I CSK 545/11

Sygn. akt I CSK 545/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 czerwca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z powództwa A. R., A. R. i K. R.

przeciwko S. S.A.

o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 29 czerwca 2012 r.,

skarg kasacyjnych powodów A. R. i A. R. oraz strony pozwanej od wyroku Sądu

Apelacyjnego

z dnia 2 czerwca 2011 r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok w:

- punkcie I (pierwszym) w podpunktach 3 (trzecim), 4

(czwartym), 5 (piątym), 6 (szóstym) oraz w 7 (siódmym) w części

dotyczącej powoda A. R.

- punkcie II (drugim) oddalającym apelacje

- punktach III (trzecim) i IV (czwartym)

i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego;

II. odrzuca skargę kasacyjną strony pozwanej w części dotyczącej

rozstrzygnięć zawartych w punkcie I (pierwszym) podpunkty 1

(pierwszy) i 2 (drugi).

2

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji uwzględnił w części powództwo żony zmarłego M. R.

– A. R., oraz jego rodziców – K. R. i A. R., zasądzając na rzecz:

- powódki A. R. kwotę 100 tys. zł tytułem odszkodowania oraz rentę w

wysokości 1000 zł miesięcznie,

- powódki K. R. kwotę 50 tys. zł tytułem odszkodowania oraz rentę w

wysokości 200 zł miesięcznie,

- powoda A. R. kwotę 50 tys. zł tytułem odszkodowania oraz rentę w

wysokości 200 zł miesięcznie,

- powodów K. i Adama R. kwotę 20.101,38 zł tytułem zwrotu kosztów

pogrzebu ich syna.

Uznał, że strona pozwana odpowiada za śmierć M. R. w trakcie jego pracy w

zakładzie pozwanej Spółki, spowodowaną niezachowaniem przez pracodawcę

wymogów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.

W wyniku częściowego uwzględnienia apelacji powoda A. R. oraz apelacji

strony pozwanej, Sąd Apelacyjny, wyrokiem reformatoryjnym zasądził na rzecz:

- powódki A. R. kwotę 45.000 zł tytułem odszkodowania,

- powódki K. R. kwotę 27.000 zł tytułem odszkodowania,

- powoda A. R. kwotę łączną 117.000 zł obejmującą kwotę 27.000 zł tytułem

odszkodowania oraz kwotę 90.000 zł tytułem zadośćuczynienia,

- powodów K. i A. R. kwotę 18.091,24 zł tytułem odszkodowania za

poniesione koszty pogrzebu syna, oddalając powództwo w pozostałej części

oraz oddalając obie apelacje w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji uznano za bezzasadne

zarzuty strony pozwanej kwestionujące samą zasadę jej odpowiedzialności

odszkodowawczej. Sąd Apelacyjny uznał, że skazanie prawomocnym wyrokiem

karnym dyrektora Oddziału strony pozwanej powoduje, że osobą zobowiązaną do

3

naprawienia szkody jest strona pozwana, a nie jej dyrektor jako osoba fizyczna

(art. 416 k.c.). Ustalenie tym wyrokiem karnym, że wózek widłowy nie był

wyposażony w żadną z alternatywnych konstrukcji wymienionych obowiązującym

przepisem prawa powoduje niedopuszczalność dowodzenia obecnie okoliczności

przeciwnych tym ustaleniom, a to wobec związania wynikającego z mocy art. 11

k.p.c., stwierdził Sąd drugiej instancji.

Sąd Apelacyjny zarazem uznał, odmiennie niż Sąd I instancji, że reżim

prawny odpowiedzialności strony pozwanej powinien być wywodzony z art. 435 § 1

k.c., co oznacza oparcie odpowiedzialności pozwanego na zasadzie ryzyka,

a wspomniany wyrok karny w zasadzie uniemożliwia skuteczną ekskulpację

pozwanego, bowiem z uwagi na treść wyroku karnego nie sposób byłoby dowieść

wyłącznej winy poszkodowanego w spowodowaniu szkody.

Sąd odwoławczy zakwestionował jako błędne stanowisko Sądu I instancji,

że związanie wynikające z art. 11 k.p.c. pozbawia pozwanego możliwości obrony

z powołaniem się na przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody

(art. 362 k.c.), a nadto stwierdził, że do wypadku doszło na skutek wielu przyczyn,

spośród których zdecydowaną większość stanowiły jednak zaniedbania

pozwanego, a zwłaszcza przyczyna zasadnicza – niedopełnienie obowiązku

wyposażenia wózka widłowego w konstrukcję zabezpieczającą. Sąd ten stwierdził,

że gdyby wypełniono ten obowiązek, to szkoda w ogóle nie powstałaby.

Z drugiej jednak strony, wśród przyczyn wypadku było naruszenie przez

poszkodowanego przepisów i zasad ruchu wewnątrzzakładowego, polegające na

poruszaniu się z nadmierną prędkością i niezachowaniu zasad szczególnej

ostrożności, stwierdził Sąd Apelacyjny uznając zarazem, że gdyby poszkodowany

zachował wymaganą szczególną staranność, to byłby w stanie uniknąć wywrócenia

się wózka.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu drugiej instancji, zaistniały przesłanki do

zastosowania art. 362 k.c. i określenia stopnia pomniejszenia należnych powodom

odszkodowań na co najwyżej 10%. Sąd ten nie podzielił zarzutów strony pozwanej

co do nieprzeprowadzenia dowodów zmierzających do wyjaśnienia wpływu jej

zaniedbań w wyposażeniu wózka widłowego na jego stateczność.

4

Przesądzając o uznaniu za usprawiedliwione co do zasady roszczeń

odszkodowawczych powodów w świetle art. 446 § 3 k.c. z powodu znacznego

pogorszenia ich sytuacji życiowej, Sąd Apelacyjny dopatrzył się jednak podstaw do

obniżenia zasądzonych z tego tytułu kwot. W odniesieniu do powódki A. R. przyjął,

że ta przesłanka ustawowa odnosić się może do perspektywy kilkuletniej, a nie

rozciągniętej na całe życie, a w odniesieniu do pozostałych powodów (rodziców

zmarłego) także do kilkuletniej tylko perspektywy wspólnego zamieszkiwania syna z

rodzicami.

Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia roszczenia

powódki A. R. o przyznanie renty z mocy art. 446 § 2 k.c., a to wobec braku po jej

stronie stanu istotnego pogorszenia jej sytuacji materialnej (art. 60 § 2 k.r.i.o.),

ponieważ w okolicznościach sprawy powódka nie mogłaby liczyć na alimenty od

męża na mocy tego przepisu.

Brak podstaw do uwzględnienia roszczenia pozostałych powodów (rodziców

zmarłego) o rentę uzasadnia brak po ich stronie niedostatku (art. 133 § 2 k.r.i.o.),

ponieważ powód A. R. zachowuje zdolność do pracy zarobkowej, a powódka K. R.

otrzymuje świadczenie emerytalne, co nie pozwala uznać aby w chwili śmierci ich

syna istniały przesłanki aktualizujące jego obowiązek alimentacyjny wobec

rodziców.

Sąd odwoławczy uznał zasadność roszczenia powodów na podstawie

art. 446 § 1 k.c. o zwrot całości poniesionych kosztów pogrzebu syna, przy

równoczesnym braku podstaw do uznania ich za rażąco zawyżone.

Zasadność roszczenia powoda A. R. dochodzonego na podstawie art. 448

k.c. w zw. z art. 24 k.c. o zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę

uzasadnił sąd naruszeniem dobra osobistego powoda w postaci więzi rodzinnej,

spowodowanym stratą jedynego syna, co czyni krzywdę powoda bardzo dotkliwą.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyli powodowie A. R. i A. R. oraz strona

pozwana.

Skarga kasacyjna powódki zaskarża wyrok w pkt I.5., tj. oddalającym

powództwo o zapłatę odszkodowania w części obejmującej kwotę 55.000 zł oraz

o zapłatę renty. Skarżąca zarzuca błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

5

art. 446 § 2 k.c. poprzez błędne posłużenie się przesłanką art. 60 § 2 k.r.i.o., błędną

wykładnię art. 446 § 3 k.c. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 362 k.c. w sytuacji

braku adekwatnego związku przyczynowego między niezachowaniem

podwyższonej ostrożności przez pracownika a jego śmiercią.

Powód A. R. zaskarżył wyrok w punkcie I.5 i w pkt II, tj. w części oddalającej

roszczenia o zapłatę kwoty 23.000 zł tytułem odszkodowania i kwoty 2010,14 zł

tytułem zwrotu części kosztów pogrzebu oraz w części oddalającej jego apelację o

zapłatę kwoty 110.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Skarżący ten zarzuca błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 448 k.c., niewłaściwe zastosowanie art.

362 k.c. oraz błędną wykładnię art. 446 § 3 k.c.

Z kolei skarga kasacyjna pozwanej Spółki zaskarża wyrok w pkt I 1-4 i 6-7

oraz w pkt II i III, zarzucając błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 11

k.p.c., a w konsekwencji powyższego wadliwą subsumpcję art. 362 k.c. w zw. z art.

416 k.c. i art. 361 § 1 k.c. Nadto skarżąca zarzuca błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art. 435 k.c., art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. i art. 32 ust. 1

Konstytucji RP. Zarzuty mieszczące się w ramach drugiej podstawy kasacyjnej

obejmują naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 286

k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. wobec ujawnienia się w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku wewnętrznej sprzeczności.

Powódki A. R. i K. R. w odpowiedzi na skargę kasacyjną strony pozwanej

wniosły o jej odrzucenie w części zaskarżającej wyrok w odniesieniu do obu

powódek, a to z powodu nieosiągania progu wartości przedmiotu zaskarżenia w

odniesieniu do każdej z powódek jako współuczestniczek formalnych.

Powód A. R. wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej pozwanej.

Z kolei strona pozwana w piśmie procesowym z dnia 16 października

2011 r., nazwanym „Replika pozwanego...”, wniosła o nieuwzględnienie wniosku

powódek o odrzucenie jej skargi kasacyjnej, zarzucając bezzasadność tego

wniosku,

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

6

Ponieważ najdalej idącą jest skarga kasacyjna pozwanej Spółki, a to dlatego,

że kwestionuje pośrednio samą zasadę własnej odpowiedzialności cywilnej, przeto

w pierwszej kolejności należało odnieść się do zgłoszonych w tej skardze zarzutów,

ale tylko w części, w której skarga ta okazała się dopuszczalna.

Rację miały powódki zarzucając niedopuszczalność skargi kasacyjnej strony

pozwanej w części zaskarżającej wyrok w punkcie I podpunkty 1 i 2, ponieważ

wartość przedmiotu zaskarżenia, w odniesieniu do zawartych w nich

rozstrzygnięć, jest niższa od minimalnego progu określającego dopuszczalność

skargi kasacyjnej w art. 3982

§ 1 k.p.c. Z punktu widzenia dopuszczalności skargi

kasacyjnej nie ma znaczenia okoliczność, że roszczenia powodów (żony i rodziców

zmarłego) oparte są na tej samej podstawie faktycznej i prawnej, i to nawet w

sytuacji, w której podstawę faktyczną ich żądań stanowi to samo zdarzenie, a

mianowicie śmierć męża i syna powodów. Takiej łączności wewnętrznej między

współuczestnikami materialnymi nie podważa także okoliczność, że rodzaj i

wysokość roszczeń każdego z powodów są zróżnicowane, w sytuacji gdy jedno i to

samo zdarzenie jest podstawą faktyczną i prawną ich żądań.

Charakter współuczestnictwa po stronie powodowej nie przesądza jednak

o dopuszczalności skargi kasacyjnej strony pozwanej w części zaskarżającej wyrok

w pkt I podpunkty 1 i 2. Nawet bowiem przyjęcie, że pomiędzy powodami zachodzi

współuczestnictwo materialne, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 1 in fine k.p.c. nie

oznacza, że także na etapie postępowania kasacyjnego ustalenie wartości

przedmiotu zaskarżenia następuje poprzez zsumowanie wartości uwzględnionych

roszczeń wobec wszystkich powodów (por. postanowienie SN z dnia 13 grudnia

2011 r., IV CSK 377/11, niepubl.).

Z tych przyczyn orzeczono w pkt II sentencji na podstawie art. 3986

§ 3 k.p.c.

o odrzuceniu w części skargi kasacyjnej strony pozwanej, tj. w części

zaskarżającej wyrok w punkcie I podpunkty 1 i 2, jako w tej części niedopuszczalnej

z mocy art. 3982

§ 1 k.p.c.

Zasadnym okazał się natomiast zarzut kasacyjny strony pozwanej

naruszenia art. 11 k.p.c. przez jego błędną interpretację i w konsekwencji

niewłaściwe zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

7

Sąd odwoławczy błędnie podzielił pogląd Sądu pierwszej instancji, że wyrok Sądu

karnego, skazujący dyrektora oddziału strony pozwanej, w sposób wiążący

przesądził o przypisaniu stronie pozwanej odpowiedzialności za skutki śmiertelnego

zdarzenia. Nie sposób zgodzić się z generalizującą oceną prawną Sądu

odwoławczego, że było niedopuszczalnym dowodzenie przez stronę pozwaną

okoliczności przeciwnych temu co wynika z ustaleń zawartych w prawomocnym

wyroku skazującym dyrektora oddziału strony pozwanej (s. 17 uzasadnienia),

a także ze stanowiskiem tego Sądu, że wyrok karny w zasadzie uniemożliwia

skuteczną ekskulpację pozwanego i że z uwagi na treść wyroku karnego

nie sposób byłoby dowieść, że szkoda nastąpiła w niniejszej sprawie z wyłącznej

winy poszkodowanego (s. 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Zważyć bowiem należy, że strona pozwana będąca osobą prawną nie była

osobą oskarżoną w postępowaniu karnym (prawomocnie skazany został dyrektor

oddziału pozwanej Spółki, a więc nawet nie piastun organu tej osoby prawnej),

a zatem znajduje do niej zastosowanie art. 11 zd. 2 k.p.c. Oznacza to, że pozwana

może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności

wyłączające albo ograniczające jej odpowiedzialność cywilną, z wyjątkiem jedynie

tych okoliczności, które stanowią przedmiot wiążących dla sądu cywilnego ustaleń

wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego

co do popełnienia przestępstwa.

Jako przypadki odpowiedzialności cywilnej objętej zakresem zastosowania

art. 11 zd. drugie k.p.c. wymienia się zwykle odpowiedzialność odszkodowawczą

osoby nieoskarżonej w postępowaniu karnym, w którym zapadł prawomocny wyrok

skazujący, za cudzy czyn.

W judykaturze jednoznacznie przesądzono, że przepis ten uniemożliwia

obalenie w postępowaniu cywilnym ustaleń prawomocnego wyroku skazującego co

do popełnienia przestępstwa. Innymi słowy, zdanie drugie art. 11 k.p.c. wyraża tylko

to, że osoba ponosząca odpowiedzialność cywilną za cudze czyny może, bez

podważania ustaleń co do popełnienia przestępstwa zawartych w prawomocnym

wyroku skazującym, bronić się wszelkimi zarzutami przysługującymi jej z mocy

przepisów prawa cywilnego. Zakres związania sądu w postępowaniu cywilnym,

8

wynikający z art. 11 zd. pierwsze k.p.c. obejmuje ustalenia prawomocnego wyroku

karnego, ale jedynie co do popełnienia przestępstwa i tylko w tym zakresie

wyłączona jest możliwość obalania tych ustaleń przez osobę, która nie

była oskarżoną (wyrok SN z dnia 5 marca 2009 r., II CSK 484/08, niepubl.).

Zdanie drugie art. 11 k.p.c. nie uchyla oczywiście samej zasady związania

określonej w art. 11 zd. pierwsze k.p.c., lecz daje tylko wyraz temu, że zasada

związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia

przestępstwa nie przesądza jeszcze sama przez się, w świetle przepisów prawa

cywilnego, o istnieniu odpowiedzialności cywilnej osoby, która nie była oskarżona.

Istota związania z art. 11 zd. pierwsze k.p.c. polega bowiem na wyłączeniu

możliwości dokonywania w postępowaniu cywilnym odmiennych ustaleń, ale

jedynie co do popełnienia przestępstwa, przeciwnych do tych, których dokonał sąd

w prawomocnym wyroku skazującym. Omawiany przepis nie ogranicza natomiast

dopuszczalności samodzielnego ustalenia przez sąd cywilny okoliczności

zdarzenia, które nie są przedmiotem ustaleń prawomocnego wyroku skazującego

co do popełnienia przestępstwa, a które mogą mieć znaczenie dla powstania,

ograniczenia albo wyłączenia odpowiedzialności cywilnej (por. wyrok SN z dnia

2 lutego 2012 r., II CSK 330/11, niepubl.).

Zasadność zarzutu strony pozwanej naruszenia art. 11 k.p.c. przez jego

niewłaściwe zastosowanie w następstwie uprzedniej błędnej interpretacji tego

przepisu, przesądziła o uwzględnieniu skargi kasacyjnej strony pozwanej w części,

w której była ona dopuszczalna. Nie sposób bowiem zaakceptować poglądu Sądu

drugiej instancji, jakoby prawomocny wyrok skazujący wydany w postępowaniu

karnym, w którym pozwana Spółka nie była oskarżoną, uniemożliwiał pozwanej

skuteczne dowodzenie jakichkolwiek okoliczności ograniczających albo

wyłączających jej odpowiedzialność cywilną. Odpowiedzialność cywilna pozwanej

co do zasady jest na obecnym etapie sprawy kwestią otwartą i na tym etapie,

tj. postępowania kasacyjnego, niemożliwą do stanowczego przesądzenia.

Wystąpienie lub brak przesłanek przesądzających o istnieniu, ograniczeniu

lub wyłączeniu odpowiedzialności cywilnej pozwanej Spółki wymaga uprzednio

stanowczego wskazania na przepis materialnoprawny mający w ocenie Sądu

stanowić podstawę prawną odpowiedzialności cywilnej strony pozwanej.

9

Tymczasem w tej kwestii stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku dalekie jest od jednoznaczności. Najpierw Sąd Apelacyjny skłania się do

aprobaty stanowiska Sądu Okręgowego, przyjmującego odpowiedzialność

pozwanej opartą na zasadzie winy, skoro powołuje się na art. 416 k.c.

(s. 16 uzasadnienia) i błędnie utożsamia winę organu osoby prawnej z winą

dyrektora oddziału tej osoby prawnej, bez uprzedniego ustalenia, czy dyrektor

oddziału jest równocześnie piastunem któregokolwiek z organów Spółki.

Następnie Sąd Apelacyjny stwierdza jednak, że reżim prawny, w oparciu

o który odpowiada strona pozwana, powinien być wywodzony z art. 435 § 1 k.c.,

co oznacza oparcie odpowiedzialności pozwanej na zasadzie ryzyka, a co nie

wyklucza zastosowania art. 362 k.c. (s. 18 uzasadnienia).

Brak stabilnego stanowiska Sądu odwoławczego w kwestii stanowczego

przesądzenia materialnoprawnej podstawy odpowiedzialności cywilnej strony

pozwanej ma oczywisty wpływ na brak możliwości oceny adekwatnych dla

określonej podstawy odpowiedzialności cywilnej przesłanek, które mogą ograniczać

albo wyłączać odpowiedzialność deliktową, czy to opartą na zasadzie winy, czy na

zasadzie ryzyka. Możliwości ich dowodzenia przez pozwanego całkowicie nie

wyłącza – jak to wcześniej wykazano – zastosowanie art. 11 k.p.c., przy przyjęciu

prawidłowej interpretacji tego przepisu.

Jedną z przesłanek przesądzających o wystąpieniu stanu deliktowej

odpowiedzialności odszkodowawczej, bez względu na zasadę, na której ją oparto

(wina czy ryzyko), jest istnienie adekwatnego związku przyczynowego między

szkodą a zdarzeniem. W tej kwestii zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej

pozwanej naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w postaci wystąpienia sprzeczności

w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i to w stopniu mogącym mieć istotny

wpływ na wynik sprawy. Sąd Apelacyjny stwierdził najpierw, że gdyby pozwana

wypełniła obowiązek wymaganego wyposażenia wózka widłowego, to bez względu

na wszelkie inne zaniedbania szkoda w ogóle nie powstałaby. Bezpośrednio po tym

stwierdzeniu Sąd ten wskazał na konkretne przejawy niezachowania przez M. R.

zasad szczególnej ostrożności przy poruszaniu się wózkiem stwierdzając zarazem,

że gdyby zachował on szczególną ostrożność, to byłby w stanie uniknąć

10

wywrócenia się wózka (s. 19 uzasadnienia), a zatem tragiczny skutek by nie

nastąpił. Ta oczywista wewnętrzna sprzeczność w kwestii oceny adekwatność i

przyczyny sprawczej wyrządzenia szkody powoduje, że trafny zarzut wadliwości

uzasadnienia, jako sporządzonego z naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c., uniemożliwia

obecnie ocenę prawidłowości zastosowania art. 361 § 1 k.c., a zatem wydanie

zaskarżonego orzeczenia ocenić należy jako co najmniej przedwczesne.

Natomiast nietrafne okazały się zarzuty pozwanej naruszenia art. 227 k.p.c.

w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. ponieważ ich uzasadnienie opiera

się na kwestionowaniu oceny dowodu, co z mocy art. 3983

§ 3 k.p.c. nie może

stanowić podstawy skargi kasacyjnej.

Ocena zarzutu pozwanej niewłaściwego zastosowania art. 435 k.c. nie jest

obecnie możliwa do dokonania, a to wobec braku stanowczego przesądzenia

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, czy Sąd Apelacyjny zastosował ten przepis,

czy też przepis art. 416 k.c., jako materialnoprawną podstawę deliktowej

odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej. Bez względu jednak na

przyjęcie określonej podstawy prawnej tej odpowiedzialności, pozwana nie jest

pozbawiona możliwości wykazywania okoliczności ograniczających czy

zwalniających ją od odpowiedzialności cywilnej, z wyłączeniem jedynie tych

okoliczności, które są przedmiotem wiążących ustaleń co do popełnienia

przestępstwa, zawartych w prawomocnym wyroku skazującym wydanym

w postępowaniu karnym.

Ocena pozostałych zarzutów, tj. naruszenia art. 362 k.c. oraz art. 448 k.c.

w zw. z art. 24 k .c. i art. 32 Konstytucji RP jest obecnie przedwczesna, ponieważ

uprzednio niezbędne jest stanowcze przesądzanie o istnieniu ewentualnego

obowiązku pozwanej naprawienia powodom szkody, opartego na konkretnej

podstawie materialnoprawnej. Dopiero po ewentualnym przesądzeniu co do zasady

odpowiedzialności pozwanej będzie zachodziła potrzeba oceny przyczynienia się

poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody, a także oceny właściwej

materialnoprawnej podstawy dochodzenia roszczenia o zadośćuczynienie.

Z tych samych względów przedwczesna byłaby obecnie ocena zasadności

zarzutów podniesionych w skargach kasacyjnych powódki A. R. i powoda A. Ro.,

11

ponieważ potrzeba dokonywania oceny naruszenia objętych zarzutami przepisów

art. 362 k.c., art. 446 § 2 i § 3 k.c. i art. 448 k.c. zaktualizuje się dopiero po

ewentualnym, pozytywnym przesądzeniu co do zasady istnienia odpowiedzialności

cywilnej strony pozwanej, z jednoznacznym określeniem materialnoprawnej

podstawy tej odpowiedzialności.

W tym stanie rzeczy orzeczono w pkt I sentencji na podstawie art. 39815

§ 1

k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.