresie krótszym niż 4 lata) lub 34.000 zł (gdy w okresie dłuższym niż 4 lata).

Natomiast suma dodatkowych świadczeń powódki poza odprawą z ustawy z 13

marca 2003 r. miała wynosić 31.411 zł, czyli w wysokości zbliżonej do świadczeń

wymienionych powyżej.

Osoby, które miały nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego miały

otrzymać dodatkową odprawę uzupełniającą, w kwocie stanowiącej iloczyn: kwoty

stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 1.008 zł a wysokością zasiłku dla

bezrobotnych w dniu rozwiązania umowy pracę oraz liczby miesięcy, w okresie

których pracownik otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości zasiłku dla

bezrobotnych - jednak nie dłużej niż przez sześć miesięcy oraz kwoty stanowiącej

różnicę pomiędzy kwotę 1.008 zł a wysokością ustawowego świadczenia

przedemerytalnego w dniu rozwiązania umowy o pracę, od miesiąca następującego

po okresie, o którym mowa powyżej (w pierwszym akapicie) i liczby miesięcy

przypadających do dnia uzyskania uprawnień emerytalnych. Zatem osoby te miały

otrzymać dopłatę do kwoty 1.008 zł przez okres, w którym mieli otrzymać niskie

świadczenie przedemerytalne, a wcześniej zasiłek dla bezrobotnych. Powódka i

inne osoby, które nabyły prawo do emerytury, co prawda tej dodatkowej

odprawy/rekompensaty już nie otrzymały, ale po rozwiązaniu stosunku pracy miały

otrzymywać świadczenie emerytalne w wysokości znacznie wyższej niż wysokość

świadczenia przedemerytalnego, nawet z dopłatą do kwoty 1.008 zł. W przypadku

powódki wysokość emerytury wnosiła ok. 1.500 zł miesięcznie. Powódka w

porównaniu z osobami, które przeszły na świadczenie przedemerytalne miała

otrzymywać świadczenie o 500 zł miesięcznie wyższe niż łączna wysokość

świadczenia przedemerytalnego i odprawy/rekompensaty do wysokości 1.008 zł.

Większość osób, które nabyły prawo do emerytury po rozwiązaniu stosunku

pracy otrzymała nieco lub dużo wyższe świadczenia niż powódka, dlatego ich

sytuacja w porównaniu z osobami, które miały otrzymać świadczenia

7

przedemerytalne i odprawy na podstawie regulaminu z 28 marca 2008 r. była

jeszcze korzystniejsza.

Jak wynika z analizy zestawień dotyczących pracowników, którzy otrzymali

emeryturę ich staż pracy był wysoki, w większości przypadków wyższy niż powódki

(35-40 lat), gdy staż pracy powódki wynosił 34 lata, dlatego wysokość ich emerytury

powinna być wyższa niż wysokość emerytury uzyskiwanej przez powódkę, dlatego

różnica pomiędzy pobieraną comiesięczną emeryturą a kwotą 1.008 zł mogła być w

niektórych przypadkach znacznie wyższa niż w przypadku powódki. Sytuacja

pracowników, którzy mieli rozwiązać umowę o pracę w grudniu 2008 r. i

otrzymywać następnie świadczenie przedemerytalne w oparciu o regulamin z 28

marca 2008 r. była gorsza niż pracowników, którzy mieli rozwiązać stosunek pracy

w związku z nabyciem prawa do emerytury. Dlatego dodatkowe świadczenie dla tej

pierwszej kategorii osób przyznane na podstawie porozumienia z 16 grudnia 2008

r. było obiektywnie uzasadnione.

Łączna wysokość odprawy, którą otrzymała powódka w porównaniu z

wysokością odpraw otrzymywaną zazwyczaj przez pracowników innych zakładów

pracy w związku z rozwiązaniem stosunku pracy była bardzo wysoka. Rozwiązanie

stosunku pracy nastąpiło na podstawie porozumienia stron. Powódka przy

rozwiązaniu stosunku pracy zaakceptowała wysokość otrzymywanych świadczeń.

Faktyczna wysokość świadczeń powódki w związku z rozwiązaniem stosunku pracy

była wyższa niż kwota 41.872,54 zł, ponieważ powódka otrzymała również nagrodę

jubileuszową, na podstawie regulaminu z 28 marca 2008 r., co na pewno miało

znaczenie przy podjęciu decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy.

Powódka wskazała, że pracownicy o dłuższym stażu pracy, którzy nabyli

prawo do emerytury zostali gorzej potraktowani, tymczasem ogólny staż pracy

pracowników, którzy przeszli na świadczenie przedemerytalne w większości

wypadków jest dłuższy niż pracowników, którzy przeszli na emeryturę, a w

stosunku do powódki ogólny staż pracy wszystkich pracowników, którzy przeszli na

świadczenie przedemerytalne jest wyższy, a w ponad połowie przypadków

znacznie wyższy (bo o 6 lat), dlatego nawet z tego względu mogliby oni

otrzymywać wyższe świadczenia niż powódka.

8

Pracodawca, który w interesie grupy pracowników znajdującej się w dużo

trudniejszej sytuacji w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, na wyraźną prośbę

jednego ze związków zawodowych i przy akceptacji pozostałych związków

przyznaje tej grupie dodatkowe świadczenia nie może być zmuszany do przyznania

wyższych świadczeń dla innej grupy znajdującej się w dużo korzystniejszej sytuacji,

którzy otrzymali od niego bardzo godziwe świadczenia w związku z rozwiązaniem

stosunku pracy. Dalsza, sądowa ingerencja w wysokość przyznawanych świadczeń

w świetle dokonanych ustaleń byłaby całkowicie niezasadna i spowodowałaby, że

pracodawca nie widziałby potrzeby przyznawania dodatkowych świadczeń dla grup

znajdujących się w trudniejszej sytuacji, poprzestając na niezbędnym minimum w

zakresie świadczeń związanych z rozwiązaniem stosunku pracy dla wszystkich

grup pracowniczych, aby nie narazić się na zarzut dyskryminacji.

W apelacji powódka zarzuciła naruszenie art. 183a

k.p. Sąd Okręgowy

wyrokiem z 16 czerwca 2011 r. apelację oddalił. W uzasadnieniu stwierdzono

przede wszystkim, że sama zasada różnicowania, jak i wysokość świadczeń była

przedmiotem nie tylko konsensusu pracodawcy i związków zawodowych, ale

wynikała z inicjatywy jednego ze związków za aprobatą innych. Działanie to nie

miało na celu zróżnicowania sytuacji pracowników, ale jej wyrównanie, czego w

konsekwencji nie można uznać za dyskryminację. Powódka i inne osoby, które

nabyły prawo do emerytury, co prawda dodatkowej odprawy już nie otrzymały, ale

po rozwiązaniu stosunku pracy miały otrzymywać świadczenie emerytalne w

wysokości znacznie wyższej niż wysokość świadczenia przedemerytalnego.

Większość osób, które nabyły prawo do emerytury po rozwiązaniu stosunku pracy

otrzymała wyższe świadczenie i ich sytuacja w porównaniu z osobami, które miały

otrzymywać świadczenie przedemerytalne i dodatkową odprawę, była

korzystniejsza. Obiektywnie oceniając, sytuacja pracowników, którzy mieli

rozwiązać umowę o pracę i otrzymać następnie świadczenie przedemerytalne bez

dodatkowej odprawy, była gorsza niż pracowników, którzy nabyli prawo do

emerytury w związku z rozwiązaniem stosunku pracy. Dlatego zróżnicowanie to

było obiektywnie uzasadnione.

9

Powódka rozwiązała stosunek pracy na podstawie porozumienia stron, w

związku z tym przy rozwiązaniu stosunku pracy zaakceptowała wysokość

otrzymywanych świadczeń.

Odprawy i inne świadczenia związane z dobrowolnym „odejściem" z pracy

muszą być zróżnicowane chociażby poziomem statusu pracowniczego

wyznaczonego przez zajmowane stanowisko, poziom wykształcenia itd., a zatem

także wysokością otrzymywanego wynagrodzenia.

Odniesiono się także do zarzutu, że Sąd Rejonowy nie uwzględnił zeznań

świadka W. S., która otrzymała odprawę w wysokości 150.000 zł. Porównanie

wysokości tej odprawy z odprawą powódki ma świadczyć o dyskryminowaniu

powódki. Z danych osobowych świadka W. S. wynika inny status pracowniczy

(wyższe wykształcenie).

Wyrok skargą kasacyjną zaskarżyła w całości powódka. Zarzucono

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 183a

k.p. poprzez

przyjęcie, że pracodawca różnicując sytuację pracowników, z którymi

rozwiązywano umowy o pracę i którzy posiadali uprawnienia emerytalne oraz tych,

którzy po zakończeniu stosunku pracy uzyskiwać mieli zasiłek przedemerytalny, nie

naruszył zasady równego traktowania. W ocenie skarżącej skarga jest oczywiście

uzasadniona.

Wniesiono o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z 16 czerwca 2011 r. i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono przede wszystkim, że z regulaminu

rozwiązywania umów o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników z

pracownikami Spółki A. Poland S.A. jednoznacznie wynika, iż nastąpiło

zróżnicowanie sytuacji pracowników, którzy rozwiązywali stosunki pracy ze spółką i

przechodzili na emeryturę z tymi, którzy po zakończeniu zatrudnienia uzyskiwali

prawo do świadczenia przedemerytalnego. Ci drudzy uzyskiwali dużo wyższe

odprawy niż pracownicy posiadający prawo do emerytury. Zróżnicowanie to

uzasadnione było częściowo różną sytuacją materialną obu grup pracowników i

dlatego pracownikom nie mającym jeszcze prawa do emerytury przyznano odprawy

uzupełniające, mające wyrównać powyższe różnice. Jednak pracownicy ci uzyskali

10

ostatecznie jeszcze inne dodatkowe świadczenia, tj. odprawę dodatkową i

specjalną odprawę uzupełniającą. Uzasadnieniem dla powyższych świadczeń było

również wyrównanie sytuacji materialnej obu grup pracowników po zakończeniu

zatrudnienia. Różnice te usuwała już odprawa uzupełniająca. Tym samym, takie

uzasadnienie kolejnych odpraw było już nieuprawnione. Odprawa dodatkowa i

specjalna odprawa uzupełniająca nie miały żadnego obiektywnego uzasadnienia i

doprowadziły do zróżnicowania sytuacji pracowników przy rozwiązywaniu z nimi

stosunku pracy tj. do dyskryminowania pracowników przechodzących na

emeryturę.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się nie mieć uzasadnionych podstaw.

W skardze podniesiony został zarzut naruszenia art. 183a

k.p. Należy tu

zauważyć, że nie został wskazany konkretny przepis, który miał zostać naruszony,

gdyż artykuł ten składa się z 7 paragrafów. Z uzasadnienia skargi wynika, że chodzi

o przepis art. 183a

§ 1 k.p.

Skarżący uzasadniał roszczenie (odszkodowanie) tym, iż porozumienie

obowiązujące u pozwanej (regulamin rozwiązywania umów o pracę) ma charakter

dyskryminujący.

Po pierwsze należy stwierdzić, że przed zawarciem porozumienia z dnia 16

grudnia 2008 r. przyznającym odprawy dla pracowników odchodzących na

świadczenie przedemerytalne pracownicy ci mieli prawo do niższych świadczeń niż

przyszli emeryci (emeryci 35 – 55 tysięcy zł, odchodzący na świadczenia

przedemerytalne 28 – 34 tysięcy zł). Dopiero od grudnia 2008 r. pracownicy, którzy

nabyli prawo do świadczenia przedemerytalnego otrzymywali od pozwanego

dodatkowe świadczenia w łącznej kwocie ok. 99 tysięcy złotych.

Przechodząc do zarzutu naruszenia zakazu dyskryminacji należy stwierdzić,

że w skardze kasacyjnej nie wskazano kryterium dyskryminującego, ograniczając

się do przytoczenia treści art. 183a

§ 1 k.p. Z uzasadnienia wynika zaś, że skarżący

podnosi jedynie zróżnicowanie prawa do dodatkowych świadczeń pracowników

przechodzących na emerytury w stosunku do pracowników uprawnionych do

11

świadczenia przedemerytalnego. Zdaniem skarżącego wynika z tego, że doszło

tym samym do aktu dyskryminacji. Brak wskazania i uzasadnienia kryterium

dyskryminującego mógłby stanowić podstawę do oddalenia skargi. Dyskryminacja

nie może być bowiem utożsamiana ze „zwykłym” nierównym traktowaniem

pracownika w zatrudnieniu. Dyskryminowaniem w rozumieniu art. 183a

k.p. jest

nierówne traktowanie w zatrudnieniu z określonych przyczyn i nie jest

wystarczające wskazanie na „podłoże dyskryminacyjne” (wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 3 września 2010 r., I PK 72/10, OSNP 2012, nr 1-2, poz. 4).

W utrwalonej od dawna linii orzeczniczej Sądu Najwyższego przyjęto, że o

naruszeniu zasady równego traktowania można mówić, jeżeli przepis prawa

zakładowego w sposób nieusprawiedliwiony różnicuje sytuację prawną podmiotów

posiadających te same cechy istotne (relewantne). Nie narusza więc zasady

równego traktowania usprawiedliwione i racjonalne zróżnicowanie sytuacji prawnej

pracowników ze względu na różniącą cechę istotną (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 12 września 2006 r., I PK 87/06, OSNP 2007, nr 17-18, poz. 246 i powołane

tam orzecznictwo).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że z samego faktu zróżnicowania

uprawnień pracowniczych nie wynika, iż doszło do naruszenia zasady równego

traktowania w zatrudnieniu lub niedyskryminacji pracownika. Należy w tym miejscu

zauważyć, że porozumienie zbiorowe zostało zawarte z inicjatywy związków

zawodowych reprezentujących zatrudnionych u pozwanej pracowników. Potrzebę

zróżnicowania wysokości świadczeń uzasadniano tym, że pracownicy odchodzący

na świadczenie przedemerytalne (niższe od emerytury) to osoby po 50 roku życia,

które nie mają większych szans na znalezienie nowego miejsca pracy. Ponadto

Sąd Okręgowy stwierdził, że powódka nie miała równego statusu z osobami, które

otrzymały wyższe świadczenia, które posiadały np. wyższe wykształcenie.

Zróżnicowanie dodatkowych uprawnień związanych z rozwiązaniem

stosunku jest akceptowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia

10 maja 2006 r., III PK 18/06 (OSNP 2007, nr 9-10, poz. 126) stwierdzono, że

przyznanie w prawie zakładowym dodatkowych świadczeń pracownikom

przechodzącym na wcześniejsze emerytury, renty lub świadczenia

przedemerytalne wyłącza zasadność zarzutu dyskryminacji pozostałych

12

zwalnianych pracowników (art. 9 § 4 k.p.). Dopuszczalność zróżnicowania

uprawnień do dodatkowych świadczeń w prawie wewnątrzzakładowym jest także

akceptowana przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. W wyroku z dnia 9

grudnia 2004 r. Viktor Hlozek przeciwko Roche Austria GmbH (C-19/02) przyjęto,

że zróżnicowanie prawa do pomostowego programu socjalnego w układzie

zbiorowym pracy dla kobiet i mężczyzn nie narusza zasady równego traktowania i

oznacza brak jakiegokolwiek elementu dyskryminacji. Program ten przewidywał

prawo do świadczenia pomostowego na poziomie 55 lat dla mężczyzn i 50 lat dla

kobiet. Zróżnicowanie dotyczyło więc zarówno wieku jak i płci. Trybunał uznał

jednak, że jest to usprawiedliwione różnym wiekiem ustawowym uprawniającym do

wcześniejszej emerytury (mężczyźni 60 lat, kobiety 55 lat). Tak więc uznano, że

mężczyźni byli bardziej oddaleni od osiągnięcia ustawowego wieku wymaganego

do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury i stąd, w odniesieniu do natężenia

ryzyka bezrobocia, nie znajdowali się w sytuacji identycznej jak pracownicy płci

żeńskiej należący do tej samej kategorii wiekowej.

Na podstawie powyższego należy stwierdzić, że zróżnicowanie w

porozumieniu zbiorowym uprawnień do świadczeń związanych z rozwiązaniem

stosunku pracy ze względu na uzyskanie prawa do emerytury lub świadczenia

przedemerytalnego nie narusza zasady równego traktowania pracowników w

zatrudnieniu oraz zakazu dyskryminacji. Zróżnicowanie to jest uzasadnione

znacząco odmienną sytuacją osób przechodzących na emeryturę i świadczenie

przedemerytalne.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.