III CZP 24/12

Sygn. akt III CZP 24/12

UCHWAŁA

Dnia 6 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Powiatowi T.

o zapłatę,

po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym

w dniu 6 czerwca 2012 r.,

zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy

postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r.,

"Czy wejście w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia

27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 157,

poz. 1240), która w art. 60 pkt 7, jako środki publiczne stanowiące

niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-

prawnym wymienia: "dochody pobierane przez państwowe

i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie innych ustaw",

a w art. 67 do spraw dotyczących należności, o których mowa w art.

60, nieuregulowanych niniejszą ustawą przewiduje stosowanie

przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania

administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.5)

)

i odpowiednio przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -

Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.),

spowodowało niedopuszczalność drogi sądowej w sprawach o zwrot

nienależnie pobranych opłat za karty pojazdu na podstawie

rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r.

w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2003 r., Nr 137,

poz. 1310)?"

2

podjął uchwałę:

Dopuszczalna jest droga sądowa w sprawach o zwrot

nienależnych opłat za wydanie karty pojazdu, pobranych na

podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca

2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr

137, poz. 1310) przed wejściem w życie z dniem 1 stycznia

2010 r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

(Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.).

3

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 31 października 2011 r. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz

powoda M. S. kwotę 6000 złotych wraz z odsetkami i kosztami procesu,

uwzględniając jego powództwo przeciwko Powiatowi T. W sprawie chodziło o zwrot

nienależnie uiszczonych opłat za wydanie kart używanych pojazdów

samochodowych w związku z ich pierwszą rejestracją po sprowadzeniu do Polski z

innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, przy czym powód nabył w

drodze cesji od osób fizycznych wierzytelności o zwrot tych opłat (jedna opłata

wynosiła 500 złotych) na ogólną kwotę dochodzonego i zasądzonego roszczenia.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na przepisy prawa wspólnotowego i na

postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (TSUE) z dnia 10 grudnia

2007 r., a także na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie

III CZP 37/10 (Lex nr 578583).

W toku rozpoznawania apelacji strony pozwanej, Sądowi Okręgowemu

nasunęło się, sformułowane na wstępie zagadnienie prawne, przedstawione

Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 k.p.c. Zagadnienie to

wyniknęło z treści przepisów powołanej w pytaniu, nowej ustawy o finansach

publicznych (dalej jako u.f.p.), która, zdaniem strony pozwanej przewidziała dla

zwrotu nienależnie pobranych opłat za wydanie karty pojazdu jako należności

publiczno-prawnych, drogę postępowania administracyjnego. Taki tryb uznał za

właściwy w sprawach wszczętych pod rządem nowej u.f.p. Wojewódzki Sąd

Administracyjny w G. oraz Sąd Okręgowy w B., przyjmując niedopuszczalność

drogi sadowej w sprawach powołanych w uzasadnieniu postanowienia o

przedstawieniu zagadnienia prawnego. Dokonując w tym uzasadnieniu analizy

prawnej zagadnienia, Sąd Okręgowy w B. w innym składzie nie podzielił

powyższego zapatrywania, opowiadając się za uznaniem sprawy zwrotu

nienależnej opłaty za sprawę cywilną, podlegającą kognicji sądu powszechnego,

opartą na materialno-prawnej podstawie według art. 405 i nast. k.c.

4

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia prawnego zależy od

przyjętego rozumienia pojęcia sprawy cywilnej i ustalenia, czy nowa ustawa

o finansach publicznych, obowiązująca od początku 2010 r. wprowadziła takie

zmiany w dotychczasowej regulacji prawnej, dotyczącej rozliczania opłat,

stanowiących niepodatkowe należności publicznoprawne, że zmianie musi

podlegać także dotychczasowa praktyka orzecznicza sądów powszechnych

i dotyczyć by ona miała także zwrotu nienależnie pobranych opłat w okresie

poprzedzającym wejście w życie powołanej, nowej ustawy.

W odniesieniu do pojęcia sprawy cywilnej w rozumieniu procesowym (art. 1

i 2 k.p.c.) praktyka utrwalona została przez szereg orzeczeń Sądu Najwyższego,

dzięki którym wypracowane zostały kryteria uznania drogi sądowej w sprawach

cywilnych. Przyjęte zostało szerokie rozumienie sprawy cywilnej, a zatem

i dopuszczalności drogi postępowania przed sądami powszechnymi. Znalazło

to wyraz w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r.

(III CZP 40/06, OSNC 2007, nr 4, poz. 53), w której zostało wskazane,

że niedopuszczalność drogi sądowej zachodzi, gdy sprawa nie jest sprawą cywilną

oraz wtedy, gdy ma wprawdzie taki charakter, ale została na mocy przepisu

szczególnego wyłączona spod kompetencji (właściwości) sądów powszechnych

(art. 2 § 3 k.p.c.). Z kolei, w wyroku z dnia 10 marca 2004 r. (IV CK 113/03, Lex nr

182070) Sąd Najwyższy, odwołując się do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

22 kwietnia 1998 r. (I CKN 1000/97, OSN 1999, nr 1, poz. 6) wyjaśnił w sposób

pozytywny, że droga sądowa jest dopuszczalna, jeżeli powód opiera swoje

roszczenia procesowe na zdarzeniach prawnych, które mogą stanowić źródło

stosunków cywilnoprawnych. Dopuszczalność ta nie zależy od wykazania istnienia

roszczenia, ani też stosunku prawnego między stronami, bo zbadanie zasadności

zgłoszonych roszczeń jest dopiero zadaniem sądu rozpatrującego sprawę

(por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1999 r., II CKN

340/98, OSN 1999, nr 9, poz. 161, odwołujące się do podobnych orzeczeń Sądu

Najwyższego powstałych na gruncie k.p.c. z 1930 r.: z dnia 20 października 1933 r.,

III.L.C. 503/32 i z dnia 7 października 1938 r., C.II. 504/38).

5

Potwierdzeniem tej linii orzecznictwa jest uchwała składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r. (III CZP 121/05, OSNC 2006, nr 11,

poz. 178), wskazująca w uzasadnieniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

10 lipca 2000 r. (SK 12/99, OTK Zb. Urz. 2000, nr 5, poz. 143), w którym dokonana

została obszerna wykładnia art. 1 i 2 k.p.c., uznająca za przedmiot postępowania

przed sądem tzw. roszczenie procesowe, oderwane od materialno-prawnej

podstawy roszczenia zgłaszanego w pozwie, a oznaczające możliwość wniesienia

sprawy do sądu i żądania ochrony; jest ono pojęciem czysto procesowym, niekiedy

nie mającym odzwierciedlenia w prawie cywilnym materialnym. Obowiązkiem sądu

jest zajęcie się roszczeniem procesowym według treści żądania, niezależnie

od tego, czy jest ono merytorycznie uzasadnione. Jeśli według twierdzeń powoda

zawartych w pozwie, między nim a pozwanym istnieje stosunek cywilnoprawny,

droga sądowa jest dopuszczalna i pozew nie może być odrzucony z powodu

jej braku.

W orzecznictwie sądowym przywoływanym we wskazanym wyroku

Trybunału Konstytucyjnego oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r. (III CZP 85/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 129)

trafnie podkreślono w odniesieniu do spraw, w których chodziło o skutki działań

władczych administracji publicznej, że sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1

k.p.c. są nie tylko sprawy ze stosunków cywilnoprawnych w rozumieniu art. 1 k.c.

Działaniem lub zaniechaniem, którego skutki mogą być rozpoznawane na drodze

sądowej jest także akt administracyjny wywołujący skutki w zakresie prawa

cywilnego, co prowadzi do wniosku, że jeśli roszczenie zostało oparte na

zdarzeniach prawnych wywołujących konsekwencje cywilnoprawne, droga sądowa

jest dopuszczalna, co oczywiście nie przesądza o zasadności powództwa.

W powołanej uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

12 marca 2003 r. III CZP 85/02, w której przedmiot sprawy dotyczył

ochrony należności publiczno-prawnej, wskazano na konieczne uwzględnienie

w analizie pojęcia sprawy cywilnej obecnego porządku konstytucyjnego w Polsce,

w szczególności treść art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 177 Konstytucji, które

to przepisy gwarantują każdemu prawo do sądu, mające charakter autonomiczny

i jako podmiotowe prawo obywatela, stanowiące odrębne oraz niezależne od

6

innych rozwiązań normatywnych, przysługujące jednostce prawo w stosunku do

Państwa. W myśl art. 77 ust. i art. 177 Konstytucji, ustawa nie może nikomu

zamykać drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw, przy czym należy

domniemywać kompetencję sądu powszechnego we wszystkich sprawach,

z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów (por. też

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 414/99, OSNC

2000, nr 1, poz. 20).

Przytoczona argumentacja uzasadnia dotychczasową praktykę

akceptowania właściwości sądów powszechnych do rozpoznawania spraw o zwrot

nienależnych świadczeń o charakterze publiczno-prawnym, dla których to

roszczeń podstawę materialną stanowią przepisy kodeksu cywilnego

o bezpodstawnym wzbogaceniu, a w szczególności art. 410 § 2. Orzecznictwo

sądów uwzględniających roszczenia o zwrot opłaty nienależnie pobranej za

wydanie karty używanego pojazdu samochodowego, sprowadzonego z innego

kraju członkowskiego Unii Europejskiej, w związku z jego pierwszą rejestracją

w Polsce, na podstawie powoływanego już rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r. odwołuje się, tak jak to uczynił powód w niniejszej sprawie

do postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia

10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Dz.U. UE C 64, poz. 15) oraz do wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (U 6/04, Dz.U. Nr 15, poz.

119), w których uznano opłatę nałożoną powołanym rozporządzeniem za

niezgodną zarówno z prawem Unii Europejskiej, jak również z Konstytucją RP.

Do wyroków tych odwołał się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 czerwca 2010 r.

(III CZP 37/10, OSNC 2011, nr 1, poz. 2), podjętej już po wejściu w życie ustawy

o finansach publicznych z 2009 r. Właściwość sądu powszechnego nie była

w powołanej uchwale analizowana, gdyż nie była kwestionowana, a dochodzony

zwrot nienależnych opłat za wydanie kart pojazdów samochodowych

przywiezionych z innych państw Unii Europejskiej dotyczył opłat uiszczonych pod

rządem poprzednich przepisów o finansach publicznych.

Niedopuszczalności drogi sądowej w analogicznym do niniejszej sprawy

stanie faktycznym nie stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 listopada

2011 r., III CZP 67/11, podkreślając, iż powoływana uchwała Sądu Najwyższego

7

w sprawie III CZP 35/07 ukształtowała praktykę sądów powszechnych w sprawach

o zapłatę kwot dochodzonych jako równowartość nienależnie pobranych świadczeń

- opłat za wydanie kart pojazdów dla pojazdów sprowadzonych na teren Polski

z Unii Europejskiej, w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 28 lipca 2003 r.

W niniejszej sprawie, której przedmiotem jest właściwość drogi sądowej

rozpatrzenia wymaga, czy zmiana przepisów po dniu 1 stycznia 2010 r. wpłynęła na

właściwość organów rozpoznających roszczenia o zwrot nienależnych opłat

za wydanie kart pojazdów i czy na sposób dochodzenia należności ma wpływ

charakter prawny tych opłat.

W art. 60 u.f.p. zostały wymienione środki publiczne stanowiące

niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, którymi są

w szczególności dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu

terytorialnego. Wśród nich w pkt 7 znajdują się dochody pobierane przez

państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.

Do tych dochodów zalicza się, jak twierdzi pozwana Gmina oraz jak to interpretuje

doktryna prawa finansowego, m.in. takie należności, jak opłaty za wydanie kart

pojazdu.

W przepisach poprzedzających nową u.f.p. nie było wyraźnego uregulowania

tej kwestii, zatem mimo krytykowanego w doktrynie umieszczenia stosownego

przepisu w tej ustawie, w rozdziale piątym o zasadach gospodarowania środkami

publicznymi, zamiast w rozdziale drugim o środkach publicznych, to jednak w art. 5

u.f.p., rozpoczynającym przepisy o tym stanowiące, wymienia się jako środki

publiczne dochody publiczne (ust. 1 pkt 1) oraz określa się jako te dochody m. in.

daniny publiczne. Są do nich zaliczone opłaty, inne świadczenia pieniężne oraz

inne dochody, należne lub których obowiązek ponoszenia również na rzecz

jednostek samorządu terytorialnego wynika z odrębnych ustaw (art. 5 ust. 2 pkt 1

i 2 u.f.p.). Z kolei, w art. 67 u.f.p. został zamieszczony przepis odsyłający

w sprawach dotyczących należności z art. 60 tej ustawy, w niej nieuregulowanych

do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio do działu

8

III Ordynacji podatkowej, ustaw powołanych w treści przedstawionego zagadnienia

prawnego.

Wskazane przepisy stały się przyczyną dwóch przeciwstawnych stanowisk

wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszących się do kwestii

zmiany od dnia 1 stycznia 2010 r. dotychczas uznawanej w orzecznictwie drogi

dochodzenia zwrotu nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu (por. uchwałę

siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r.,

I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 21) na drogę, w której znajdą

zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej o nadpłacie. Zgodnie z pierwszą linią

orzeczniczą, do której zaliczyć trzeba m.in. cytowane w uzasadnieniu

postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego, wyroki Wojewódzkich

Sądów Administracyjnych w G. i w P., w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1

stycznia 2010 r. do wniosków o zwrot opłaty za kartę pojazdu (złożonych po tym

dniu) stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej o nadpłacie.

Według drugiej linii orzeczniczej, której wyrazem są wyroki kilku innych

Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, tryb rozstrzygania przez organ

w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie uległ od dnia 1 stycznia 2010 r.

zmianie, odnośnie do opłat za kartę pojazdu uiszczonych przed tym dniem.

W wyroku WSA w Ł. z dnia 1 lutego 2012 r., odnośnie do wniosku o zwrot opłaty,

złożonego dnia 2 września 2011 r. wyraźnie wskazano, że nienależnie pobrane

opłaty nie mogą być traktowane jako nadpłaty podatku podlegające szczególnemu

unormowaniu w zakresie zasad i trybu ustalania nadpłaty podatkowej i jej zwrotu na

podstawie ustawy - Ordynacja podatkowa.

W wyroku z dnia 14 lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w O.

odwołał się do powołanej uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, w której wyrażony został

pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu

jest sprawą administracyjną, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w

drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o

ruchu drogowym (jedn. tekst Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w ogóle nie

reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów k.p.a. nie

9

można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga

rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Następnie stwierdzono, że do

uiszczenia opłaty w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy

ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej

istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie

poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty, a w razie jej

nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku) o zarejestrowanie pojazdu w

trybie art. 261 § 2 K.p.a., a nie egzekwowanie uiszczenia tej opłaty. Odnosząc się

do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku

wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są

decyzją ani postanowieniem, jakie strona może poddać kontroli sądu

administracyjnego.

Wyrażony w uchwale w sprawie I OPS 3/07 pogląd Naczelnego Sądu

Administracyjnego został w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w O.uznany za nadal aktualny, gdyż pobranie opłaty, której

zwrotu domagano się w konkretnej sprawie nastąpiło w stanie prawnym

obowiązującym przed 1 stycznia 2010 r. Tym samym, obowiązujące od tej daty

przepisy nowej u.f.p., a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych

należności budżetowych, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych

na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności

zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie tej ustawy.

Dodatkowo należy wskazać na art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia

2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157,

poz. 1241 ze zm.), zawierający normę intertemporalną, według której

do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i nie

zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta nie może się odnieść do spraw

zakończonych przed dniem 1 stycznia 2010 r., jak jednak zasadnie wskazuje się

w orzecznictwie sądowo- administracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska

ustawodawcy co do tego, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń mających

miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów nie oznacza istnienia luki

prawnej, a regułą nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy

10

do zdarzeń prawnych, mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia

w życie nowej ustawy. Sprzeciwia się temu zasada nie działania prawa wstecz,

mająca umocowanie w art. 2 Konstytucji, a kwestia przyznania pierwszeństwa

zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych albo zasadzie

bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej

sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie

należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej

zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r.,

I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 71 oraz uchwała składu pięciu sędziów

NSA z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA 1998, nr 1, poz. 10).

Wskazana argumentacja prowadzi do wniosku, że mimo iż od dnia

1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której jest mowa w powołanej

wcześniej ustawie Prawo o ruchu drogowym, stanowi wyraźnie w rozumieniu art. 60

pkt 7 u.f.p. środki publiczne będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi

o charakterze publiczno-prawnym, to nie ma to zastosowania do opłat nienależnie

pobranych przed tą datą i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl

przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72), gdyż takimi się stały dopiero po dniu

1 stycznia 2010 r., lecz świadczeniami pieniężnymi pobranymi bez podstawy

prawnej, która została zakwestionowana w postaci wskazanego rozporządzenia

Ministra Infrastruktury z 2003 r. przez powołane orzeczenia Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego.

Z tych względów zostały one zakwalifikowane do świadczeń nienależnych,

będących postacią bezpodstawnego wzbogacenia, dochodzonych na gruncie

przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie nowej ustawy o finansach

publicznych na drodze sądowego procesu cywilnego. Taki punkt widzenia

zdecydował o treści odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne.

Dopuszczalność sądowego dochodzenia roszczeń o zwrot opłaty za wydanie

karty pojazdu samochodowego, nienależnie pobranej na podstawie wskazanego

rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 r., nie zmienia jednak charakteru

prawnego samej opłaty, mającej w założeniu pokryć koszty jej wydania i będącej

świadczeniem na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, od której uiszczenia

zależało pozytywne rozpatrzenie wniosku o rejestrację pojazdu i wydanie karty

11

pojazdu. Opłata była więc należnością o charakterze wprawdzie nie podatkowym,

ale również w razie jej pobrania przed dniem 1 stycznia 2010 r. stanowiła z istoty

swojej świadczenie publicznoprawne. Wynikała ona z przepisu ustawowego, była

świadczona na rzecz podmiotu publicznego, a zakwestionowanie dotyczyło tylko jej

wysokości określonej na podstawie aktu wykonawczego do ustawy Prawo o ruchu

drogowym, jakim było rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2003 r.

Wskazany charakter prawny samej opłaty, jako z natury swojej należności

publiczno-prawnej, nie mającej źródła w żadnym zdarzeniu cywilno-prawnym

sprawia, że wprawdzie dochodzenie zwrotu podlega przepisom prawa cywilnego

o bezpodstawnym wzbogaceniu i ono staje się źródłem zobowiązania, ale może

dotyczyć tylko bezpośrednio podmiotu bezpodstawnie świadczącego opłatę,

ze względu na dokonywaną rejestrację pojazdu i związaną z tym potrzebą wydania

karty tego pojazdu. Jest bowiem zwrotem tej opłaty, a nie wierzytelnością, która

może się stać przedmiotem obrotu na podstawie przepisów kodeksu cywilnego,

jak cesji wierzytelności, bezskutecznie dokonanej w sprawie leżącej u podłoża

zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Jak wiadomo, wierzytelności o charakterze publicznoprawnym nie podlegają zbyciu

na rzecz osób trzecich. Wejście w życie nowej u.f.p. zmieniło wprawdzie sytuację

prawną opłat uiszczanych za wydanie karty pojazdu po dniu 1 stycznia 2010 r.

i stosowanie do nich po tej dacie, łącznie z ich ewentualnym zwrotem w całości lub

w części, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz działu

III ustawy - Ordynacja podatkowa, jednakże nie wpłynęło to na zmianę publicznego

charakteru samego świadczenia, jakim była i jest opłata.

Z podanych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.