II UK 319/11

Sygn. akt II UK 319/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska (sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

w sprawie z wniosku J. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 czerwca 2012 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 maja 2011 r.,

oddala skargę.

UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 16 czerwca 2010 r. oraz z dnia 4 sierpnia 2010 r. Zakład

Ubezpieczeń Społecznych, odmówił J. B. prawa do emerytury na podstawie art.

184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

2

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.

1227) i w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego

1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Wyrokiem

z dnia 20 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy, Sąd Ubezpieczeń Społecznych zmienił te

decyzje w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia

złożenia wniosku. Ustalił, że ubezpieczona, urodzona w dniu 27 września 1954 r.,

złożyła wniosek o emeryturę w dniu 21 marca 2010 r., przedstawiając, iż w okresie

od dnia 15 czerwca 1975 r. do dnia 8 grudnia 1981 r. oraz od dnia 9 grudnia 1984 r.

do dnia 31 grudnia 1998 r. była zatrudniona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

w Polskich Liniach Lotniczych LOT S.A. na stanowisku kasjera lotniczego,

starszego kasjera lotniczego, samodzielnego kalkulatora taryf, samodzielnego

kasjera lotniczego, kasjera lotniczego przy obsłudze elektronicznych monitorów

ekranowych. Zgodnie z dalszymi ustaleniami Sądu, wnioskodawczyni we

wskazanych okresach pracowała przy monitorach ekranowych o dużej wielkości 60

cm na 60 cm, bez osłon ekranowych. Wszelkie prace wykonywała przy monitorze;

spisując ręcznie bilety, odczytywała dane z monitora ekranowego. Pracę przy

monitorze wykonywała przez 8-12 godzin dziennie, w zależności od grafiku.

Sąd, posiłkując się opinią biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny

pracy, przyporządkował tę pracę wymienionym w wykazie A dziale XIV poz. 5

rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze pracom,

które szczególnie obciążają narząd wzroku i wymagają precyzyjnego widzenia.

Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12

maja 2011 r. zmienił zaskarżony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyrok

Sądu Okręgowego, przyznając J. B. emeryturę od dnia 1 czerwca 2010 r. oraz

oddalając jej dalej idące wnioski, przy czym również ocenił, że ubezpieczona

spełniła warunki do przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury ze względu na

pracę w warunkach szczególnych, jednak nie od chwili zgłoszenia wniosku, lecz od

dnia wskazanego w apelacji organu rentowego.

Skarga kasacyjna organu rentowego, obejmująca wyrok Sądu Apelacyjnego

w całości, z wnioskiem o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy –

3

oddalenie odwołania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

– została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe

zastosowanie i błędną wykładnię art. 184 w związku z 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 ust. 1

rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przez

przyjęcie, że w spornych okresach, pracując w Polskich Liniach Lotniczych LOT

S.A., ubezpieczona wykonywała pracę w szczególnych warunkach, wymienioną w

poz. 5 działu XIV „Prace różne", w wykazie A stanowiącym załącznik do tego

rozporządzenia. W szczególności organ rentowy podniósł, że Sądy wyrokujące w

niniejszej sprawie powinny ustalić nie tylko to, czy ubezpieczona pracowała stale i

w pełnym wymiarze czasu pracy przy monitorach ekranowych, ale również to, czy

praca przy monitorach, na jakich pracowała szczególnie obciążała narząd wzroku i

czy wymagała precyzyjnego widzenia. W ocenie skarżącego, nie wszystkie osoby

posługujące się w swojej pracy komputerem wyposażonym w monitor ekranowy

powinny być traktowane w sferze uprawnień emerytalnych, jako pracownicy

zatrudnieni przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym

stopniu uciążliwości. Praca w szczególnych warunkach ma polegać na "obsłudze",

a nie tylko na posługiwaniu się w pracy elektronicznym monitorem ekranowym.

W odpowiedzi na skargę, ubezpieczona wniosła o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na podstawie naruszenia przepisów

prawa materialnego, a więc na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 3983

§ 1

pkt 1 k.p.c., gdy jej wywód dotyczy braków w materiale dowodowym sprawy, jest

błędem procesowym. Skuteczne zgłoszenie zarzutu kasacyjnego dotyczącego

naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wtedy, gdy

ustalony w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji stan faktyczny, będący

podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r., II CKN 60/97, OSNC 1997 nr 9, poz. 128).

Należy także podkreślić, co wzmacnia negatywną ocenę argumentów skargi

4

kasacyjnej, że rozpoznając kasację opartą tylko na podstawie naruszenia prawa

materialnego, Sąd Najwyższy związany jest stanem faktycznym stanowiącym

podstawę wydania zaskarżonego wyroku (art. 3983

§ 3 i art. 39813

§ 2 in fine k.p.c.).

Według wiążących Sąd Najwyższy ustaleń poczynionych na podstawie opinii

biegłego, ubezpieczona, pracując przy obsłudze elektronicznych monitorów

ekranowych bez osłon, wykonywała pracę szczególnie obciążającą narząd wzroku i

wymagającą precyzyjnego widzenia, gdyż urządzenia, którymi posługiwała się w

pracy, były urządzeniami starej generacji i ich działanie nie było obojętne dla

organizmu człowieka. Potwierdziły to badania przeprowadzone przez Zakład

Szkodliwości Fizycznych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, przedstawione w

sprawozdaniu z kontroli stanowisk pracy operatorów wyświetlaczy i monitorów

ekranowych w Polskich Liniach Lotniczych LOT S.A. z dnia 18 września 1995 r.

Wobec tych ustaleń nie ma uzasadnienia zarzut niewłaściwego

zastosowania art.184 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia

Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W orzecznictwie

podkreśla się, że w ocenie uznania za pracę w szczególnych warunkach pracy

ujętej w wykazie A, dziale XIV, pkt 5 tego rozporządzenia, nie chodzi o

posługiwanie się na stanowisku pracy komputerem (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 8 marca 2010 r., II UK 236/09, niepublikowany oraz z dnia 2 lutego 2012 r., II

UK 118/11, niepublikowany), lecz uznawano np. pracę operatorów elektronicznych

monitorów ekranowych wykonywaną w pełnym wymiarze czasu pracy (wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz.

329). Nietrafny jest zatem zawarty w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni

wymienionych przepisów.

Mając to na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398

14

k.p.c.).