IV KK 60/12

Sygn. akt IV KK 60/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

SSN Barbara Skoczkowska

Protokolant Danuta Bratkrajc

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika

w sprawie D. W.

skazanego z art. 178a § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 21 sierpnia 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 31 października 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o

środku karnym i sprawę w tym zakresie przekazuje do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 31 października 2011 r., oskarżony D. W.

został uznany za winnego popełnienia występku z art. 178a § 1 k.k. i za to

wymierzono mu karę trzech miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie

warunkowo zawieszono na okres dwóch lat. Jednocześnie na podstawie art. 42 § 2

k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres

jednego roku i dwóch miesięcy i na jego poczet - zgodnie z przepisem art. 63 § 2

k.k. - zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 27 maja 2010 r. do dnia 27

lipca 2011 r.

Sąd Rejonowy zwolnił ponadto oskarżonego od ponoszenia kosztów

sadowych i poniesionymi w sprawie wydatkami obciążył Skarb Państwa.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony apelacją przez żadną ze stron i

uprawomocnił się w dniu 8 listopada 2011 r.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 31

października 2011 r., w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym, na korzyść

oskarżonego D. W., wniósł Prokurator Generalny, który powołując się na zarzut

rażącego i mającego wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa karnego

materialnego, a mianowicie art. 43 § 1 k.k. poprzez orzeczenie wobec oskarżonego

środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych

w ruchu lądowym na okres jednego roku i dwóch miesięcy, pomimo tego, że zakaz

ten orzeka się w latach, od roku do lat 10, wniósł w konkluzji o uchylenie tegoż

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, a zawarty w niej

postulat uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części i

przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania, zasługuje na

uwzględnienie.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 43 § 1 k.k., jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej, zakaz prowadzenia pojazdów o którym mowa w art. 39 pkt 3 k.k., orzeka

się w latach, od roku do lat 10. Tym samym Sąd Rejonowy orzekając wobec

oskarżonego D. W. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres roku i dwóch miesięcy

dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy tego przepisu, co w konsekwencji miało

istotny wpływ na treść jego wyroku. W świetle tegoż przepisu, którego treść jest

całkowicie jasna i nie wymaga wykładni (clara non sunt interpretanda), wymiar

środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów musi być określony pełną

liczbą lat i nie jest możliwe jego orzeczenie na okres liczony w miesiącach, albo też

częściowo w latach, a częściowo w miesiącach (zob. wyroki Sądu Najwyższego z

dnia: 25 czerwca 2002 r., IV KK 199/02, LEX nr 55183; 16 maja 2003 r., II KK

65/03, LEX nr 78379; 8 grudnia 2003 r., III KK 75/03, R-OSNKW 2003/1/2636).

Przykładowo należy jedynie wskazać, że ustawodawca w przypadku kary

pozbawienia wolności, o której mowa w art. 32 pkt 3 k.k., jednoznacznie wskazał, iż

"wymierza się ją w miesiącach i latach" (art. 37 k.k.), natomiast w przypadku kary

ograniczenia wolności określił, iż wymierza się ją w "miesiącach" (art. 34 § 1 k.k.).

Jeżeli więc w art. 43 § 1 k.k. określił, iż zakaz prowadzenia pojazdów orzeka się w

"latach", to oczywistym jest, że o ile karę pozbawienia wolności można orzec w

latach i miesiącach, a karę ograniczenia wolności w miesiącach, to zakaz

prowadzenia pojazdów tylko w latach.

Problem zatem sprowadza się więc nie do wykładni wskazanych wyżej

przepisów, co raczej do znajomości obowiązującego prawa przez sąd orzekający.

W zakresie powyższej problematyki Sąd Najwyższy nie po raz pierwszy

rozpoznaje kasację wniesioną przez Prokuratora Generalnego na korzyść

skazanych. Zauważyć przy tym należy, iż ta swoistego rodzaju „niefrasobliwość”

Sądów pociąga za sobą szereg niekorzystnych skutków nie tylko dla samego

oskarżonego, ale również istotnie szkodzi wizerunkowi całego wymiaru

sprawiedliwości. O ile bowiem można – chociaż z trudem – wyobrazić sobie

nieznajomość orzecznictwa, to nie sposób usprawiedliwiać nieznajomości przez

sąd orzekający obowiązujących przepisów, gdy kardynalną zasadą jest, że „sąd

zna prawo” (iura novit curia).

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok

w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym i sprawę w tym zakresie przekazał

do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, który w toku dalszego

postępowania winien mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 43 § 1 k.k. oraz to,

że kasacja została wniesiona na korzyść skazanego (art. 442 i 443 k.p.k.).