II PK 320/11

Sygn. akt II PK 320/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lipca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z powództwa K. M.

przeciwko Polskim Liniom Lotniczym LOT S.A. w Warszawie

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 lipca 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 30 sierpnia 2011 r.,

oddala skargę kasacyjną i przyznaje od skarżącej na rzecz

strony powodowej 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2

Powódka wniosła o zasądzenie 18.111 zł tytułem odszkodowania za

niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Wyrokiem z 3 marca 2011 r.

Sąd Rejonowy oddalił powództwo.

W uzasadnieniu stwierdzono między innymi, że powódka była pracownikiem

pozwanego Polskich Linii Lotniczych LOT S.A. w Warszawie od 31 października

1986 r. Pismem z 1 grudnia 2009 r. pozwana zwróciła się do Związku

Zawodowego Personelu Pokładowego PLL LOT SA, działając na podstawie art. 30

ust. 21

ustawy o związkach zawodowych, z prośbą o przekazanie wykazu

imiennego pracowników korzystających z obrony związku. Pozwany zwrócił się

również o aktualizowanie przekazanej informacji na bieżąco, tj. niezwłoczne

informowanie pracodawcy o każdej zmianie w przekazanym wykazie. W

odpowiedzi Związek Zawodowy Personelu Pokładowego PLL LOT SA

poinformował, że z obrony związku korzystają wszyscy członkowie personelu

pokładowego oraz inni pracownicy, którzy z wnioskiem o taką obronę zwrócili się

lub zwrócą w przyszłości i decyzją zarządu ochrona została lub zostanie im

udzielona. Jednocześnie związek wskazał, że działanie pracodawcy

występującego o udzielenie tego typu informacji narusza zasadę adekwatności i

celowości wynikającą z art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o

ochronie danych osobowych. Podniesiono też, że wypełnienie prośby pracodawcy

jest niemożliwe z przyczyn czysto praktycznych. Lista osób podlegających

ochronie związku podlega ciągłym zmianom.

Oświadczeniem z 15 lutego 2010 r. pozwany rozwiązał z powódką umowę o

pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu niezdolności do pracy

wskutek choroby trwającej dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu

wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez

pierwsze trzy miesiące. Przed złożeniem powódce oświadczenia o rozwiązaniu

umowy o pracę pozwany nie zasięgał opinii Związku Zawodowego Personelu

Pokładowego PLL LOT SA, którego członkiem była powódka od prawie dwudziestu

lat. Wypłacając powódce wynagrodzenie za grudzień 2009 r. i styczeń 2010 r.,

pracodawca potrącał składkę w wysokości 20 zł na rzecz Związku Zawodowego

Personelu Pokładowego PLL LOT SA.

3

Decyzją z 5 lutego 2010 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych

nakazał pozwanemu usunięcie uchybień przy przetwarzaniu danych osobowych

pracowników poprzez pozyskiwanie informacji o osobach korzystających z obrony

Związku Zawodowego Personelu Pokładowego PLL LOT SA jedynie, gdy przepisy

prawa pracy przewidują w stosunku do tych osób współdziałanie pracodawcy z

zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy.

Decyzją z 31 marca 2010 r. GIODO utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zaś

skargę na tę decyzję oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 26

sierpnia 2010 r.

W cenie Sądu Rejonowego na podstawie pisma Związku Zawodowego

Personelu Pokładowego PLL LOT SA z 7 grudnia 2009 r. pracodawca nie miał

możliwości ustalenia, którzy pracownicy są objęci ochroną tego związku. Przy

takim stanowisku związku pracodawca został zwolniony z obowiązku konsultacji

zamiaru dokonywania czynności z zakresu pracy wobec osób objętych ochroną.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia potrącanie przez pracodawcę z

wynagrodzenia powódki składki związkowej. Art. 30 ust. 21

ustawy o związkach

zawodowych zwalnia pracodawcę z obowiązku konsultacji w przypadku braku

udzielenia przez związek zawodowy stosowanej informacji. Apelację od wyroku

złożyła powódka.

Sąd Okręgowy wyrokiem z 30 sierpnia 2011 r. zmienił zaskarżony wyrok w

ten sposób, że zasądził od pozwanej 18.111 zł tytułem odszkodowania za

rozwiązanie umowy o pracę. W uzasadnieniu stwierdzono przede wszystkim, że

Sąd I instancji powołał się na bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego (II PK

27/07, II PK 305/06, I PK 305/02, I PKN 809/00, I PKN 36/99) oraz stanowisko

prezentowane przez doktrynę i stwierdził, że ogólnikowa odpowiedź udzielona

przez zakładową organizację związkową zwolniła pracodawcę z obowiązku

dalszego współdziałania z tą organizacją. Jest to stanowisko nieprawidłowe. Sąd

Rejonowy nie zauważył, że stan faktyczny w niniejszej sprawie różni się istotnie

od stanów faktycznych, jakie były u podstawy wskazanych przez Sąd orzeczeń

Sądu Najwyższego. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny

wyrokiem z 26 sierpnia 2010 r. oddalił skargę PLL LOT SA na decyzję GIODO,

uznając, że decyzje stwierdzające naruszenie przez pozwanego przepisów

4

ustawy o ochronie danych osobowych, tj. art. 23 ust 1 pkt 2 oraz art. 26 ust 1 pkt

3 są prawidłowe, co wbrew stanowisku Sądu Rejonowego ma istotne znaczenie

dla oceny prawidłowości działań pozwanego.

W niniejszej sprawie należy zastosować obowiązujące przepisy prawa w

sposób kompleksowy. Nie można rozdzielić obowiązków wynikających z kodeksu

pracy i ustawy o związkach zawodowych, nie bacząc na obowiązek jednoczesnego

stosowania przepisów o ochronie danych osobowych. Obowiązki wynikające z

przepisów prawa należy wykonywać komplementarnie i przestrzeganie wyłącznie

regulacji z zakresu prawa pracy nie jest wystarczające do uzyskania przymiotu

legalnego działania.

Z powołaniem się na wyrok Sądu Najwyższego z 7 maja 2007 r., II PK

305/06, stwierdzono, że pracodawca odprowadzając składki członkowskie od

wynagrodzenia powódki, dysponował wiedzą co do przynależności powódki do

związku zawodowego. W niniejszej sprawie, wykorzystywanie przez pozwanego

ogólnikowości pisma związku z 7 grudnia 2009 r. należy uznać za nadużycie

prawa (art. 8 k.p.).

Skargę kasacyjna od wyroku Sądu Okręgowego złożyła pozwana spółka.

Zarzucono naruszenie: 1) art. 365 § 1 k.p.c. oraz 11 k.p.c. przez wzięcie pod

uwagę stanowiska zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w

nieprawomocnym wyroku z 26 sierpnia 2010 r., w którym stwierdzono że decyzje

GIODO, stwierdzające naruszenie przez pozwanego przepisów ustawy o ochronie

danych osobowych są prawidłowe, 2) art. 30 ust. 21

ustawy o związkach

zawodowych oraz art. 232

k.p. przez przyjęcie, że pracodawcy nie zwalnia z

obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową jednorazowe

zwrócenie się o wykaz pracowników korzystających z obrony, który to wykaz

następnie powinien być przez organizację związkową aktualizowany, w sytuacji w

której zakładowa organizacja związkowa przedstawi informację na tyle ogólną, że

nie jest możliwa identyfikacja pracowników reprezentowanych przez związek, 3)

art. 52 § 3 k.p. w związku z art. 53 § 4 k.p., przez przyjęcie, że pracodawca, mimo

uzyskania od zakładowej organizacji związkowej ogólnej, nieprawdziwej i

uniemożliwiającej identyfikację pracowników informacji o pracownikach

korzystających z obrony, jest obowiązany zasięgać opinii zakładowej organizacji

5

związkowej w przypadku podjęcia zamiaru rozwiązania umowy o pracę, jeżeli z

innych źródeł, w szczególności z faktu, iż odprowadzane są z wynagrodzenia tego

pracownika składki z tytułu członkostwa w związku zawodowym, posiada

informację o przynależności związkowej tego pracownika, 4) art. 221

§ 1, art. 221

§

2 oraz art. 221

§ 4 k.p. poprzez przyjęcie, że pracodawcy wolno jest przetwarzać,

oprócz danych wyraźnie wymienionych w tych przepisach, również dane dotyczące

przynależności związkowej pracownika wynikające z wniosku o potrącanie z

wynagrodzenia pracownika składek członkowskich na rzecz związku zawodowego

i wykorzystywać je w innym celu niż w celu odprowadzania składek na rzecz

związku zawodowego, w szczególności do celów konsultacji z tym związkiem w

przypadku zamiaru rozwiązania lub wypowiedzenia umowy o pracę z tym

pracownikiem, 5) art. 26 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o ochronie danych osobowych w

związku z art. 221

§ 5 k.p., art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych w

związku z art. 221

§ 5 k.p. oraz art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie danych

osobowych w związku z art. 221

§ 5 k.p., art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie

danych osobowych w związku z art. 221

§ 5 k.p., art. 27 ust. 2 pkt 4 ustawy o

ochronie danych osobowych w związku z art. 221

§ 5 k.p. i art. 27 ust. 2 pkt 6

ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 221

§ 5 k.p., poprzez

przyjęcie, że pracodawcy wolno jest przetwarzać również dane dotyczące

przynależności związkowej pracownika wynikające z wniosku o potrącanie z

wynagrodzenia pracownika składek członkowskich na rzecz związku zawodowego

i wykorzystywać je w innym celu, niż w celu odprowadzania składek na rzecz

związku zawodowego, w szczególności do celów konsultacji z tym związkiem w

przypadku zamiaru rozwiązania lub wypowiedzenia umowy o pracę z tym

pracownikiem, 6) art. 8 k.p. poprzez przyjęcie, że pozwany pracodawca nadużył

prawa podmiotowego.

Wniesiono o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz ze względu na wystąpienie

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego.

Wskazano między innymi na uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 22

stycznia 2008 r., II PK 138/07, w którym stwierdzono, że przepis art. 30 ust. 21

6

ustawy o związkach zawodowych jest nadal niejasny i budzi kontrowersje. Sąd

Najwyższy powinien udzielić odpowiedzi na następujące pytania: 1) „Czy fakt

jednorazowego zwrócenia się do zakładowej organizacji związkowej stanowi

wykonanie obowiązku przewidzianego w art. 30 ust. 21

ustawy o związkach

zawodowych?, 2) Jeżeli odpowiedz na pytanie pierwsze będzie twierdząca: w jaki

sposób powinna wyglądać realizacja po stronie zakładowej organizacji związkowej

obowiązku współdziałania z pracodawcą w związku z realizacją art. 30 ust. 21

ustawy o związkach zawodowych, w szczególności, czy zakładowa organizacja

związkowa powinna przekazać pracodawcy imienną listę osób korzystających z jej

obrony oraz czy informacja ta powinna być aktualizowana?, 3) Czy - w przypadku

nieprzekazania przez zakładową organizację związkową imiennej listy osób

korzystających z jej obrony, pracodawca posiadający wiedzę o przynależności

pracownika do związku zawodowego z innych źródeł, w szczególności z faktu

potrącania z jego wynagrodzenia składek z tytułu członkostwa w związku

zawodowym, powinien realizować obowiązek konsultacji, o którym mowa w art. 52

§ 3 k.p. w związku z art. 53 § 4 k.p.?”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się nie mieć uzasadnionych podstaw.

Zasadniczym problemem mającym wpływ na rozstrzygnięcie jest

interpretacja przepisu art. 30 ust. 21

ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach

zawodowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. ze zm. – dalej ustawa). Przepis ten już od samego

początku wejścia w życie wzbudził wątpliwości i kontrowersje o podstawowym

znaczeniu. Przepis art. 30 ust. 21

ustawy stanowi, że w indywidualnych sprawach

ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do

współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca jest obowiązany

zwrócić się do tej organizacji o informację o pracownikach korzystających z jej

obrony, zgodnie z przepisami ust. 1 i 2. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni

zwalnia pracodawcę od obowiązku współdziałania z zakładową organizacją

związkową w sprawach dotyczących tych pracowników.

7

Wyjściowym zagadnieniem jest rozstrzygnięcie o tym, czy pracodawca jest

upoważniony do zwrócenia się do zakładowej organizacji związkowej o informację

zbiorczą (listę) o osobach korzystających z jej obrony, czy też konieczne jest

każdorazowe zapytanie w tej kwestii dotyczące konkretnego pracownika. W

doktrynie prawa pracy prezentowane są przeciwstawne stanowiska. Część autorów

twierdzi bowiem, że dopuszczalne jest zwrócenie się przez pracodawcę o imienną

listę osób, która powinna być aktualizowana przez organizację związkową lub

samych pracowników. Inni natomiast prezentują stanowisko, że wynikający z art. 30

ust. 21

ustawy obowiązek pracodawcy jest każdorazowy, co oznacza konieczność

zwracania się o informację w każdym przypadku, gdy zamierza on złożyć

oświadczenie woli wymagające konsultacji (zob. na ten temat Ł. Prasołek:

Informacja o pracownikach korzystających z obrony związku zawodowego, w:

Związkowe przedstawicielstwo pracowników zakładu pracy, red. Z. Hajn, Warszawa

2012).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego problem powyższy był już wielokrotnie

rozstrzygany. Przed przystąpieniem do omówienia stanowiska Sądu Najwyższego

należy wyraźnie podkreślić, że konieczne jest uwzględnienie tego, że poszczególne

orzeczenia dotyczą bardzo różnych stanów faktycznych. Stąd nie zawsze mogą być

zastosowane wprost do okoliczności występujących w niniejszej sprawie.

Przed kilkunastoma laty Sąd Najwyższy przyjął, że w celu zadośćuczynienia

obowiązkowi wynikającemu z art. 38 § 1 k.p. w związku z art. 232

k.p. oraz 30 ust.

21

ustawy w każdym przypadku zamierzonego wypowiedzenia pracownikowi

umowy zawartej na czas nieokreślony pracodawca powinien o takim zamiarze

powiadomić pisemnie organizację związkową, zwracając się równocześnie o

informację, czy dany pracownik korzysta z jej obrony stosownie do art. 30 ust. 1 i 2

ustawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r., I PKN 36/99, OSNP

1999, nr 11, poz. 34). Jednak w kontekście późniejszego dorobku orzeczniczego

Sądu Najwyższego okazuje się, że jest to stanowisko odosobnione.

Należy także wspomnieć, że problem interpretacji przepisu art. 30 ust. 21

ustawy może być także postrzegany w aspekcie ochrony danych osobowych.

Problem ten był rozstrzygany przez sądy administracyjne, jak i Sąd Najwyższy. Jest

on aktualny w przypadku nieudzielenia (odmowy) informacji przez związek

8

zawodowy. Jego szczegółowa analiza nie jest jednak konieczna w okolicznościach

faktycznych sprawy, gdyż zawiązek zawodowy informacji takiej udzielił. Można więc

jedynie wspomnieć, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., I OSK

1264/10 (niepublikowany) samo żądanie danych osobowych jest jedynie

czynnością faktyczną, która poprzedza zbieranie danych osobowych, ale nie

stanowi jeszcze przetwarzania takowych danych, a więc nie jest czynnością objętą

działaniem ustawy o ochronie danych osobowych. Tak więc zdaniem NSA samo

żądanie pracodawcy skierowane do związku zawodowego, którego przedmiotem

jest udostępnienie listy osób objętych obroną związkową nie jest jeszcze

naruszeniem ustawy o ochronie danych osobowych. Skład orzekający w

rozpoznawanej sprawie nie podziela natomiast poglądów wyrażonych w uchwale

Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2012 r., III PZP 7/11 (jeszcze

niepublikowana). Bowiem jak przyjął Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 14 czerwca

2012 r., I PK 231/11, jeszcze niepublikowany) przynależność do legalnie

działających organizacji społecznych ma charakter publiczny, dobrowolny i jawny,

nie może zatem pozostawać „w ukryciu” za przepisami o ochronie danych

osobowych. Uznanie za niedopuszczalne ujawnienia członkostwa w publicznych

organizacjach społecznych nie ma prawnego, prawniczego ani racjonalnego

uzasadnienia, ponieważ konstytucyjnie zakazuje się istnienia organizacji, których

działalność przewiduje utajnienie członkostwa (art. 13 in fine Konstytucji RP).

Natomiast w licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy przyjmował

dopuszczalność wystąpienia przez pracodawcę o informację zbiorczą o

pracownikach korzystających z obrony związku zawodowego (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 20 lipca 2000 r., I PKN 748/99, OSNP 2002, nr 3, poz. 76, z

dnia 23 stycznia 2002 r., I PKN 809/00, OSNP 2004, nr 3, poz. 31, z dnia 10

października 2002 r., I PKN 529/01, niepublikowany, z dnia 25 lipca 2003 r., I PK

305/02, OSNP LEX nr 127947, z dnia 18 października 2005 r., II PK 90/05, OSNP

2006, nr 19-20, poz. 291 oraz z dnia 14 czerwca 2012 r., I PK 231/11,

niepublikowany). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela powyższe

stanowisko, które wynika z ukształtowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego.

Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że

pozwany pracodawca zwrócił się, na podstawie art. 30 ust. 21

ustawy, do Związku

9

Zawodowego Personelu Pokładowego PLL LOT S.A. z prośbą o przekazanie, w

terminie 5 dni, wykazu imiennego pracowników korzystających z obrony tego

związku zawodowego. W odpowiedzi związek ten poinformował, że z jego obrony

korzystają wszyscy członkowie personelu pokładowego oraz inni pracownicy, którzy

z wnioskiem o taką obronę zwrócili się lub zwrócą w przyszłości i decyzją zarządu

ochrona została lub zostanie im udzielona. Odpowiedź została udzielona w terminie

5 dni, o którym stanowi art. 30 ust. 21

ustawy.

W związku z powyższym konieczne było rozstrzygnięcie, czy tak

sformułowana informacja jest zgodna z przepisem art. 30 ust. 21

ustawy. Przepis

ten jest w tej części wielce niejasny. Stanowi bowiem, że chodzi o „informację o

pracownikach korzystających z obrony” zakładowej organizacji związkowej. Z

przepisu art. 7 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy wynika, że w sprawach

indywidualnych stosunków pracy związki zawodowe reprezentują prawa i interesy

swoich członków. Natomiast ze zdania drugiego tego przepisu oraz ust. 2 art. 30

ustawy wynika możliwość podjęcia się, na wniosek pracownika, obrony jego praw i

interesów wobec pracodawcy. Przepis art. 30 ust. 21

ustawy nie precyzuje

warunków jakie powinna spełniać informacja o pracownikach korzystających z

obrony związku zawodowego. Chodzi więc o to, czy konieczne jest przekazanie

imiennej listy, czy też dopuszczalne jest inne określenie zakresu podmiotowego

pracowników korzystających z obrony związku zawodowego.

Problem powyższy był rozstrzygany przez Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia

7 maja 2007 r., II PK 305/06 (OSNP 2008, nr 9 -10, poz. 131) stwierdzono, że

ustawa nie precyzuje wprawdzie jakie warunki ma spełniać informacja przekazana

przez związki zawodowe, ale ze względu na cel, jakiemu ma ona służyć konieczne

jest, aby wynikało z niej wyraźnie, czy konkretny pracownik jest reprezentowany

przez daną organizację związkową. W ocenie Sądu Najwyższego wymagania takie

spełnia tylko imienna lista pracowników. Należy jednak zauważyć, że w

rozpoznawanej sprawie na zapytanie pracodawcy organizacja związkowa

odpowiedziała, że broni wszystkich pracowników, chyba że jakiś pracownik złoży

pisemne oświadczenie pracodawcy o niereprezentowaniu jego praw przez ten

związek. Tego rodzaju informacja, przenosząca ciężar dalszych ustaleń na

pracodawcę, została w rezultacie uznana za niespełniającą wymagań ustawowych,

10

gdyż nie pozwalała na identyfikację pracowników reprezentowanych przez ten

związek zawodowy.

Odnosząc się do oceny informacji udzielonej w rozpoznawanej sprawie

należy stwierdzić, że w części dotyczącej członków personelu pokładowego zostały

spełnione wymagania przewidziane w przepisie art. 30 ust. 21

ustawy. Informacja ta

niewątpliwie umożliwiała identyfikację przez pracodawcę pracowników

podlegających obronie związku zawodowego. Tak więc zdaniem składu

orzekającego w sprawie możliwe jest przedstawienie informacji w innej formie niż

imienna lista pracowników korzystających z obrony związku zawodowego.

Warunkiem dopuszczalności takiego określenia informacji jest możliwość

jednoznacznego i niebudzącego wątpliwości stwierdzenia przez pracodawcę, którzy

pracownicy podlegają obronie danego związku zawodowego (tak też wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., II PK 27/07, LEX nr 469164, por. też

wyrok z dnia 22 stycznia 2008 r., II PK 138/07, OSNP 2009, nr 5-6, poz. 64)).

Pozwany pracodawca miał również możliwość weryfikacji udzielonej informacji, co

w żadnym razie nie naruszyłoby przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.

Istotne znaczenie w sprawie ma również to, że powódka niewątpliwie korzystała,

jako wieloletni członek, z obrony związku zawodowego. Jedynie na marginesie

należy stwierdzić, że udzielona informacja nie spełniała wymogów ustawowych w

części dotyczącej pracowników, którzy pozostawali poza związkiem zawodowym.

W związku z powyższymi ustaleniami bezprzedmiotowy okazał się zarzut

naruszenia art. 8 k.p.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok pomimo pewnych

niedostatków uzasadnienia odpowiada prawu. Niezasadne okazały się bowiem

wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa

procesowego i materialnego.

Na zakończenie można też stwierdzić, że zarówno w doktrynie, jak i

orzecznictwie Sądu Najwyższego zauważa się niedoskonałość sformułowania

przepisu art. 30 ust. 21

ustawy oraz pilną potrzebę jego nowelizacji.

Z wyżej przedstawionych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.