IV KK 76/12

Sygn. akt IV KK 76/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

SSN Barbara Skoczkowska

Protokolant Danuta Bratkrajc

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika

w sprawie D. G.

podejrzanego o przestępstwa z art. 272 kk i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 21 sierpnia 2012 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Rejonowego

z dnia 21 marca 2011 r., ,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

U Z A S A D N I E N I E

Prokurator Rejonowy skierował do Sądu Rejonowego wniosek o warunkowe

umorzenie postępowania karnego przeciwko D. G., podejrzanemu o popełnienie

przestępstwa z art. 272 k.k. i art. 270 § 2a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz

przestępstwa z art. 273 k.k.

Sąd Rejonowy, po rozpoznaniu skierowanego na posiedzenie wniosku,

wyrokiem z dnia 21 marca 2011 r., na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. i art. 67 § 1 k.k.,

postępowanie karne przeciwko D. G. podejrzanemu o czyny stanowiące

przestępstwa z art. 272 k.k. i art. 270 § 2a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art.

273 k.k., warunkowo umorzył na okres próby wynoszący jeden rok i w okresie

próby - na podstawie art. 67 § 2 k.k. - oddał podejrzanego pod dozór kuratora

sądowego. Sąd Rejonowy orzekł ponadto wobec D. G. środek karny w postaci

świadczenia pieniężnego w kwocie 500 zł oraz obciążył go stosownymi kosztami

sądowymi.

Powyższy wyrok, wobec jego niezaskarżenia apelacją przez żadną ze stron,

uprawomocnił się w dniu 29 marca 2011 r.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2011

r., na korzyść D. G., wniósł Prokurator Generalny, który powołując się na rażące i

mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa, a mianowicie art. 339 § 1

pkt 2 k.p.k. i art. 341 § 2 k.p.k. w zw. z art. 66 § 1 k.k., polegające na skierowaniu

sprawy na posiedzenie i warunkowym umorzeniu wobec D. G. postępowania

karnego mimo, że okoliczności popełnienia zarzucanych mu czynów budziły

wątpliwości, co uzasadniało skierowanie sprawy na rozprawę, wniósł w konkluzji o

uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego

jej rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego jest w pełni zasadna, a zawarty w niej

postulat uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej

instancji do ponownego jej rozpoznania, zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 66

§ 1 k.k., Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne - między innymi -

jedynie wówczas, gdy okoliczności popełnienia czynów zarzucanych podejrzanemu

nie budzą wątpliwości. Prokurator Rejonowy kierując do Sądu Rejonowego wniosek

o warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec D. G. uznał, iż powyższa

przesłanka - podobnie jak i pozostałe, warunkujące warunkowe umorzenie

postępowania karnego - została spełniona. Również Sąd Rejonowy wydając

zaskarżony kasacją wyrok warunkowo umarzający postępowania karne wobec D. G.

nie mógł mieć wątpliwości, że okoliczności popełnienia czynów zarzucanych

podejrzanemu nie budzą wątpliwości, skoro takiej, a nie innej treści wyrok na

posiedzeniu wydał.

Niewątpliwie jednak w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie,

zarówno sam wniosek Prokuratora Rejonowego, jak i wyrok Sądu Rejonowego

warunkowo umarzający postępowanie karne wobec D. G., były co najmniej

przedwczesne, albowiem okoliczności popełnienia obydwu zarzucanych D. G.

czynów budzą istotne wątpliwości.

W szczególności należy wskazać, że w zakresie czynu kwalifikowanego z art.

272 k.k. i art. 270 § 2a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., D. G. zarzucono, że w dniu 27

grudnia 2006 r. poprzez podstępne wprowadzenie w błąd pracownika Wydziału

Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego, wyłudził poświadczenie

nieprawdy w wydanej w dniu 28 grudnia 2006 r. decyzji przez Starostę L. o wydaniu

prawa jazdy kategorii B na nazwisko D. G. w ten sposób, że wraz z wnioskiem o

wydanie prawa jazdy przedłożył jako autentyczne podrobione dokumenty w postaci:

zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego, zaświadczeń o ukończeniu

szkoleń dodatkowych, orzeczenia lekarskiego oraz protokołu z przebiegu egzaminu

państwowego wraz z potwierdzeniem uzyskania pozytywnego wyniku w zakresie

kategorii B. Rzecz jednak w tym, że z zebranych w sprawie materiałów absolutnie

nie wynika, czy w ogóle którykolwiek z wyżej wymienionych dokumentów nie był

autentyczny. Przesłuchiwany na powyższe okoliczności D. G. nie przyznał się do

popełnienia tegoż czynu i podał m.in., że był na badaniu lekarskim i uzyskał

stosowne zaświadczenie, wykupił i zrealizował dodatkowe jazdy, pozytywnie

ukończył kurs na prawo jazdy, przystąpił do egzaminu państwowego i on sam

żadnych dokumentów w Starostwie Powiatowym w L. nie składał. Tym

wyjaśnieniom nie przeczy żaden dowód w przedstawionych Sądowi Rejonowemu

aktach postępowania przygotowawczego, a i - jak to już wskazano wyżej - żaden z

nich nie potwierdza, aby którykolwiek z przedłożonych dokumentów był

sfałszowany.

Jeżeli natomiast chodzi o czyn polegający na tym, że w okresie od 5 stycznia

2007 r. do 19 lipca 2010 r. D. G. używał dokumentu w postaci prawa jazdy kategorii

B Nr /…/, które uzyskał wyłudzając poświadczenie nieprawdy i kwalifikowany z art.

273 k.k., to zauważyć należy, że w powyższym okresie wydano, a następnie

odebrano D.G .prawo jazdy kategorii B Nr /…/, przy czy - co najistotniejsze - żaden

dowód w sprawie nie wskazuje, aby w okresie objętym zarzutem D. G. kiedykolwiek

tego dokumentu używał. W myśl zaś przepisu art. 273 k.k. odpowiedzialności

karnej w nim opisanej podlega ten, kto dokumentu określonego w art. 271 lub 272

kodeksu karnego "używa". Pojęcie "używa" sprowadza się do wykorzystania

funkcji, jaką taki dokument może pełnić i będzie nim np. przedstawienie go osobie

uprawnionej w czasie kontroli, ale już nie będzie miało przestępnego charakteru

"używania" np. samo "posiadanie" przy sobie sfałszowanego prawa jazdy. Skoro

zatem z akt sprawy nie wynika, aby D. G. kiedykolwiek używał prawa jazdy, o

którym mowa w zarzucie, a jedynie to, że takie prawo jazdy posiadał - do czego

zresztą się sam przyznał, to kwestia jego odpowiedzialności z art. 273 k.k. jest co

najmniej wielce problematyczna. Skoro zaś kasacja Prokuratora Generalnego

została wniesiona na korzyść D. G., to sprawą oczywistą jest, że w toku dalszego

postępowania nie będzie możliwym czynienie ustaleń dla niego niekorzystnych, w

tym, czy wydanego mu dokumentu w postaci prawa jazdy kiedykolwiek używał.

Bezprzedmiotowe również wydają się w tej sytuacji rozważania, czy tego rodzaju

zachowanie D. G. można byłoby oceniać w ramach prawnej jedności przestępstwa,

uznając używanie dokumentu za współukarany czyn następczy, albo też czy

posiadania takiego dokumentu nie należałoby w realiach sprawy traktować jako

przygotowania do popełnienia czynu zabronionego z art. 270 § 1 k.k. (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2005 r., V KK 398/04, OSNKW 2005/3/30)

W świetle zatem takich okoliczności oczywistym jest, że skierowanie wniosku

na posiedzenie i warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec D. G.,

pomimo istniejących zasadniczych wątpliwości co do okoliczności popełnienia

zarzucanych jemu czynów, nastąpiło z rażącym naruszeniem wskazanych w

zarzucie kasacji przepisów prawa, mającym istotny wpływ na treść orzeczenia

Sądu Rejonowego w L. Jedną bowiem z przesłanek warunkowego umorzenia

postępowania jest wymóg, aby okoliczności popełnienia czynu nie budziły

wątpliwości, a więc sąd na podstawie zebranego materiału dowodowego musi dojść

nie tylko do wniosku, że sam fakt popełnienia przestępstwa nie budzi wątpliwości, a

zatem istnieją wystarczające podstawy, aby oskarżonemu przypisać popełnienie

tego czynu, lecz także powinien wyjaśnić elementy przedmiotowe i podmiotowe

tego czynu rzutujące na ocenę zarówno stopnia jego społecznej szkodliwości, jak i

stopnia zawinienia oskarżonego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20

października 2011 r., III KK 159/11, OSNKW 2012/2/14). Jeżeli natomiast sąd

dojdzie do przekonania, że warunkowe umorzenie postępowania na posiedzeniu

byłoby nieuzasadnione (art. 341 § 2 k.p.k.), to obowiązkowo winien sprawę

skierować do rozpoznania na rozprawie, w celu wyjaśnienia wszelkich - istotnych -

rysujących się wątpliwości. Warunkowe umorzenie postępowania jest bowiem

nieuzasadnione zawsze wówczas, gdy nie jest spełniona którakolwiek z przesłanek

stosowania warunkowego umorzenia, sprecyzowanych w art. 66 k.k. Jedną z tych

przesłanek jest wymóg ustalenia, że okoliczności czynu nie budzą wątpliwości.

Oznacza to, że sąd - badając, czy spełniony jest warunek braku wątpliwości co do

okoliczności czynu - dokonuje oceny całości materiału dowodowego (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2008 r., WA 11/08, R-OSNKW 2008/1/807).

Tego rodzaju badania akt sprawy i oceny zebranego w sprawie materiału

dowodowego zabrakło w toku dotychczasowego postępowania - tak w

postępowaniu przygotowawczym przez Prokuratora Rejonowego, jak i w toku

postępowania sądowego przez Sąd Rejonowy.

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony

kasacją wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego jej

rozpoznania.